ubos sa bulan

Dayag niining gabhiona

ang dan-ag nga hulagway

sa kalibotan. Bisan sa iyang kahilom,

lanog gihapon lakip

ang dili malitok

sa matag usa

taliwala sa kangitngit,

sa matag suok

sulod sa dughan

nga inusara paglamoy

sa dakbayan.

Sa awaaw nga dalan

duol sa gatukaw nga poste,

ang usa ka inahan gatutok

sa mga kamot sa makasasala

nga anak. Wa’y undang

ang pagtulo sa dugo… Dawata

kining akong pagpangab-ot ngadto

hangtod sa atong panag-oban.

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                           Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

paglabay sa panahon

Naa’y dyutayng pagkapalong

dihang nasayran nako imong ngalan 

gikan nahulagway ko 

ikaw: ang imong sinultihan, panagway, 

labi na kanang imong ngabil

sa pagngisi, sa pagkatawa.

Naa'y dyutayng pagkapalong

dihang nahikalimtan ko na kon

kanus-a ang unang higayon nga

wala na ka gihandom lakip sa di

maihap nga higayon sa kahilom

lahos sa pagkalimot.

Dinhi sa lawak sa handurawan--

nangita kon unsa’y wala pa

hisayri-- kahibulongan kon giunsa

pagpaawop sa dilaab nga kaniadto

gikalisangan. Minglabay ka, ug ako

nagadumdom…

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                          Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sa paglantaw

Pipila na ka higayong’ nakita nako

Ikaw— madangaw ra ang gintang nato.

Sa pagpamalandong usa ka gabii,

Diha’y mingtumaw nga sanglitanan:

"Ayaw kutloa ang bulak aron iyang

Kaanyag sa panan-aw molungtad."

Sa imong paghiluna sa akong handuraw,

Aduna’y pagkamatay ug pagkabanhaw.

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                          Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sa ulahi

Karon, human sa tanan,

Ang unang madungog

Dili ang kahilom. Kon ikaw

Duna’y nakat-onan

Sa pagkabuak sa liso

Taliwala sa umog nga yuta

Ug pagdag-om sa langit lakip

Ang tingog nga nagkalayo

Uban sa baga nga nagkaupos

Ngadto sa pagkabugnaw,

Tingali imong hisayran

Nga ang pagpadayon,

Ang imong pagpadayon mao

Ang pakig-uban-uban sa agipo

Sa walay nawong nga hangin

Kay ang pagtandog, pagtandog.

Tinuyoan man o dili.

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                         Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

takna

Wala panumbalinga ang mga butang

nga wa'y sarang gibug-aton.

Nasiplatan ang mga hinubo, hagbay ra

nga naghuwat tagdon diha sa salog:

ang tasa nga giduaw sa mga hulmigas,

ang nag-inusarang isda nga naninguha

pagpadayag sa amang nga hangyo

pinaagi sa iyang tinutokan.

Ikaw lang ang makatabang

sa imong kaugalingon-- ang pagdumdom

sa mga butang nga angay unongan, 

paghapsay sa matag sayop og kapakyasan.

Minghunong taliwala sa dyutayng kalibotan.

Wa' nasayod diin ang suok sa pagsugod,

nakat-onan nimo nga usa usab ka

tanghaga. Busa, mibalik ka paghigda,

minghangad tadlas sa wanang

sa imong handurawan.

Gibalikosan sa kalimot, naglatagaw ang kalag:

nangapkap pagdumdom sa bulawanon

nga dan-ag lahos sa bag-ong dalan.

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                        Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sa kasamtangan

Usa ka lawas ang dakbayan, ug ikaw

nasayod sa kahimtang ini ug sa pagpakasala

nga duna’y hinungdan nga bugtong

iya ra. Ikaw, sama sa inahan,

igo ra sa pagpanghupaw-- hilom

nga mangamuyo. Nagkalapad ang kangitngit

ug nagkagamay ang lawak sa paghunong

ug pagbag-o. Ikaw ug ang dakbayan

usa ra. Ang imong kalag,

iyaha pod-- usa ka paglatagaw

sa lawom nga kagabhion latas

sa gabundak nga ulan ug sa inanay

nga pagpanamilit sa baha. Subaya unya

kon unsa ang nautingkay. Ang hugaw

sa hagbay rang mipanaw

ug sa nagpakabuhi. Gapasad

ang lama sa lapok diha sa kadalanan, daw

gikan kini nanganak. Unsaon pagpadayon?

Imo nang nasinati ang makabungol

nga pag-alipasa sa mga nawad-an

ug nabiyaan. Ang tyabaw sa usa ka bata,

ang agulo sa masakiton, ang mga kulihad,

ang pagpangalot. Sampungi imong ilong.

Langsa ang kahait, walay kamatayon

ang kamatuoran. Unsaon man pagpadayon?

Ikaw nasayod nga wala na’y pagbalik.

Ang imong mapaabot mao na lang ang laing

adlaw sa pagsubang. Ug sa makausa pa,

ang pagbangon ngadto sa lagmit mahitabo pa,

lakip ang paglingiw ug paglimot.

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                   Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

liwas

Gidapit sa hangin

Ang mga handuraw

Nga gipadpad sa panahon.

Sila ra’y ming-unong

Sa akong pag-inusara. Sila

Ug ang kama ang misapwang

Sa akong paghinuklog. Wala’y

Makapugong— bisan usa ka

Hinigugma— sa akong panaw

Ngadto sa paglutaw, sa kagaan

Nga gigaid sa yuta. Ingon niini

Ang salin sa imong hulagway

Ug tingog. Wala’y katagbawan

Sa dughan sama sa pagtamak

Ngadto sa wanang.

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                   Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

bidlisiw

Inanay ang pag-atras sa kangitngit

dihang gihikyad ang sidlakan. Gihapuhap 

ang kakahoyan ug kabungtoran, gipukaw 

ang tanang matang sa kinabuhi lakip 

ang kinagamyan ilalom sa kasagbotan

ug mga ngilit sa yuta. Gihagkan 

ang katubigan nga katin-awan ang tubag 

banda sa atong dughan. Pahiyom--

  

pahiyom ang mibuak sa atong kahilom,

ang kahilom nga minghipos ug minglut-od 

sa atong kaagi, sa atong kagahapon. 

Atong gihangad ang mga bidlisiw,

nahiusa sa ilang nagkalapad nga suwaw

tukma sa imong pangutana: Unsa’y kusog

sa siga sa akong gugma? Ay, wala’y sama!

Kay ang tanang napalong mobalik

sa wala'y utlanan nga pagsugod.   

Ang mga binuhat sama kanato gitagaan

og higayon sa pagbangon, sa paghangad

tugbang sa wala’y kamatayon nga adlaw.

Nasaksihan nato unsa'y himaya niadtong 

usa ka malinawon nga kabuntagon. 

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                       Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

kwitis

Gahangad ta, gasaksi

Kon giunsa pagsiga sa kaanyag
Nunot sa kangitngit-- talagsaon

Ug hamubo bisa’g wala’y
Pagkatagbaw. Ang inanay

Nga mga sidlak

Nanganaog,

Nangahanaw:

Wala’y gisaad,
Wala’y balikan.

Apan padayon ta'g tan-aw,

Nasayod kon unsa ang mosilaw

Sa kalipay. Gahangad ta uban

Sa hilom nga paghandom.

-- ADONIS R. ENRICUSO                                                                                                       Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sa makausa pa

Wala ta nanginahanglan

og mga pulong aron kita mopadayon

sa uban pang mahitabo.

Dihang gitapli nako ang pultahan

imong nasayran ang gibug-aton

sa imong nabuhat

nga di angay ipaambit sa uban.

Nasayod pod ko nga ang akong

pagbiya naa’y utlanan diin ikaw

ug ikaw lang ang magpaabot.

Ingon ini ta sa taas nga panahon, ug

kon diin ka man ning taknaa

nagpaabot, nagkat-on sa paghigugma,

masayran mo unta nga dili ko layo,

andam rang mopasaylo. Karon,

labing kahibulongan nako kon

unsa’y mabag-o kon hagbay ra ikaw

gilambahan sa pultahan.

-- ADONIS R. ENRICUSO
Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

panagtagbo

Usa ka adlaw,

Sama sa mga butang nga dili ikalimod

sa akong kaugalingon, ikaw

Akong nakaplagan. Ang pagtulod kanako

Sa paglingiw ug paglikay

Usa ka pag-angkon nga ang tanang maanindot

Naa’y kaugalingong kinabuhi: ang pag-uyog

Sa unod sukad nakab-ot ang dyutay

Nga kalipay mahanaw ngadto sa

Kahaw-ang ug dakong paghandom.

Sa unay nga paglimod ug pakigbangi:

Kamatuoran ang kaabag

Sa pagsapwang sa akong pagkatawo.

Pak-an nga balaan ang hulagway

Sa huna-huna og damgo-- ang gitalikdan

Nga pagadumdumon sa kahugot

Ug kahilom nga sa makausa pa

Wala’y kasigurohan.

-- ADONIS R. ENRICUSO
Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

kon ang gugma usa ka mananggiti

Unta ang atong gugma

Tugbang sa usa ka mananggiti.

Ato kining makita

Nga taghoy-taghoyan

Ang inadlaw-adlaw nga purohan 

Sa pagkatagak. Kanimo 

Nga duna'y kahadlok sa kahabog 

Buot nakong ipakita 

Nga ang tanang butang

Makat-onan. Bisan ang kusog sa 

Pagkahagbong mahimo ra diay 

Nga atong bulhot-bulhotan og sigarilyo

Samtang nagtan-aw paubos

Sa aliwaros nga kalibotan.

Gaan tingali ang pamati

Kon maabtan na nato ang kataas

Sa atong panaghigugmaay.

Sama ba kaha kagaan sa mga uwak

Nga kanunay taas ang linuparan?

Ang tubag tingali masiplatan ra 

Sa higayon nga kitang duha 

Maghangad sa lubi nga wala'y 

Mga bunga, wala duawa 

Sa mananggiti nga nabug-atan

Sa kaugalingong mga tuhod.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

pag-uban, pagdala

Nahunahunaan nimo

Ang pagduaw sa dakong krus

Bisan dili ikaw ang namatyan.

Dili kaha kay sa laing kinabuhi, nawad-an ka 

Ug nabiyaan? Tingali pod ang imong kasubo

Alang sa umaabot-- sa mga hinigugma 

Ug mga motaliwan nga dili na 

Maabtan. Ang kinabuhi 

Mubo; taas ang pag-antos. 

Busa ikaw mipunit og kandila, 

Dayon gidagkotan buyon sa kadaghanan 

Nga gipahinungod sa nagkalain-

Laing dagway sa pagdumdom. Nunot 

Sa kahilom nga wa'y pag-ampo, mibiya ka

Dala ang bag-ong pagtuo.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

wala nako masulti

Dili maihap ang mga higayon

Nga imong nadakpan 

Ang akong kinawat-kawat 

Nga pagtutok. Ug bisan sa atong kaduol,

Dili gihapon nimo madungog ang paglantugi 

Sa yawa ug sa labing yawa 

Sa akong dughan o huna-huna

Depende sa imong gituohan.

Pila na ka higayon

Nga akong nakita ang paghigop

Og 3-in-1 nga kape sa barista

Nga nag-andam sa imong iced coffee?

Kay naa'y kahayag nga dili madakop

Sa atong mga pagpilok,

Ningbalik na lang ko sa pagduko dinhi

Sa kalibotan ni Murakami.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sila, kita

Buot nakong tapukon 

Tanang gamay nga mga binuhat
Sa adlaw sa pagpanimalos:
Ang tanang mga hulmigas
Nga dili maato og irok
Sa mga dagkong kumagko.
Buot nakong agdahon tanang lamok
Sa pagpaak ug pagsuyop
Sa labing lunsay nga dugo.
Ang tanang mga bunhok
Alang sa mga matarong nga kalag
Aron ang ilang kahiladman
Hinay-hinayng magabok hangtod
Sa ilang pagkagupok balik
Diha sa yuta.

Apan bisan sa ubos

Nga pagtan-aw nato nila,

Ang mga hulmigas, 

Ang mga lamok, 

Ang mga bunhok

Wala maghunahuna 

Sa atong pagkamahitas-on

Ug wala'y pagmahay 

Bisan sa ilang kagamay.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sa kan-anan

Ingon ini mi:

Manghinobra ang kan-on

Nga hukaron ni Mama sa akong plato.

Dili itugot nga mahurot

Ang sud-an nga dili lang usa,

Dili sama kon wala na ko sa balay.

Mao tingali, nasobraan usab

Ang akong pangandoy sa kinabuhi

Hinungdan kung nganong naay mga butang

Nga magkuwang ug makuhaan,

Mga butang nga di na angay hisgotan pa...

Kay kini mahitungod sa kan-anan

Diin si Papa ug ako

Nagbinayloay og pipila ka mga pulong.

Sa kalit akong nahuna-huna-an

Kon nganong dili ingon ani nga mga balak

Ang akong gigahinan og pagtagad, ug nganong 

Kanunay lang ginahuna-huna ang mga dapit

Sama sa Palestine, Greece, Iran, America,

Ug dili na lang ang akong nasod,

Kongnganong nabalaka ko

Sa kawad-on ug kanihit sa kaangayan

Taliwala sa kahakog ug panglupig sa uban

Nga anaa man unta ko'y kaugalingong 

Mga sugilanon diri sa wanang

Sa akong dughan, ug ambot lang 

Ngano man gyod nga dili intawon

Kining mga butanga ang among hisgotan

Sa among pagdungan og kaon.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sa karaang balay

Wala baya ko nagtuo

Nga naa'y ingon ini nga kamingaw:

Dili sama sa pag-inusara

Sa hangtod, dili sama 

Sa imong pag-ihap

Sa mga adlaw nga makita og balik

Ang hinigugma, dili sama 

Sa imong pagduyog sa kahilom

Nga nagpabilin gikan mingbiya

Ang tanang nanambong sa lubong

Sa usa pa ka pinalangga, dili sama

Sa usa ka adlaw sa imong 

Pagpauli, kutas nga gasaguyod 

Sa gibug-aton sa kapakyas. 

Kon subayon nako

Ang matag suok ug luna

Sa among karaang balay,

Anaa'y kamingaw nga mobira

Sa akong paghanduraw. Tingali,

Kini wala naanad og pamalandong

Sa kaugalingong pinuy-anan.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

pagsugat sa adlaw

Kinsa'y makaingon

Nga si Nong Berting, 

Ang silingan namo nga banggiitan

Sa natad sa awit ug tagay,

Wala nakadulog ug nakatanday

Sa iyang asawa

Nga karon gahagok pa

Sukad sa panghagis nga lantugi.

Kinsay makaingon

Nga pusoy kining tambaluslos 

Nga gahigop sa gaaso 

Nga kape diha sa pantawan.

Kinsa'y nasayod 

Kon naa pa'y nahabilin 

Sa iyang sweldo gikan 

Siya gasunod-sunod sa mga biya 

Ug hugaw sa kadalanan.

Sud-onga ra si Nong Berting,

Malinawon ang panagway tugbang

Sa langit gikan sa tibuok gabiing' 

Bunok, ug duna'y kagaan 

Sa mga tamsi nga nihaguros gikan 

Sa sanga sa mangga nga gikisaw 

Ug gihapuhap sa yamog.

Nunot sa paglutaw sa sidlakan

Ang tuktagaok sa sunoy,

Ang tingkagol sa iring sa may atop,

Ang kagalkal sa nagkaduol 

Nga motor, ug ang pagbiya 

Ni Nong Berting-- wala'y kasikas

Tadlas sa ganghaan.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sa banilad town center

Sa daplin sa dalan, wa'y mumho nga gipasaylo.

Wa'y tipak sa kagubkob nga ginabot ang nakaikyas

Sa gakinamot nga mga trabahante.

Ug diha sulod sa Yellow Cab, galatad sa lamisa 

ang tulo ka hiwa nga pizza nga gilabay-labayan lang

sukad gitalikdan sa usa ka pamilya.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

sa isla

Gipakita nimo kanako

nga ang langit ug yuta

masumpay ra sa atong mga tudlo.

Giugom ko ang pangutana

kon unsaon kaha pagsukod

sa atong kaugalingong gilay-on.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines