12.23.2018

ang ebanghelyo sa pasko


Dinhi nihamtong ang kanihit.
Sambingay sa yuta paingon
sa langit. 

Sulondong tahas ginama
sa mga tabas, sa mga ginabas.
Ang akong mga kamot gabay sa iyang
mga kuyamoy, sama niadtong katuigan
nga ako siyang gitudloan pagkupot 
sa iyang baso.

Segun usab kini sa paghan-ay. Ang paghunat
sa unang laray ngadto sa gasunod. Mga karnero
kilid sa ilang magbalantay. Ang bugtong bituon. 
Mga hari ug ang ilang mga bulawan, insenso, 
ug mira. Mga anghel. Ang iyang ginikanan. 
Siya sa iyang pasungan.  

Ang mga awit sa pagsaulog nangasangit
sa iyang agik-ik, samtang ang palibot gilunopan
sa tanang dinhi, kini. Ning-ukab na usab 
ang kasaysayan: mga tunob sa iyang amahan, 
saka-kanaog sa hagdanan; nagkadaiyang tingog 
sa mga kabit sa telepono; kay-ag sa mga balikas 
nibanda sa bungbong. Mga gibaid nga bahad.

Apan, bisan ingon niini ang nangagi, walay
nalaksi nga lanot sa iyang kamaya. Ang iyang
kasingkasing tubod sa mga batis taliwala
sa hulaw. Ang iyang kabatan-on gilimisan
sa unang mga sidlak sa buntag. Sa iyang
dalunggan ang huni sa mga goryon.

Kini ang talagsaong adlaw. Dinhi atubangan
sa pasungan, mga indak sa iyang tiil duyog
sa tambol. Ug bisan sa kanihit, iyang giakob
ang iyang kaugalingong sambingay 
sa usa ka paghunat: Mama here

Akong mga kamot sa iyang mga kuyamoy.
Akong kasingkasing nahinanok sa iyang abaga.
Gawasnon sa tanang bahad. Luwas sa mga kulihad.


-- CORAZON M. ALMERINO
Los Angeles, California, USA

kunsad


Human nimo’g titi 
sa mga utin ning kalibotan,
layat, bilat, sama sa bakunawa;
ang buwan lamoya. 
Kon di pa ka matagbaw,
apila ang adlaw, hasta
ang mga planeta
nga gaalirong 
niini. 

Apan kon ugaling
bation gihapon nimo 
ang kahaw-ang,
suyopa ang mga bituon,
ang oras, ug ang kawanangan.
Ipahiluna silang tanan
aron mahinanok
sulod sa imong
sabakan.


-- JOSUA S. CABRERA

Cebu City, Philippines

12.20.2018

nunot sa imong pangutana kon kinsa’y una natong nakatulog sa milabayng gabii


Nagdungan lang ta paghigda, 
dungan natong gipiyong ang atong mga mata 
samtang nanago ilawom sa habol 
ining gabii nunot sa habuhabo. 

Gipaminaw lang tika uban sa nagkalandrakas 
nga kasaba sa daw gapaghot nga mga baki 
sa gawas niining lawak hangtod hagok na lang nimo 
maoy tubag sa akong "I love you."

Gitugyan ko na lang sa katugnaw 
ang nagbangotan nga kaawaaw 
diha sa pikas linya 
dihang wala mo na tubaga 
ang akong hagawhaw. 

Nanghinaot nga ako, 
imo nang gisayaw, 
diha sa imong damgo.


-- JAE MARI D. MAGDADARO
Binaliw, Cebu City, Philippines

mata


sumala kang Genory Vanz Alfasain sa sugilanong “Tilapyang Puti”

Dili na katingalahan alang sa tilapya ang pagkasaksi
og baying gasakay sa baroto
sa danaw sa Holon. Kamatuorang gipanganak siya
nga adunay duha ka matáng
dili mahimong ipiyong ug nga gimugna ang pilok 
tungod dili kinahanglang 
masaksihan ang tanang kamatuoran. Kinahanglang
mohunong sa paglangoy 
aron dili mahilayo ug magkaabot siya ug ang gapaduol 
nga baying iyang tutokan. 
Nakit-an niya sa mga mata niini ang kaugalingong 
hulagway, nag-inusarang
galutaw sa kalimutaw. Usa gayod siya ka katingalahan—
puting mátang sa tilapya. 
Nahanaw lamang siya inigsara sa mga mata sa bayi. 
Usa pa ka kamatuoran:
aduna gihapoy makit-an sa pagpiyong ug nga sama 
ang bayi ug tilapyang wala pa 
nakit-an ang ilang hinungdan. Gigawas niya ang ulo
apan mao ra og mabugto
ang ginhawa maong kinahanglang mobalik sa tubig.
Gisulayan dayon niya
ang paghangad sa langit ug pagpiyong sa mga mata.


-- M.J. CAGUMBAY TUMAMAC 
General Santos City, Philippines

12.16.2018

singkwenta

kang Dindin Villarino

Ang damgo: kauban ta 
magsulat og libro sa mga balak   

sa dili pa ta modakin-as  
og singkwenta. Samtang 

ang panumduman wala pa 
gikapyutan sa kabug-aton 

sa kagahapon. Samtang 
dili pa kinahanglan sungkodon 

ang kalapdon sa dakbayan 
nga atong gibiyaan ug puhon

balikan. Apan ang damgo 
usahay dali ra bulikatan 

sa kakulian, kakulangon, kaluya.
Sagdi lang, Din, bisan 

og karong gabiuna 
gibati ko ang katugnaw

samtang gipakli ko ang mga pahina 
sa nasugdan natong damgo 

kabalo ko ikaw niabot na 
sa dapit nga aduna pa’y 

labaw sa mga pulong ug awit.


-- DELORA SALES-SIMBAJON
Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

kining akong gibati


tugbangan ra sa usa ka tabon 
galupad nga walay kauban
sa wanang sayo sa kadlawon


-- JEFF DEL ROSARIO

Danao City, Cebu, Philippines

12.12.2018

ang akong bentana


Kini ang akong bentana.
Dinhi, hinay ug malumo ang
Hunghong sa huyuhoy. Dili sama
Sa dagkong bentana sa dagkong simbahan
Nga moawas ra dayon ang tanghaga.
Sa mga nakasuway, ming-ingon sila nga
Gamhanan kuno kining
Akong bentana kay kamao kining maminaw
Sa bisan unsang asoy nga makahinuklog.
Dili baya dako kining akong bentana
Apan paigo dinhi ang gidak-on sa akong pangandoy.
Sa matag tighapon, paaboton ko dinhi ang pagkatalgag
Sa mga pako sa mga ugbos isip timailhan sa
Taliabot nga ulan. Apan dili ang tanan puydeng
Makamatikod sa akong bentana.
Kinahanglan nga ang buot mosinati kamaong
Mopihig sa tanghaga ug biga
Ang pagsulod sa akong bentana morag pagsulod
Og balik sa tagoangkan sa kapanahonan
Diin kinahanglan nga may dad-on ug may isalikway.
Dili ka makatuo nga kining akong bentana
Walay tak-opanan. Maong sa bisan unsang oras
Libreng mosulod ang tanan
Busa maingon nga usa lang ka panghambog
Ang pag-angkon ko niini tungod kay
Kining maong bentana mahimong anaa usab kanimo.


-- OMAR KHALID
Metro Manila, Philippines

nabaldang pagpasiyo sa baybayon


Ingon ini na ba 
kabangis ang balod inig hapak  
sa hilom nga baybayon, 
matilawan na lang nato
ang kaparat sa iyahang mga pinisik—
dili maabi-abihon? Ngulngol
paminawon iyang mga panawag: wala, 
wala… Daan na bayang banha
ang alimpatakan. Ug bagal sab 
ang balas ning lapalapa, gadugang
sa gibug-aton sa tunob
palayo kanimo.


-- R.L. BERTULFO
Talisay City, Cebu, Philippines

12.05.2018

huni henesis


kon awiton mo kini
dihadiha mahibalik ang tanan
sa akto sa pagmugna sa mga bituon
sa pag-umol sa dagaang
sa hilan nga ginhawaan sa wanang
nga gaugom sa dili pa tibugol nga planeta
sa kansang aping mosubol
ang ngilit sa kabukiran nga molugti
dayon mobugwak ang tubod
nga mopabathay sa halapad nga sapa
nga matag tihol sa hangin
mosabulak og panalangin
sa lunhawng tanaman sa kalibotan
diin ikahibalag ko ikaw


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dhaka, Bangladesh

kon matuman ang pagbuot sa kinakusgan


Gituohan niya nga kon sunogon siya puhon, ang iyang abo sagolan unya’g mga gihay sa puti nga rosas, dayon iplastar uban sa usa ka dosena nga kandila sa altar. Alang sa mga masupilon nga gawara-wara sa ilang mga kinumo ug gabundak sa ilang tingog duyog sa ilang mga tiil, matod niya:
   Hoy, mga hanggaw! Labaw pa ko anang higanteng papel, gipaka-aron ingnon ninyong ako ug gihimong aligato! 

Nipakpak ang naminaw niyang sinaligan, nipakurat sa hagukang alirong nunot sa nilanog nga pistola, nidiktar og pagsangyaw:
            — Mabuhi ka, Nyor! 
            
Ug ang panon sa mga kalag, gatunglo sa iyang pagtuo nga siya ra’y makaluwas bisan nila nga gabalik-balik pagsubay sa suba atbang sa iyang palasyo, padayong gahuyop og santilmo samtang nihuyohoy ang ilang pangutana:
            — Kanus-a mi nimo papahuwayon, mananap? 

Apan igo ra siyang nangawot sa iyang itlog, wala’y tingog nga nabati gawas sa iyang panghuy-ab samtang gimandoan niya ang gakabayo niyang mga ulipon tadlas sa iyang takla:
   Labyog, mga bulay-og! Bitayi unya’g pinabangaw nga parol ang tanang mga lubnganan, dayon pabugwaka’g aso ang mga mananaygon nga anino! 


-- MICHAEL U. OBENIETA 
Topeka, Kansas, USA

12.02.2018

padulong na duol sa pagdilaab



tingali igo na kadtong kadiyot
nga pag-inom nako sa yamog
gikan sa kagingking sa kawayan
nga kagahapon lang
gipatay sa hulaw

adto na ako paingon sa bungtod
makigharong na usab sa hapit na
masunog nga mga bituon


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

auschwitz




pag-ukab sa ganghaan
nakatimaho ko sa luto
sa akong inahan

pagtunob nako sa kadalanan
ang hugyaw sa akong mga kadula
akong nabatian

gikan sa bilanggoan
ang ang kamot sa akong amahan
akong nahuptan

sa akong paglingkawas
ang kamingaw sa kadalanan
ug ang mga anino dili kaapas

sa hugyaw sa akong mga kadula
sa kupot sa akong amahan
sa luto sa akong inahan


-- MIGUEL ANTONIO B. GARCIA  
Zürich, Switzerland