tindero og pahumot

Ang tindero og baratohong pahumot miplastar sa daplin sa dalan ug gimontar ang iyang kahon. Gipagawas niya ang usa ka bol nga pahumot. Gitimbol niya sa gagmayng botelya ang bag-ong inablihan nga pahumot ug gitinag-as niya’g gunting ang usa ka panid nga papel ug tagsa-tagsang gipatud-an ang mga ginunting. Gipahungaw ngadto sa pinong mga papel tanang klase sa baho: bag-ong buak nga nangka, hasang sa isda, kato sa iro, ilok sa wa’y ligo, sunog nga buhok, patay’ng ilaga. Gitunol niya kini sa tanang nangagi, ug bisan bata wala modawat. Gihanip ug gisingo na lang niya kinig maayo samtang naghugot sa iyang kurbata. Sa dihang mibunok ang ulan, siya ra’y bugtong wala kasimhot sa alimyon sa paghawok sa lusok sa ulan diha sa agtang sa yuta. 

-- KENNETH MICHAEL M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

sarcophagus ii

ang sapiring dili na pagatawgon sa kaugalingon niyang ngalan human niya tukason ang lawalawa nga giputos sa iyang lawas usa ka lawom nga gabii niana sa iyang paghitagpilaw diin gidamgo niyang magpakabuhing gawason sa tanaman sa pak-an nga mga linalang

-- KENNETH MICHAEL M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

sarcophagus

Naghinuktok ka samtang 

nagduko sa timbangan 

kansang katungdanan 

niadtong taknaa mao 

ang pag-aswat sa imong kagaan. 

Naghinuktok sab ko karon 

samtang nagtan-aw kanimong 

gidusô sa hunos nga bato, sul-ob 

ang imong pahiyom nga nayunyon og 

tinimbang sa gibug-aton sa mga higayon. 

-- KENNETH MICHAEL M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

ang mga dapat sa balay

Ang pultahan nga gibaharan, 

Ang kisame nga nagtulo og pamuyboy, 

Ang sanipa nga nangaluray, 

Ang sagunting nga naigking, 

Ang busaog nga nangulba, 

Ang mga bungbong nga kinulata, 

Ang bintana nga nagdungoyngoy, 

Ang abuhan nga wa’y kusog, 

Ang sawog nga naghilak, 

Ang samin nga bakakon, 

Ang atop nga nabuslot uyamot, 

Ang lababo nga nagkayo, 

Ang mga platong siningkahan, 

Ang mga kutsarang bawog, 

Ang mga kutsilyong habol, 

Ang tungki nga kibol, 

Ang silhig nga usikan, 

Ang kalderong binukbok, 

Ang mga bangkitong kimpang, 

Ang mga higdaanang dakog wanang, 

Ang mga tsinelas nga kabang, 

Ang mga basong pinuspos, 

Ang mga labhonong nangasunog, 

Ang mga luwag nga dili takos, 

Ang ang-ang nga naang-ang, 

Ang pahiran sa lapokong pagkagiw. 

-- KENNETH MICHAEL M. BABA
Borbon, Cebu, Philippines

kamatayon gikan sa kamatayon

Usa ka bakikaw nga gabii niana gipadamgo ko 

sa mitaliwan nakong amahan nga 

nagtungtong sa suwang sa pangpang. 

Nagtambo siya kanako nga nahimuot apan 

nahulpa ang iyang sag-ang sa iyang 

pagbahakhak ug nangapal-ak ang iyang panit.

Usa ka kandilang hilis. Sa padayon 

nga paghangad nako niya, natud-an ko 

sa iyang lukonan ug gikuhit nako 

ang akong agtang apan dali kining mibantok. 

Nanimaho kining dugo. Duna'y misitsit 

sa akong luyo ug sa akong paglingi, gisuyop ko 

sa huyong-huyong: ang akong anino. 

-- KENNETH MICHAEL M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

kon

Kon dunay uwat ang imong 

pultahan agi sa bug-at nga pinatiran, 

kon dunay nabantok nga dugo 

sa imong tugkaran nga di na mabanwasan, 

kon mapaig ang nabiyaan nimong inun-unan 

kay giguyod kas tawo nga wala'y ngalan, 

kon mabuyok kas tinuyok-tuyok sa suga nga kaponderon 

didto sa di matultulang lawak, 

kon sirado na ang tanang ganghaan ug mangyamiid nimo 

ang ilang mga magbalantay, 

kon molawig na ang baruto paingon sa yutang wa'y ugma 

sakay imong hinigugma, 

kon gipiringan na ang imong mata og mahalong seda nga 

duna’y mantsa, 

kon gipatiniil ka na ug natunok apan duna’y aparador nga 

namungingi og sapatos, 

kon angkonon na sa kagubot tanan nimong kusog ug 

wala na'y sonanoy nga motingog, 

kon mosangpit ka sa Magbabalak, ug dili na siya 

mopatalinghog, 

consummatum est.

-- KENNETH MICHAEL M. BABA

Borbon, Cebu, Philippines

sa imong lawas

(alang kang Rizza) 

Sa imong alimpulo giangkla ang barko 

nga gikargahan sa gatosan ka damgo.

Sa imong agtang nahimutang ang mga dalan 

nga sa ngadto-ngadto daghan og kapaingnan.

Sa imong mata gikadena ang sandalyas 

sa Musa sa Katulogon aron di na Siya moikyas pa.

Sa imong ilong gibasi ang puti nga haligi sa templo 

nga nagsagubang sa mga pangaliyupo sa mga anino. 

Sa imong ngabil nanurok ang mga puting rosas 

nga bisan dili sila mobukhad, ang ilang alimyon daw bahad. 

Sa imong balikhaw buot kong mahitagpilaw 

nga sa sulod sa libo ka tuig walay mangahas pagpukaw.

Sa imong dughan nabulwang ang tuboran 

sa tanang kaalam nga wa hitultoli sa mga mangtas nga linalang.  

Sa imong sabakan gipanghulma ang mga pako 

sa mga eroplano ug sa akong pangagpas, didto sila unang nanukad 

Sa imong bilahan milipang ang mga bulaw  

nga dahon daw mga panumpa nga bisan wala giharos, nangataltag. 

Sa imong tiil, ang mga pinong uwat nahimong mapa niining 

nabigador nga buot mahisalaag sa imong mga kanaas. 

-- KENNETH MICHAEL M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

ang maravilla sulod sa udtong tutok

(tubag sa balak ni Jae Magdadaro) 

Naabot ko dinhi sa Maravilla, sa takna 

nga ang kahayag dili ra usa. Gipino-pino kini 

og makadaghan sa wala pa kini gipanghagtak 

sa yuta, sa tubig. 

Ang ngisi niadtong bata, usa ka tipaka, 

uban adtong sayag nga buko-buko 

sa dalaga, ug makita diha sa kada lugas sa balas. 

Di angayang usbon ang grano sa balas kay 

diha niya kanunayng itandi ang gidag-hanon 

sa mga bituon. Kinsa bay nanag-iya 

sa utlanan niining kaanindot? Kana ba siya 

kinsa karong taudtaod himuong 

butones ang pikas nga bulan, dili 

ilahos og taod sa bisti sa kagabhion? 

Ang kagawasan mao 

ang akong pagpasiga og balik sa mga tipaka 

sa kahayag nga nangapawng samtang 

ako naglutaw. 

-- KENNETH MICHAEL M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

granada

"Gikuha nako ang akong kasingkasing ug kini giablihan. 

Wala. Wala kiniy sulod."

 -- C.D. Borden

Usa ka pungpong sa taas nga buhok sa babaye ang nakuha sa kapulisan didto sa may hawanan sa altar, napisa-pisa nga lawas ug usa ka boda nga nagupas-gupas. Sa adlaw sa kasal, nabantayan sa mga nanambong ang iyang boda nga dunay sulod dapit sa iyang pus-on. Buntis na daan, klaro na. 

Sa tempo nga tingdagkot na sa kandila, dunay nakakita nga dunay gikumkom ang babaye nga lingin og ingog kumo ang gidak-on. Dihadiha duna’y giingkib ang babaye ug buto nalang maoy kataposang nadunggan sa mga tawo. 

Segun sa sakristan, tibuok ug walay tatsa ang kasingkasing sa dihang ilang napalgan ang bungkag nga lawas sa pangasaw-onon. Kini, gawas nga walay dagway sa hilaw niyang biyudo, mingpitik pa og kapito. 

-- KENNETH MICHAEL  M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

dihang gapinal si adan

Gilitok niya kining mga pulong: 

Eba, akong pinalangga, una sa tanan pasayloa kos akong mga sala, isip bana og 

amahan. Timan-i nga wala tika basola sa imong pagpupo niadtong bunga kay 

didto giputol mo ang mga naylon nga nagkontrolar ug maoy nagpalihok sa atong 

mga lutahan. Wala ka mosugot nga ang atong gugma, gawngan og diktahan. 

Bisan ikaduha kang gimugna, ikaw maoy unang nagpasabot kanako unsay 

kagawasan. Gilalik ka lamang gikan sa akong gusok apan ikaw maoy dunay labing 

hilan nga matang sa pagmugna. Gitultolan mo ako sa kaugalingon nimong 

bersiyon sa Paraiso, diin atong kinaon kinahanglan tang singtan sama sa mga 

mananap sa lasang, dinhi walay sugo, walay daghang mando, walay pangasaba. 

Diin kitang duha naghigugmaay nga wala naghuwat pahimangno. 

 -- KENNETH MICHAEL M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

kantalita sa wala sugta

1  

wala motugdon ang bunga sa akong ngabil bisan giunsa pa nako’g nganga 

2

gisubhan mo na dayon ang dangilag 

bisa'g wala ko pa kini dusliti

3

magbaid ako sa akong sanggot magabii

samtang maghandom niadtong labong 

nga balili nga wala ko gayod magunahi. 

-- KENNETH MICHAEL M. BABA

Borbon, Cebu, Philippines                                

kinabatian nga kinhason

Sa dili ko pa ibukot ang kataposang kurtina, tugoti ako sa pagsugilon kaninyo mahitungod sa usa ka talan-awon kaniadto samtang masulob-on akong nagbinugtong sa baybayon. Apan, sa akong pangagpas, malipayon ug dayag sa ilang kasinaw ang mga bato uban sa nagkadaiyang bayanan sa aninikad, litob ug bug-atan diha sa akong tiilan. Ug gitaliwad-an sa ilang kaanyag mao pod ang usa ka laksot nga kinhason, natipak ang iyang bayhon ug ingon sa kumo iyang gidak-on. Tataw kaayong pipila na ka higayon siyang gisalikway ug giyam-iran. Bisan gani kon ako mao’y pasultihon siya mao’y pinakabati nga kinhason niining gibarogan kong baybayon. Kapila na kaha siya gilampurnas sa nagkadaiyang gidak-on sa mga bawod? Daghan na tingaling gakos ang iyang natilawan sa managlahi nga matang sa gapnod. Ug nasayod ako nga gitusik, giingkib ug nibalikos na kaniya ang tanang mangtas nga mananap sa lawod kon ugaling mahiatlan siya sa taob. Sa wala’y pagduha-duha dihadiha ako siyang gipunit ug gihagpat ko ang mga lumot nga mingkapyot, namilit ug nanuhot-suhot. Gihinisan ug gipapas ko tanang timaan sa iyang pagkadagatnon. Niadtong tungora, mipabathay siya’g gibug-aton sa akong kamot kanako. Lahi na siya sa ubang kinhason sa baybayon. Daw gitahasan ako sa dagat nga siya amumahon, angkonon. Sa wala’y panumbaling nagpaangkon usab ako kaniya. Tingali, kon may pagbati man siya, lahi ako sa tanang nahidangat niining baybayon. Sa akong paglakaw, sulod sa akong dughan, hugot akong nagkumo kaniya. Nasayod ko nga mahimo namong, tadlason, baktason, ug subayon tanang matang sa dalan sa kinabuhi latas sa umaabot namong katuigan gawas sa dalan sa iya-iya namong kagahapon.

-- KENNETH MICHAEL BABA

Borbon, Cebu, Philippines