6.29.2012

kinsa ba uroy nanumbaling?


Dihang giabot mo'g tuyo
ang mga likido nga nagmugna
sa kalag, nag-umol sa tawo

didto niadtong mangitngit
ug dangog nga kalibotan,
diin gugma lamang ang nagmando

aron ang usa ka linalang mahulma
sa gugma sa iyang pagtuyhakaw gikan
sa langob ug aron makasud-ong

sa Adlaw ug makasugod pagtadlas
sa mga adlaw? Ikaw lang, O,
ang bugtong tuboran sa kinabuhi!


-- JON R. SAGUBAN
Hollidaysburg, Pennsylvania, USA

aso sa suok


Aduna kuno'y tindahan sa eskina--
walay bintana, bungbong, ug pultahan.

Wala’y gipanghikyad apan palaliton
ang gipangbaligya, dugokon kaayo.

Usa ka adlaw dihang nilabay ko didto
nasakpan nako ang patigayon nga hilom,

ug kon ngano gyod nga gapasalipod sila
dutdot sa kilid sa naponder nga poste.


-- JIN GARCIANO
Camotes, Cebu, Philippines

6.27.2012

panag-ing


Ang kasingkasing sa tawo kay
morag buhing atabay, dangpanan sa tanang
giuhaw ug gihidlaw.

Apan kon ang kasingkasing dili
katighaw sa kauhaw ug dili
kahupay sa kahidlaw

usa kini ka atabay
nga patay nga hikoganan sa tanang
linimbongan.


-- OMAR KHALID
Metro Manila, Philippines

isog nga hangin tadlas sa kansas


Wa’y sama ang pagsubay
sa kangitngit: ang pagnunot sa mga bituon
samtang gaabay sa isig daplin
ang isog nga hangin nga bagtok pa
sa panuhot.  Di masabtan
ang karatula gawas sa usa
nga gasaad og pagkapalid.

Sa Topeka, diha’y labaw pa
sa kape ang pagpukaw. Kuwang sa tulog
apan gapadayon, gapamasin nga dili na
mobalik ang pakyas nga

damgo: Kini nga panaw 
daklit ra. Sa sunod  balik, unta wala na’y 
hangin ug dili hangdon ang mga bituon.  


-- DENNIS S. SARMIENTO
Maryland, USA

6.25.2012

pagtaob, pagtubod

Pagtaob

Malipayon nga higayon ang pagsaka sa tubig sa dagat
lukop ngadto sa baybayon alang sa mga nagkada-iyang’
mga mangisdaay: mamasolay, mamanaay, mamukotay, manudsoray.
Lakip na gani ang mamalakay.

Mas maayo kining panahon sa pagpanagat.

Apan, kinahanglang magbantay igdagsâ sa lawod didto sa hunasan
kay sarapon niini tanan niyang maabtan: ang mga lusay, lumot,
gapnod, mga basura og nagkalidadis nga mga hugaw
nga gibilin og gipanglabay didto sa baybay.

Dili diay angayang ikatingala kon ang sulod sa pukot, ug sa sudsud,     
o sa tumoy sa pasól, ug sa panâ—bisan pa gani ang agi sa pluma,
basura


Pagtubod

Gikan sa panahon sa pagpuga,
sama sa pagbomba sa gitay-an nga puso,
o kaha, pagkumot sa mga nang-igdal nga suso
sa babayen’g may gimatutô, bag-ong gihimugsô:
ang pagbuswak sa duga sa yuta.
                                               
May motulô daw natigom nga umog
gikan sa yamog sa kabuntagon.
Aduna’y kalit-kalit mosidlit
sama sa gitusdik nga gananâ nga bunol,
gasinaw, gauylap-uylap, gabutirik.
Anaa sa’y inanay modagayday
mora’g mga lusok sa luha ni inday nga
gikawatan og halok sa bilyakong ulitawo.

Hala, sa mga nalabyan og huwaw—
Matag tulô sawron ug daginuton,
dimdimon ang dalit sa higayon,
matag lad-ok magmapasalamaton
sa hupay sa kauhaw ug kahidlaw—
magtagbaw!


-- JOHN K. ZABALA
Baltimore, Maryland, USA

kon

kang Lola

Kon duawon tika,
mora’g mabungol nako og paminaw
kay sa tanang higayon na lang
puros kanhi ang akong madunggan.
Intawn, la, wala man ko’y kalibotan
atong tanan. Pastilan pod
anang gahaganas mong ginhawa
nga sa imong asoy, na, sama na
og hinuyop nga balod nga nagtuya
sa akong paglutaw. Buot unta ko
maminaw sa imong kamingaw,
apan karon mora’g lisod pa
kining pamation. Apan,

kon makaagpas lang siguro ko
sa imong gininhawa, madagit man
siguro nako ang mga niaging katuigan
ug basin mahimo nako silang pauk-ukon
sama sa mga umang sa kabhang,
usa-usahon pagpunit dayon
punpunon sa akong mga palad, ug
  
diha sa imong gilingkoran
nga lantay, inig tupad nako nimo,
basin makat-on nako unsaon pagkupot
sa imong paghandom gikan sa tipaka
sa imong kagahapon nga masubli
 kon duyogan og kahilom
sa akong pagpamati.


-- JESSREL E. GILBUENA
Bantayan, Cebu, Philippines

6.23.2012

eskina sa dalagit, sugbo


Mibalik ako sa daang eskina.  Apan wa na 
ang tablang lingkoranan sa kilid sa balay 
ni Maria Tirso nga kanhi maoy estambayan 
namong mga kabataan. Dugay na usab 
nga nahanaw ang gamay’ng tindahan 
ni Miling Mauricio ug ang kanait nga kan-anan 
ni Piling Cardo—gipulihan na og dos andanas 
nga bilding nga giukopar sa mga opisina 
ug sa usa ka internet cafe.  Hinoon, nagpabilin pa 
ang karaang balay ni Mano Fidel Cornelia, 
apan wa nay nanimuyo sa itaas ug ang silong,
diin didto ako magdako, karon usa na ka bakery.  
Sa atbang, ang balay ni Dadong Leoncia 
gisalipdan og dakong punoan sa kaimito.  Wa na 
ako makaila sa kadaghanan sa nanagyagaw
nga katawhan nga nagpundokpundok uban
sa mga trisikad ug nanaglaray nga mga habalhabal.  
Lanog ang sunodsunod nga mga busina 
sa nangaging mga sakyanan.  Ah, ang daang eskina, 
dako na ang kausaban.  Apan sa akong pagtan-aw
sama ra gihapon ang upat ka tumong 
sa iyang duha ka nanaglagbas nga dalan: 
silangan padulong sa asul nga dagat,  
kasadpan padulong sa habog nga bukid, 
amihanan padulong sa mapig-ot nga taytayan 
ug habagatan padulong sa daang kalubngan.


-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

kagawasan


Ang trompa sa mga kasaba kanhi
dili na nako unya madunggan. Wala na'y
magsunod sa akong luyo, magbantay
sa akong lihok. Ako na unya’y mopanday
sa akong kaugalingong balaod. Ako sab
mao’y bugtong mobantay sa akong sayop
ug mohukom sa silot sa akong sala kon
mapamatud-an.  Karong nahuptan na nako

kining akong diploma, andam na ko  
mowara-wara sa akong bandera.


-- ROMEO NICOLAS BONSOCAN
Carcar, Cebu, Philippines

6.21.2012

balik-balik nga kilumkilom


Wa’y purol ug pisot ang akong panumdoman.
Patuyang lang og pangihi bisan asa

masaag akong daman. Nahumod akong mata.
Pagkatin-aw sa akong nakalimtan!


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

sa bukid sa ponot

uga nga nataran
liki nga yuta
upaw nga bukid
laya nga sagbot

init nga hangin
kalaberang kahoy
sunog nga kakugnan
patay nga langgam


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

6.19.2012

plastic surgery


Rafflesia: Kinadak-ang buwak, apan ang iyang alimyon  
bisan pa tuod sa iyang katahom, sama sa kamatayon.


-- CINDY VELASQUEZ
Cebu City, Philippines

kaplag


Nakaplagan tika sa kataposang
dahili sa uwan:
nagkagusbat nga mga pako
sa alibangbang
sa tikyop mong ngabil,
nagkalapok nga gihay
sa imong buhok.
Unya, nagpiruk-pirok ang kalayo
sa imong kalimutaw
nga mora bag gidagsa ka’g
diriyot malumos
sa di matugkad
nga lim-aw nga abo.

Nakit-an tika apan kawang na
ang awhag sa pangandam
sa umaabot nga unos.
Wa handoma
kining hulga sa langit.
Ang saksi sa tanan
mao ang mga dayag
sa kahimadmad
ug nanglutaw sa kalimutaw:
dagat sa mga dahon
sa atong tiilan,
nanapot nga baling
sanga sa pita,
 gahukdong uhay
sa mga amorsiko,
mga balhibong
gilupad sa panganod.

Miutong ang kahilom
sa langgikit nga kagiskis
sa mga kawayan.
Giawat kaha sa ngisngis
ang tingog sa hangin?
Ug unsa kaha’g
gituali sa kapalaran
ang tinuod nga nahitabo?
Misangko ang imong
mga lakang sa usa ka
nitso taliwa
sa mihubas nga suba
ug gihinay’g hinol
sa imong tudlo
ang akong ngalan
sa lapida dayon nimog punit
sa gasandig nga payong:
wa ka masayod
kon kinsa ug kanus-a pa
kining gabukhad.


-- NOEL P. TUAZON
Bingag, Dauis, Bohol, Philippines

6.17.2012

kasumaran sa paghatag sa ngalan mo kanako


(alang sa minahal ug tinamod, Melquiades A. Allego, Sr.)

nilabay nang 68 ka tuig sukad benditahe ni Padre Esteban ang akong hubon
samtang gikugos ninyong duha ni Mama Miling kadtong gibaktas tang
bungtod bakilid kapatagan sa Lusong Calangahan Awihaw Bagasawe nga
usa na ka naglikoliko nga highway sa panumdoman sa pagkabata ug kabatan-on
dugay nang nitalikod si Sitoy Moniva nga nagbaa kanako samtang galabang
sa sapa sa marmol pahilayo sa hagbuaya ug kanturatoy
hagbay rang ang mga barongoy ni Anoy Colegado nanglupad ngadto sa
utlanan sa panganod ug kawalaan sa paghandom ug pahinumdom
si Pare Leon ug Pare Boni balon ang ilang balading sa bahalina nahauna
kanimo sa ilang kataposang biyahe
ang mga magtutudlong kahindog inanayng nitalikod,
ug 68 ka tuig nang ang bandurya mo galaylay sa akong mga gabii bisan dinhi
sa langyawng Amerika ug ikaw sa gihapon nagsayaw og Charleston
sa kasingkasing ni Mama ug mga anak
karong adlawa sa pagkatinuod gimingaw ako kanimo PAPA DADING



-- MELQUIADITO M. ALLEGO, JR.
 Palm Harbor, Florida, USA

musa


Gabii, dihang padung na unta ko matulog,
kalit kang nagpakita human nimo kuota
ang trangka sa bintana sa sala.
Midiretso ka sa kusina, nanglungkab sa lamesa,
miabri sa kaldero, mikuha’g plato, dayon milingkod.
Gitilok nimo ang nahabilin nga dukot
nga imong giparis sa sobra nga sinugbang tuloy.
Human nimo’g kaon, gibilin nimo ang hugason sa lababo
ug milingkod sa bangkong kawayan sa sala.
Pagkataud-taod, misulod ka sa akong lawak,
mihigda sa akong tapad aron makigdulog.

Pagmata nako sa buntag, wa na ka sa akong tapad.
Ug sama sa akong naandan, wa gihapon ka namukaw
o kaha nagbilin man lang og sulat sa gamayng lamesa sa tapad
aron unta makabalo ko kon kanus-a ka mobalik.
Apan bisan tuod kapila na nimo ni gibuhat, di gihapon nako
tarungon og trangka ang bintana ug binlan gihapon nako
 og kan-on ug sud-an ang lamesa aron andam na ang tanan

kon pananglit mokalit na pod ka’g butho. 


-- GRATIAN PAUL R. TIDOR
Dipolog City, Philippines

6.15.2012

pagpanahâ

alang kang Papa Ludo

Ang palmera nga miturok sa yutang tabunok
misupang, sama sa wala’y ugam nga tag-iya sa
gibantog nga karenderiya sa among lungsod.
Ang iyang mga dahon pwerte kalabong, lunhaw,
gasinaw ang matag lusok sa iyang mga lukay,
nanghikyad, gakawaykaway, daw gapaibog
sa iyang pagkabulahan.

Tungod kay ang salog nga iyang gitumban ug gibarogan,
ang yuta nga iyang gigamotan, abunda sa sustansya,
buraska nga migitib ang iyang mga sáhâ, baskog, himsog.
Ug kay gipanalanginan man sa kinaiyahan sa kabulahan
wala'y pag-ukon-ukon o pagpanuko, sila milipang, misanay
nagaalirong sa dakong punoan nga ilang gigikanan:
mapasigarbohong gasud-ong sa iyang mga linumloman.

Apan ang palmera nga miturok sa yutang panas
nasalot, sama sa hingkod nga agwador nga nanglagom,
pirming nadangdang sa naglagiting nga kainit sa adlaw,
gapas-an og yugo—gikaw-itan ang isigkatumoy og
taro nga sag-ubanan—gabaktas sa batoon nga dalan
gikan sa walog nga nahimutangan sa nag-inusarang
puso sa hilit nga sityo sa mga wala kaila’g gripo.

Gadalag ang iyang daginoton nga mga dahon,
dagha’g kal-ang ang mga lukay sa matag palwa,
mora’g ngipon sa tigulang nga wa'y panutbras,
giatutong og nangapangag.  

Kay lagi gihikawan man sa kabulahan
ang yutang iyang gitindogan,
pipila lamang ka mga sáhâ ang mingguho
sa iyang tiilan, namiyahok, gapasilong
ilalom sa gaharag nga punoan.

Nan sa hangin, sa adlaw, ug sa ulan
gibaligya sa alaot nga punoan
ang iyang mga damgo ug pangandoy,
giprinda ngadto sa mga anay ug agay-ay
ang iyang barog, ug hasta pa ang dungog:
yawat sa iyang pagkadugta ug pagkapukan
may mahimong abuno sa yutang ilang gituboan.  


-- JOHN K. ZABALA
Baltimore, Maryland, USA

sa ilang panagsuod


Gipamulong nilang magmabungahon
ang mga panganod ug bitoon
sa ilang panihapon
ug nahiusa nila ang mga bulan
hangtod nabuhi sa ilang gininhawa
ang adlaw kansang kainit
nabati nila’g nasinati sa pagbubo
ug pagsugwak sa ulan.

Sa pagkatawo sa kahayag,
gisaw-an nila ang hinukad nga bidlisiw
sa tanaman sa ilang mga dughan
ug gihangop nila ang matag timaan sa taligsik
nga mabugnawong nagpabilin
sa mga bukid nga padayong nanumbay
human sa langitnon nilang kumbera.


-- DESIREE L. BALOTA
Talisay City, Cebu, Philippines 

6.13.2012

pagkalot sa akong ulo


Ang kalibotan puno sa mga tigmo.
Ang kadaghanan duna na’y mga tubag
nga ato nang ningbaw-an, namemorya, 
gikan pa sa atong pagkabata.  Apan 
duna pa'y mas daghang mga tigmo 
nga bisa’g unsaon ko paghunahuna 
di ko makab-ot ang ilang mga tubag.
Ug mao ra’y akong mahimo, silbing
akong tubag, ang pagkalot sa akong ulo.


-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

panglantaw sa dag-om


Nag-inusara sa kahilom,
pangitaon nako unsa pa’y
makaplag nga talan-awon diha
sa dag-om. Samtang nagdahunog
ang tingog sa masinahon nga ginoo,
mibukhad ang mga payong
sa mga dalagita nga nilabang
sa dalan sa I.T. Park.  Bisan pa’g
moluwa og kadaghan ang langit,
ibaliktad nako ning panan-aw
diha sa mga lim-aw
diin nasamin ang mga bulak
sa paraiso, ug ako 
ang bugtong yawa nga nakasaksi
ining gasa sa dag-om.


-- TON DAPOSALA
Cagayan de Oro City, Philippines

6.11.2012

kamingaw sa biniyaan ug ang panglantaw sa iyang abyan


Gapungko ka ibabaw sa hagdan, nangukoy 
sa gilawmon sa kalaay nga gapaturatoy
lahos didto sa eskina diin ang mga bugoy  

nga wa’y buot napakyas pagbitik sa buta nga iring.
Nalambod ilang hangak sa kutay sa abog nga wa’y

utlanan. Biyai ang imong pagduha-duha.  
Hawan ang busay labyog sa suba hangtod sa
lutaw nga kapupod-an sa pag-inusara.


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

kamingaw

Dalan gadanaw.
Gainusara nga tsinilas
galutaw.


-- JIN GARCIANO
Camotes, Cebu, Philippines

6.09.2012

ang mga manok sa kabuntagon

Karong buntaga

gikalipay nako
ang pagsabod sa humay
sa mga manok nga kagabii
mibatog sa sanga
sa punoan sa mangga.

Nindot lantawon
ang ilang pagtugdon dayon
og panuktok duyog
sa akong kukurokurok
diha sa gisabod,
diha sa mabaw
kaayo nga kalipay
nga mora’g wala’y
saktong busganan.


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

pula nga yamog: alang sa mga bata sa Syria nga gipang-massacre


Gihapnig hinabulan sa yamog
kining mga binugha nga kahoy:
bug-at og bili kay inig haling
makawagtang sa katugnaw
ug mopaaso pag-usab sa bahaw.

Nabugha ug nasiak pod didto
sa Syria ang kabuntagon, ug unta
igo na kini nga modabdab
ug mopaabo sa kayugot.

Kang kinsang kublan ug kaging
nga kasing-kasing—tadtaron
sa kabugnaw—ang dili matunaw?

Mokurog ang bahaw nga dugo
inig bukal: mokagiw, molangsa
sa hangin nga padayon didto
sa panganod, ug unya, subakan kini
og dugdog ug liti: mokaging,
mokubol, ug mahimong uwan
nga mga bala hangtod makita
sa matag bidlisiw ang pula
nga yamog. Igo na intawon.


--TEA SOLON
Cebu City, Philippines

6.07.2012

ehyeh asher ehyeh *


Aligato sa Ginoo sulod kanako—
Ako mao ako mao ako mao.
Ako mahimo ug makahimo sa tanan.

“Unsay gilaraw nga dharma sa matag usa ning kalibotan?
Gani ang higanteng halapad nga payong sa kaaghop
ug gugma sa Labawng Makagagahom nangluno
ngadto sa mga kahibulongang lingingamay tahomisteryo.
May ginaingon nga ang balaanong kinaiyahan
giligo sa waykondisyong pagmahal ug pagsapupo.
Unsa’y kalainan tali sa gibating kaayohan
ug pagbating bathalan-on?"

 Wala’y di mahimo nako ning handurawan.
Aduna’y tipaka sa Ginoo kanako—
Ako mao ang Ginoo mao ako.


* I am that I am / I will be what I will be 

 -- MELQUIADITO M. ALLEGO
 Palm Harbor, Florida, USA

ang imong pahiyom


Makapila ko na hipalgi akong kaugalingon
nga masaag sa imong pahiyom.
Duna’y mga higayong suwayan ko paghubad
diha sa balak ang imong katahom,
apan sa kanunay mokalit lang og labong
ang kalasangan taliwala nato
ug mahibilin kong manampiling
tunga-tunga sa kainit sa imong pahiyom
ug sa kabugnaw niining akong kahilom.

Pastilan inday, kon unta
sulod sa imong hunahuna
ako mo’y hinungdan sa imong talidhay
dili gyod nako panganduyon nga  subayon
ang sinugdanan niining lamat.
Kon unta sama kasayon
sa pagbuhi og pahiyom
ang pagtisok og kadasig
dugay ra untang’ nahinginlan
ang kahilom kong gitan-ogan. 

Apan baya naman, pinangga,
gipalabi nako nga mag-antos
sa pamasin nga sa kadugayan
kapoyon ra ko’g ugom sa kahilom,
kapoyon ra sa paghatahata
paglatas sa kalasangan taliwala nato
aron dimdimon ang imong pahiyom.

Kay sa tinuod lang, ga, sukad
ikaw nahilayo, ang imong pahiyom
usa ka buhi ug ngutngot nga samad.

kang T.


-- IOANNES P. ARONG
Olango, Lapu-lapu, Cebu, Philippines

6.05.2012

ang balay nga imong gibalikan


Gipadak-an na ang balay, gidugangan og mga lawak, nga imong gibiyaan sa gabukal pa ang dugo sa imong kabatan-on, sa dihang milalin ka sa halayong ulohan, apan sa tinuoray midaghan lang ang mao gihapon. Sama kaniadto naglublob ang mga bukbok sa ginhawaan sa salog, ang tigson nilang kaliwatan. Sa walay pagdali o paglangaylangay magtapok ang abog sa nangitngitang mga suok, dayon silhigon, dayon magtapok na usab. Nagpabiling ulay ang kangitngit nga gitan-ogan sa kisame.

Sa unang higayon nga mibunok ang ulan sukad sa imong paghiuli mibadhas ka sa hawanan, gadagan nga naghangos gikan sa pultahan ug milibot sa tanang lawak, nanuktok, nagkanguhal nga nangutana kumusta ang mga bata, wala bay napadpad nga lampin, wala bay tulo gikan sa atop. Apan mipasalig silang tanan nga OK ra, ang pamilya nga milahutay, misanay, milipang,  banay nga mikatap ug karon nagpunsisok sa wanang sa panumdoman.  Usa ka nagtikuko na nga iyaan mihagawhaw og “Bayle, tibuok kalibotan”. Ang mga masuso nagtabyogtabyog sa sako sa harina nilang mga duyan samtang ang dagkodagko na nag-apong nga walay pamilok sa nagpasad nga mga tukog. Tataw nga walay bagyo nga makapukan kanila.

O kaha may alimpulos nga modagit sa usa kanila sama sa nahitabo kapid-an na ka tuig ang milabay. Nagbangotan sila (kadiyot o dugay, walay piho nga makahinumdom) unya hinayhinay nga mibalik sa inadlaw nga buluhaton sa makanunayong kompas sa ordinaryo nilang kinabuhi. Unsaon ta man. Sigon sa ilang baroganan makaingon ta nga ang pasundayag sa akong kahingawa angay unta nga makapasilo kanila, apan hinunoa, nagpakita gani hinuon silag kahimuot.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Manila, Philippines 

bugno sa lipak ug alimpulos


Unaho’g ak-ak sa lipak ang bulok sa kahadlok.
Modilaab ang hangin ug mangurog
ang dagkong lusok sa uwan nga unang mangatagak
kay sa giyawit natong tunglo ug balikas sa lapok.
Kawang lamang ang pagdagan tungod
sa kamatuorang’ gipugngan ang atong mga lakang
sa grabidad, kawili, kahakog, ug pagduha-duha.
Hanas ang kilat sa pagpanghurat.
Sayod niini ang mga kabog sulod sa langob.
Amang ang atong pangaliyupo sa tanang bathala
bisan pa’g lumayon nato sa aso sa kamangyan
ang kahilom sa dag-om o kantahan ba kaha’g
gugma ang nagpangusmo nga unos.
Kanunay kitang’ mahikurat sa tingog ug singka,
maglurat nga nag-ugom sa kagahapon,
mopitok kon mosuwaw ang buwakaw,
malisang kon mobahad sa panganod ang ikog
sa santilmo ug bayhon sa balbal ug wakwak.
Inig hagsa sa langit sa atong gibarogan,
unsaon nato pagluwas sa lawas?
Kun, di ba kaha, unsaon nato paghakgom
sa tanang gitipigan ug gitan-ogan sa paghandom?
Way pako sa atong bukubuko nga sarang bukharon
ngadto sa awaaw nga dapit sa ting-init.
Bisan gani ang huwaw bungol sa gihambing
tiyabaw sa mangapuwak nga alindahaw.
Bugtong lang seguro natong’ magakos
mao ang tapad nga nag-anagong anino
sa tanang giayran ug gipanalipdan
nga modungan la’g pangahugno
kon magsugod na’g dahunog ang bugno—
ang liti ug dugdog, tubig ug alimpulos.  


-- NOEL P. TUAZON
Bingag, Dauis, Bohol, Philippines