tanghaga sukad sa EDSA

Nganong wala namatikdi 

Ang nikuyanap nga dugo sa panganod 

Sa pagsiak sa kaadlawon? 

Nganong tadlas sa kagabhion 

Wa’y nakabati sa singgit 

Sa samad sa pagbudhi? 

Nganong gisap-ongan man 

Ang mga dalunggan? 

Paminawa ang kasikas sa basurahan. 

Kinsa pa’y wa’y laing kapaingnan? 

Kinsa’y mohimamat sa nahisalaag 

Ubos sa pulang banagbanag? 

-- BERNARD PAGUSARA 

Las Vegas, Nevada, USA

sa landong

Ubos sa dakong kahoy sa caimito 

Kansang bunga daw migilak, 

Mipahuway na siya ilawom sa marbol nga lapida. 

Ibabaw sa wanang, ubos sa panganod, 

Milagdas ang usa ka bangaw, 

Daw kamot nga mitukod sa adlaw. 

Diha’y nagbakho luyo sa caimito: 

usa ka batan-ong babaye. 

Natunga ang akong huna-huna. Kinsa kaha ni siya? 

Suta-on ko ba kaha o pasagdan na lang? 

Aduna kaha ko’y igso-on nga karon ko lang mailhan? 

O siya ba kaha ang inahan sa akong igso-on

Nga manghod pa sa akong pag-umangkon? Nganong 

Iyang gibakhoan ang pagpanaw sa akong amahan? 

Samtang giduwaan ko sa kalibog, wala nako 

Namatikdan nga anaa nako sa iyang kiliran hangtod 

Gisaysay niya kon kinsa siya. 

Sa panahon kuno nga nag-away sila sa iyang bana, 

Si papa mao’y nihusay nila, ug kon wala sila’y bugas, 

Si papa mao’y nihatag niya og kwarta; 

Si papa sab diay nidasig nilang magti-ayon 

Dihang lisod sabton ang ilang kaminyo-on. 

Ug basin kini dili lang niya ra nahitabo. Kay sa unahan 

Aduna pa’y taas nga linya sa mga silingan, nagpalandong 

Ubos sa bangaw sa iyang pagtaliwan. 

 -- BERNARD PAGUSARA 

New Orleans, Louisiana, USA

hubad sa balak nga “love” ni Billy Collins

Ang lalaki sa luyo sa tren
Nagpunay’g lingi sa iyang luyo
Nga daw nalisang ug may gipaabot

Ug kalit siyang mitungha sa pultahan
Sa karo sa atubangan, mibarog ang lalaki
Ug giablihan siya aron pasudlon

Nagbaguod ang babaye sa iyang dala
Nga itom nga maleta
Nga dili kasaypang sudlanan sa cello.

Maora og anghel ang iyang panagway,
Malulot og mga mata ug ang iyang buhok
Gipangko og itom nga pugong sa ma’y tangkugo.

Ug tungod niining tanan
Maora siya’g wala mahimutang
Sa kalipay sa iyang pagkakita sa dalaga

Ug ang hinungdan nganong gisulat ko kini karon
Sa luyo sa usa ka manila envelope
Samtang gadungan sila’g panganaog sa train

Kay aron masuginlan ko kamo
Nga sa dihang pagbutang sa dalaga sa cello
Sa butanganan sa ulohan sa lingkoranan

Nakita ko siya nga naglantaw kaniya
Naniid sa iyang gipangbuhat, ug iyang mga mata
Daw mata sa usa ka debuho sa santos,
Nga gasud-ong og milagro sa Ginoo.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

hubog na sab si papa

Mihigda akong amahan sa dalan,
Inubanan sa danguyngoy sa akong maguwang,
“Pa, bangon na diha,” matod pa niya. “Dong,
“Tabang! Aswaton nato si Papa, kuyaw maligsan.”
Apan sa among kayagpis, gibalibag lang mi niya.

“Ah, pasagdi oy!” ang nga-ab sa akong maguwang.
Mobangon ra na.” Gibira ko si papa. “Bangon na ba.”
Dayong bugwak sa luha, wa na ko kaagwanta.
Gisiyagitan ko siya, “Pa!” Nanglingi tanang estambay,
Ug tingali nadunggan ko sa tanang mga banay:
“Pa, dali na intawon! Gasige’g uwang
Ang iro. Mapaakan nya ta sa unahan!”


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

tarian

Taliwa sa sininggitay, giluwatan ang pusta

sa duha ka masyador ug gisugdan ang karambola

samtang si mama daplin sa buwangan

namaligya sa iyang linuto nga apa.

Gipugos ang tinusikay. Gaulbo ang duha ka ulo
sa buwangan. Gasamad-samad sa sinikaray.

“Usa ra'y modaog nila!” sumbong ko kang mama

nga padayong galunod sa iyang tinimpla sa kaha.
Ako siyang gibira, “Ato sila’ng uwangon, Ma!”

Apan iya ra man nuon kong gitunolan og apa.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

gikan sa o.f.w. ngadto sa iyang asawa

Ang mga babaye diri gwapa ug sexy,
Blond og buhok, puti pa gyod og legs.
Free ang hugs, ingon sab ang kiss
Basta mohatag lang ka og mga beads.

Ug inig panahon sa Mardi Gras
Diri sa siyudad sa Louisiana,
Daghan maghukas nga dalaga,
Magpaso-paso sa kadalanan,
Magpanawag sa mga kalakin-an,
Mora’g namaligya’g balot sa kadaplinan.

Apan wa ko sila panumbalinga
Iyawat na lang mahimuot ka.

Tugnaw kaayo diri, mora’g dagom
Ang hangin manglusot hangtod
Apil ang kabukogan manglagom.

Apan bisa’g lami iyarok, ayaw kabalaka.
Di ko pasagad og habwa sa akong bulsa.

Maluoy ang ginoo, makapalit unya ta
Og lote ug makatukod dayon og puluy-anan
Nga konkreto mora'g tag-iya'g hacienda
Diin dili langyaw ang lunhaw nga balilihan.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

tanlag

Ang imong taghoy mingaw paminawon--
Haguros sa nangalarag nga dahon.

Layag nga mihigop sa kaparat sa balod.
Pak-an nga puthaw tadlas sa panganod.

Gaposa ki’ng tanlag nga naghigwa-os.
Luwasa ki’ng dughan sa pagkalumos.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

gilamoy

Nanghabol ang kangitngit. Ubos sa punoan
sa mangga, nangukoy ang kainit.

Ug si Inday nagpanglingi samtang nanagpa
sa nagkamang nga kamot ni Dodong.

Sa sayong kabuntagon duyog sa gaikid
Nga huyohoy, nipauli si Inday. Nanaghoy.

Kay ang buwan gilamoy sa bakunawa.
Nagpalamoy ang buwan sa bakunawa.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

pungpong

Mga tunok sa rosas ang gisabwag mo kanako.
Mga tunok sa rosas ang gisuyak mo kanako.

Mibuhagay ang ginalon nga luha.
Midagayday ang baha, gibanwas
Ang mga lamog-lamog sa panumdoman.

Nahulma ang dakong hawanan, gitubo-an
Og daghang sagbot, naberde ang kalibotan.

Pagkatam-is, pagkaputli sa hangin.
Gihayagan sa adlaw ang mga sagbot,
Gituboan ang mga liso sa hangin og gamot.

Nabanhaw ang usa ka rosas, ug kalit
Migapos sa akong kasingkasing daw posas.

Mibaliktos sa akong galamhan ang puno-an.
Miduot sa akong kasing-kasing ang mga tunok,
Apan sa imong pag-abot gilabni mo ang puno-an.

Ang mga nagbaliktos nga tunok nangatangtang,
Uban sa akong napulpog nga kaunoran.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

ang akong mama

Akong natagamtam ang iyang luha
Nga mitulo sa nagkanasa nga ginisa--
Mga gipino-pino’ng lamas sa kaha.
Ay, basin iya ning buhok ang nahisagol
Sa gihungit kong init nga kan-on.

Saksi ko sa iyang dugo nga mikapyot
Sa kutsilyo, sa pag-abis niya sa karne
Dihang naapil pag ad-ad iyang tudlo.
Apan padayon kong mikaon sa subak.
Kahibalo ko nga kining parat nga gitagamtam
Napun-an sa iyang singot, naapil sa tubig
Nga iyang giandam kon ako matuk-an.

Ug bisan pa man sa away nilang' papa,
Ug sa panagtrukis nila ni ate kaganiha,
Mitungtong kos bangko’ng gilingkoran
Ako siyang gigakos, gipasalamatan pakapin
Og hunghong: “Ma, pun-i pa ang pansit.”


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

pasol

Tugoti kong ipahagtos kining lambo,
Ug ugaling maswertehan, tukbon kining pasayan
Nga nagluko sa tumoy kay nahadlok sa balod--
Di ko magduha-duha’ng makigtrukis kanimo.

Kay sa tunga-tunga ning mga bun-og sa tubig,
Ikaw ug ako ray maghinunatay sa kainit ug kabugnaw
Sa panahon nga nagpalibot kanato ug sa panganod,
Nga wa pa, ni binsa kinsa ang nakasabot sa kina-iya.

Ang kahangkob ko kanimo, akong taming,
Batok sa pag-aslom sa akong tiyan ug sa kalibog.
Buot kong matagamtam imong panit sa akong ngabil,
Ang imong unod nga kaayong tuhogon, pang-iton,
Tunlon, dayon i-wiswisi sa katam-is sa imong sabaw.

Palihog tugoti nga ipahagtos kining pasol
Kay di ko na maantos ang kahidlaw kanimo,
Kay di ko na maantos ang katugnaw sa lawod
Ug taliwala sa kahilab niining akong tiyan.
Luwasa intawon ko sa hingpit nga pagkapasmo.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

pagbiya

Nagkatugnaw na ang panghupaw sa huyuhoy
ug nagwara-wara ang mga kamot sa kahoy.

Nagtambo siya sa bintana, dili kaayo makita
Kay na tabunan sa mga orchids sa tanaman,
Apan nadungog ko ang dagayday sa iyang luha--
busay sa pangpang ang giambakan...


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

ang suwat ni pedro sa iyang amigo

Rene, suod kong amigo,
Nasubo ko sa imong suwat.

Sa nahitabo sa ig-agaw ko’ng si Julia
Nga nisunod na sa iyang mga amiga,
Nagpahumot og six gives, may tattoo nga rosas
Sa dughan ug kanunay’ng gisitsitan. Kon sa pagdayeg ba

O sa pagbadlong-- makalibog! Sa mga tambay,

Gipamestihan sa kaibog.

Sa pagkoral ni mayor sa katungas' bungtod diin
Ato’ng gisawhan ang mga bakasyon sa pagpanghasi
Sa mga langgam, sa pagtirador sa ilang bayanan.

Si Islao, my cock-eyed uncle, Stanley na diay ron?
Kay tungod nakasul-ob sa gipadala’ng Stateside nga bisti;
Wa lang sayri nga ang nagpadala halos walay pangarte.

Rene, wala kaayo'y kausaban
Sukad pag-abot ko sa States.

Kung padu'ng sa salot aron mopauli
Moagi ra gihapon og fly-over.
Usahay traffic, usahay pod dili,
Pero diri, siyam ang nauganan,
Siyam usab ang sak-anan
Mas nindot sa ato, straight ra ang drive-an.

Ug kon ma-flat tire ka sa dalan, daghang
Taw' imong maduolan aron ka tabangan,
Diri ang kayod imo man tanan.

Diri ang dakong sapa, ma-imagine ko pa,
Kay sa ilaw’m sa tulay adunay lingkoranan.
Didto ako’ng mahinumdoman si Tasyo,
Ang tiguwang nga bungoto’g suwang, nga mitigbas
Sa duha ta ka tuko didto daplins taob nga sapa,
Nga mihatag kanako’g kahimuot duol sa luha.

Nalipay diay siya sa pagkaminyo ko’g Amerikana?
Bisan pa’g diri gihimo ko’ng cook? Panagsa ra ko bana?

“Dear, can you cook for me…” Mao na pirmi’ng pukaw
Sa akong asawa kada buntag sa ako’ng pagmata
Ug sa kagabhion kanunay lang ko niyang' ingnon--
“I’m sorry dear, not in the mood” kay kuno stressed siya
Pero kon i-invite og party, pwerte’ng morampa.

Ming-uk-ok ang tuko sa suok sa molding sa kisame
Mikaging nga daw wala ka lawgi’ng tigre, nagkurog
Mora’g bata sa sidewalk sa Colon, nag-abot
Ang suwang ug tuhod daw nabola’ng panapton.
Miguho ang palad, nagkangkang, nanghinaot

tunolan sa mangagi sa dalan.

Rene, hinaot unta ania ka diri sa akong tupad
Ug saw-an ta ni Nilo, ang mananagat tang amigo,
Lambay ug takla sa suba sa mga Amerikano.

Ihangad ko na lang sa langit dayung lad-ok sa tequila,
Imagining that you’re among the stars in heaven.

P.S.
I-regards ko kang Celia, ang babaye’ng atong nakit-an
Sa baybayon sa Obong. Ingna siya nga sa kanunay,
Sa akong handurawan, siya ako’ng gipauraray.

-- BERNARD PAGUSARA

New Orleans, Louisiana, USA

magtutudlo...

“Class it's not a pleasure,
To teach the literature of my people,
In a language not my own…”

Matod ko sa treynta ka kalimutaw'ng siga
nga daw maaninag sa tungas kangitngit.
Kon pwede pa unta nga akong Binisay-on
ang “domestic violence” ni Manuel Arguilla
sa Morning in Nagrebcan, kon pwede lang
Tagalogon ang uwang sa iro ni Baldo sa dihang
gikulata siya ni Asyong, iyang amahan samtang
miduyog daw orkestra ang binugha sa iyang papa.

Kon ako pa lang unta'ng mapasabot
nga dili lang gugma ug pagtuo ang pasabot
sa Faith, Love, Time and Dr. Lazaro, kon dili
labing mahinungdanon ang imahin ni Lazaro nga gibanhaw
sa diyos tang si Kristo, ang paghilog sa bata'ng way sala,
simbolo lang sa mas laing dakong unod diha sa lindog
nga gitahi sa mga kamot ni Greg Brillantes.
Kon ma-translate lang unta ang time nga labaw pas’ oras.

Apan unsay akong mahimo ko
Kon sa suok sa akong klase mobarog
ang usa sa akong mga tinun-an, magkanayon:
“Sir, isn't it harder to teach in a country,
Not your own?”

-- BERNARD PAGUSARA

New Orleans, Louisiana, USA

ang bangka ni pepe

Milutaw ang bangka ibabaw sa law'm og lapad nga sapa,
Gihampak sa bagsik ug mapasipad-on nga balod!
Mikurog ang bangka, mora’g tawo’ng way kapoy-an,
Nagligid sa daplin sa karsada sa tunga’ng kagabhi-on,
Way sapot ug way habol, karton ray misalipod.
Si Pepe, ang batan-ong bagkero’ng nakig-away
Sa kakapoy, kabudlay ug kakuwang sa katulogon
Padayon nga mitulod sa bugsay. Pinaduot, pinalawom.
Pinaukay, dayong' pauraray sa hulbot sa bugsay.
Nanulutulo sa tumoy sa bugsay ang tubig tab-ang
Sa sapa, dayon sa’ng pahid ni Pepe

sa nagtubod nga kaparat sa iyang lawas.

Midugdog! Mikilat! Mihaguros ang hanging bug-at.
Milagapak sa pus-on sa sapa, mipatuasik
Sa tubig pasulod sa bangka ni Pepe ang unos.
Ang katugnaw sa tubig nga mipilit sa sapot,
Mipabagtok sa kaunoran, sa abaga, dayo’ng asdang
Ngadto sa nag-agulo nga bun-og padu'ng sa pikas tampi.

Sa pag-abot sa dunggoanan mitunol sa iya’ng plete
Ang pasahero ni Pepe. Nagmug-ot kay nabasa sa uwan.
Sa paglakaw, pinasurab pa pagtan-aw. Ningisi lang
Ang bangkero nga si Pepe, dayo’ng bugsay patalikod
Padulong sa pikas tampi, way kasubo kay ang wanang
Nga iya’ng gisagubang mao ang sapa sa Mississippi,
Ug kanunay dolyar ang pleti sa matag biyahe.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

dinhi akong' lihokon

Dinhi akong' lihokon
Sa yuta nga giumol og de kolor
Diin gilumpong sa kinaiyahan
Ang kasadpan ug silangan
Dinhi akong' lihokon ang tanan.

Lihokon ko. Ang unsa? Ang unsa?
Ang tao nga naglingkud ilawom
Sa high-rise sa Louisiana
Nga nagdala og karatola--
“Will work for food”?

O ang ako’ng silingan
Nga kanunay’ng gikulata,
Sa iya’ng hubog nga bana.
Lihokon ko ang tanan, ang unsa?
Ang katilingban? Asa?

Ang mga katawhan
Nga wa gani maka-ila’g silingan?
O ang kapalahubog ni papa?
Dinhi ba? Matarug ba ang bato,
Ang gamot nga migahi sa kalibotan?

Unsa ba? Ang hinungdan

nga nagkuwang sa panapton

ang blusa ug pantalon ni Inday,

ug migisi sa purol ni Dodong?

Dinhi lihokon ko. Apan unsa

ang akong unahon? Ang tahas

nga gisangon ni Lincoln?
O ang gisugo nako ni Papa?

-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA