kusina

Adlawng natawhan nako ron. Naghikay gamay, 

pasalamat alang sa nilabay nga katuigan.
Samtang nagdigamo ko karong kadlawon,     
kalit lang nakong gihangad ang langit,
ug nahimong mapa ang mga bituon.
Gisapnay nila ang akong mga kasinatian sa una.
Gitultolan ko nila nga sa kahagip-ot ining dapita,
dinhi sa kusina, mao ang sumpay sa akong kaugalingon.

Ang lababo sama sa akong mga mata.
Kay kon adunay mga kasakit, dili kini pasagdang magtapok
sama anang mga biniyaang hugasanan.
Mohilak ko--modagayday ang luha ug kon mahurot, trapohan.
Sama sa lababo--hugasan dinhi ang tanan, ipahiluna,
ug dayon hiposon. Kay dili sa tanang higayon 

ang banga puno sa tubig.

Kining akong mga kamot, sama sa lutoanan,
pipila na ang gimugna nga sud-an.
Apan, sama sa mga kamot, kon ang duha ka palad
mapuno sa mga pangandoy, saad, ug paghandom 

sa kagahapon-- kon magdungan kini og sug-ang sa kalan,
basin dili maluto ang uban. Kay sa kataposan,
dili tanang ihukad ning higayona,
masulod pod nako aning kinabuhia.

Ug kining mga lamas kay ang akong kasingkasing:
ang kahumot sa ginisang sibuyas-dahonan ug ahos,
apil na ang alimyon sa tanglad ug luy-a.
Kalami unta isugilon nga ang akong kasing-kasing
makahibalo kaayo motimpla og sakto panagsa.

Sama ba sa kaparat sa akong kaminyoon, gidugangan ko kini 

og katam-is sa paghimamat sa kong mga kasaypanan 

ug unsaon magpasalamaton kanila. Ang katab-ang 

sa mga panamilit, gibutangan kintahay nako og kaaslom 

sa pagdawat ug kaparat sa pagbuhi niini. 

Kay sa kataposan, kining gamay nga kusina latas 

sa langit mao’y sumpay sa kinadak-ang konstelasyon. 

-- CINDY VELASQUEZ

Cebu City, Philippines

suwat alang sa akong lawas

Kanimo,

Sa una pa lang, duna’y gintang ang kalambigitan nato sa isig usa. Sama sa duha ka naglupad nga mga langgam, duna’y gilay-on. Kabalo bitaw ka nga dili ko ganahan mamati anang imong mga pahimangno ug tambag. Daghan pa kaayong kinahanglan humanon: mga gimbuhaton, saad, ug damgo.

Sa atong duha, ako tuod ang kinaunhang nihisgot og panamilit. Apan, ikaw ang kinaunhang nagpahilayo kanako nga walay pagduha-duha. Bisan lang unta suwat aron maandam ko, maandam kon unsaon pagkumkom ining higayona aron lang duna ko’y mabuhian. Apan, dayon lang ka og lakaw, sama ko sa langgam nga gibiyaan sa iyang mga pako. Apan basin sama lang ta. Kon mabasa pa lang nato ang matag balahibo sa atong mga pako, masabtan nato ang kawad-on ug kasakit nga atong nasinati dihang gikuha kini sa atong kaunoran.

Karon, hawan kaayo ang langit. Naamang ang mawitwitong kabuntagon.

Gimingaw na ko sa imong mga sungog aning akong bilbil. Gimingaw ko sa imong mga katawa hangtod ikaw makahilak ug makaihi og ahat. Sa imong tingog nga mohisgot kanus-a ko kinahanglan mohinay ug mopaspas. Gimingaw ko sa imong kahuyang, sa imong mga hagok, mga uwat, sa imong kasingkasing.

Balik na kanako, karon lang ko nahimatngon nga ikaw ra gyod diay sa tanan ang kahibalo mamati kanako. Balik na, duha nako ka mga pako!

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                      Cebu City, Philippines

lawod sa mga samin

Dili ko ganahan molantaw sa misumbalik nga imahen gikan sa mga samin. Kabalo ko adunay kalabera. Apan, mga bilbil nga wala na ko pangandoya ang mokudlit sulod kanako. Mopiyong ko matag adlaw aron lamaton kadtong babaye sa kawanangan, ug dili na tultulon pa. Akong am-aman bisan pa matilawan nako ang iyang mga kahiubos ug wa’y-pagsalig sa iyang kaugalingon.

                                                                                                                  

Matag adlaw, tudloan nako akong kaugalingon paggakos sa matag suok sa iyang kabukogan. Ug sa adlaw sa iyang panamilit, iyang gibilin ang uban nga bahin sa among panag-uban sa pipila katuig. Sama siya sa alimyon sa dagat, bisan dili pa makita ang lawod, matilawan gihapon nimo sa bugnawng huyuhoy ang iyang tumang kapa.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                      

Cebu City, Philippines

awtopsiya sa lawas sa balakera

Sumala sa Balita

Giangkon sa mga imbestigador nga wala’y katin-awan.

lisod sabton ang talagsaong hitabo sa lawas, kon unsa’y

hinungdan sa pagkamatay lakip ang kamatuoran 

kabahin sa babaye kagahapon sulod sa iyang lawak.

Sumala sa Higala

Dili man gyod makita ang kamatayon sa balakera

sa iyang lawas-- makita lang kini sa kinalawman

nga dapit diin ang tinipigan nga kahilom nahiusa

sa kahuyang matag pangita og tanghaga: iyang kalag.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                       Cebu City, Philippines

lawas

I. Pagkabata

Kini mao’y yuta sa dihang gakamang pa

ang mga katuigan-- panumdoman

sa sinugdanan sa pagbuhat og mga ugat

sa kinalawman. Dinhi, ang matag moturok  

mahimo unyang kalasangan nga sud-ongon

sa tanang moamuma niya. Sayop gani

ang matanom, lisod na unyang putlon

puhon: kuyaw kon pait ang bunga.

II. Pagkadalaga

Inig abot sa iyang regla, molungtad

ang kalayo nga gigahin sulod kaniya.

Mahimamat ang pagdagsa sa kalangitan

ug kalisang sa makahilos nga katuigan.

Subayon ang kinaiya sa paghigugma,

makatagamtam ang yugto sa paghidlawas.

Ang tingog sa kalayo ug ang kaisog sa aso

mao unya’y pitik sa iyang kasingkasing.

III. Pagka-inahan

Magpaanod ka sulod og balik sa sulog

nga bugnaw. Sama sa puya, kita tanan

mobalik paglangoy sa tubig: unya ra ka

moawas og gugma kon ikaw mobalik pod

sa imong inahan. Imong pag-ampo:

               “Unta ako ug ang tubig maghiusa, tilawan

               og balik ang kalihom sulod sa panimalay,

               diin dugay-dugay na kong wala kabisita.”

IV. Pagkatigulang

Hinay-hinay nga gihulma ang imong mga pako.

Dad-on ni nimo sa pagpauli didto sa hangin.

Lupad, lupad, lupad lang padung sa kawanangan.

Duyog  sa imong mga gigikanan, sugata

ang kamot sa manulunda, gidala ang kinatumyan

sa  imong sugilanon. Niluspad na ang huyuhoy.

Karong gabii, tayhopon ang mga dahong laya,

molawig, molawig, molawig, ipadpad sa ulan.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                      Cebu City, Philippines

isla

Dong,

Kanus-a ka mouli sa atoa? Nitubay na lang intawon ko sa kagabhion sukad ka nilangyaw padulong sa pikas isla.

Tuod, ang hangin maghuwat kon kanus-a ko andam mopaambit sa akong mga gibati. Ang mga gangis motubag sa akong mga pangagho. Ang mga balod mangutana kanunay kon kumusta na ko. Bisan dili ko motubag, kasabot sila sa akong kahilom. Morag aduna’y mga pulong sa paghigugma matag sugat sa baybayon sa mga balod. Dong, kini sama nako nga andam gihapon nga maghuwat kanimo bisan pa’g nagpaangkon na ka anang pikas nga isla.

Inday

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                      Cebu City, Philippines

bata sulod sa pitaka

Tan-awa ning hulagway sa bata

nga akong gitipigan sa pitaka.

Tan-awa og tarong.

Ang kudlit sa iyang ngabil

gibadlisan og kahigwaos.

Bisan ako adunay mga badlis sa lawas:

mga uwat, mga patik, mga sugilanon.

Apan duna po’y mga tinipigan.

Kini ang mga hikap nga mohampak,

kon makasulti pa kining akong panit

(gilangkat na niya ang tanang gisubay

adtong demonyong mosulod sa kuwarto.)

Apan, dili ko makapadayon

kon biyaan nako kining mga badlis

sa akong pagkabata.

Tan-awa lagi og tarong.

Tan-awa ang hulagway sa akong pitaka,

gihunghongan nako siya matag adlaw:

"Nia ra ko, wala na’y mohilabot kanimo."

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                                  Cebu City, Philippines

balak sa upat ka babayeng gadungag tutok sa pultahan

(pagsalga sa “Balak sa Tulo Ka Pasaherong Gadungag Tutok sa Panganod” 
ni Adonis Durado)

Burikat

“Dili na uso ang mga pultahan

sulod-gawas  na lang ang tanan.

Kabit

“Gimingaw na kining lisoanan sa pultahan

sa imong mga palad. Basin labirinto ko?”

Biyuda

“Adunay ganghaan diin ipadayon ug tumanon nato

ang atong panaad; giunhan lang ko nimo sa pag-abli.”

Tigulang nga Dalaga

“Nagtigom ang higayon sa imong pagtuktok, apan

kagubaon na man intawon ning pultahan, Dong, uy.”

-- CINDY VELASQUEZ Cebu City, Philippines

g-to-g

Giecar

Nganong bisan karon mora’g kulang pa man gihapon ang akong gugma? Kabalo bitaw ko lisod ang imong  kagahapon. Apan, nganong nausab man ka? Lahi man ko nila.

Kahinumdom ka kadtong una tang nagkaila? Mao to ang higayon nailaila nako ang kinaiya nga naganahan nako sa imoha. Apan nganong nalahi naman ka karon? Unsa naman ta? Gikapoy naka? Karon, nabati nako nga lisod kaayo ko higugmaon.

Glemmel

Kanunay kong magbalhin-balhin og lugar. Lahi ang ilang mga nawong. Usahay, magpabilin ang mga baho sa mga abog. Kasagaran, dili tanang butang nako masigo, maong ang uban ibilin na lang nako sa karaan nakong gipuy-an. Kon madimalas ko, mawala ang uban nakong mga gamit sa pipila ka tuig sa pagbalhin-balhin bisa’g asa. Molahi na pod ang mga dalan nga ila-ilahon aron lang makauli.

Sugdan nako sa pagpintal sa bungbong sa kinaunhang adlaw sa pagbalhin, maningkamot sa pag-ilis sa tanan.  Usahay, ikaduha pa gyod nako pintalan aron humot ug morag bag-o ning dapita. Ipasulod ang mga kahon sa bag-ong panimalay. Ug kuwaon nako ang mga sulod niini. Ang uban, kasagaran bug-at. Kanunay na lang ingon ani, apan kinahanglan man. Maningkamot nga bitbiton tanan, ipasulod ug ipahimutang bisan sakit na sa mga kamot, sa bukobuko hangtod sa dughan.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                                  Cebu City, Philippines

matching type

1. Kasingkasing                     a. Bisan sa kagamay, tinipigan ang tibuok kalibotan.

                                                      Iyang musika ginikanan sa tanan bisan sa                                                       kalangitan.

               

2. Tiyan                                   b. Gihiwa sama sa lawas sa manananggal apan dili                                                        molupad. Ug matag gabii, takoban pod sa mga                                                        kalasangang halapad.

3. Tiil                                        c. Adunay sinultihan kon kini mahiubos, maamang                                                        kon malipayon. Daghan siyang bisita gikan bisan                                                               asa hangtod adunay kawad-on.

4. Mata                                     d. Hilomong higala, maniid kanunay sa imong anino   

                                                        hangtod ugma. Gitudloan ka sa mga kahibulongan                                                         sa panag-uban og sa pag-inusara.

5. Kamot                                  e. Sa una, pormang bato susama sa dalagang   

                                                       nagtigom og kinhason. Karon, makahulma kini og                                                        hangin samtang ila-ilahon ang gilay-on.

                                                               

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                                    Cebu City, Philippines    

pagpaabot

Naanad ko’g luto alang sa pito ka tawo.

Apan, karon nga nag-inusura na ko,

labing lisod pa man dia’y magluto

alang ra nako, lakip ang akong anino.

Wala na’y mga kagubot sa kusina.

Wala na’y mga mumho sa lamisa.

Wala na’y mga plato nga biyaan.

Wala na’y mga sugilanong giambit.

Wala na’y mga pagdayeg sa sud-an.

Wala na’y mga pahiyom ug katawa.

Maong karong gabii, magluto ko

sa tanang ninyong mga kinaham.

Pito ka plato ug daghang adobo.

Adto ta kaon sa gawas duol atong

punoan sa santol ug kaymito.

Maghuwat ko sa inyong pag-abot

sama sa paghuwat ninyo sa akong

pag-abot gikan sa Hongkong.

Apan, nahanaw bisan ang mga punoan

gikan niduaw ang bagyong kinakusgan.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                        Cebu City, Philippines

hilanat

Kugosa kining bata sa imong damgo.

Sa imong pagmata, nag-inusura ka

uban anang imong mga pagpasaylo.

Makaplagan ang kinatibuk-ang katugnaw.

Kanunay bisitaon ang imong pus-on

sa higayon, ipahinumdom ang pagsilaob

sa imong kaunoran, gihulagway ang gibug-aton.

Sa kadugayan, kining mga gutlo

Aduna’y kalayo sa iyang ulo. Wala nahuwasan

ang katuigan nga dugay nang gihilantan.

Inig higda nimo sa imong pagpahuway

kugosa kining bata sa imong damgo.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                       Cebu City, Philippines

laylay

Liboan ka kilometro baya ang gilay-on nilang duha.

Karon, ang lungon sa ilang inahan ang ilang distansya.

Kon buhi pa lang unta intawon ang tiglaylay nila,

ang kinamanghoran ang mopili sa kolor sa bestida,

ang kinamaguwangan ang maningkamot nga tanang

pahimangno ug panumdoman sa iyang inahan matuman.

Dihang wala nakauyon ang tanan sa kolor sa bestida,

nahanaw kalit ang mga litanya sa kinamaguwangan.

Dihang sayop nga pari ang niwali sa mga misa,

wala nangutana ang kinamanghoran didto sa haya.

Pagkahuman, sa dugay nang panahon ilang gikanta

ang laylay sa ilang pagkabata; wala’y nangutana kinsa

ang unahon paghawok sa ilang inahan nunot sa kanta.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                               
   Cebu City, Philippines

hinganlan

Kon siya ang papilion

tagaan niya og pangalan

ang mga saad nila nga wala natuman.

Matag kausaban, sampiton niya kini

og kawad-on. Tawgon niya og laing pulong

ang mga takna nga wala siya kasabot.

Ang mga hinungdan kon ngano man

hingalan niya og mama ug papa.

Kay sa pag-atubang niya sa kamera

diin wala siya’y sinina, nangutana siya

kon nganong siya ra man ug wala

lagi gihuboan ang iyang munyeka.

Sa kadugayan, gipiyong niya

ang iyang mga tudlo, nitak-om

ang iyang panit. Namuypoy nagtan-aw

ang mga gutling sa bata. Gisapnay

sa iyang dughan ang mga luha, padulong

sa pagkatagak.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                              Cebu City, Philippines

pieta

Wala

 ko kalimot

sa imong nawong sa

kinataposan nimong

ginhawa. Gisubli ko ang

kagahapon, madungog

 pa nako ng imong

kinaunhang

uha.

 Unta,

tanan

nakong

 mahikapan

mahimo

kining mga

gihay.

Ang

laylay

mamati

 sa pagtulo

sa kong

mga

l

u

h

a

.

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                               Cebu City, Philippines