8.31.2015

kilometro zero


Dinhi nagsugod ang mga urom
Nga gipangtigom ni Balentino Balakero.
Nakahibawo na siya sa damgohon niyang mga damgo
Diin kanunay niyang mahimamat ang iyang Musa
Nga lagom og ilok ug pahak og kilay. 
Mga garay ilang gipangtagay
Samtang si Musa nagminatay og hilak
Kay nawala ang metaporang sumsoman.
Apan kining tanan imposibleng mahitabo kay 
Wala na'y dugos ang imahinasyon ni Balentino.

Dinhi nagsugod ang pagkabuwasot 
Ni Leon Kulot sa gamayng lungag sa kahiamgo.
Gikawat ang iyang puti, putling kabayo nga si Boso
Sa mga biyuda nga nagkalapok gikan sa Duljo.
“Gihidlaw tingali sila sa maundanong kamingaw
Nga ila pa untang masaw-an madawdaw.
Dili lang unta sila mangawat,
Maningkamot unta sila og panghagdaw
Sa lim-aw nga gisagol sa akong lamaw,”
Saysay pa ni Leon samtang siya nanudlay 
Atubangan sa samin sa iyang ulayng' iyaan.
Sa samin, iyang nakita si Boso gilansiyaw
Sa karaang karenderiya sa Minglanilla.
“Matulon kaha sa mga biyuda ang himaya?”

Dinhi nagsugod ang pagkalimot 
Ni Cinderella nga ang matag magul-anon nga sugilanon
Adunay kataposan, apan iya gihapong gipaabot
Ang iyang bungotong prinsipe kansang kasingkasing
Galutawlutaw sa garapon 
Nga gikuptan niya'g hugot. 


-- KEVIN A. LAGUNDA
Mandaue City, Cebu, Philippines

pagbantay sa hilomon


kon ang mobulhot 
mao ang nagpuot
kapin sa panuhot 
pastilan makalagot
kon modahunog sama sa dalugdog 
dili angay ikasubo kay walay baho
apan pagbantay lang sa buhagay
nga nagtigom og lanag sa kahilom    
kay intawon daghan
ang mapasanginlan
lakip ang napagan
sa wala pa mailhan


-- DESIDERIO R. LIBRE
Samboan, Cebu, Philippines

8.29.2015

balakbiga


1.
bakang nag linaktan ang dalaginding

kay ang pagkaputli sa bulan nabuak
sukad sa paghangad nga nanuslak

2.
pagpangapkap sa gakipikipi

nadiparahan ang naus-os nga palda
gapagilok sa dalin-as nga shangrila


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Lake City, Florida, USA

pildi ang maglagot


Unya na lang ta maglalis kon uyab na ta.
Kay pildi lang gihapon ko ron bisan unsa pa
Akong isulti nimo kon imo ra ko'ng ingnon,
"Dili man ikaw ang akong higugmaon."

-- JUDE GITAMONDOC
Cebu City, Philippines

8.27.2015

tanka: buwak sa okra


Kahamis baya
sa gibukhad nga halad
sa iyang hadla!
Pikatan ko ang buyog,
wa'y naani nga danlog.


-- MICHAEL U. OBENIETA 
Topeka, Kansas, USA

laaw


Nagsingabot na ang uwan
Nagsingabot na ang uwan
Apan wa pa gihapon ka 
Sama kaha ka sa gagmayng lusok
Nangatagak sa hardin
Apan laaw sa akong kamingaw


-- NOEL P. TUAZON
Dauis, Bohol, Philippines

8.25.2015

si ninoy sa iyang panahon


Kon buhi pa karon si Ninoy,
lagmit wala na siya'y umoy. 

Ambot magpabilin pa ba kaha 
ang kahalangdon sa iyang panglantaw: 
“Ang Pilipino angayng pakamatyan." 

Ambot lang sa tuyok sa kalibotan...
Basin magpabilin ra gihapon 
ang gitas-on sa iyang pagtuo ug damgo 

bisan sa kamubo sa iyang panahon 
taman sa tanghaga nga nisamot
ang pagkabuhi samtang hubaron

sa padayon nga umaabot...


-- JON R. SAGUBAN 
Iligan City, Philippines

pag-agni


gakidhatkidhat
ang hawan sa papel
nga lanog sa kaputi
sa agik-ik

makadani

gapasopaso
ang gapatagad
nga mga pulong 
subay sa gakaduol

nga garay


-- TEA SOLON
Cebu City, Philippines

8.23.2015

maymay nga gisugyot sa tagay atol sa ika-45 nga kasumaran sa pagtukod sa Bathalad


(kang Kevin Lagunda nga wala makatambong kay gipislango kuno siya)

Peace, man, kalma lang kay lango ka na. Nagkanguhal
Pa uroy ka, sakto na anang imong pagarpar.
Laway mo gatulo ug dila mo gadiwalwal.
Peace, man. Kalma lang kay lango ka na, nagkanguhal
Morag irong buang nga gipiskat sa kahigal,
Gipislango kay sa seksi daling matarantar.
Peace, man, kalma lang kay lango ka na, nagkanguhal
Pa. Uroy ka, sakto na anang imong pagarpar.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dhaka, Bangladesh

sa karaang balay


Wala baya ko nagtuo
Nga naa'y ingon ini nga kamingaw:
Dili sama sa pag-inusara
Sa hangtod, dili sama 
Sa imong pag-ihap
Sa mga adlaw nga makita og balik
Ang hinigugma, dili sama 
Sa imong pagduyog sa kahilom
Nga nagpabilin gikan mingbiya
Ang tanang nanambong sa lubong
Sa usa pa ka pinalangga, dili sama
Sa usa ka adlaw sa imong 
Pagpauli, kutas nga gasaguyod 
Sa gibug-aton sa kapakyas. 

Kon subayon nako
Ang matag suok ug luna
Sa among karaang balay,
Anaa'y kamingaw nga mobira
Sa akong paghanduraw. Tingali,
Kini wala naanad og pamalandong
Sa kaugalingong pinuy-anan.


-- ADONIS R. ENRICUSO
Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

8.21.2015

sigon pa sa sphinx nga nakigharong kang oedipus


dili unta angayan
apan ambot ikaw ma'y makamao
mopukaw nako
bisan gikahadlokan ko 
ang sunod unya nga mahitabo 
ug kulbaan ko nga mapukan

gumikan sa imong pagkatubag
sa akong tigmo 
o gamhanang oedipus

mahimong mabuak
ang tanang ania kanako
ang akong kasingkasing
ang akong mga pako
nga karon lunlon mga bildo 
sa imong atubangan

apan kalooy ba intawon
kay sayod ka nga sumala
sa gisugilon nga tagna 

ikaw lang gihapon 
ang maalaot kay 
lugiton nimo 
ang imong mga mata
ug maglatagaw ka
nga mag-inusara 

apan labaw nga sakit nga bisan 
kanus-a dili mo lang gihapon 
litokon ang akong ngalan


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

ulan


Dasok ang ulan karon.
Napapas ang unahan--
ang mga punoan sa lubi ug ang abogon
nga basketball court diin sagad 
magduwa-duwa ang mga bata.

Ang agianan hinay-hinay
nga nalumos sa tubig. Nagpuyo
ang mga tikang, nahumol ang mga tunob,
ug wala na katuyhakaw ang kakilas 
sa mga balili. Lakip sa nahanaw
ang bulan ug kabituonan.

Katibugol sa kabugnaw,
gapatidlom sa makalumos nga alingasa 
duyog sa kahilom sa tubig, gabukot 
sa nabungol nga palibot. 


-- JESSREL E. GILBUENA
Bantayan, Cebu, Philippines

8.19.2015

kataposang ting-init


Hilom na, akong Mahal,
bisan ang bituon
matagak sa imong aping.
Dili lang ting-uwan
ang umaabot nga Hunyo.

Adyos, Pinalangga,
dili puro gakos
ang pagbati.
Makat-on unta kita
sa mga alibangbang.

Maghuwat, Hinigugma,
kanunayng ting-init
ang kiay sa mga buwak.
Tagulaylay ang mangloy
sa kasingkasing nga luyloy. 

Pasagdi, akong bathala,
Padad-an lagi tika'g
postcard nga niyebe.
Kamig ang hapyod sa London,
dili unta ko sip-onon. 


-- NOEL P. TUAZON
Dauis, Bohol, Philippines

panimpalad


Ang suba nga akong giubogan gapatin-aw sa kakulba lapaw sa hilom nga katugnaw. Nganong langoyon pa ang kinasang-an tadlas sa makapagan nga sambunot sa lilo ug balod? Takulahaw lang, ug nasud-ong nako ang sulog. Gidis-og ang unahan. Pwera buyag, mapangahason ko sa pagpadayon ngadto sa mahagitong dapit diin dugo, singot, ug luha ang bulok sa tubig!

Karon, nahidangat na gyod ko sa kinatumyang bul-og sa ganganga nga suba. Uwat na lang unya mahabilin sa mga pangos ug samad, mosugid sa akong paglahutay ug pagbarog. Gaatubang ko sa dili masukod nga kanawkanaw lahos sa lawod.  Lain na pod ang maghulat: amihan, habagat… Ug nalantaw nako ang usa ka isla bisan sa iyang gilay-on. Bantang kaayo ko sa sidlakan, mapahiyomon.


-- DESIDERIO R. LIBRE
Samboan, Cebu, Philippines

8.17.2015

wabi-sabi: mahitungod sa bulok nga asin ug abo sa akong buhok


Andam molukdo
sa adlaw kanang bawod.    
Magpaanod ko,
bisan pa og masangad 
sa hunasan, maghangad. 


-- MICHAEL U. OBENIETA 
Topeka, Kansas, USA

ang ikaduhang kamatayon sa haring bakukang


Sa pagpaambit niya sa iyang kahibalo
diha sa nasudnong kinatumhaan, daghan kaayo

Ang midayeg sa iyang kaalam. (Nalakip
ang pangumusta ni Hudas sa iyang kalantip.)
Ang mga nahimugso sa panahon sa pamalaod
nga tampalasan kahibalo pod unta motahod 

ug sama sa ilang ginikanan dili malimot sa kasakit 
duyog sa pagsulay ug paglaom nga nagpasilak sa awit

ug uban pang mugna. Kaniadto ang mga kahulogan
sa mga liriko nagkudlit sa panumdoman apan

karon ang mga kanta igo ra sa lingaw-lingaw,
gapabuta-bungol sa gahom sa pag-aninaw.

Apan sala ba diay sa mga batan-on kon ang karas
ug alingisig nga tingog ni Alicia Copras

napapas na sa panumdoman? Nasayop ba sila
sa ilang mga nahagdaw ning panahona, sama

sa paraygon nga bungot sa iring ni Sanrio,
ug ang wala'y kamatayon nga si Sangoku?

Ang babaye’ng nanghuy-ab mao na la'y gapalanog
samtang gibanhaw nato ang panglantaw nga labyog

Sa nipis nga bidlisiw gikan ni Haring Bakukang
ug hinaot unta nga ang kahigayonan mosubang 

nga siya ug ang halangdon magkaila 
bisan pa kon kini chaka kaayo'g antipara.


-- VICTOR D. KINTANAR
Argao, Cebu, Philippines

8.15.2015

menteryo daplin sa dalan


nanayaw ang kalunhaw
sa dapit nga awaaw

gihaploy sa huyuhoy
ang amorseko ug hagonoy

milutaw ang kalintak
sa saag nga mga bulak

ang mipanaw gipangbanhaw
sa alibangbang ug alindanaw


-- GRATIAN PAUL R. TIDOR
Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

heyometriya sa hunahuna


Ayaw tugawa ang bangaw 
nga mipakita nimo sukad
sa imong panghupaw 
ug pagbanaw sa imong mata.  

“Nganong daghan man og kolor 
ang rainbow?” Sukit nimo 
samtang galugod ka sa imong mata. 
“Nganong dili man itom o puti?” 

Kon itom, wala siyay kalainan 
sa kisdom nga kalangitan. 
Kon puti pod, wala siya'y kalainan 
sa kaputli sa mga panganod 
sa panahon nga magkiat ang adlaw.

“Masukod ba ang rainbow?” 
Sa heyometriya sa hunahuna, 
makalkula nimo ang bangaw 
gikan sa imong gibarogan. 
Apan dili kini nimo masuta  
sa pinulongang matematika 
sama nga dili nato masukod 
ang kalisang sa mga tawo 
nga nabuhi gikan gidakdakan
og duha ka bomba atomika 
sa Nagasaki ug Hiroshima, 
gikan gibanggan og duha ka eroplano 
ang Twin Towers sa New York, 
gikan gilamoy sa sunog ang Kamagayan.

Masukod ang atong kasingkasing,
apan kon unsa'y mga sulod ini 
dili nato mahatagan 
og de-numero nga kahulogan. 
Katong adlaw nga gitalikdan ka niya, 
matod mo, nag-ampo ka nga siya maligsan 
aron dili na siya makapadayon 
sa iyang gilaraw nga padulngan, ug
wala ka sa dungga sa Ginoo. 

Karon sultian tika: 
kon gamiton nimo imong hunahuna, 
mamahimo nimong maputol 
ang distansiya taliwa ninyong duha. 
Sa imong hunahuna, mapilo nimo 
ang dalan ug ikaw mapaduol niya. 
Apan ayaw sukda ang inyong kadug-ol 
kay dili kini masukod, dili masuta... 

  
-- KEVIN A. LAGUNDA
Mandaue City, Cebu, Philippines

8.13.2015

sa kanunay


kitang tanan  
nagbarog
nga nag-inusara
sa kasingkasing 
sa kalibotan, 
gidunggab 
sa bidlisiw sa adlaw: 
ug sa kalit lang 
kagabhion.

(hubad sa Italyano ni Salvatore Quasimodo)

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dhaka, Bangladesh

naunay, nikirig


Kaniadtong bata pa ta
daan na kong hingigo; daan na pod 
nga ikaw nindot kaayong ig-on.

Bisan unsaon nimo'g
hupo-hupo hipi-hipi hadla-hadla,
di ka gyod kaipsot sa pagtumong
sa akong luthang. Sa pagtira nako--pak,
kirig ka lagi!-- dayon ko'g bahakhak.
Dili na maihap ang mga panid

sa kalendaryo nga gibasa ug gibala
sa atong linuthangay. Apan ngano ba
nga sa tanto nako'g tira 
tupo-tupo sugsog tud-tod nimo 
sa lain, sa hilom ako man 
hinuon ang nalain?

Karon, di na kinahanglang ipangutana
kon kinsa ang tinuod nga naigo, 
ug nganong gakatawa ka. 


-- TEA SOLON
Cebu City, Philippines

8.11.2015

sama kaniadto


Naunlod, natabonan na diha sa kilumkilom
Ang imong panagway. Gahaguros ang kahilom
Apan gaduka lakip ang kadahonan ug mga gangis.

Gapabiling lanog lahos sa bukog ang  kukabildo
Sa mga hinigugma nga gitugaw sa galagubo
Nga kahinam, gadugtong sa ilang panghupaw 

Ug kahikurat. Dili malalis: Wala ko ikaw pasagdi.
Sayod pod ko nga ang pagbatog subay sa alambre
Galakip sa gapahipi nga pako sa imong anino.

 (alang kang MJ)

-- DENNIS S. SARMIENTO
Baltimore County, Maryland, USA   

pauli sa payag


Tunob nga puthaw
sa dagat. Paabota
kining kamingaw. 


-- ABIGAIL C. BUAC
San Juan, Siquijor, Philippines

8.09.2015

mirai


ang batang nagdibuho sa ugang yuta
tadiyandi nga naghisgot sa umaabot nga kalibotan

ang iyang gamayng tudlo ra ang gigamit
walay pagkuli nga nagbadlis sa hugaw sa abog

iyang gikudlit ang adlaw ang gamayng isla
ang baybayon ang dagat

gimugna sa hugaw ang tanan 
itom silang tanan pagkadulom

wala siya masayod sa kahulogan sa iyang giwiris
iyaha kining biyaan dayon malimtan

sama unya sa kalibotan


-- JESSREL E. GILBUENA
Bantayan, Cebu, Philippines

kapikas


Gipangayo mo ang tunga
Sa akong mangga. Gitagaan tika, ug 
Gipanghinaot nako unta 
Magdungan pod ta'g piyong bisan
Sa kaaslom, sa katam-is. 
Bisan ituslo sa asin ug tuyo, usa ra 
Baya ang atong mangga.


-- MARIE VIC ESTOPITO
Poblacion, Panglao, Bohol

8.07.2015

pamalandong sa nangyungyong nga akasya


Naopaw na 
Ang mga sanga
Wa na tunghaa

Nagsungkod 
Sa ligidsilya
Si Lolo

(gikan sa Inenglis nga balak sa akong apo, Jack Allego Fithian)

-- MELQUIADITO M. ALLEGO, JR.
Lake City, Florida, USA

lima ka balak sa ting-init


1. Yamog

Yamog sa pagbakod
diyamanteng namilit sa panit –
lunhaw ang panaad sa hapyod.


2. Buwak

Nabuyok ang kalatsutsing
namungpong sa mga buwak –
dahunog sa mga buyog.


3. Aninipot

Bituon ang mga aninipot
nga nangudlot sa kangitngit –
tipak sa buak nga Buwan.


4. Busay

Gipangita sa alindanaw kahilom 
sa busay nga midagayday
sa mga nanapot nga lumot.


5. Alibangbang

Tigmo sa mga gangis, “Awit
nga gihimugso sa kogonan.”
Tubag ko, “Balak sa alibangbang.” 


-- NOEL P. TUAZON
Dauis, Bohol, Philippines

8.05.2015

chat-yamyam nga tunglo ni circe sa mga cyberbutakal


mobanaw ang buog molapos 
sa inyong kalimutaw modailos
ang inyong dila maus-os 
sa inyong bulbol mobalikos 

mapangos ang inyong utog 
ang inyong palad mabun-og

mobunok ang sip-on molambos
sa inyong lunangan mohandos
ang kugita ra ang mogakos
malumos mo sa inyong tulos 


-- MICHAEL U. OBENIETA 
Topeka, Kansas, USA

duha ka tipik sa tagawtaw gikan diha sa tubig ug hangin

Isda

Bisan dili ikalupad
kining akong mga kapay
aron makalingkawas niining 
lim-aw, magkalingaw lang ko'g 
siplat sa kalangitan samtang 
manghinaot nga makatukob 
bisa’g tipik lang sa
kahangtoran.

Langgam

Panganoran ra 
unta ang kulba labaw pa 
sa mga inalisngaw samtang
magdaginot ko'g lantaw 
sa akong aninong maaninaw 
sa tubig-- kintahay 
gasawom ko, nahimutang 
sa utlanan.


-- KARLO ANTONIO GALAY-DAVID 
Kidapawan/Davao City, Philippines

8.03.2015

biyahe


Ang bagang' gabon 
nakig-indig sa linaw nga dagat, 
mialirong sa kabungtoran
diin inanay’ng migimaw
ang udlot sa kahayag dungan 
sa pagbuliskad sa mga gihay
ug pag-uraray sa kalunhaw, ug

nahinumdom dayon ko
sa mga magbabalak sa Tsina
kaniadto. Nakat-onan nako 

karon nga layo diay og maabot
ang mga paagi sa pagsubay
ingon man pagkutlo 
og kinaadman sa yamog
nga gagilak-gilak bisan 
diha sa mga sagbot
daplin sa dalan.


-- GRATIAN PAUL R. TIDOR
Dipolog City, Philippines

pagsugat sa adlaw


Kinsa'y makaingon
Nga si Nong Berting, 
Ang silingan namo nga banggiitan
Sa natad sa awit ug tagay,
Wala nakadulog ug nakatanday
Sa iyang asawa
Nga karon gahagok pa
Sukad sa panghagis nga lantugi.
Kinsay makaingon
Nga pusoy kining tambaluslos 
Nga gahigop sa gaaso 
Nga kape diha sa pantawan.
Kinsa'y nasayod 
Kon naa pa'y nahabilin 
Sa iyang sweldo gikan 
Siya gasunod-sunod sa mga biya 
Ug hugaw sa kadalanan.

Sud-onga ra si Nong Berting,
Malinawon ang panagway tugbang
Sa langit gikan sa tibuok gabiing' 
Bunok, ug duna'y kagaan 
Sa mga tamsi nga nihaguros gikan 
Sa sanga sa mangga nga gikisaw 
Ug gihapuhap sa yamog.

Nunot sa paglutaw sa sidlakan
Ang tuktagaok sa sunoy,
Ang tingkagol sa iring sa may atop,
Ang kagalkal sa nagkaduol 
Nga motor, ug ang pagbiya 
Ni Nong Berting-- wala'y kasikas
Tadlas sa ganghaan.


-- ADONIS R. ENRICUSO
Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

8.01.2015

duaw sa kilometro 102


Pasidaan pa ni Rene Amper, Magbabalak: 
Hilak na lang daan, danguyngoy, cry me a river,
Pasagding way tihik-tihik ang imong singgaak.
Pasidaan pa ni Rene Amper, Magbabalak: 
Unhi ang katalagman sa til-is mong uyagak,
Ayaw hulata ang pagpamintas sa bulldozer.
Pasidaan pa ni Rene Amper: Magbabalak, 
Hilak na lang daan, danguyngoy, cry me a river. 


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dhaka, Bangladesh

inertia


Buot kong modagan
sa wa'y paghunong apan hilabihan 
nga nanghawid nako ang kabug-at
sa akong agianan:
kakabos, 
kagubot, 
ug kining mga pinitik sa dughan
nagpalawom sa mga libaong. 
Pukawa ko. Palihog
kuhita,
handosa
ang akong nag-urong
nga kalibotan.


-- DESIDERIO R. LIBRE
Samboan, Cebu, Philippines