ibahalag dili malipayonbasta tawoiiwala'y hinungdanang kalipay sa usa ka baboyiiiang baboy dili kailasa bulawanivang tawo usahay samasa baboyvang baboy haskang busogawala'y kalibotanvisayri ang imong kaugalingonkon kinsa ka-- RIC S. BASTASAKatipunan, Zamboanga del Norte, Philippines
Ang imong taghoy mingaw paminawon--Haguros sa nangalarag nga dahon.Layag nga mihigop sa kaparat sa balod.Pak-an nga puthaw tadlas sa panganod.Gaposa ki’ng tanlag nga naghigwa-os.Luwasa ki’ng dughan sa pagkalumos.-- BERNARD PAGUSARANew Orleans, Louisiana, USA
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhuGzu8x5O7EHP9E4uhEkG19-VMlYinBLZX1rOOtK70Y6v5OjdfcxItBS6fQoqPUssnkgQy58FtgUsXEYCRteGXvLy3lcBiuM7lhsjlPQZFHxclu1pKfDwVdJBVKtwSCqz1J5lEvhyJa69g/s320/trumpet.jpg)
(alang ni MU1 Brandon Zwolinski Almagro, Brass Quintet,
United States Navy Band Concert,Avon Park, Florida, 3/15/2010)ang alingawngaw sa gihuyop nga salirawang pagbatinanuhutsuhot sa kinauyokang ugat sa tawhanong kalimbatianonnakigduhawit sa antik budyong gahunghong tadlas sa piliwsa kalawran sa dalaguete 66 anyos kanhikaamgid sa hinagawhaw sa yinagubyob sa daligdig sa tubigsa dagayday sa busay ug kasapaan sa hinaganas ug tapyatapyasa mga balod sa kinanaas sa kadahonang gitagsatagsapagpakli sa rapsodiyang hutuhot kansang kundimanong sonanoygasapnay sa konsiyertong tingpamulak sa new berlin wisconsinlahos ngadto sa nagkahinayng laylay sa nagkahanawng melodiyasa sentimental hinikalimtang lorain ohiosi kinugos brandon ug iyang lisatrumpetanagmilagro natarantella emma-- MELQUIADITO M. ALLEGOPalm Harbor, Florida, USA
Unsa kahaKon ang tanan untaMahimong balikanPupoon,Saw-on,Dili pasagdan ngaMosangkad sa yuta?Sama, pananglitan,Sa atong punoan nga nangkaNga akong gipuwawanSamtang nisulirapAng adlaw kay hangtodKaron ikaw nalanganGihapon.-- GINA MANTUA-PANESCebu City, Philippines
Ang taob mituhop sa gibinhod kong tikod.Sa atong pagpauli, nagdamgo akonga sukad masukadwala pa ako hiabting nag-inusara,dili sa mga adlaw nga kudlitanang langit sa pako sa mga sayawnga walay pupanaganang mopatighuloguban sa hangin.Dihay pultahan nga mikalit og patim-awsa atong atubangan.Midayon kita, walay tingog-tingog.Unsay pulos sa mga pulong?Apan, palangga, gihasol akosa dagat, sa dagat kansang kahilommikuyanap nunot sa kangitngit.Ingna ko nga gihasol ka usab.-- VICENTE VIVENCIO BANDILLOKoror, Palau
Didto sa kawalaan gihayaang buhi pang mga bersonga ampay awiton salumadnong kalanggaman.Duyog sa obituwaryo,ang dalugdog padayonsa pagdahik didto sa hingtungdanapan daling miapas ang kilatsa kalangitan-- gidagkotanang mga kandilang giugboksa mga biniyaan.Gadagsang ang mga pak- annga mananabtan, nag- alirong,nag-alayon pagpanday sa gusbatnga kabiling pugaran...alang unya sa pagkunsadsa mitaliwang pinulongan.-- RAUL M. FIGUESOslob, Cebu, Philippines
Gatakiang ang bugaw. Gapabilin ang lanog sa taya nga lansangSa iyang lapalapa, nagtukaw pagbagting tadlas sa kinasang-anSa tinghagok ug mga hubog nga tunob. Ug ikaw—sa pagsubangSa imong pangutana unsaon pagtultol sa dapit sa kaluwasan—Ayaw paglikay kon dalhon ka niya diin gaaligato ang kangitngit.Ayaw pakyasa ang katugnaw sa imong pakighilawas sa kasakit.-- MICHAEL U. OBENIETATopeka, Kansas, USA
Human sa kawhaan ka tuig,namatay ang akong langgamsa sulod sa iyang halwa.Ang iyang mga matanagpabilin nga nagbuka.Daw wa mohunong pagtan-awsa wa niya hiilhing kalibotanlagbas sa mga rehas. -- URIAS A. ALMAGRONew Berlin, Wisconsin, USA
Ang mga uwak misakdap-sakdap na usabsa namulak nga mga kabalyero.Ang ilang mga kawkaw mipalapad sa kaawaaw,mitugaw sa pagpanuktok sa mga mayasa lagyo ug hawan nga humayan.Si kinsang nahigugma na usab ang nahikalimotug nalumay sa nagdilaab niining mga dahonmisugnib sa mga ugat sa kahoy sa iyang dugo?Ang kasanag sa kabalyero mibiaybiay sa kadag-om
sa mga panganod,mitamay sa luspad nga mga kamansiles nga gihulga
sa mga dalugdog.Sa iyang paghangad mipayong kaniyaang naglut-od nga mga sanga.Sa dihang gihipos niya ang iyang buhokug gisapid ang pisi sa sanga sa kahoy,kinsa'y molalis sa katim-ossa kapula nga mihangop, migakos ugmibitad kaniya ngadto sa kinahiladman sa bulok.Diin hari ang kangitngitdiin ang mga tipaka sa kabalyero nangahunlaknatu-asik ang bulok ug nagsugod na pagkalata diha sa kabatoan.-- ESTER TAPIAKathmandu, Nepal
Pasagdi ko'ng mokatkat sa kaluha nga bungtodTungod kay niining gabhiona mangita kog tubod.Pasagdi ko'ng magkaapkaap sa talagsaong lasangTungod kay akong pangitaon ang karaang liyang.*Pasagdi ko nga motugkad sa tinagong atabayKay buot ko'ng sukdon ang lawom nga kalipay.Pasagdi ko nga mosalom sa imong tungodKay buot ko'ng mabati ang imong pagbalud.Ug ayaw kabalaka kay dili ko ikaw pasagdanSa akong makab-ot kitang duha ang mabulahan.___________________________________*liyang: langub nga adunay tubod-- ANIJUN MUDAN-UDANMalaybalay, Bukidnon, Philippines
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi6cMB60aKIm_5WnauwAEeZrnhslkBskpJHNr1v0m1LXTd0Hpb7m-Tuela4sbU2hEVJXEQu-vsXhmHXGasVIUFLK_1RJh7JAMyQIbrJ7TK_dWow7bFFGLS_jt-0OEx-hDWqf4qrT2ciWbfN/s320/93390843.jpg)
Ang pulong, ingnon nato, mura’g mga kuwaknit, nanghubong
sa kweba sa iyang alimpatakan, hagithagiton, manglumpayat,
usahay mamahakhak, manglugpad, og makaalinggat sa bisag
gamay lang hagurong sa kadahonan, o talagsaong kisaw sa linaw,
o dinaganas sa sapang natandog sa tiil sa tinday o usa nga nitabok.
Maglumbaanay gyug panusi-susi, magdasok kun unsay makit-an,
hasolon siya sa ilang mga hungihong sulod sa iyang bagol-bagol.
Pati iyang buhok mangalsa, ang iyang ilok mangalisbo sa kabalaka.
Pinaagi niining panghitaboa, manggamot ang kahimatngon
ug manurok ang mga liso sa balak tumoy sa iyang dila.
Sa Sitio Masalay usa ka adlaw, lungsod sa Ampatuan, Magindanaw,
kalim-an ug pito ang giambosan. Masaker gyud kadto, maoy taho.
Gipasiritan ug bala ang kalim-an ug pito, gipangtigbas, gipangluba,
gipangduslak, ug ang ilang kabukogan nangabungkag, ilang unod
nakatag sa balilihan. Lalaki, babayi, bata, tigulang, dalaga ulitawo
nga wa pay liwat, mga inasaw-an nga sigurado, nagbili'g mga puya,
way gipili, nahiangin, walay kaluoy nga gipanglupig.
Kadtong hitaboa murag buhawi nga ninghapak sa kabug-osan,
apil siya, bisan sa iyang kamalinawong pagpuyo sa iyang
hapsay nga nataran, layo kaayo sa Sitio Masalay, Ampatuan.
Tungod sa kalayo, wa tingali niya madungog ang tiyabaw
sa pagpakiluoy, siyagit sa gisakitan, hangos sa nagbangotan.
Labing tinuod, wa siya mosipyat sa iyang pamahaw ug paniudto.
Niadtong adlawa nagbanaw ang dugo didto sa Masalay,
apan wa gyud moabot ang inalisbo sa iyang ilong.
Apan ang pulong, nga kasagaran maorag mga anad nga kuwaknit
diha sulod sa iyang alimpatakan, maalagaron, daling moduol
kun iyang tawgon, karon murag gipangpalid sa dakong buhawi,
nangawala. Bisan na lag hagawhaw sa ilang pako way nagpabilin.
Hilom kaayo sa sulod sa iyang utokan, ug siya naamang.
Ang inagulo ug hangos sa himatayon—mao kaha toy nakaingon?
O di ba kaha, ang katawa sa mga nagtodas, murag hanging daotan
nihuros gikan sa Ampatuan, Magindanaw ngadto sa kabug-osan.
Nauyog ang balay sa pamalaod, natay-og ang trono sa hustisya,
nikurog ang pamunoan. Mga budlat og tiyan, mga abtik og kamot,
kadtong mga alagad kunohay sa nasod, ilang dila gasanga-sanga,
nagpabaha og lain-laing mga balibad--wa gyud kuno hiilhi
ang kriminal. Ang mga patayng lawas ray dili ikapanghimakak,
di gyud ikalimbong sa yutang nisuyop sa dugo, yutang gihukad
sa mga kamot nga puthaw sa makina aron didto sila ilubong.
Adtong higayona nanglipang sa kadalanan ang tikas ug bakak
kay ang sad-an ug ang walay kabangkaagan, nangahadlok man
og dungan. Kahadlok sad kahay nitukmod aron ang mga pulong
manglayas, ug ang iyang dila mangaging, di na makalitok.
Basta way tingog moguwa bisan pa sa iyang dakong pagtutol
sa panghitabo. O kaha nadugmok ang mga pulong sa mga taho
nga pulos bakak, napulbos kini, nahimong abog
sulod sa iyang alimpatakan, ug ang abog maoy nisagpong
sa iyang tilaokan. Ang iyang galamhan karon puno sa kaluod,
nagbawod-bawod ang ngiob sa kahilom. Uga ang iyang tutonlan.
Ang magbabalak karon murag torong nakalantawg bayi,
nagpanikad apan luya ug tuhod. O kaha, maingon siyag
sundang nga amol, ang suwab way katig-a ug kahait.
Murag barangan nga giluiban sa iyang mga sawa ug aluhipan,
o tambalan ba hinuon nga nahubsan sa lanang panambal
batok sa tanang manunulay. Unsaon man niya pagpaanad og usab
sa iyang nakay-ag nga mga hinuptan, kadtong mga pulong
murag mga kuwaknit nga kanhi iyang binuhi diha sulod
sa iyang alimpatakan? Bisag giunsa niya’g tihol-tihol karon,
nagpabilin kining layaw, di na pasangon sa iyang katuyoan.
Karon nakahukom siya: adlaw-adlaw, baktason sa hunahuna
ang dalan padulong sa Masalay, Ampatuan. Di siya magpauban.
Way hinagiban dad-on kundi ang kahilom sa iyang alimpatakan.
Manabsab siya sa balilihan, tilapan ang yuta aron matil-wan
ang parat-parat sa dugo nga ninghunob, kapkapon ang kabatoan,
diin namilit ang nadugmok nga unod ug kabukogan, maminaw
sa kadahonan, nga sama niya, nagtukaw usab, amang nga saksi
sa kamatayon sa pito ug kalim-an. Ngalan lang ang iyang gustong
hibatian—kinsay nagmando, kinsang mga kamot ang nagtuman?
Kon kini hinganlan, mobalik na ang pulong sa iyang alimpatakan.
Pilay palad sa iyang pagtuki-tuki sa kasagbotan, makaokay siyag
mata, dalunggan, baba, dila, tipik sa bagol-bagol o utok ba hinuon,
o usa ka kalag nga tungod sa kakalit sa panghitabo, wa mahimutang,
nag-alindasay, gimingaw sa iyang mga biniyaan, namalikas, nasilag,
nahiubos, mosambit sa usa ka nga'n, pulong gamhanan mobungkag
sa gihabak niyang kahilom, magpabalik sa layas nga mga pulong.
Kining ngalana isangyaw niya sa pito ka bukid, ngadto sa kalangitan
nagputos sa bug-os kalibotan, ipasamwak sa mga anak ug partidos
sa pito'g kalim-an ngadto sa kaapo-apohan aron hinumdoman.
Sa iyang dila ang binhi sa mga balak manurok na usab.
Kinsay nagmando, ug kinsang mga kamot ang nagtuman—
pinaagi sa iyang balak, sila makilal-an, ug ang ilang panampalas
dili gyud hikalimtan, ang ilang anak, ug mga anak sa ilang anak,
ug tanang kapartidosan nga padayo'g ginhawa ning kalibotan
hasolon sa tanlag, sunod-sunuron sa kaulaw, layasan sa dungog
ug kalinaw. Ang kan-on mahimong balas sa ilang baba, ang tubig
apdo sa ilang dila. Luha sa mga tinalikdan magbanaw sa ilang banig,
mag-atang kanunay sa ilang damgo ang tiyabaw sa gisakit
ug gitampalasan. Way pasaylo, hagiton gyud sila sa pito'g kalim-an,
di patulgon, padamanon og baho sa dugo hangtod sa kahangtoran.
-- MERLIE M. ALUNAN
Tacloban City, Leyte, Philippines
Nanghabol ang kangitngit. Ubos sa punoansa mangga, nangukoy ang kainit.Ug si Inday nagpanglingi samtang nanagpasa nagkamang nga kamot ni Dodong.Sa sayong kabuntagon duyog sa gaikidNga huyohoy, nipauli si Inday. Nanaghoy.Kay ang buwan gilamoy sa bakunawa.Nagpalamoy ang buwan sa bakunawa.-- BERNARD PAGUSARANew Orleans, Louisiana, USA
Pila ba ka nagpitok-pitok nga bitoonAng imong gisabwag nianang aping sa langit?Asa kaha sila paingon kung mapupos naang ilang panahon sa kawanangan?Apan sama nga sayod ka kung pila naKa mga bitoon ang nahanaw sa usa lamangKa pagpamilok, sayod sab ko nga inihap moAng matag lugas sa nagkanihit nakong buhok.Sayod sab ako nga inig piyong unya nakoMokayab ang akong galamhan didtoLagbas sa kabitoonan, mosuwayPaghilam tuktok sa imong ganghaan,Maghulat sa imong tingogMaghulat sa tanang tubagSa tanang hubad sa tanghagaSa imong puangod.-- GINA MANTUA-PANESCebu City, Philippines
dyotayng kahilompalihog higala koatong pamationang orasyon sa itomnga alibangbangsa atong mga ngabil-- RIC S. BASTASAKatipunan, Zamboanga del Norte, Philippines
nagpid-okpid-ok ang lampara sa kilumkilomang manginginhas nakigkulukabildo sa nagdukang balirongang taksi drayber nagpasensilyog balak sa bathalad cafeo turtle’s nest sa taluktok sa empire state buildingpipila ka milyas taliwala sa bahiya sa tampasi nang utak nangurok sa mga manok didto sa timbakolsawumsom nang nanuktok ka ning amorsikong kasingkasingnganong naglangaylangay ka-- MELQUIADITO M. ALLEGOPalm Harbor, Florida, USA
(hubad sa mga mubo’ng balak ni Yannis Ritsos)
20.
Kon gisultihan ko ikaw og mga bakak,
dili kadto paglimbong kanimo
kon dili aron ra pagpanalipod kanimogikan sa imong anino.
24.
Usa ka bato gipatong sa laing bato:
wala magtukod og usa ka balay.
Usa ka pulong sunod sa laing pulong--
mga pulong ra, dili usa ka balak.
37.
Ang mga pulong molubad uban sa katuigan.
Ang pulong inahan magpabilin
inubanan sa nagbrunda nga pahiyom
ug itom nga panyo.Gihubad ni: -- URIAS A. ALMAGRO New Berlin, Wisconsin, USA
dunay duha ka aping ang dahonlangitnon,yutan-on(depende kon asa nagpuntingang isig ka bayhon)duna sab silay tagsa-tagsa’ng sugilanonsa kainiton,sa katugnawon(depende kon asa nakighugyonang isig usa ka apingsa lingla sa panahon)ug nagsapnay kini’gtigmo sa kabuntagon:tugob sa tanghagaang yamog nga mibatogibabaw sa dahonug sa akong pamalandongsa mga nahitabo sa akong kaugalingondi igong hapuhaponang nag-umog nga unlan sa kaadlawonkay sama sa dahonduna sa’y duha ka apingang akong kagahapon.-- RAUL M. FIGUESOslob, Cebu, Philippines
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjU6oSwsOGD0vFQfAplRCFuDasYLnCG3z2_TAcGyMKL7A3drDNWo94D4DzWex0BiQcDYCmE6TS35z6pu5a7qaeCKJP-EUl5j_ZzaN3svduz4NqAm3_TSfioxUYIepXuxDCkp5fb78tQxgvD/s320/lonely-house-under-clouds.jpg)
1Sa kanunay adunay kabugangan sa ulan nga kalubganAdunay gilumotan nga mga koral mga tamsi mga lansangUg usab atop nga maoy latayan paingon sa lawak-ilisananKansang kisame ug mga bintana tinaptapan og mga balak2Ang usa ka imahe mahanaw ug magtuman pagkahanawAlang sa iyang kaugalingon dala ang iyang mga bungbongAng dunot niyang sandayong ug ang tanan nga nadugangSa imong pag-abiabi niini ug usab sa imong paghikalimot3Sa imong pagmata ang sapa wala lang gihapon mausabSa imong paglabang ayaw kalimot nga dili kini pantawanIanod sa tugnaw nga sulog kanang gibitbit mong mga batoUg ayran sa dagat kanang gisung-ay mong kahangtoran4Kinsay naggukod kanimo lagbas sa walay timik nga lasangPaingon sa panganod saka sa nagtabyog-tabyog nga hagdan Kon molingi ka wala kay laing makita gawas sa gilay-onSa miligad nga kabukiran nga lahi na nga imong gibiyaan5Ang kataposang linya mao ang kamot nga mobitad kanimoPagpadayon og baktas paingon sa bag-o mong pinuy-ananPagsalikway sa pasidaan nga kon magpadayon kag pamalakAng imong anak maoy ibayad sa giusikan mong panahon-- VICENTE VIVENCIO BANDILLOKoror, Palau
mikidlap ang pahiyom sa iring dihangnakita niya ang inun-onang nakalimtanpaghipos ni esing nga isalin unta parasa iyang bana nga nagwandog-wandogsa eskina.kalit lang morag may pista sa kabos nga kosina.unya mikatkat ang iring sa atop ugnakighambogay og panug-ab sa mgakuwaknit nga nakigdakop-dakop sa insektongkahayag sa bulan. buot niyang ipamatuodnga siya nga usa lang ka sungkaban maodiay labing palarang linalang sa kalibotan.kalit mihiyos ang pagbukad sa iyang dughandihang nabati niya ang lamba sa serapuwerte niyang igpota dihang angkagabhion gipukaw sa kinadak-ang esena:ang bakho ni esing nakighambogay sadsa kinumo sa iyang bana; ang iyang bakhonakigdakop-dakop sad sa baho sa ginebra.-- OMAR KHALIDMedellin, Cebu, Philippines
1.Dili kini ang dapit nga angay hilakan. Ikaw nga nagpabilin diha sa atong inabangan nga lawak, gianinohan sa gayunyon nga panganod, ayaw ko tugawa. Pasagdi ko nga magtikaw-tikaw subay pagbalik sa imong panamilit nga wala nako lingia. Igo na nga kanunay kong gikamang sa katugnaw gikan diha sa sidlakan, gaalingasa sa lingla sa imong hagok. Kon dili ko nimo lung-an sa kahidlaw, basin maahat ko’g punit anang kinitkitan nga mansanas nga milugwa sa basurahan diri sa Wal-Mart. Wa ko magtiaw: Labayon tika ini ron! Katilaw gyod ka’g kurat.2.Dili tika pangutan-on: Kumusta na imong star-spangled nga mata? Makaanhi ra lagi unya ka, paghuwat lang. Ayaw pangluod ning akong isugyot: Gawas anang webcam, hinaot panaminan pod nimo kanang buwan nga bungol sa taghoy anang iro nga saag. Utang buot, ayaw intawon ko patas-i anang imong kilay kon dili pod ka motubag, igo rang molihay niining tigmo-tigmo agukoy: Nganong dili ra ako mao’y imong ka-chat gabii, ‘day?3.Dili tika tug-anan sa akong naagian diri. Ambot sa akong sampot kapila na kaha ko nadakdak sa snow. Wala’y pulos ang pamalikas kon imong ngabil igo rang paksiton sa gatibugol nga huyohoy. Labi na’g imong bagulbol igo rang pahilomon sa hutoy nga mopakurog og apil sa imong kigol. Kaayong ikidhat sa libat! Kon makadunggog pa lang ka—pastilan!—kalami unta ikatawa.-- MICHAEL U. OBENIETATopeka, Kansas, USA
Mikiay-kiay bisan ang kogon sa saut ni Sumalugpun.Mikiay ang tanan-- lalaki, babayi, tigulang ug bata.Mikiay ang kabungtoran, mikiay ang kasubaan.Ug nahadlok ang mga langyaw nga nangilog og yuta.Nalisang sila kay nagkiaykiay ang tanan,Sa saut ni Sumalugpun, saut nga gamhanan,Ang saut nga mipunggot sa ulo ni Bolton,Ang saut nga miputol sa liog nilang mipugos natog tanomMipugos natog tanom og saging nga ilang pagadad-onSa ilang banuwa nga dili puy-an og sulom.Sayo sa buntag nagkiaykiay ang Bagobo,Ug nangaligid sa bakilid mga ulo sa Hapon.Sa udto nagkiaykiay ang Higaonon,Ug nangabali ang mga bukog sa Amerkano.Sa kahaponon nagkiaykiay ang Manobo,Ug ang mga Dumagat nangahulog sa bangag.Mao nga mga anak ko padayon sa pagsautMangiay kitang tanan hangtod sa pagdaugIkiay tag ayo ang tanan tang kaligutgotSayawon tag ayo ang saut sa dalugdog.Hala sayaw sayaw sa saut ni SumalugpunSayaw gikan sa Sumlug ngadto sa UmayamSaut sa Pulangi hangtod sa OdionganAyawg hunong hangtod moabot ta sa MaasamUg magsaut kita labi na sa Tagoloan!Hala kiay kiay tanang kaliwatan,Mga kaliwatan ni Buuy Pigsugdan,Mga kaanakan ni Inayrin Pigpuunan,Nga buot uliponon sa mga langyaw nga danganNga buot uliponon sa mga langyaw nga dangan!-- ANIJUN MUDAN-UDANMalaybalay, Bukidnon, Philippines