11.30.2020

motagpas ra ang adlaw


(paghinumdom niadtong ika-23 sa Nobyembre 2009 sa Maguindanao) 

Naghuot ang bala, bakak, ug bubog 
sa dalan sa Ampatuan. Nikagiw 
ang tanang salampati, ug ang hangin 
nanawag sa tibuok kalibotan: 
ang pagbangotan adunay 58 ka mga ngalan. 

Hinumdomi kini. Moabot 
ang gutlo nga ang silaw 
sa adlaw motagpas ra 
sa tanang gitagoan, sa tanang gikalimtan. 


-- DELORA SALES-SIMBAJON 
Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

lapok ang gipintal sa spolarium


Sa Nobyembre sa panahon sa tingbagyo 
matandog ang alampat ni Juan Luna. 
Lagmit dul-an sa napulo ka dupa iyang obra 
labaw pas taga-liog sa tawo, abot atop tingali. 
Mihubas na ang baha og isig guroy ang katawhan 
sa kabtangang wala mangaanod. 
Didto hinuon sa tungang bahin 
dunay tulo giguyod—amahan sa batang 
gipangita pa ug iyang igsuon nga misulay 
unta’g kupot niya sa wa pa mihapos ang sapa.  
Ang ikatulo, matod pa, tagalaing baryo. 
Nagpadaplin ang uban. Miyaka ang inahan sa unahan, 
walay ikatug-an ang kawras nga gibilin 
sa iyang pinangga kansang kamot midailos 
ngadtos pagkawala. “Hain ka na, inday?” 
Milakra iyang danguyngoy sa dulom nga yuta.  
Nag-alirong nga nagkurog ang tanang natun-ogan, 
nawad-a’g tingog agi’g inuwang sa kagabhion. 
Dunay duha ka apohan, ambot unsay gistoryaan— 
sukad-sukad, labing siguro, ingnon tang pu’nga— 
nahingangha sila sa ilang nasaksihan. 


-- JANUAR E. YAP 
Talisay City, Cebu, Philippines

11.28.2020

tinud-anay


Kapila 
ka higayon kaha kinahanglang 
hapakon ang butong, 
hikyaron ang samad ug

sutaon ang ngitngit nga

bahin niini sa dili pa 
modagayday ang sabaw ug 
unod nga sublion na pod 
pagtago? 


 -- EDWIN A. NUÑEZ 
Mactan, Cebu, Philippines

kapeng barako


Giangkon sa nagbilangkad nga lingkoranan 
ang akong kabug-aton, ug gihawoy 
akong laway og kinapyot 
sa gahanggab nga ngabil samtang nalipong 
ang kutsarita og tinuyok sa tasa, gilumpag 
ang nagtibugol nga kape gikan gilapwaan. 

Usahay, mangurog akong dila ug magdilaab 
akong alimpatakan… Tungod kaya ni 
sa pag-uyon nako sa timpla sa imong tingog 
dihang miingon ka kanako, "Magkape ra ta." 

Unsa kaha kon kutawon sa imong dila 
ang akong baba, o di ba kaha higopon nimo 
ang katam-is sa akong pangandoy? 
Bisan sama ra sa aso ang hunahuna, 
mabati ko gihapon ang kainit. 
Ang kahapdos. Ang kasakit. 

Ug wala ko makabalo kon 
kanus-a malamian og balik. 


 -- IVAN RIDGE ARBIZO 
Davao City, Philippines

11.26.2020

sa saag nga alibangbang


Miabot ka sama sa kabuntagon, naglupad-
lupad gawas sa akong bintana. 
Tingali’g nadani lang ka sa plastik nga bulak 
ibabaw sa lamesa o nangita ka lang og 
tanaman nga kabatogan, 
o kaha may gibisita kang handomanan--
usa ka panumdoman, usa ka timaan-- 
kinsa’y nasayod?

Kinsa’y nasayod nga kining gibarogan 
sa inabangang lawak kaniadto 
usa diay ka hardin nga napuno 
og nagkadaiyang bulak, dangpanan 
sa liboan ka alibangbang? 

Apan karon, sa imong pagbisita, 
ikaw nag-inusara, 
wa’y naabtang paraiso, 
mini nga sangtuwaryo ra 
nga ginama sa puthaw ug semento. 

Sa imong paglupad palayo, 
balonan ko ikaw og pag-ampo: 
Lupad, alibangbang, lupad!

Palayo ning gingharian sa malamatong samin.
Palayo ning metalikong empiryo sa mga binuhat.
Palayo ning kalibotan sa mga nahisalaag. 


 -- GRATIAN PAUL R. TIDOR 
Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

tukwaw


San gutiay pa ak’ 
diri ak’ nahingangaturog 
pagpininsar san akon minangnuan 
nga ugang ug siwo 
sa amon luyo 
labi kun nasiburog na 
an tukwaw 
dida san paghuyop 
san habagat. 

Yana nga amay na ak’ 
mas labi nga di ak’ nahingangaturog 
san akon ugang ug siwo 
kay waray pa humuyop an habagat 
nagtikang na an tukwaw. 

An ugang madali bilngon, 
pero an siwo maiha padakuon. 

Nano na man la an kalipayan 
san nagmamanukan kun an imo 
minangnuan mahahanaw 
sa usa la nga pagpirok san tukwaw? 

San ginsusurat ko ini nga siday 
lumahos na usa ka milyon 
an gintukwaw san Covid 
sa bug-os nga kalibotan. 
Lahos na liwat singkwenta kayukot 
an mga napukan. 

Diri ak maaram 
kun may katalwasan. 

An tukwaw la an naglalarang 
kun an ugang, siwo o bisan an higot 
iya igtutubyan. 


 -- HAROLD L. MERCURIO 
 Calbayog City, Samar, Philippines

11.24.2020

kon naa pa lang ko’y pako


Nilupad na ko 
Sa kawanangan 
Aron molantaw 
Sa kabukiran 
Ug kapupod-an. 

Motugpa ko sa Australia, 
Makighimamat sa mga lumad 
Ug moambak kuyog 
Sa kangaroo nga matod pa 
Ni Budoy, sigbin kuno. 

Unya modalikyat sab ko 
Sa Indonesia, didto sa isla 
Sa mga bathala aron sutaon 
Kon tinuod ba 
Nga dunay paraiso dinhi 
Sa atong tugkaran, unya 

Molangyaw na 'sab ko 
Padulong sa Europa, 
Ug mangusyoso 
Kon ang karaan 
Nga kamatuoran 
Aduna pa ba'y pulos 
Kanato karon. Ug di sab ko 

Malimot pagtugdon 
Sa Amerika, didto 
Sa New York diin mosalida ko, 
Motugpa sa korona 
Sa Statue of Liberty 
Nga gikan sa Francia. 
Mohapit sab ko Sa Washington D.C 
Aron ingnan si Donald 
Trump, "Mirisi! Napildi ka!"

Modalikyat diay 'sab ko 
Sa Africa diin makig-istorya 
Sa kalag ni Mandela,
Makigdula sa mga gorilya 
Sa kalasangan sa Kenya. 

Kon naa pa lang ko'y pako 
Sa tinuod lang--
Nilupad na ko sayo 
Ganihang buntag padulong 
Sa Malakanyang aron 
Akong ilampurnas 
Ang bastos-og-baba nga 
Presidente sa Pilipinas. 


-- MARIA VICTORIA BELTRAN
Cebu City, Philippines

orimus


kalaming ingkibon ning li-og sa korona 
tukbon sa mangtas nga halas ibabaw ning yuta 

kon hangakon ug kubsan siyas ginhawa 
sap-ongan ang iyang ilong sa gapas
paslakan og pakaw ang iyang baba 
tabonan og itom nga panapton ang iyang mata 

kon mokisi-kisi siyag dakop sa puting hangin 
busdikan ang tiyan sa dagom nga tayaon 
kulitogon iyang lawom nga pusod 
sumpay sa tinaing gibakos sa iyang kasingkasing 

bisan molanog ang pangamuyo ngadtong san pedro 
mohadiyong gihapon ang litanya sa mga pikot 
laplapon iyang lapa-lapa 
patuloan og kandila iyang samad hangtod 

mabanhaw ang patayng uwat sa tutonlan 
ug handomon na lang inig abot sa kalag-kalag 


 -- JOVANIE B. GARAY 
 San Isidro, Davao Oriental, Philippines

11.22.2020

lockdown


Sukad adtong gikuha sa mga astronot si Tatay 
unya gipasakay sa puti nga sakyanan 
nagsige na la’g hinuktok si Nanay sa sala.
Talagsa na lang siya maestorya; 
Dili siya makigdungan namo'g kaon ni Kuya Tatin. 
Unya usahay, motulo lag kalit ang iyang mga luha. 

Iya ming gibaoran nga dili g’yod mogawas sa balay 
kay basig dagiton daw mi sa mga alien
Dagko raba daw ni silag mga mata 
ug makahilo ang ginhawa.  Mao nga naa ra mi 
permi sa kuwarto ni kuya magdulag tarak-tarak. 
Usahay didto mi manglingkod 
simpig sa nakabukas nga tamboanan. Maglantaw 
sa dalan ug sa mga tawong nagbaklay,
nanagsul-ot og maskara. 

Asa kaha nila gidala si Tatay? 
Unta makauli na siya ugma aron 
magdula na pod mi'g pawer-pawer. Ako 
si Superman, siya si Incredible Hulk 
ug si Kuya si Batman. Gimingaw nako 
sa among hagwa-hagwa: magligid-ligid.
agtambling-tambling sa banig kon 
magsangka mi ni kuya. Unya 
kon mapildi na gani ko, 
mosung-ay dayon ko ni Tatay 
aron magpalaban niya. 


-- JONDY M. ARPILLEDA 
Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

kisaw sa kagahapon


Tin-aw na sa akong dunggan 
ang wa’y lugak nga tik-tok-tik-tok 
sa gisangit nga de-bateryang taknaan: 
tuktogaok sa akong kahinanok… 

Kadtong gagmayng mga
tunob sa bungbong 
nakatimbakuwas nako gikan sa akong unlan. 

Gianinaw ko ang palibot.
Wa na’y timik kay di na matugkad ang mga bituon 
ug natunaw sa hingpit ang akong duka… 

Gitukob ang mga tunob sa taknaan 
niadtong huy-ab sa nga tiki sa kisami, 
hagok sa mga timos sa libon, 
ug hagwa sa nanguwag nga iring sa silingan… 

Mipuli ang laing tunob;
iyang kasikas miguyod kanako 
balik niadtong lim-aw 
sa mikisaw nga kagahapon:

Kadtong mga hagawhaw ug hikihiki, 
mga hangos ug hupaw 
ug kahilom. 


-- CARL B. MANTUA 
Baybay City, Leyte, Philippines

11.20.2020

jamico boys


Tua sa Jamico Eatery atong tapokanan 
niadtong naka-polo ug slacks pa tang tanan. 
Ug wala ra moabot og kuwarenta ka lakang 
gikan sa eskuylahan ngadto sa lamisa, 
diin gitipok nato atong binalonan 
ug atong panagtabi nga way paingnan— 
gikan sa napakyas nga mga tests 
ngadto sa naimbargong mga kodigo, 
gikan sa mga tagpilaw nga tinago 
ngadto sa mga higayon nga gasibat 
ngadto sa internet café 
sa di pa magsugod ang klase. 
Inig hapon, diretso na pod 
sa Jamico, diin nagtagay 
og duha ka litrong Royal. Unya, 
ang atong awit galibot lang 
sa G-C-Em-D. Sa atong mga harana, 
mialisngaw ang anghit 
sa atong tinagoang pantasya 
alang sa mga musa sa campus. 
Lakip ang dalagitang maestra 
nadamay sa atong huni. 
Didto sa Jamico, isog 
ang angso sa atong kalaki. 

Sa mga tuig nga milabay, nibalik 
gihapon ta sa maong taboan. 
Ug tuod, nagkalahi na ang ulohan 
sa atong mga istorya, mao ra gihapon 
ang dagan sa sugilanon. Unya,  
nagkasimang ang panaghinabi 
dihang na-upgrade atong ilimnon 
gikan sa Royal ngadto sa Red Horse. 
Sa atong hunahuna, naka-polo 
ug slacks gihapon ta. Apan tataw 
nga nagkalahi na ang kolor 
sa panapton, pakapinan 
og kurbata nga gabitay 
sa atong kuwelyo, ug nagkahuot 
ang hawak sa atong pantalon. 
Bisan tuod nagkadaghan 
ang uban sa atong buhok, sure na 
ang sinaysay mopaingon na pod 
sa mga tai nga padulngan, 
hain mabanhaw ang atong langasan 
nga mga kalag, hain 
mopatibabaw ang mga tinagoang 
kahidlaw sa kasamtangan 
ug kaniadto, ug manimaho
niadtong gatapok pa ta sa Jamico. 

Motuo gyod ko nga dili 
mapapha ang hinungdan 
sa atong pag-amigo. Apan, 
sa sunod higayon nga makigtipok 
usab ug mobalik-lantaw sa kaniadto— 
hain motukar napod ang mga awit 
sa kagahapon, hain mopatigbabaw 
ang pagsaulog daw kanunay tang 
mga hari-on, hain mosalimoang ta 
og tuo nga naa pa tas Jamico— bay, 
mouna lang ko ninyo. Sa wa’y 
daghang istorya, pagdamgo mo’g inyoha. 
Nahanaw na ang anghit 
sa kaniadto. Unya kadtong 
gingharian natong tapokanan? 
Ang mga haligi niini 
Hagbay na nangahugno 


(alang sa amigo nga natawo sa ika-12 Enero 1986) 

 -- TON DAPOSALA 
Cagayan de Oro City, Philippines

buntag sa usa ka asymptomatic


Sa pagtuktogaok sa mga sunoy, 
Madungog pod ang agulo sa mga iro. 
Sa pagkanaog sa mga umagak sa ilang 
Gibatogang mangga, moduyog pod 
Pagsakdap-sakdap ang mga kwaknit. 
Sa pag-ikid-ikid sa mga itik 
Sa yutikon nga lapok ang mga baki 
Ug pakra magsugod pod 
Sa ilahang litanya. Sa pagkanta-kanta 
Sa mga tamsi ibabaw sa tambis, taghoy- 
Taghoyan sila sa mga siloy 
Nga gatugdon sa atis. Sa pagtuyok-
Tuyok sa mga pati sa lapad 
Nga wanang, ang kukok 
Mosugod na pod og kurokok 
Sa kawayanan. Ug ako, 
Dia sa akong kwarto, galukob 
Sa habol nga namungingi sa laway 
Sa kalisang, naglantaw-lantaw 
Sa grasya sa maayong buntag. 

 
-- JEFF DEL ROSARIO 
Danao City, Cebu, Philippines

11.18.2020

mata na, kwarisma na!


Mata na, kwarisma na! 

Kao'g binignit 
Sa tiyan manggunit. 
Ang kabuhi 
Di makabuhi. 

Paresa'g kape 
Sa tiyan mangarate.
Balibalihon og laparo 
Ilong sa berdugo. 

Mata na, kwarisma na! 

I-ugbok ang kuros 
Dugo ihilam-os 
Dayon manguros. 
Ikorona ang virus. 

Tin tin de serapen
Human sa quaratine 
Bilbil hilisan 
Tin tin pakupsan. 

Mata na, kwarisma na! 

Kaubo ang mogawas
Tugka'g almuranas, 
Hilantan ka'g kalayo 
Init pas impyerno.

Tambal sa butbot 
Sigbin nga palautot,
Utok nga gipanuhot 
Tai sa kanding daot. 

Mata na, kwarisma na! 

Luha ipanghunaw 
Mga kagaw nagyagaw. 
Mga maskara nanglakaw, 
Nalisang sa mga taw. 

Mikurog og kalit,
Gisubawan ang kasakit
Sa mamahit nga kainit. 
Gipaningot ang langit.


 -- JOSUA S. CABRERA
Liloan, Cebu, Philippines

anatomiya ni napoleon: sa ‘animal farm’ ni orwell


Sugod ta sa bagulbagol: 
Haw-ang ug bungol, 
Usahay pabungolbungol, 
Kasagaran pabulhotbulhot. 

Dayon, dayon sa dunggan: 
Duha ka lungag gauban-uban, 
Gamugna-mugna’g ang-ang 
Hangtod madunggan ang— 

Unsa? Mata gapuwapuwa 
Kadlawng’ gamatamata, 
Hanap-hanap, puwaw-puwaw, 
Apan karon, pabutabuta. 

Kaniadtong batabata, 
Laroylaroy ang lapalapa. 
Karon gulanggulang na 
Mas babaan pa sa baba— 

Nga wa nakalimugmog og 
Luy-a. Lawas galuyaluya 
Apan angso sa gibugbog 
Nga lawas sa gawas 

Di daw ta mahibong: 
Kay mao man daw pung 
Sa mugna-mugnang ang-ang. 
Pabuta-buta, pabulhotbulhot— 

Unggoy man gyod ni ba.


 -- MIGUEL ANTONIO B. GARCIA 
 Zürich, Switzerland

11.16.2020

kanus-a nato luwaan ang lunop?


“Binabawalan ako ng ng nagbabantay sa akin… Sabi ko naman gusto kong magpakita sa tao, ang sabi nila bantayan yung pagkatao ko. Kasi ako yung Presidente… Gusto kong lumabas, gusto kong lumangoy; matagal na akong hindi naligo eh. Kaya lang, ayaw nitong mga sundalo gusto kong pumunta doon makipaglangoy nga sa inyo. Ang problema pinipigilan nga ako kasi raw ‘pag namatay ako, isa lang ang Presidente.” 
 – Philippine Daily Inquirer, 11/12/2020 

Sugsogan, pwera buyag, ang sidlakan. Mabuta ang motutok sa tulilik niyang pag-apong sa labaw 1,700 ka mga lubnganan nga natanggong sa lawod. Bisan pa’g dili magpahipi ang iyang payaso nga dagway, dayag gihapon ang kampat sa danguyngoy. Gianinohan kanunay ang iyang tingsi ug agik-ik sa hinanali nga mga hadla sa kilat ug dugdog. Gapasiaw pod ang huyuhoy, gataghoy duyog sa nagkamuritsing nga awit sa wa’y buot nga hubakon: uwan-init, pista sa langit, uwan-landong pista sa silong… 

Makalipong kon puwawan nato’g sud-ong ang laay nga tiaw sa baybay. Motaob, mohunas, magbalik-balik. Diin lawom ang panghupaw, galumpayat kanunay ang lilo sa kakulba nga gatuyok-tuyok sa mga uha. Ay, Inahan sa Kanunayng Panabang! Kalit maamang ang mananagna kon surang-surangon kanus-a kutob ang mga takna sa pagduyan-duyan ug paglabyog sa mga laylay. Kanunay mabugto. Kanunay mosumpay sa dila sa mananabtan. Kanunay lumsan sa iyang laway ang mananabang, gawara-wara ang kamot nga salin sa katugnaw ra’y makab-ot. 

Kamabaw baya sa kagabhion samtang nagkalawom ang panghupaw inig haw-as sa urom. Wa’y kutas ang pagsirko-balintong sa kasubo. Bisan puol na ang atong pagkaunlod, bisan pa’g naanad na ta’g bansay-bansay og punga-punga ug pugong sa pulso, wala gihapo’y pagkatagbaw ang atong mga tyabaw. Pastilan, hagbay ra intawon tang gasubli-subli sa pagsuway kon kawayan ba ang atong kabukogan. Gibagnos sa mga unos. Gibugwakan og mga bulkan. Gidat-ogan sa mga linog. 

Bisan magmaskara og dag-om ang udtong-tutok, sa gihapon sayon rang molanog ang buhakhak sa mga wa’y buot. Sayon ra tang haylohon kon hagdon: Dali, magtago-tago ta! 

Piyong na, Haring Adlaw! Pangitaa mi nunot sa imong inihap nga pag-abiso aron maigmat mi. Kon hipalgan mi nimo nga gahangos, unta masakpan mi nimo nga wala maulahi pag-angkon sa panimalos: ang kataposang namong katawa. 


 -- MICHAEL U. OBENIETA 
 Topeka, Kansas, USA

duha ka tipik sa kaugalingon


1. 
Ang nagkawankawan 
nga bungot 
sa kahiamgo igo ra 
sa gunting nga bulawan 
nga sarang pod gamiton 
aron tabas-tabason 
ang ulan. 

 2. 
Dili mahabilin 
ang mga pulong 
kon mopungko ka sa suok 
ug luomon ang mga gutlo 
hangtod mobalintong diha 
sa papel ang masulob-ong 
mga berso. 


-- LEONEL QUILLO 
Malalag, Davao del Sur, Philippines

11.14.2020

ang mga numero


Nagkamuritsing ang mga panganod, way porma, 
mipaka ang dalugdog, usa, duha, tulo...
Nagkalugiyang ang mga gansiyang, 
usa, duha, tulo, nga milabay 
sa gisirad-an, bildong bintana.
Mipiti ang kilat ug morag miduslak kini 
sa kinandohang pultahan, usa, duha, tulo ka 
mga bangkaw nga gilabay gikan 
sa sidlakan, usa, duha, tulo… 
asa kutob ang mga tulo sa ulan? 
Daghan kaayo sila, mas daghan pa sa mga tudlo 
                                   sa imong mga kamot, Ysabell,
apan giihap mo sila, 
sa makadaghan, gibalik-balik og tag-napulo, 
sa makadaghan gipilo ang pagtuyok 
sa duha sa kamot sa orasan. Usa, duha, ug 
mipakpak ka sa kahimuot, ang pag-ihap kanila, 
mao’y pag-ila, ang paglitok sa mga numero 
mao’y pag-angkon, sa maihap ug dili maihap, 
ang mga numero naglumbay, 
bisan og unsa kabaga ang kangitngit, 
bisan sa kakusog sa paglatos sa alimpulos, 
ang mga numero midagayday 
ngadto sa pagkawala’y kataposan, 
ngadto sa tumang pagka-dili matukib, 
maanaa man o wala, kita, ako o ikaw, Ysabell, 
nga mohilwas sa mga numero nga makanunayon, 
malungtaron kay sa adlaw ug mga bituon. 
Pagkanindot sa mga numero, Ysabell! 
Pagkahalangdon sa ilang kahusay, 
usa, duha, tulo... usa ka gatos, usa ka libo… 
wala’y kinutobang kabuhong, 
bisan og wala pa’y mohan-ay kanila,
molakbit sa ilang panagsunod, 
sa talikala sa ilang panagsumpay, 
molakbit kanato. 


 -- ESTER TAPIA 
Nordrhein-Westfalen, Germany

sa panahon sa mga gatil


Tugoti kong mahinumdom: 
Tungod lagi kadto kay santing na kaayog tinan-awan 
ang mga Guwardiya sa Katilingban, nagpangurog kong 
nagsal-ot sa letrang "a" sa akong balak. 
Didto pa ra ba gayod sa pangunahan sa pulong "rms." 
Pastilan. Wala na tingali koy igong kaisog molup-it pa 
og laing "a" sa tunga-tungang bahin. Labing siguro, 
magsingabot na ang binatalyong Gatil 
kuyog sa ilang mga tangke ug bomba; 
lagmit hiposasan na ko kay bisan 
sa ilang mga paningkamot, aduna pa'y matilok  
nga saag nga nakahipos sa mga letrang "a." 
Kabilin kadto sa akong apohan, 
si Ka Daghoy, nga gitipi didto sa lasang sa Carmen 
sa mga katsilaon og nawng. Atol sa pamakwit sa among lahi, 
naukayan kini ni Nay Apong sa kaban sa akong apohan— 
usa ka abugon nga letrang "a," giputos sa pulahong panyo 
tapad sa sakubang wala na'y sundang. 
“Diin kini nimo nakuha?” pangutanang 
akong nadunggan lapos sa naghunob nga nuog 
nga mibalikos sa akong pagkatawo. 
“Kinsa ang tibubdan?” sukit pa nila 
samtang mihapos sa martilyo 
ngadto sa akong mga kumagko. 
“Kinsa ang matuod nga tag-iya niini?” pamugos nila 
samtang mituasik akong lawaysingotdugo 
ngadto sa mangitngit nga ngilit sa nagtingkagol nga lawak. 
Apan niining higayona, nahinumduman ko 
ang gisulti sa akong apohan. “Ang tigmo 
wala'y sakuban,” ni Ka Daghoy pa, 
sa wa pa kini molitok sa balak nga daw 
morag uwang sa langgam nga nakabuhi. 
Ug sa dihang gilambos sa mga Gatil 
ang puthaw nilang mga armas, 
akong gihabwa ang tanan nakong gitipigan 
sulod sa akong galamhan: 
“Aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa! 
Aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa!”


-- JANUAR E. YAP 
Talisay City, Cebu, Philippines

11.12.2020

soixante-neuf


ang gidaghanon sa balas dugay rang naihap sa balod 
ug ang kalawran sa atong mga lawas dugay rang 
gimapa sa atong mga tudlo 
sa nagdilaab nga mga balili nagsayaw ang pito 
ka espiritu sa kahilom. ang gilay-on sa gabii 
mahikap ko ra sa imong buhok nga gidulaan sa ayaay 
gisuwayan natog litok ang mga ngalan sa tanang 
katingalahan. pananglit, sa mga uhas nga tayaon 
nga mitadlas sa hangin niadtong adlaw nga may 
nasaag nga mangangayam. naigo kitang duha 
sa gapasan ug samaran kitang gianod sa kilumkilom 
ang atong gatilagak nga dugo ikog sa bakunawa 
nga giasoy sa katigulangan kanang 
mag-esklipse ang tambilagaw nga buwan
gitugkan og mga siyudad ang akong dughan 
diin ang balibongan sa turayog nga mga dakbalay 
nagsuot sa gabonong palis sa kagahapon 
diin sa nataran sa kahugmakon nga kapilya adunay 
nag-inusarang guryon nga nanuhak sa hinog nga kapayas 
nahimong danglog nga busay ang imong liog 
diin ang mapulang tabanog galupad uban sa 
abohon nga bangaw. wala, walay bata nga naggunting 
sa nahibat nga arko, maong mipadayon ka sa pagdagayday 
subay sa daghang pagkapusgay sa mga dalid, pagang, ug lag-it. 
nalantawan ta sa unahan ang gatabyog ang mga eskinitang kable 
diin sa tumoy may gabok nga mga tulay kansang tulmaan 
may tayaon nga estatuwang neyon nga buot molihok 
ug mohuyad sa espada punting sa gindailan 
aron tabason ang kahayag sa mga bituon. 
ang imong mata nahimong awaaw nga lasang 
katipik sa sangtuwaryo sa mga bulok nga walay ngalan 
padayon ka sa pagtan-aw sa di makita 
suginli ako niadtong banika nga gituboan og 
nagdilaab nga baha sa mga rosas. 
sedahon ang imong pagsangpit kanako diha sa 
akto sa matahom kong kamatayon. 
asul ang kainit sa imong gininhawa 
metaliko ang imong halok sa isla sa akong pusod 
ug niining mga gutloa, buot kong mahimong gapnod 
aron itugyan ang pinilo kong panit sa tributaryo sa kahilom. 


-- OMAR KHALID 
Metro Manila, Philippines

tipik sa igira


ikaw ang kinatas-ang sanga 
nga mituyhakaw sa kapanganoran 
ang bagtik mong panit taming sa naglagiting 
nga kidhat sa adlaw bisan pa man 
sa paraygong kablit sa buwan 

sa imong bukobuko nanurok ang mga gutling 
sa kalaay mga kahigwaos nga kanunayng 
mobatog sa nagkabawg nimong kasway 
mga gitik ug hapyod sa amihanang huyohoy 
nga makighagwa sa bidlisiw 
diha sa nataran sa imong dughan 
kanunay kang gahangad sa pagsawo sa alindahaw 
ug modayo'g duko sa pagbundak sa uwan 

layang piyuos ang imong mga mata 
nga misuway pagbukhad sa tungang gabii 
masulob-ong ritmo ang warawara 
sa imong mga dahon 
lig-on ang labyog sa imong mga tinguha 
sa makausa pa ikaw nasamaran 
nagarasan sa mga tiil ug tuka 
sa mga langgam nga mikabkab 
sa lunhaw mong mga udlot 

bus-ok imong mga bukton 
nga dangpanan sa mga nangapukan 
ang gaway sa kasub-anan mibalikos kanimo 
aron mahulma ang laing sanga 

matahom apan kahadlokan 
tam-is ang pagkaaslom sa imong mga bunga 
mangapunggak sa higayon nga matay-og 
ang kinadak-ang punoan 
apan hain na ba ang katul-id sa imong kalipay 
gibali-bali kaha sa mga unos sa higayon 
o sa kalit naputol sa paglabay sa panahon 


(alang kang J) 

-- MICHAEL FLORENTINO 
Ormoc City, Leyte, Philippines