dili sayon ang pagsugat sa bag-ong adlaw

(tubag sa balak “Unsaon Pagsugat sa Bag-ong Adlaw” ni Jondy Arpilleda) 

Dili makuso-kuso ang baho 

Sa iyang lawas; dili mapapas sa adlaw 

Ang alimyon nga among gisaw-an, gihabolan. 

Tuyoon ko sa pagpawng ang tanang suga sa lawak 

Ug hangupon matag gabii ang hinungdan 

Sa pagpangapkap. Unta, bisan sa naghukdong 

Nga anino sa kamingaw mabitad ko 

Pabalik ang paglabyog sa taknaan 

Ug kuptan ang matag hagtik hangtod 

Mobagting lahos sa kahapdos ning dughan. 

Dili mapugos ang paglimot. Duyogan na lang nako  

Ang gatikaw-tikaw nga mga tunob 

Pabalik… Sa laktod nga pag-unlod sa kangitngit uban
Sa panghinaot nga mohupas ang bulok ug alimyon  

Sa habol ug punda. Bisan pa’g ilisan kini, 

Gapabilin nga gayunyon ang kagabhion. 

 -- JIN D. GARCIANO-MUAÑA

Camotes, Cebu, Philippines

palihog sabta

(tubag sa balak nga ‘Apas-Sumpay’ ni Jondy Arpilleda)

Dili ikalimod nga dakong sayop

ang pag-angkon sa kasakit

ug paghakop sa pagsawop sa adlaw

niining kinabuhi’ng hinulaman.

Dili ko mabasol ang imong dakong kayugot

sa pagkutlo aning mubo’ng higayon

nga kita nagkaila,

dili ko igsapayan, dili!
Kay dili mo na sab angay masayran

ang mga tunok nga naglaslas

sa akong kalag, wala na’y hait nga modulot

sa akong tanlag kay nahabol na kini pagbaid

sa panahon-- huwaw akong kasakit

ug walay igo’ng ulan nga makabisbis

sa akong pagmahay. Dili ko ikahimuot

ang pagdagkot og kandila

kay dugay ko nang gilubong kining

kaugalingon ngadto sa kalimot.

-- JIN D. GARCIANO                                                                                                                                Camotes, Cebu, Philippines

ang tubag

Dili ko man masabtan

apan ang pagtando ug pagdumili

ining kinawat-kawat ko’ng pagbati

hagbay ra’ng miduyog sa matag higayon

nga kita gimino, gibaliko,

gisa-ag ining isla--

isla sa kagamay,

isla sa kamingaw,

isla nga nagyatak-yatak sa ato’ng binaling sapot

aron unta matultolan nato ang atong ulian.

Apan, dong, ni’ng atong pagkasaag

nakat-onan naman sa akong dughan

bisan ang dili pa nimo masabtan.

-- JIN D. GARCIANO
Camotes, Cebu, Philippines

kaaslom

Palihog, sabta sab ko 

kon piyongan ko man 

ang pagtusop 

ining lemonsito.

Gitagamtaman ko pa

ang kangilo sa duga

sa imong pagbiya.

-- JIN D. GARCIANO 

Camotes, Cebu, Philippines

sa mga lalaki

(tubag sa balak ni Ton Daposala nga “Sa Mga Babaye”)

Ihangyo ko lang--

ayaw palabihi’g padangog

anang inyong buhok ug pahapsay

sa inyong kaugalingon 

kay dili lang kaambongan

ang among giapas. Ayaw palabihi

og bansay-bansay anang mga pulong

nga inyong iyamyam karong gabhiona

kay kon mahutdan na kana’g alimyon

pabilin ra gihapon ming mosimhot

sa mga biniyaang pasalig ug butbot.

Sama ninyo, kapila sab mi niatubang

anang liki nga samin

dili lang sa pagpaanyag apan lakip pod

sa paghikyad sa mga tipik sa kapakyas

ug kalisang pakapin sa paglaom. 

Kon kinaham ninyo ang among ngabil,

nasayod ba kamo nga makadaghan pod kini

gitakloban og huwaw, nagtuaw 

sa mga halok nga humok rang mahilis?

Kon duna'y isaad ang kilumkilom, 

hikat-onan ra pod namo ang pagtukaw

ug paghupay sa kahaw-ang bisan

kamo ang hinungdan.

-- JIN D. GARCIANO 

Camotes, Cebu, Philippines

kinabuhing lamian

(alang kang inday Hanna Vernice)

Gitunolan ko ni inday og kutsara

sa dihang nakita ko niya nga gakinamot,

gakumot sa bahaw nga gisabwan og monggos

salin sa iyang paniudto ganiha.

Siguro nahibulong gyod si inday 

nganong kanunay baya akong kamot

mao gyo'y ikandos sa pagkaon kay modayon

siya'g pahinumdom, “Wa man ka nanghunaw!”

Apan, ay, kalami unta og makahigayon ko

pananglit og pangutana inig dako unya niya 

kon ang tanan nga ihukad ning kinabuhia
madala ba kaha niya'g kutsara. 

-- JIN D. GARCIANO 

Camotes, Cebu, Philippines

panghinaot

Hinaot, niining gabhiona

ihilom mo na ang mga kasagmuyo

gikan sa imong tibuok adlaw 

nga panglimbasog--

Ayaw na pun-i ang kasikas

sa nagkalandrakas natong kinabuhi.

Igo na nga niining gabhiona

magbaton unta ta’g kalinaw

ilaw'm aning salirap nato’ng atop,

ug unta atong hakupon ang huni

sa matag patak sa ulan

dinhi sa lantay hangtod lapawan

sa kabugnaw ang atong dughan.

-- JIN D. GARCIANO 

Camotes, Cebu, Philippines

anod

Wala nako mahisabti ang dagat.

Nganong sa buntag hapsay ang anod ngadto sa baybayon,

ug inig hapon manghabwa sa iyang kahiladman: lanog 

ang pagpanghasi inubanan sa nagkagutay-gutay nga mga lusay.

Tingali, buot niyang ipasabot nga dili sa tanang panahon

masukod ang ritmo sa kinabuhi. Usahay,

pasagdan ta lang ang iyang pagkayab-kayab

bisan pa’g wala na siya mahitumong sa takna.

-- JIN D. GARCIANO 

Camotes, Cebu, Philippines

desperada

Kadtong gugma nga gisaad sa balak

akong gihinayhinayan og pangita sa mga panid 

sa libro, kalendaryo, ug mapa diin unta ikaw 

akong mahikit an, apan dili man dia'y yano 

ang pagsapnay sa mga pangutana 

nga sa tinud-anay wala mahitultoli sa takna. 

Kay kon palabihan paggukod ang tubag, kuyaw

molahos kini sa wala'y kapa-ingnan.

-- JIN D. GARCIANO 

Camotes, Cebu, Philippines

sa dihang wala maputos ang love letter

Dili sa tanang mga higayon sa langit ra 

makita ang mga bituon. Usahay,

magpunsisok pod sila sa lapad

nga lamisa gikan sa napapas 

nga mga pulong-- suwat padayag 

alang unta kanimo. Hinaot unta

masabtan nimo ang ilang paggilak

bisan pa'g hugaw sa imong panan-aw.

-- JIN D. GARCIANO 

Camotes, Cebu, Philippines

pagbuak

Ang unang kamot nga nikupot nako

taas ug lapad ang gikab-ot--

nisuway kini paghaom sa lang-at

sa among mga tudlo,

ug  dayon sa pagkumo

gihakop niya tibuok nakong palad

apan hinay-hinay nga niluag hangtod 

inanay niya kining gibuhian

ngadto sa kahaw-ang.

-- JIN D. GARCIANO 

Camotes, Cebu, Philippines

basiyo

Bisan hubo, huwaton ko ikaw 

diri sa kaha uban sa laing 

mga botelya nga naglaray sulod

sa hinulman ug lingin nga 

kahaw-ang, maghuwat kon 

kanus-a nimo pun-on.

-- JIN D. GARCIANO 
Camotes, Cebu, Philippines

buot molutaw

Lubog na

ang tangkulan dihang atong naabtan,

ug inanay

mitidlom ang sakayan.

-- JIN GARCIANO

Camotes, Cebu, Philippines

pagbinugtong

Palihog, ayaw una og lingkuri
kanang bakante nga lingkoranan--

nagmaya pa kana sa kahaw-ang.


-- JIN GARCIANO
Camotes, Cebu, Philippines

paghalok sa panghupaw

Nihupa na ang baga nga gabon

nga mialirong sa imong gibarogan.

Yamog ra'y putli nga gapabilin, nasilsil

sa tumoy sa imong mga kuko.

Nangagho, nanghupaw na lang

sa mga nangaging handurawan—

kon nadakop ko pa lang unta

ang kahumot sa imong gipamulong,

dugay ko na unta nakong gihawla aron

tipigan tanang mga pasalig ug pagdayeg.

Wala na unta'y nakabuhi nga panghupaw.

wala na unta'y nagpahipi nga kasakit.

Wala lang unta'y bakak nga gituhoan,

nga maoy nakahugno ining tanan.

-- JIN GARCIANO

Camotes, Cebu, Philippines

nganong dili ko ganahan magbuhi og iro?

“Nganong dili man ka magbuhi og iro?"

imong pangutana samtang ako

naghinol sa stuffed toy nga itoy 
nga imong gigasa,

"Dili ko kay dakong hasol ug kuti,

aduna pa'y binuwa'ng bakuna

delikadong makapa-ak,

ug dili pod ko ganahan magbuhi 
kay mamiya lang."

Kalit nga kahilom. Misiyok 
ang palibot hangtod nanamilit na 
ang imong pagtutok ug nagsukarap 
sa pag-apas nimo ang pagtuaw 
sa nahumod nakong panan-aw.

Maayo pa ning itoy-itoy--mahinol pa,

bisan pa'g wala na ka.

-- JIN GARCIANO

Camotes, Cebu, Philippines

distansya

Kon ang atong distansya

sama ra sa usa ka mapa

nga masukod sa pila lang ka tudlo

dili na siguro ko masubo

kon ikaw magpahilayo—

Tiaw mo na,

pila ra ka dangaw atong gilay-on,

ug kanang dagat nga lapad

nga dili madupa, sus,

maihap rana sa lakang

sa akong mga kuyamoy.

Apan karon sa atong nahimutangan,

ining sikit natong nilingkoran,

lapad man gihapon

ang wanang sa kahaw–ang, bisan pa

og usa lang ka dangaw ang gauwang

natong duha.

-- JIN GARCIANO

Camotes, Cebu, Philippines

nasagmuyo nga buwan

Dugay rang gikahimut-an ang kalingin

sa akong aping bisan

ania gahinuktok sa lim-aw nga samin.

-- JIN GARCIANO

Camotes, Cebu, Philippines

saag

Hoy, pak-an, ayaw pataka'g 
tugdon! Wala ka ba nahibawo

nga building kanang

imong gibarogan? 

Ayaw kana isundog

sa kahoy— wala’y sanga

nga moduyan-duyan. Na hala,

pahawa na diha! Puros abog ra

ang imong makakha.

-- JIN GARCIANO

Camotes, Cebu, Philippines

aso sa suok

Aduna kuno'y tindahan sa eskina--

walay bintana, bungbong, ug pultahan.

Wala’y gipanghikyad apan palaliton

ang gipangbaligya, dugokon kaayo.

Usa ka adlaw dihang nilabay ko didto

nasakpan nako ang patigayon nga hilom,

ug kon ngano gyod nga gapasalipod sila

dutdot sa kilid sa naponder nga poste.

-- JIN GARCIANO

Camotes, Cebu, Philippines