pasidaan

Ang laway sa tabian 

mga lagong nga puwa’g 

lubot, misuksok 

sa imong dunggan; manusuktusok 

sa kahiladman. Kulkoga kini, kuhaa 

aron di madaot ang

imong pangdungog 

kon kini mangitlog. 

 -- JONDY M. ARPILLEDA 

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

lockdown

Sukad adtong gikuha sa mga astronot si Tatay 

unya gipasakay sa puti nga sakyanan 

nagsige na la’g hinuktok si Nanay sa sala.

Talagsa na lang siya maestorya; 

Dili siya makigdungan namo'g kaon ni Kuya Tatin. 

Unya usahay, motulo lag kalit ang iyang mga luha. 

Iya ming gibaoran nga dili g’yod mogawas sa balay 

kay basig dagiton daw mi sa mga alien. 

Dagko raba daw ni silag mga mata 

ug makahilo ang ginhawa.  Mao nga naa ra mi 

permi sa kuwarto ni kuya magdulag tarak-tarak. 

Usahay didto mi manglingkod 

simpig sa nakabukas nga tamboanan. Maglantaw 

sa dalan ug sa mga tawong nagbaklay,

nanagsul-ot og maskara. 

Asa kaha nila gidala si Tatay? 

Unta makauli na siya ugma aron 

magdula na pod mi'g pawer-pawer. Ako 

si Superman, siya si Incredible Hulk 

ug si Kuya si Batman. Gimingaw nako 

sa among hagwa-hagwa: magligid-ligid.

agtambling-tambling sa banig kon 

magsangka mi ni kuya. Unya 

kon mapildi na gani ko, 

mosung-ay dayon ko ni Tatay 

aron magpalaban niya. 

-- JONDY M. ARPILLEDA 

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

unsaon pagsugat sa bag-ong adlaw

Labhi ang imong habol ug ang mga punda. 

Kuso-kusoha kini’g tarong aron mawagtang 

Ang namilit nga baho sa iyang lawas; 

Unya ibulad pag-apil ang mga unlan ilalom 

Sa naglagiting nga adlaw. 

Inigkagabii, ayaw pasagdi nga hikapon ka 

Sa naghukdong nga anino sa kamingaw. 

Pasigaha ang tanang suga sa imong lawak 

Ug kat-oni ang pagtunob sa labyog sa orasan. 

Kon kintahay magtikaw-tikaw ang mga tiil 

Sa paghandom, samari sa iyang mga tam-is 

Nga pulong ang imong kasingkasing. Padug-a 

Kini, ug antosa ang tumang kahapdos kay 

Di madugay, maminhod ra imong kaunoran 

Duyog sa inanay nga pag-ubog sa gabii. 

 -- JONDY M. ARPILLEDA 

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

pahimangno alang sa mga tiguwang

Kon makahukom ka pananglit nga 

higugmaon nimo ang usa ka batan-on, 

pagkat-on unsaon pagtugsaw sa mabaw 

nga lim-aw. Pagtuon unsaon pagpugong 

sa hagok, ug kon molingin unya damlag 

ang buwan, kinahanglan andam kang

mobayle sa nagkayuring nga huni 

sa mga mangliw hangtod ang tanan

mapalong inigtumaw sa kabuntagon. 

-- JONDY M. ARPILLEDA

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

aninag

Dili tanan

nga naa galingkod sa balas ug galantaw sa dagat

gapaambit sa kasadya sa ilang mga hinigugma. 

Ug dili tanan

nga galubog ug galangoy-langoy buot modimdim 

sa pakigsangka sa mga balod. Tuho-i—

naa’y uban   

malaomong gapaabot nga huypon ra sa huyohoy  

ang nagkapalong nga dilaab sa kapunawpunawan. 

-- JONDY M. ARPILLEDA

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

pagpanday tadlas sa lumalabay

Ayaw kaigog

sa akong bahakhak

kon buot nimong pandayon

ang nahugmak nga taytayan. Hinumdomi:
ikaw ang milusno niini.

Busa, antosa ang kabudlay

sa pagpangita sa mga damba nga gianod

kaniadto sa kusog nga bul-og

ning mga mata nga gatukaw gihapon

natong duha. 


-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                          
Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

mangtas nga panimhot sa pag-ila

Sa kinapungkayan nga sanga

sa karaang tugas, mabinantayong nibatog

ang langyaw nga nangabat sa Sugbo.

Iyang gilantaw pagbalik ang kinatibuk-an

sa siyudad, gipaanad ang pagtutok sa galambod

nga kadalanan lakip ang kangitngit

sa kasuokan. Nagkalawom

ang kagabhion, ug inanay pod napalong

ang kabanha sa palibot. Karon, nisamot
katin-aw ang iyang pangdungog (galanog-

lanog ang mga kasingkasing sa katawhan)

ug labing dayag na ang kahumot

sa unod sa mga batang bulingit nga nagpahulay

sa kilid sa mga gambalay. Dugay rang gakutoy

ang iyang galamhan sukad niabot siya apan

giantos ra niya, gapanagana dungan sa kahadlok

nga tingalig matandog unya niya ang ikog

sa mga maas nga sigbin ug ungo  

nga hagbay rang nakaila sa iyang baho.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                              Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

ting-ulan, tingpamulak

(alang sa akong mga tinun-an)    

Tulo ka adlaw, ug nahingpit   

ang dag-om sa iyang tulomanon.

Gatabisay ang mga ngabil sa yuta, 

ug hapit na mobilangkad

ang mga piyuos. Nanuyhakaw

ang mga tugkay, ug ang balilihan

dayag nga gahinamhinam

pagtagbaw sa gasa sa adlaw.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                            Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

handom

Tiguwang na

ang punoan sa lumboy

luyo sa atong balay.

Ang kagiskis sa gahagwa

nga mga kulasisi sa hayhayan

mibinat nako sa kagahapon

diin didto sa pungkay

gitilawan nato

ang kinatam-isan

nga bunga.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                                Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

unta

(alang sa mga biktima sa Martial Law)

Nadayon ra gyod ang paglubong

bisag daw kilat kining gipahigayon. 

Nakugang ang kinabag-an 

Sa hilom niyang pahiluna.

Hinaot unta wala nalubong uban

sa mga puting rosas ang mga tunok

sa kagahapon samtang ang kangiob 

ang gadugdog sa iyang lungon.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                          

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

apas-sulat

(alang sa akong higala sa dagang)

Kon makahukom ka'g dayon

pagkutlo sa imong kinabuhi--

simbako lang!-- paminaw, day:
Dili ko ikaw pahinungdan

og balak ug nungka

nga isugilon nako sa kalibotan

ang hinungdan niini lakip

sa pagsaulog sa danguyngoy

ug pagmahay. Ug dili pod nako

isangyaw ang imong kaputli

ug uban pang mahunihon  

mahitungod nimo. Laksion nako

ang imong hulagway uban

sa akong panumdoman. Dili ko

mohalad og mga buwak dugang

sa yamyam sa mananabtan.

Dili ko modagkot og kandila

hangtod malubong ka sa kalimot.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                          

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

nunot sa unos

Tungod sa wa’y undang nga uwan

ug gabahis-bahis nga lampurnas

sa hangin, nabali ug natumba sa yuta

ang punoan sa mangga. Apan

Natunaw ra ang mga tibugol

sa kaguol dihang akong nakaplagan

ang luwas nga lawngon, tinakloban

sa mga sanga ug dahon.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                          Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

unsa ang labing lamian?

Gabukal-bukal pa

kining akong gilung-ag.

Andama dayon, Doy  

ang atong luwag!

  

Sandoka unya ug pun-a 

ang imong panaksan.

Kon dili ka pa matagbaw, hala,

hutda! Imo nang tanan.

Basta unya puhon,

iniglugdang sa aliwaros

sa imong kahinam

sultii lang ko sa matuod, Doy,

ug padungga pod si Allan

kon unsa gyod ang labing lamian—

Ang akong arroz caldo

O, ang iyang embutido?

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                         Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

bilar

Sa gawas, lanog pa sa videokehan ni Bador

ang tingog sa mga nagdulag tong-its ug mahjong.

Ang ubang kalalakin-an nga nag-inom sa daplin

nagpalabwanay sa ilang mga hambog.

Sa sala, gamug-ot ang dalaga nga tighatag

sa kape kay giilogan kini sa mga bata ug ang sopas

tagsa-tagsa nilang gipangsulod sa bulsa.

Wa pod palupig sa kabanha ang mga kababayen-an

nga nagtapok sa lingkoranan, nagsumsom

sa namatay, ang lima niining gagmay pang mga bata,

ug ang iyang kapikas nga way laing gisaligan.

Atbang sa lungon, gabakho ang apohan

nga gialam-alaman sa ilang kabanay ug silangan

apan wala’y bisan usa nila ang nasayod

nga gabitay sulod sa lawak sa magtiayon

ang kangiob, naglabyog ang gibug-aton.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                           Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

kahigayonan

Samtang ang mga lusok


sa ulan gadakpanay

sa hangin ug gabanha 


sa atopan, kitang duha


gautong nga gidumog 


ang kusog nga bul-og


sa habol nga nagbawod.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                           Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

pagkalarag

Huyhoy intawon ang mga abaga ni Duday

dihang gibutang balik sa bukag

ang mga tindang lagutmon ug utanon.

Sa tibuok adlaw niyang paninda,

diyutay ra’y nahalin tandi

sa mga katapad niyang tindera.

  

Mas nilapaw pa ang iyang kasubo

pagkakita sa mga dahon sa petsay

nga yutyot ug nikuspaw ang kalunhaw.

Kalisod ipanghinaot sa lain pang adlaw.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                         Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

kataposang hangyo sa nasaag

Kamatayan, duna unta ko’y ihangyo.

Mahimo ba nga imo sa kong kabliton,

ayha dihadiha dayon sakmiton   

aron makahigayon pa ko pagpanday

sa nahugmak nga taytayan sumpay

sa akong sinugdanan ug padulngan?  

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                         Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

sa ting-uwan

Sa tanang mga linalang

moyukbo ko sa iro

nga hapsay kaayo

ang katulog bisan pa

sa gabanos-banos

nga paminti

sa uwan, kilat, ug liti.

-- JONDY M. ARPILLEDA
Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

kay makat-onan ra ang pagtultol

Sukad sa katalagman nga mihugmak

sa among puloy-anan, wala na ko kaila

sa akong inahan-- usa na ka dakong tanghaga

nga galingkod tabok nako. Dili na nako maapsan

ang iyang panan-aw uban sa kanhi nga kalipay

gikan sa iyang dagway. Apan bisa’g tiaw-

tiawon ko sa kabudlay, magpadayon ko

sa paglaom nga unta moabot ra ang higayon

nga matultolan ang kinatumyan sa kahilom.

-- JONDY M. ARPILLEDA
Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

alang sa mga bag-ong subol nga magbabalak

Mag-unsa man ang kalab-as

anang barilis, nukos, ibis,

ug bag-ong gipupo nga luy-a,

sibuyas-bombay ug limonsito

nga isagol unya sa suka 

kon kuwang ang timpla sa asin 

ug kon ang ngabil dili mobudlot  

sa halang nga siling kulikot. 

-- JONDY M. ARPILLEDA

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines