12.04.2016

ug karon gibati ta


Ug karon gibati ta nga morag namansahan kita
Gikiyugpos ta ang atong mga kamot
Aron paghaling sa katapusang baga,

Ang atong mga anino kataposang mga taming
Sa nagkalapad, nagkaduol nga kangitngit.

Sa mga karsada nanubo ang mga krus,
Sa mga eskinita mga santilmo midan-ag sa atong gilaktan.

Manambo ta sa atong mga bintana aron pagsiguro
Nga ang tanan nagpabilin sa ilang kahimtang.
Manambo ta sa atong mga bintana aron pagsusi
Kon ang balili anaa pa ba sa kabalilihan,
Ug ang rosas, sa karosasan.

Nagkalapad, nagkadako ang kangitngit
Nga natawo gikan sa usa ka pamulong,
Patyon ta mo, patyon ta mong tanan,
Ug ang katawhan miabiba, misuliyaw
Ug tuod man, mga bukog, mga unod nangahunlak.

Mitimbakuwas kita sa dihang nakamatngon ta
Nga morag dihay natagak ug mikagay,
Morag may mga pultahang wala makandadohan,
Mga bintanang abli ug wala masirad-an,
Manampong kita sa baho sa pulbora
Ug manghimatiis sa pinisik
Sa dugo sa atong mga bitiis og makadaghan
Apan mitapot kini uban sa kangiob
Ug dili na mapapas.


-- ESTER TAPIA                                                                                                                                    Kathmandu, Nepal

pagduhiraw


Gikan sa kahinanok, kahibulongan
Nga ang akong ulo nahagtak sa yuta.
Sa pagkabuak, nibuhagay pod
Ang akong utok apan gipunit, ug
Gibalik nako pagsumpay ibabaw
Sa akong liog bisa’g gakawilkawil.
Gipangita gihapon ka tadlas sa kangitngit
Ug bisa’g gitukob na sa buwan.

Pangga, sabta lang baya intawon
Kining pagkapkap sa imong anino.
Kining mga samad akong gibawon
Kay wa’y laing makaalim ini gawas nimo.


-- MECHELLE S. CENTURIAS                                                                                                                    Cebu City, Philippines

12.02.2016

giwang


Naipit ang lady bug 
samtang gapahipi sa atbang ang lain pa
nga gitawag og stink bug. Diha sa bildo
nga tamboanan basin gibitbit pod ilang kalag

paingon sulod sa kainit. Ambot kinsa'y mas igmat tali

sa duha ka mamang— wala gapaambit
sa hagip-ot nga buslot. Giabog sila sa hangin
aron ang kangitngit sulod sa lawak makasaksi
sa ilang panaglalis.


-- DENNIS S. SARMIENTO                                                                                                                      Baltimore County, Maryland, USA

babag


May anino karon nga nagbuntaog
Lawas ba sa tawo o punoan ba sa kahoy
Milihok ni sa akong paglakang
Bagtas sa dalan sa kagabhion.
Takulahaw di na mapiog sa akong lawas
Mga tiil ko di na mabaswat
Kamot sa kaluya migunit sa kakapoy
Napugngan ang akong mga tunob.

Nagbuntaog nga anino wa na nako makita
Usa diay ka pangpang sa magahi nga bato
Sa iyang dughan ang hangin sa kinutoban
Apan ang gininhawa sa kamatuoran
Usa man ka gantuong sa usa ka pagtuo:
Way ilhon ang damgo bisan ang kakapoy
Andam kini motuyhakaw aron molupad
Bisan kon mokapakapa pa ang kataposan.


-- ERNESTO D. LARIOSA                                                                                                                   San Fernando, Cebu, Philippines

11.30.2016

ang pagbalik sa kagahapon


Ang takdol nga bulan maoy katipik sa kinaiyahan nga mahimong dili nimo mamatikdan (gani, dili mosantop sa imong hunahuna) sulod sa hataas nga panahon. Ang imong mga adlaw ug gabii magpabiling hingpit (o haw-ang) bisan wala kini. Dili igsapayan kon kapila ka na mahiatli niini, sa usa lang ba ka higayon o sa makadaghan. O diin kaha. Apan mahitabo nga usa ka kilumkilom niana samtang nag-alindasay ka sa may tamboanan, naglatagaw ang pangisip o kaha nagtimbang-timbang og usa ka hinungdanong desisyon, mokalit lang kini pagsubang sa imong atubangan, agresibo nga modutdot sa imong nawong—mapahiyomon, lamurok, himsog, nanghimisong—ug diha-diha kalakbit na usab ang takdol nga bulan sa imong kinabuhi.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO                                                                                                       Dhaka, Bangladesh

triptych: kinapyotay


i.

Kon kanus-a ko
nihunong,
mao po’y imong
pagsugod
og kiyod. Nabinat ko
sa imong pagkapyot
ug nipadayon pod ka
sa pagkapyot.
Ning higayona,
palaman ra ko
sa imong duha ka paa.
Sa imong ngabil,
napuga gyod akong abaga
samtang gipulihan
sa imong gininhawa.
Nabungol na ko
sa imong inagulo.
Apan sa dihang gililoan
pagtila, mial-al ko.
Dayag ang sulirap
sa imong panan-aw
inig pas-ok nimo
sa kinlaw nga baraw
sa akong bugan.

Aguroy! Nabalintong
ang kuwarto
dihang nasintada ko
sa suhito
mong pagsagunto.
Matag pantok
nasamot ko’g kaluklok
sa higdaanan.
Bisag tuod nalit-ag
sa imong kabug-at,
mikapyot ko nimo
daw gabitay sa pangpang
sa hubag mong dughan.
Dinhi pod sa akong dughan
nalakrahan og patik
sa kalumo sa imong paghapak
ug pagkumkom. Imo dayon
gipuwas ang pungpong
sa mong buhok.
Ug sa akong panan-aw,
mora ka’g pati
nga nakalingkawas sa hawla:
nag-alindasay’g kapakapa
duyog sa imong paghingal.
Nagkab-itay tang duha
ug atong atngal midikit.
Nagbalod-balod
ang binag-id
sa dughan, bugan
hangtod miiktin,
miigking, mikirig,
nakilat, nasiak
mibugwak.
Samtang ikaw
misibaw—
nikawan
ngadto sa kawanangan—
ako mibusikad ngadto

sa nagkatag nga kabituonan.

ii.

Kabisado na ta.   Kabisado na
                      sa mga ingon ining
eksena—
                  galimod lamang
sa kahilom.
Naminawra ta
sa kukabildo
sa atong kumingking
nga nagpaseyo sa boulevard
sa imong tiyan. Arang-arang pa
tingali ilang lakaw kaysa gipakita
sa liking samin sa bungbong,
diin tataw ang tanang nangakatag.
Tingali, nipatim-aw nga ingon ani na ta
katipak nga gaabot gihapon
ining matang sa pagsabot.
Ug kalit ka nibagutbot
sa extra kilo nga nadugang
sa akong bilbil.
“Tambokikoy na man ka, doy!”
“Ikaw pod, hubag na imong tutoy.”
Ug gitubagan dayon ko nimog hapak
nga gipakapinan pag tanday-tanday.
            Sa atong kahawoy, mikagay
            ang kalaay dinhi sa higdaanan.
            Sa tanang buot untang pakisawon
sa higayon, niuyon lang ta
dihang naghabol ang kahilom.
Mintras wap-a nibagting ang takna,
naunlod ta sa isig-usa natong unod.

iii.

Ugma, mopadayon lang gihapon ang takna.
Wala ta’y ibilin nga saad sa isig usag-usa.
Ugma, igo lang hilam-oson kining kagabhion.
Mogawas ra ta sa kuwarto. Gaalsa lamang

sa tagsa-tagsa natong kabug-at. Way pulong
bahin sa panamilit nga mopilit sa hunahuna.
Ugma, mangutingkay napod ko’g pulong
sa wanang samtang gahayhay’g mga sinina

para sa sunod semana. Ug walay mansa
ug buling mabilin gikan ining panag-uban.
Ugma, ang imo lang magasto maoy palaliton
sa bag-ong sayal nga hagbay mong gitinguha

sa Forever 21 o kaha panggatas sa baba
nga gapaabot sa inyoha. Ugma lahi na pod
nga dagway atong ipakita. Lahi napod
nga mata nga modagit sa atoa.

Lahi na pod nga kamot atong mahawiran.
Lahi na pod nga ngabil atong malambigitan.
Lahi na pod nga sugilanon atong madunggan
ug lahi napod nga kalipay ug kasakit

akong mabalak. Lahi ra gyod ang ugma.
Mao gyo’y gibalikbalik nako’g ingon
sa akong kaugalingon samtang gatutok
sa kisame. Mohilam-os unta ko daan

apan nabati ko ang imong pagkapyot.
Daw naalimungawan, nilingi ka nako.
Mihunghong, “ayaw lang usa. Ugma na...”
Mihunong ang takna. Sa akong katingala,

ayha pa ko nakabantay sa lamok
nga taod-taod na gapista
sa atong unod. Ug gisubayan
nalang nako ang naandang huni:

diha sa nihit nimong paggimok
ug pagyamyam samtang gahinanok
dinhi sa akong dughan.


-- TON DAPOSALA                                                                                                                         Cagayan de Oro City, Philippines

11.28.2016

hubad sa akong balak "for my leukemic patient who thought of life as a diary" *


Matag adlaw siya nangutana matag gabii siya nagsulat
Mga rosas sa plorera kanunayng lab-as
Kada buntag sa inadlawng medical round maoy gutling sa iyang katagbawan

Hangtod kanus-a tomaron ko king mga kapsula ug tabletas?
Nganong nangataltag mga buhok ko puwedeng magsul-ob og peloka?
Mahimo bang manan-aw ta’g sine, Doktor?

Matag gabii gisulat ko niya sa iyang tambalanang talaadlawan.
Matag adlaw gisulat ko siya sa RX pad nga usa ka balak
Nga king kasingkasing dili makaako pagsulat pag-usab

Usa ka adlaw wala siya nangutana usa ka gabii adunay nagsulat og tuldok

* Philippines Free Press |Hulyo 17,1971|

-- MELQUIADITO M. ALLEGO                                                                                                                    Lake City, Florida, USA

ritrato


Uy, ritrato ni Imelda, kagwapa gyod niya.
Ug iyang mga anak, uy, kahamis, kahimsog,
klarong wa gyod moagi’g gutom.
Iyang bana, kadtong Ilokano ba, tan-awa,
harianon kaayo og dagway. Hawod to siya,
iyang gisakop ang bug-os nasod, wa’y nakapalag.
Hapit baynti anyos siyang naghari-hari kanato.
Ang mando niadtong Ilokano mao’y atong balaod,
yango tang tanan, huwes, kargador, pilosopo,
sundalo, labaw na gyod ang sundalo.
Wa’y reklamo, kay ang motutol
mahanaw lang mora’g aso.
Ubay-ubay tong nakatagamtam sa iyang kapintas,
gipang-ilogan sa katigayonan, gibawian sa pwesto,
gipreso, gipangmatay ang di maihap nga mosupak.
Pilo-pilo ang utang sa bayan apan piot
ang panginabuhi sa mga pobre, gamay’g sweldo,
lisod ang panarbaho. Adtong panahona hinoon,
si Imelda pataka ra’g pangompra, sapatos, alahas,
bestida, ug unsa pa. Loho ilang panginabuhi,
kay nakatag-iya man. Tan-awa ilang dagway
anang ritratoha, piskay kaayo, mora’g mga diwata
nga way kamatayon. Apan baya, no,
ang pailob sa tawo may sukod, pag-abot sa takos,
matod pa sa atong mga tigulang, kalison.
Gisuka ra sad sa nasod ang Ilokano
ug ang iyang rayna nga si Imelda.
Tutoki’g maayo nang ritratoha, pagbantay mo,
kay ilang kaliwat gakamang na sad paduong
sa trono nga ilang giangkon nga katungod.
Ay, Pilipinas, tigoma na ang imong mga anak,
daliti sila sa mga awit sa imong kaagi,
paimna sila sa apdo sa imong kasakit,
buhia ang kaisog ug katin-aw sa tanlag,
ipaugom kanila ang punyal ug bala,
ug pangandam, pangandam, pangandam
sa pagbusagak sa adlaw sa kasilag.


-- MERLIE W. ALUNAN                                                                                                                         
Tacloban City, Leyte, Philippines

11.23.2016

mga wiriswiris hulip sa hiwi nga marka sa krus ni marcos


Udtong tutok. Usa ka bulhog nga kidhat
alang sa yutang sidlakan ang gidalit
nga lit-ag gikan sa mga gatuwad,
galubong sa ilang mga ulo diha sa ilang kinawtan
nga kalibangan. Ay, alimungaw! Kalit nakong nahinumdoman

si Noy Nanding, ang among silingang mangingihaw
sa Lorega ug ang iyang kapikas nga manikurista. Inig kagabii,  
labaw pa sa bulalakaw ang haguros sa ilang pinutos
nga tubol, gibalibag gikan sa bintana
sa ilang barungbarong lahos sa tangkongan diin
matag hapon gatabanog ko uban sa akong mga kaduwa.
Intawon, dili lang lapok ang among natumban! Sige lang, bisan
gatiniil, layo gihapo’g layat ang among agik-ik, labaw pa’g
lanog sa hubakon namong radyo nga kanunay
pasutoy sa gaindak nga kanta:
“May bagong silang
May bago nang buhay,
Bagong bansa, bagong galaw
Sa Bagong Lipunan…”


Karon, ang abo sa akong buhok tugbang sa aso gikan sa
gapangpang nga basurahan sa giilo
nga mga kalendaryo. Unsaon pag-ihap 
sa mga abog lakip sa mga pulbora? Unsaon 
pagtidlom sa dugo ug luha nga gapalutaw 
niining kapupod-an? Diin ang kadalanan kanunay 
mamuwak ug mangandila alang sa mga naligsan, padayon nga

gakagot ang mga pangutana. Maayo pa
ang mga hubog nga hinganta, dali rang tubagon
og mga paghot. Dali rang tultolon ang kangitngit,
ug sayon rang dumdomon ang linog nga mopulpog pod
sa dag-om ilawom sa atong bagulbagol samtang padayon
ang atong pagkasaag ug pagtibulaag
latas sa awaaw. Kon dili ta kabalo moila—
kinsa’y sarang yukboan ug kinsa’y angay
ihian— ayaw na lang kahibulong nganong igo rang ithan
sa mga kwaknit ang atong bandila. Atol sa iyang paglubad
lakip sa adlaw ug tulo ka bituon, ayaw
pagduka. Hangad, tutoki ang tingtakdol.


-- MICHAEL U. OBENIETA                                                                                                                    Topeka, Kansas, USA

pagdumili sa paghatag


unsa kaha kon atong himoong 
wala lang ang mga panghitabo

pananglitan 
kon gibombahan 
ang merkado unya kabalo ta nga
14 ang patay 67 ang angol

unya duna pa’y laing nagtinga
naningkamot nga dili maapil sa
ihap sa nangawala

unsa kaha kon ato kining
itandi sa gabon sa kaadlawon
mawala mobalik mawala pag-usab

matingala kaha ang terorista 
nganong morag wala lang ni nato
mausab ba kaha siya kon 

dili ta magtagad sa iyang kinumo 
nga paningkamot kay wala ta
mokurog samtang dili nato

dawaton ang iyang dalit 
nga kasilag ug kalisang


-- RIC S. BASTASA                                                                                                                     Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

11.21.2016

matching type


1. Kasingkasing                     a. Bisan sa kagamay, tinipigan ang tibuok kalibotan.
                                                      Iyang musika ginikanan sa tanan bisan sa                                                       kalangitan.
               
2. Tiyan                                   b. Gihiwa sama sa lawas sa manananggal apan dili                                                        molupad. Ug matag gabii, takoban pod sa mga                                                        kalasangang halapad.

3. Tiil                                        c. Adunay sinultihan kon kini mahiubos, maamang                                                        kon malipayon. Daghan siyang bisita gikan bisan                                                               asa hangtod adunay kawad-on.

4. Mata                                     d. Hilomong higala, maniid kanunay sa imong anino   
                                                        hangtod ugma. Gitudloan ka sa mga kahibulongan                                                         sa panag-uban og sa pag-inusara.

5. Kamot                                  e. Sa una, pormang bato susama sa dalagang   
                                                       nagtigom og kinhason. Karon, makahulma kini og                                                        hangin samtang ila-ilahon ang gilay-on.
                                                               

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                                    Cebu City, Philippines    

unta


(alang sa mga biktima sa Martial Law)

Nadayon ra gyod ang paglubong
bisag daw kilat kining gipahigayon. 
Nakugang ang kinabag-an 
Sa hilom niyang pahiluna.

Hinaot unta wala nalubong uban
sa mga puting rosas ang mga tunok
sa kagahapon samtang ang kangiob 
ang gadugdog sa iyang lungon.


-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                          
Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

11.19.2016

ig panlarag sa akong buhok


(pagtimaan sa akong Leukemia diagnosis)

Gitutokan ko ang akong buhok karong adlawa aron manamilit
Sa di madugay matag lugas malarag sa hilom
Walay motimaan sa iyang pagbiya
Gawas sa luna nga iyang gibiyaan.

Ningpahiyom ko ug ako kining gipangko
Nakita na niya ang kalibotan:
Ang batoong baybayon sa Sangabon
Ug ang hait nga balas sa Samboan.

Bangis nga iyang gilupad
Ang wanang sa Lincoln Memorial
Ug sa huyohoy sa puy-anan sa mga manunulat
Didto sa Whidbey Island.

Iyang nahilam ang Asry Beach
(Diin manakop mi'g pagi gamit ang mga hini-hinimong lit-ag.)
Ug sa gamhanang Burj ug ang The Corniche
Ug bag-o lang sa bantogang Macal River sa Belize.

Busa, ako kining gibayaw ug nanghupaw
Ug gitagaan ko kini'g usa ka pagpislit,
Mapasalamaton nga ang iyang gamot lawom.


-- TEODOSIA P. VILLARINO                                                                                      Northumberand County, Ontario, Canada

kauban


Galiraw, gipangita ko
ikaw nga wala’y pagduhaduha:
nakighiusa sa kagabhion.

Mibag-id ang hangin, midagpi
sa akong abaga. Kanus-a ka
mahinumdom pagbalik?

Ugma damlag, inig huni
sa mga langgam duyog
sa mga tuktogaok,

Mangandam na pod ko
nga makig-unong uban
sa kamingaw sa buwan.


-- DONG DOÑOS                                                                                                                            Catmon, Cebu, Philippines