ang isda sa aquarium

alang kang Nyor Butch Bandillo 

Palihog, ayaw itugsaw inyong kamot 

ning kuwadrado nakong kalibotan. 

Wala ko masayod sa gilapdon 

sa pag-inusara, apan hangyo ko lang 

nga ayaw kutawa ang kalinaw 

nga nagsapupo nako karong gutloa. 

-- KEVIN A. LAGUNDA 

Consolacion, Cebu, Philippines

eredero sa yamo

Sa haw-ang nga galamhan 

sa eredero sa yamo 

tabunok ang kawalaan 

diin bus-ok ang mga bunga 

sa natanom niyang kasub-anan. 

-- KEVIN A. LAGUNDA
Consolacion, Cebu, Philippines

mga pasiuna sa prosesyon paingon sa sam-ang

TINGPANGAYAM 

Gipatungan sa galanteng Presidente og usa ka milyon ang matag agtang sa kapin gatos ka mangtas, ngilngig ug tuso nga mga kriminal nga gibuhian sa administrador sa kolonya penal atol sa tinghulaw sa gugma. Mikuyanap ang balita daw kanser, ug takulahawng nauso ang pagpangayam sa kamatayon ug kinabuhi. Ang mangangayam nga bulhog ang usa ka mata wala mahasol kon unsa ang angayng pagatukokan sa iyang pikas mata—tin-aw alang niya nga walay kalainan ang agtang sa patay ug ang agtang sa buhi. Walay sinsilyong ikasukli sa kaluoy ning panahong mikagiw ang ginuo. 

KALINAW SA MGA KABAW 

Gipangbiyaan sa hingkod nga mga lumulupyo—kadaghanan nila baskog, pipila lang ang lingkong ug bako—ang pag-ugmad sa ilang mga banika. Ug ang naangkong gasa sa mga kabaw sa mga lunangan mao ang kalinaw nga dili magpatugkad, kalinaw nga dili magpaihap sa nahibilin niining mga adlaw. Puhon, ang tanang maantigong mohigugma makakaplag sa ilang pagahigugmaon sa halapad nga sam-ang diin mag-atang ang mga uwak. Puhon. 

 -- KEVIN A. LAGUNDA 

Talisay City, Cebu, Philippines

renga a la sawi*

Sangko sa langit. 

Blangko og tinan-awan. 

Dili matugkad 

Ang nagtingang ting-init— 

Ang imong kasingkasing. __________________________________________ 

* Sawi: angga ni Cesar Ruiz Aquino, premyadong magbabalak 

* Ang unang linya mao’y ika-19 nga linya sa balak 

   ni Rene Amper ("Talan-awon sa Tamboanan”) 

* Ang ikaduhang linya mao’y ika-14 nga linya sa balak 

   ni Vicente Bandillo ("Sayo sa Buntag sa Adlawng Igpapahuway") 

* Ang ikatulong linya mao’y ika-9 nga linya sa balak 

   ni CD Borden ("Ikis") 

* Ang ika-upat nga linya mao’y unang linya sa balak 

   ni Melquiadito Allego ("Tubag sa Tigmo") 

* Ang kataposang linya mao’y ikaduhang linya sa balak 

   ni Ernesto Lariosa ("Ayaw Lang Itug-an") __________________________________________ 

 -- KEVIN A. LAGUNDA 

Talisay City, Cebu, Philippines

tanang tinagoan sama sa adobong baboy

Sa kusina sa kura paroko, ang gitagoang gasa 

nga adobong baboy nakit-an ug nasignitan 

sa mait-on ug mapahangason: lubos itom 

nga iring sungkaban, nagpauraray na 

ning tungora uban sa iyang ika-siyam nga 

hinigugma sulod sa iyang bag-o ug bulawanon 

nga sekretong opisina sa kumbento. 

-- KEVIN A. LAGUNDA 

Talisay City, Cebu, Philippines

dili daw matapos ang kinabuhi

Kay dili niya maato og angkon ang mga kalibotan nga iyang nahulma sa pisikal nga porma ug sa hunahuna, nangutang og hupaw ang beterano nga tighimo og globo gikan sa iyang higala nga retiradong maninistis nga nakalimot nganong nagtingsi siya atubangan sa repleksiyon (daw iyang gikamingawang kaluha) sa bildong bungbong sa punerarya nga kaganiha lang gibisita sa arsobispo nga mihurot og palit sa mga lungon kay makadaghan daw siya mamatay ug mabanhaw human mahitabo ang walay kataposang pagsawop sa adlaw. 

 -- KEVIN A. LAGUNDA 

Talisay City, Cebu, Philippines

kasikbit sa pag-inusara

Ihabol ang saad sa kagabhion

sa kasingkasing nga nalamba

diha sa naigking nga langit

sa gapason niya nga palad.

-- KEVIN A. LAGUNDA

Talisay City, Cebu, Philippines

litaniya ni borden

Matod ni Maestro Bandillo, ihagawhaw ang bangaw pagkahuman 

sa imong pag-uwan. Pintali sa imong lasawng dugo ang daman 

sa aninong buhilaman nga gitabyogtabyog sa mga pekeng sanglitanan.

Ituslob unyas kalawran sa Alcantara ang imong pungkol nga brutsa

aron mapugwat ang nahinanok nga kataposang sirena

nga dugay nang nagdamgo sa pagbuka sa iyang mata.  

-- KEVIN A. LAGUNDA


Talisay City, Cebu, Philippines

mistah spoken word poet

Pisot pa ang imong mga metapora, kuwang og pakang 

ang kublan mong hunahuna. Bisag parehas kataas 

sa Eiffel Tower ang luso sa imong berso, 

dili ka makaduot sa  uniberso. Tonto! 

Ayaw palingla sa duwa sa imong bukabularyo. 

Daghan pa kag lamyon nga mga diksiyunaryo 

sa mga kabuhi sa kinabuhi. Walay bisyonaryo 

nga gimatuto sa mansiyon. Bisag unsaon nimo 

og diga og mga rima, dili nimo matabonan 

ang kataphaw sa imong panglantaw, amaw. 

Tangtanga ang walay grado mong antepara,

dili kana makapahait sa imong panan-aw.

Tangtanga ang walay grado mong antepara 

aron maklaro mo pagsud-ong ang patayng lawas

nga gihilawas sa mabugnawng semento sa Sugbo.

Daghan pa kag kan-on nga lamaw, amaw.

Lumsi imong galamhan sa nagbukal-bukal nga sabaw. 

Dili ka magbabalak kon ikaw nagtakoban. 

Ikaw mismo nagtonto sa anino sa imong kaugalingon. 

Ipaila imong kaugalingon, pabendisyoni ang ulok

sa imong tinuod nga kaugalingon sa mga tanghaga. 

Hunahunaa, sa entablado ikaw nag-inusarang kugmo 

sa mga beterano nga wala manginahanglan og mikropono 

aron mapalanog ang ilang mga berso nga mas lanog 

sa kahilom, mas tin-aw sa kilumkilom.

-- KEVIN A. LAGUNDA

Talisay City, Cebu, Philippines 

omar khalid

Namungingi og mga damgo ang matag tumoy sa iyang bangas samtang nagpaabot siya sa propesiya sa iyang nahinanok nga anino. Napulpog ang dakbayan sa iyang kubalon nga tuong palad nga namatuto sa kamatuoran nga gitagoan sa yamog sa Tabango. Ang hulhog sa abog: adunay umaabot nga kaliwatan sa mga sam-ang sa iyang tugkaran. Ang kataposang Mananabtan miduol sa iyang payag nga gibendisyonan niya isip kuta sa umaabot nga kagun-oban sa iyang giduhiraw nga kalibotanong gubat nga makamugna og laing kalibotan sa nahikalimtang danawan. Midanguyngoy ang Mananabtan ug misaysay bisan og nagkurog ang iyang tingog: Wala mapuno ang atong sam-ang. Ikaw ang mopuno, matod ni Omar Khalid, hagbay ra kang patay samtang nagpalamat sa pagtuo nga adunay nagpahipi nga alimyon ang mga nangalayang gihay. Gitrapohan sa Mananabtan ang iyang luha, gihiwa niya ang iyang dughan, gipakita ang desiyerto niyang tinipigan ug mihunghong kang Omar Khalid: Gasahi ko sa imong bagyong gihambin.

 -- KEVIN A. LAGUNDA


Talisay City, Cebu, Philippines

mananom ko og mga bituon

Dili nako makuptan ang uniberso sa imong palad kon padaghanon nako ang mga buwak sa imong kasingkasing. Mananom ko og mga bituon sa kawanangan sa imong kahilom. Karon, adunay kasikas ang tigmo sa imong tutok. Nanamin ko sa imong duha ka mata; nakita ko ang duha ka repleksiyon sa usa ka lamat. Kon mapuling ko, dili nako basolon imong mga mata. Sa imong kalimutaw, itugyan nako akong konstelasiyon sa kaluwasan. Sa mosunod nga mga gutling, ikaw ang mino nga moganoy nako padung sa imong kawanangan diin namungingi na’g mga bituon. Ug mamupo ta alang sa dayan-dayan sa atong naglaberintong kangitngit.

-- KEVIN A. LAGUNDA
                                                                                                                  Talisay City, Cebu, Philippines

namunga og gubat ang akong damgo

Nagdamgo ko nga gidagit ko sa manulonda ug gitukmod ko niya pasulod sa B-52. Nangutana ko kinsa ang piloto. Ako, tubag niya. Nangutana ko niya og balik kon dili na ba siya kahibawo molupad. Mitubag siya nga ako daw ang miputol sa iyang duha ka pako nga akong gisugba ug gipakaon sa akong duha ka iro. Basin nahitabo na sa lain kong damgo, tubag nako niya, apan dili na ko makahinumdom.Igo rang mingisi ang manulonda. Gipalupad niya ang edro padung sa dakbayan nga nabisita na nako sa lain kong damgo. Niining tungora ang dakbayan teatro sa usa ka gubat. Ikaw ang bomba, matod sa manulonda. Natagak ko, apan wala mibuto. Nagpalibot nako ang mga sundalo nga walay mga dagway, nagpinusilay taliwala sa bunok. Gisawilik nako ang uwan sa tuo kong kamot nga gigabok sa akong mga sekreto ug nahugnong gugma. Mibutho ang manulonda ug mihunghong nga ang mga nagpinatyanay mga minugna gikan sa akong kahilom. Gikumo ko ang tuo kong kamot ug misiyagit nga ang kamatayon moabot kon tutokan ang sidlakan. Mituang ang ulan ug nangamatay ang mga sundalo gikan nako. Mitan-aw ko sa sidlakan ug mipahiyom sa bangaw nga dugo. Gihagkan ko sa manulonda ug gidunggab nako siya. 

Sa dihang misalingsing ang duha ka pako sa iyang buko-buko, gimingaw ko sa akong 

duha ka iro.

-- KEVIN A. LAGUNDA
                                                                                                                    Talisay City, Cebu, Philippines

tigmo

alang kang Vicente Vivencio Bandillo

Gisubay sa ermitanyo-- ang kataposang disipulo sa damgong buta--

Ang tunob sa mangangayam og mga dila sa kangitngit

Hangtod nasaag, napandol siya sa buhilaman sa kahilom

Diin ang propetang amang gisamkon sa manulonda sa kanhiayng’ kisdom.

-- KEVIN A. LAGUNDA                                                                                                                   Talisay City, Cebu, Philippines

tigmo

alang kang Melquiadito M. Allego, M.D.

Ang panganod sa tuong kamot

Sa kataposang tambalan nakagamot

Sa pusod sa masusong anino 

Nga gihagwa sa nabanhawng berano.

-- KEVIN A. LAGUNDA                                                                                                                  Talisay City, Cebu, Philippines

kinahanglan modag-om ka aron ko makapahiyom

Misakay na ko sa purlon, ‘day.

Wala ko makapalit og kalipay

Nga matod mo makita sa kamay sa pinaypay.

Gabilar ko tibuok adlaw kagahapon,

Namasin moabot ang kagabhion

Sa kang-a sa udtong tutok,

Namasin mobalik ka sa akong atubangan,

Dili sa akong kiliran nga samaran.

Kon mobalik ka, maabtan pa ko nimo.

Makasakay ka padung sa de-aircon nga espidno

Uban sa akong duha ka kagirong iro 

Nga magtambisay ang laway kon makakita 

Sa imong halang nga mga bukog,

Mouwang duol sa imong tuhod kon makatimaho

Sa imong pahumot nga gikan sa lalaking way baho. 

-- KEVIN A. LAGUNDA

Lilo-an, Cebu, Philippines

hudas sa kasingkasing

Mikanaog sa taksing sungayan ang Hudas sa Kasingkasing. Basaon ang dalan sa Nalisoan. Iyang gipangita ang taginting sa tinud-anayng gugma nga gitagoan sa lawom nga balde ni Karing, ang nilalang nga nabundakan sa iyang kahigal ug kapraning. Si Karing labandera nga girespetoan ni Elvis-Tambok, bantogang askal sa Nalisoan.

Sa pultahan sa Fil-Am nga Aretha Pranklin (ang pinangitang magtatambag sa mga magul-anon), nakasab-it ang karatolang nagkanayon: "Ikaw, bisita, isda kang patay nga dugay nang nakigduyog sa sulog sa imong kanhiay nga ilusyon nga ikaw si Clint Eastwood. Sulod ug patagbawa ko sa imong adlaw."

Sa wala pa midayon ang Hudas sa Kasingkasing, iyang nadunggan si Elvis-Tambok nga nagsing-al dungan kaskas sa iyang gitarang gabok: "Ako si Elvis-Tambok! Ako si Elvis-Tambok! Apan dili ko Ang Hari sa Rakenrol nga ang jacket ginama sa cholesterol. Wala ko magpuyo sa Graceland, naa ra ko ninyo matultolan sa Nalisoan. Dili ko hilig mokanta og Heartbreak Hotel, siyaokon lang nako ang Jailhouse Rock ug Hound Dog. Kusog kong mohabhab og hilaw nga hotdog."

Matod pa sa mga nilalang, nagtuo sa ilusyon: 'Askal! Askal! Ang labing ambongang Askal!' Samtang sila nagsiyagit sa akong presensiya, ang akong pagtutok nila tabla ra’g nanimhot nila. Pagkataudtaod, ila nang ipadiwalwal ilang mga dila."

"Elvis-Tambok, amaw sa tanang amaw, maayo kang pakan-on og lamaw!" Matod pa ni Hudas sa Kasingkasing nga nakaamgo nga ang gutling mora’g iring.

Midayon na siya sulod sa kuwarto ni Aretha Pranklin ug si Shakespeare nga naka-sneakers ang misugat niya. Milamano kaniya ang beterano sa soneto: "Dayon, Hudas, dayon. Sa imong pagsulod, ikaw ang momugna sa imong impiyerno."

Ang Hudas sa Kasingkasing mingisi ug milingo-lingo: "Dili ko na igsapayan, amigo. Sa sunod, tan-awa imong simod nga naa’y mumho." Si Shakespeare mitubag, "Di diay kugmo?"

Si Aretha Pranklin miduol sa duha. Iyang gihunghungan si Hudas dungan sa pagdailos sa iyang luha: "Ayaw pakigdula sa mga maninistis. Sila ang mohatag kanimo og arthritis. Adtoa si Karing ug paghinulsol sa atubangan sa iyang mga labhanan."

Mituman ang Hudas sa Kasingkasing. Sa pagsulod niya sa kuwarto ni Karing, kalit siyang nalukapa sa dihang gibitad ni Karing ang trapo nga iyang gitumban. Ang Hudas sa Kasingkasing nakuratan.

“Wala kay katungod magbarog sa akong atubangan, Hudas! Akong kaputli imong gibuwad sa langawon nga dapit diin kanunay kang magpainit."

Ang Hudas sa Kasingkasing nanguros: "Day, buot kong mobalik sa imong sabakan, buot kong magpapriso sa imong paraiso."

Si Karing misitsit sa iyang duha ka iro: "Ipaambit ang inyong gugma anang tawhana!" 

Si Hudas mikaratil og dagan gawas palayo sa Nalisoan diin magpabilin si Elvis-Tambok kay manuktok unya siya sa balay sa mayor nga nagsulat og love letter sa usa ka datong burikat kansang kasingkasing transplanted gikan sa boksidor nga namatay human napatiran sa unano ang iyang itlog. Sa iyang kalamposan, ang unano nakabakho ug nakaamgo: “Dagat sa kasingkasing ang luha, amigo.”

-- KEVIN A. LAGUNDA
                                                                                                                         Liloan, Cebu, Philippines

quentin tarantino

“Nahanaw na ang imong pangandoy (kon unsa kini ikaw ra’y nasayod) nga gipapilit nimo sa una sa bala nga imong nabenditahan sa madreng nangandoy maligsan sa imong bungot,” matod sa tingog sa imong damgo. “Gisukod nimo imong kinabuhi matag adlaw pinaagi sa pagsulod og tulos sa condom nga hinatag sa city health department diin gihipos pod ang usa ka gatos kapin ka kabang nga iro ni Houdini nga way hanaw sa kamingaw nga kanunayng moeskapo kon iyang halwahon. Bangon, tan-awa imong nawong sa samin ug imong makita si Quentin Tarantino nga nagsulat sa script sa imong biyahe ugma paingon sa oven toaster ni Sunshine Cruz kansang mga atngal ang simbahan sa imong kahigal.”

Tuod man, napugwat ka. Miduol ka sa samin ug imong nakita nga namakak ang tingog sa imong damgo. O basin tinuod to iyang gisulti, apan ang namakak mao ang samin.  O basin nakamata ka karon sa damgo sulod sa laing damgo nga gidamgo ni Arturo Belano sa dihang buhi pa siya.  Natulog ka’g balik, ug imong nadungog si Tarantino: “Matematekanhon ang pagtugkad sa katingalahan nga tingog: pag-ihap samtang inanay kang malumos sa imong kaugalingong huyonghuyong.”

-- KEVIN A. LAGUNDA
                                                                                                                          Liloan, Cebu, Philippines

ikaduhang pagbalik sa demonyo

Jezebel, mikamang ka padu’ng sa tag-iya 

Sa kinadak-ang panaderiya

Nga naghuwat sa iyang wangkig nga kerida. 

“Nong, mangayo unta ko’g pan nimo. 

Napul-an na god nako ang pasmo,

Gibiyaan na lang ko sa karaho.”

Gigunitan sa lalaki ang tuo mong kamot, Bel.

“Day, kanindot ba nimo’g bilbil. 

Kon monay pa na, ipagawas nako akong bangkil

Ug habhabon ko na, habhabon hangtod wa nay mabilin.

Naa ko’y usa ka putos sa binangkal kortesiya sa akong kahigal.”

Mipahiyom ka, Jezebel, apan wala ka matagbaw.

“Nong, ang tawo dili lang mabuhi sa pan nga bahaw. 

Ang iyang kalag nanginahanglan pod og palaman.”

Ang tag-iya sa kinadak-ang panaderiya nangagho

Kay nagtuo siya mibalik na ang demonyo

Sa ikaduhang higayon, sa ikaduhang higayon. 

Maninistis-Balakero, napakgang ang imong plano 

Sa pagpakigkita sa balbong demonyo 

Ibabaw sa bangaw nga kanunay magpakita sa Sitio Purgatorio.

“Nganong gibalhog man ko diri sa prisohan?

Wala man ko mangawat og kalipay sa katawhan.

Igo ra man kong nagpakita sa tanghaga sa akong bilahan.”

Miduol nimo ang hepe sa presinto, Maninistis-Balakero.

“Dong, gipasanginlan man kang nagpakatap og kagul-anan

Sa tanang mitutok, mipasiplat sa imong bilahan. 

Wala silay napupong misteryo nga mahimong handomanan

Nga sila mga tawo lang ug dili sama nimo.

Maninistis-Balakero, naghunahuna sila ikaw ang propeta 

Nga makatubag nganong dili sila biyaan sa ilang anino.”

“Tsip, ang kamatuoran dili bukog nga ipugos hungit ngadto sa iro.”

Ang hepe sa presinto miabli sa selda ug gipagawas ang piniriso.

“Miabot na gyud ang demonyo, miabot na sa Purgatorio

Sa ikaduhang higayon, sa ikaduhang higayon.”

-- KEVIN A. LAGUNDA
                                                                                                                           Liloan, Cebu, Philippines