taga-asa ka?

Pagkasayon tubagon. 

Taga-Tagbilaran, Bohol. Didto unang 

nakahilak gikan namayabas. Taga-Cebu pod. Didto 

nibarag ang kalag og kinatawa. Didto ba 

sa may Jones Avenue ug sa P. Del Rosario. Apan 

nadakin-as sab didto sa Kinto-

limbo, Capitol Site. Kay usahay 

ang kasingkasing lang ang andam 

molupad. Kabalo ka? 

Taga-Bangkok sab ko. Bitaw, didto 

haskang paspasa diay; pwede molabang 

ang pagtuo gikan sa Gamhanang 

Kasulatan paingon sa matag adlaw’ng trapiko 

sa kinabuhi. Taga-Agusan pod ko, ug 

dinhi daw nituyhakaw 

ang mga pako, nikupot 

ang mga gamot. 

Ikaw, taga-asa ka? 

-- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

usa ka gabii sa blue grass*

Bugnaw kaayo dinhi 

sa ngiob nga lawak, 

sama ning gikuptan tang 

botelya sa root beer. Taud- 

taod na tang gilabyan 

sa anino sa atong 

mga katawa nga nagtukaw, 

miawit kanato bisan sa atong 

kahilom. Karon, sa matag 

yarok ko ning root beer, mihuot 

ang akong dughan, mikisaw 

ang kabalakang ang balak 

nga naghigot sa atong panagkuyog 

inanay nang nahiplos.

 _______________________________________
*Blue Grass – usa ka videokehan kaniadto sa Cebu 

 -- DELORA SALES-SIMBAJON
Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

ambisyosong baki

Kaila ka ni Basho? 

Kon mambabalak ka, 

makita kuno nimo 

ang iyang katakos. Hanas- 

gaan sama sa hangin 

ang iyang pagpalayat sa usa ka 

yanong baki. Dili 

dali malimtan. Ang akong higala 

makasubay kuno sa kaigmat 

ni Basho. Sama karon, buhion- 

buhian daw niya ang usa 

ka baki. Tan-awa, molukso kini. 

Kita ka? 

Wala? 

Wala gyod? 

Pag-sure! 

Pastilan, asa man 

diay ang sidsid sa bisti 

ni Basho? Dili diay 

dali makupo-an 

ang ambisyosong baki? 

-- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

pamilya

Tay, nakabantay ka? Ang atong 

mga adlaw mora’g pulos 

gabii na. Hilom, dili sama 

sa atong mga silingan. Sa ilang 

Gracia, pirmi manglupad 

ilang mga katawa, usahay 

motugpa pa gani sa bintana 

sa akong kwarto. Si Nanay 

kon wala magluto sa umaabot 

nga paniudto, pirmi lang 

manahi og mga punda. Tay, 

nakabantay ka? Ganina, 

naghisgot baya si Nanay. Ugma 

molakaw daw siya. Ang nahabiling 

bituon, iya nang bitbiton. 

-- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

duna’y silaw ang kamingaw

Basin gatuo ka 

nga wala. Apan didto 

sa dapit sa imong ug akong 

kamingaw, ang kahumot sa kanhing 

mga damgo mamukaw. Didto mogimaw 

ang kalab-as sa mga pulong. Tan-awa 

unya. Mokisi-kisi kini sila paingon 

sa imong gitimplang 

balak o kanta. 

Ayaw kahadlok. Ayaw 

kaguol. Subaya ang iyang hilom 

nga dalan. Didto sa iyang 

utlanan, tin-aw ang tinta 

sa atong kaugmaon. 

-- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

basin ang kawanangan naa’y kinutoban

Dodong: Balik na, 'day. 

Habolan lagi ti ka 

og mga bituon. 

Inday: Unsa'y maayo 

og batoon ti ka 

og bituong himatyon?

Dodong: Ipaunlan nako 

sa imoha lang 

ang udtong-bulan. 

Inday: Makab-ot diay 

ang udtong-bulan 

sa putot og damgo? 

Dodong: Himoon nakong wapang 

nga binurdahan sa mga bulalakaw 

ang hapin sa atong kama. 

Inday: Kamao ka manahi? Sige. Sugdi 

ang mga natastas nga pangandoy 

sa imong liwat. 

Dodong: Tawagon nako ang hangin 

nga mohuni sa dayon 

nimong katulog. 

Inday: Sa bagay, yabag 

ra ba ka og tingog. Apil sab

ang pangisip usahay. 

Dodong: Tuhoi ko, 'day. 

Kawanangan sa akong kiliran

ang imong pagbiya. 

Inday: Taas pa ang kagabhion, 'dong.

Sukda ang kawanangan. Basin 

diay naa’y kinutoban. 

-- DELORA SALES-SIMBAJON
Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

kita nga makakita

“Now therefore, give me this mountain of which the LORD spoke in that day.”

 -- Joshua 14:12a (NKJV) 

Si Caleb lang ang nakakita 

sa bukid. Sa iyang mga kauban, 

patag ang tanan. Mao baya siguro 

nga hilaw sila sa matag adlaw’ng 

kalipay sa kaisog. Hinaot kita karon 

sama sab kang Caleb. Ang patag 

dili dalangpanan sa atong mga damgo. 

-- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

kon lalison nato si Evita Peron

Edad 30 o 33 ba siya 

nitaliwan? Tingali feminista 

o fascista? Sakto ba nga santa 

o puta? Ingon sa uban, katunga 

sa tanan ang tinuod. Ug katunga sab 

sa tanan ang nituo. Apan ang mga dili 

daw malalis: iyaha ang amahan 

sa kanunay’ng walay panabang, iyaha 

ang pagsapnay sa abog nga mga damgo 

sa Pampas sutoy sa Buenos Aires ug klarong 

iyaha ang nag-unang mga pako 

nga nikagabkab sa tanang 

sirado nga langit. 

-- DELORA SALES-SIMBAJON
Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

dihang mikiay-talidhay si Yoko Ono

(usa ka kagabii nga gisaulog ang Grammy Salute to the Beatles)

Sa dihang gikanta ni Paul ang unang 

mga berso nila ni John, wala siya  

kapugong. Siya nga paboritong 

Haponesa mitindog. Mikiay- 

talidhay ang lawas. Walay labot 

ang edad. Walay labot 

ang adlaw nga gihidlaw 

sa mga napapas 

niyang mga awit. Kining gabhiona 

daw gasa nga dugay na 

niyang gipaabot 

sama sa pagbukhad sa higayon 

nga tingpamulak. Sa kadali, 

bag-o ang tanan 

sama niadtong unang 

buntag nga nanalingsing 

ang ilang mga katawa 

ni John. Sa makadiyot, 

nakapanamilit siya 

sa tanang kahaw-ang. 

 -- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

kon molugnot gani ang balak

Kon molugnot gani ang balak 

palayo kanimo, ayaw dayon buhi-i. 

Andama ang pakigbisog 

nga angayan sa imong 

gihigugma. Angkona 

ang imong pagkaplag 

kaniya sa mga pulang samad 

sa kaadlawon. Hinumdomi usab 

nga ikaw ang iyang gipiling 

modawat sa mga pakong 

pilak sa kagabhion. Ayaw pagtuo 

nga sayon kanunay 

ang tanan. Kon adunay 

panaglalis sa han-ay 

sa mga pulong, kupti 

ang iyang tingog. Ayaw kalimti 

nga ang iyang paglugnot 

mas bililhon pa 

kay sa tanang 

hilom nga pagbiya. 

 -- DELORA SALES - SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

kon buhi ang diktador

Basin iya 

ang nagpahiping katawa 

sa matag tingsi 

sa iyang asawa. Basin 

iya sab ang nagsakubang 

hambog sa matag pulong 

sa iyang mga anak. 

Kadungog ka 

sa mga hungihong? 

Ang iyang balay 

hayag na sab kuno 

sa mga kanhing kumbira. Isa 

lang daw ka litok 

og siya na sab balik 

ang tag-iya sa tanang 

tagay. Ug ikaw, 

kumusta na? Hinaot 

nakapatik gihapon 

sa imong kamot 

ug agtang 

ang imong 

 panamalit kaniya. 

 -- DELORA SALES - SIMBAJON
Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

mouban ko nimo, gudrid!

Gusto sab nako layagon 

ang asul nga kangitngit 

sa dagat paingon sa Vinland.* 

Bahala na kon kinahanglan 

pil-on o putlon pod nako 

kining taas nakong 

palda aron dali ko 

makalukso sulod-gawas 

sa lulan natong barko. 

Ang akong bana 

nakahimo na og 700 ka 

mga balak-sulat. Igo na daw 

makahapuhap sa tanang 

kahadlok, kalaay, 

kamingaw sa akong 

paglawig. Humana sad ko 

og ampo. Sigurado ko 

karon na ang higayon. 

Ang anino 

nakong mga damgo 

andam na sa tanang 

dagat, yuta, langit. 

* Vinland: lugar sa North America nga napalgan 

sa mga Vikings niadtong 1000 AD. 

 -- DELORA SALES - SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

balas ≠ bala

Sama niini kanunay 

ang ilang kahapunon. 

Kon ang adlaw padulong na 

mosalom sa kahilom 

sa mga balod, mohalok na 

usab sa baybayon 

ang mga tunob ni Lola 

ug Lolo. Dali sab ko 

madani sa huni nga agni

ni Lola. Ora-orada gyod 

mabuhian ang duwaang 

baruto. Gusto kong mokupot 

sa iyang kamot apan 

pirmi lang kining gaagak 

kang Lolo. Usahay 

magluha ilang mga mata. 

Makapuling daw

ang gisilhig nga balas 

sa hangin, ingon pa ni Lola. 

Dili ko motuo. Dili pa man 

andam motaghoy 

ang hangin. Basin dili 

balas kon dili bala 

sa karaang gyera 

ang sige lang gihapon og 

tapsing sa ilang mga mata. 

 -- DELORA SALES - SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

paghinumdom kang sylvia plath

Wala man nahuman 

pagtungtung nimo og 30 (kadtong 

adunay mga naggwantis 

nga naghipos nimo: Paig-

sunog gikan sa kabugnaw 

sa imong balay 

sa London). Hangtod karon 

ang imong mga pulong padayon 

gihapon nangablit-kuhit 

sa mga nagpahiping 

balak sa akong kilid. 

Sa pagpaig nimo 

sa imong kaugalingon, nakabuhi 

hinuon ang imong anino, naglukso-

lukso. 

 -- DELORA SALES - SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

katipunera sa kaadlawon

Usa na lang ka oras, 

mobiya na ko. Andam na 

ang akong armas. Sakto na 

pagkabaid 

ang akong pagtuo. Nagpanikad na 

ang akong mga lapa-lapang 

motunob sa dalan 

sa pakigbisog. Apan sa dili pa ko 

monaog sa among panimalay ngadto 

sa ngitngit nga palibot, ania 

ang mga kataposan nakong 

panamilit: halok sa nahinanok 

nga manghod, gakos 

kang Nanay nga nanambok 

gihapon sa pag-ampo, pagkupot 

sa namugnaw nga kamot 

ni Tatay. Hinaot unta 

masabtan ni Tatay 

nganong ako 

nga hanas na sa kusina 

ug makapabusog na daw 

og bana pwede gyod 

moharong sa gubat 

sa bag-ong kaadlawon. 

 -- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

motagpas ra ang adlaw

(paghinumdom niadtong ika-23 sa Nobyembre 2009 sa Maguindanao) 

Naghuot ang bala, bakak, ug bubog 

sa dalan sa Ampatuan. Nikagiw 

ang tanang salampati, ug ang hangin 

nanawag sa tibuok kalibotan: 

ang pagbangotan adunay 58 ka mga ngalan. 

Hinumdomi kini. Moabot 

ang gutlo nga ang silaw 

sa adlaw motagpas ra 

sa tanang gitagoan, sa tanang gikalimtan. 

-- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

si zeta oph, ang nikagiw nga bituon

Sama daw siya sa usa ka barko 

nga nilayag-layas sa dagat 

sa kawanangan. May pagkaasul-

pula ang iyang pag-inusara. 

Usa siya ka sikreto sa uniberso 

kanato. Apan sa teleskopyong mata 

sa NASA*, si Zeta Oph klaro 

sa iyang kadak-on: 20 ka-ihap 

sa Adlaw natong naandan. Kaniadto, 

kapares niya ang usa pa ka 

bituon-- mas dako, daw gamhanan 

apan diay sa kinabuhi dali 

nakabsan. Ug sa dihang nibuto 

kining supernova, nabulag- 

labay si Zeta Oph kaniya. Karon 

sa kalayuon nga 460 light-years, 

ang kahayag ni Zeta Oph, 

65,000 na kapilo-hagit 

sa Adlaw. Basin ikaw karon 

sama sab kang Zeta Oph. Basin pod

higayon na nga talikdan  

ang mga kasagaran. Paminawa 

ang tawag: bugsaya ang mga bag-ong 

balod sa kangitngit 

 paingon sa pinasahi nimong kahayag.  

---------------------------------------------------------------------

* NASA: National Aeronautics and Space Administration 

 -- DELORA SALES - SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

panamilit

Kutob lang ko 

sa Google Search. Walay katakos 

mo-add friend nimo sa Facebook 

o Instagram. Naa gihapon

mangutana kon kaila ta, 

mo-agik-ik kintahay ko maghisgot 

adtong gabii nga giihap nato  

ang atong mga damgo 

nga gihayagan sa buwan 

nga takdol. Pero ang tinuod 

dugay na nagbulag ang atong 

mga katawa. Usahay bug-at,

usahay gaan ang akong 

mga duda. Basin tungod dili 

singkit akong mga mata. Basin 

ang gilay-on karon sa imong 

siyudad nga sayon hakpon 

sa niyebe mao ang sukdanan

sa kalimot. Basin naa’y panag-uban 

nga hangtod lang sa pipila ka

pakli sa panid sa kalendaryo. 

Kagabi-i, nagdamgo ko. Didto ta 

sa atong high school classroom,

nagkat-on og usa ka Chinese 

nga kanta bahin sa pagpanamilit. 

Sa atong pagbiya, gikandado 

na nako ang pultahan. 

Wala na’y balikan,

Wala na’y handumon. 

-- DELORA SALES-SIMBAJON

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

tinagoan

Mihunas ang malinawong 

dagat. Migimaw

ang nagpahipi nga bildo. 

Dako ug hait.  

-- DELORA SALES-SIMBAJON

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

kamingaw

Ang bugnaw nga hangin nga kalit lang mohikap 

sa akong buhok samtang ako nag-ihap 

sa halayong mga bituon.

Ang nagpahiping luha samtang 

gihan-ay nako ang napapas na

nimong mga hulagway.

Ang pagsud-ong nako sa imong pahiyom 

sa matag nawong sa imong suod 

nga mga higala.

Ang pagsulod nako sa imong kwarto 

nga kanhi puno sa katawa ug istorya--

ang akong maabtan nga kama nga nahipos na,

ang kahilom sa dugay na nga panamilit.

-- DELORA SALES-SIMBAJON

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines