12.05.2018

huni henesis


kon awiton mo kini
dihadiha mahibalik ang tanan
sa akto sa pagmugna sa mga bituon
sa pag-umol sa dagaang
sa hilan nga ginhawaan sa wanang
nga gaugom sa dili pa tibugol nga planeta
sa kansang aping mosubol
ang ngilit sa kabukiran nga molugti
dayon mobugwak ang tubod
nga mopabathay sa halapad nga sapa
nga matag tihol sa hangin
mosabulak og panalangin
sa lunhawng tanaman sa kalibotan
diin ikahibalag ko ikaw


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dhaka, Bangladesh

kon matuman ang pagbuot sa kinakusgan


Gituohan niya nga kon sunogon siya puhon, ang iyang abo sagolan unya’g mga gihay sa puti nga rosas, dayon iplastar uban sa usa ka dosena nga kandila sa altar. Alang sa mga masupilon nga gawara-wara sa ilang mga kinumo ug gabundak sa ilang tingog duyog sa ilang mga tiil, matod niya:
   Hoy, mga hanggaw! Labaw pa ko anang higanteng papel, gipaka-aron ingnon ninyong ako ug gihimong aligato! 

Nipakpak ang naminaw niyang sinaligan, nipakurat sa hagukang alirong nunot sa nilanog nga pistola, nidiktar og pagsangyaw:
            — Mabuhi ka, Nyor! 
            
Ug ang panon sa mga kalag, gatunglo sa iyang pagtuo nga siya ra’y makaluwas bisan nila nga gabalik-balik pagsubay sa suba atbang sa iyang palasyo, padayong gahuyop og santilmo samtang nihuyohoy ang ilang pangutana:
            — Kanus-a mi nimo papahuwayon, mananap? 

Apan igo ra siyang nangawot sa iyang itlog, wala’y tingog nga nabati gawas sa iyang panghuy-ab samtang gimandoan niya ang gakabayo niyang mga ulipon tadlas sa iyang takla:
   Labyog, mga bulay-og! Bitayi unya’g pinabangaw nga parol ang tanang mga lubnganan, dayon pabugwaka’g aso ang mga mananaygon nga anino! 


-- MICHAEL U. OBENIETA 
Topeka, Kansas, USA

12.02.2018

padulong na duol sa pagdilaab



tingali igo na kadtong kadiyot
nga pag-inom nako sa yamog
gikan sa kagingking sa kawayan
nga kagahapon lang
gipatay sa hulaw

adto na ako paingon sa bungtod
makigharong na usab sa hapit na
masunog nga mga bituon


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

auschwitz




pag-ukab sa ganghaan
nakatimaho ko sa luto
sa akong inahan

pagtunob nako sa kadalanan
ang hugyaw sa akong mga kadula
akong nabatian

gikan sa bilanggoan
ang ang kamot sa akong amahan
akong nahuptan

sa akong paglingkawas
ang kamingaw sa kadalanan
ug ang mga anino dili kaapas

sa hugyaw sa akong mga kadula
sa kupot sa akong amahan
sa luto sa akong inahan


-- MIGUEL ANTONIO B. GARCIA  
Zürich, Switzerland

11.29.2018

ikaduhang pagmugna

(kang Frank)

Takdi ko sa kalawom sa imong katulogon
ang imong gininhawa motayhop sa layag sa sakayan
ug modala kanako sa bisan asang isla
layag nga puno sa mga halok sa hangin
unsay imong gidamgo niining tungang gabii?

Buot kong makigdulog nimo sa mamingawng mga dapit
diin madungog nato ang pagkapulak sa usa ka
layang dahon sa langob sa kakahoyan
ug mohunob ang unang kangitngit sa tabunok nga yuta.

Ang pag-inusara hait pa kay sa pinuting duhay suwab; 
kabug-at niining pagka-ako
nga gipangadoy ko ang kapukanan,
alimpulos nga mogun-ob niadtong mga tinukod 
ma-syudad, salag,o pantalan.

Ug ako dili na ako,
labaw pa niana,
labaw pa gyod niana,
ako usa ka babaye nga hulma sa tanang kabayen-an 
sa tingtakdol sa buwan.

Pahuwama ko sa katam-is sa imong panan-aw
sa imong dila ang kanunayng 
pagpanggitib sa mga liso,
sa imong mga mata naglumba pagpamulak ang mga rosas
sa walay pagpanumbaling,
sa walay paghulat.

Gaksa ako ug gakos sa tinggutom
sa tanang gabii, sa tanang kayugot,

Mugnaa ako ug usab, 
ug usab, ug usab.


-- ESTER TAPIA 
Kathmandu, Nepal

mga lakang sa apo ko

(kang Sean)

Gagmay ang iyang mga lakang
Apan iyang mga tunob nabulit
Sa pangandoy sa pagkaplag sa nahanaw
Uban sa anino niyang naglakaw-lakaw
Nga sama niya may mga mata
Diin mihana na pag-ambak ang luha. 

Apan napugngan dihang duwaan
Nakit-ang nagpahipi sa ngilit sa hawanan. 
Gipislit dayon niya ang naandan;
Kalit ang awto-awto kusog midagan
Apan naapsan sa minglupad
Nga lanog sa pino niyang mga katawa.


-- ERNESTO D. LARIOSA
San Fernando, Cebu, Philippines

11.26.2018

dili


Dili.
Dili ingon.
Dili-ingon-nato.
Nadili-ingon-nato.
Nagpadili-ingon-nato.
Nagpaka-dili-ingon-nato.
Nanagpaka-dili-ingon-nato.
Nanagpaka-dili-ingon-nato dili.
Nanagpaka-dili-ingon-nato dili ingon.
Nanagpaka-dili-ingon-nato-dili-ingon-nato.


--  ADONIS G. DURADO
Athens, Ohio, USA 

adlaw-adlaw, kalag-kalag


Pa, wala na ma’y sakit. Dili na pod kaayo tantong mingaw. Apan aduna lang gyo’y kabuntagon nga laay ang bidlisiw sa adlaw ug daw galansis ang huyohoy og huyop sa kadahonan. 

Pa, dili na man kaayo hilom. Dili na kaayo saba. Apan aduna lang gyo’y mga higayon nga masaag akong panumdoman sa imong mga igham ug tagûtû. Kon naay kaskas sa sista, moduyog pod akong handurawan sa atong karaang lantay ug ang sawog sa atong taas nga mohiyak sa atong tunob ug moagiik sa kabug-at sa atong kabalaka.

Pa, wala na ma’y ngulngol. Dili na ko magbakho. Apan aduna lang gyo’y mga adlaw nga sarang ang kahaw-ang, daw gabangil sa purtahan ug dili gyod masira—daw gapaabot pod sa imong mga tunob nga mopauli sa atoa.

Pa, dili na ko damanon nga pukawon ko nimo. Dili na man pod ko mangihi sa banig sama kaniadto. Apan nanginit gihapon akong paa sa imong mga pikpik, akong dunggan sa imong mga sugilanon, akong kilid sa imong mga kusi, akong mata sa imong pahiyom.


Mingawon usahay,
Imong kamanghoran


P.S. Parihas ra ba diay’g baho atong ulo kon sington. Kami pod ni Dodong nakasunod sa imong pagka-ubanon.


 -- ELVIN E. RUIZ 
Liloan, Cebu, Philippines

11.23.2018

anakon ku


Ayawg hilak, ayawg kahadlok
Labaw sa tanan ayawg kalimot.
Sa dughan, sa dughan itisok
Ang dilaab sa kaligutgut.
Moabot ra sab ang tingsunog
Moabot ra gyod ang tingsunog!


-- ANIJUN MUDAN-UDAN 
Malaybalay, Bukidnon, Philippines

si nong sidong ug ang mga lagong


Si Nong Sidong gikabahong.
May dakong tabaghak sa iyang bagtak.
Nanugdon ang dagkong lagong
Sa panit niyang napahak.

Si Nong Sidong nga namasura
Wa manumbaling sa mga hugawng pak-an.
Kagiron niyang batiis niwang na
Sa ubang langaw dali dang gitapuk-an.

“Nong Sidong, ang mga lagong
Nganong wa mo pandagpasa?”
“Wa, kay sa patay kong dugo
Sila nangatagbaw na. 
Kon ako silang bugawon manglupad sila.
Unya mopuli ang uban nga mas gutom pa
Kay kanila.
Ug moulyap ang kasakit ning pagbati
Tungod sa makabuang nga kaul-ol 
Nga kanunay nasinati ning kinabuhi!”

                       
 -- LAMBERTO G. CEBALLOS
Dalaguete, Cebu, Philippines

11.20.2018

talan-awon taliwala sa washington monument ug lincoln memorial


sa kilumkilom
mga bawod mihilom
samtang ang adlaw
namati sa kahidlaw

sa gangis og bituon


-- DENNIS S. SARMIENTO
Baltimore County, Maryland, USA 

unsaon pagbitik sa idlas nga damgo?


mas sayon pang dakpon ang manatad 
nga misum-ok ilawom sa bugangan
kay ipagukod lang nako sa akong iro 
nga dunay alom ang dila 

ug ang damgo kon imong sulayan pagdakop
duna po’y alom ang tiil sa pag-ipsot apan

kon madakpan na gyod 
ayawg kalimot dad-a kind paingon 
sa usa ka mananagnang bungoton


-- JOVANIE B. GARAY 
San Isidro, Davao Oriental, Philippines

11.17.2018

kagabhion: usa ka awit


tungang-gabii nagtaghoy-taghoy ko
pinasagad ra ang tabyog 
sa tono ug mga nota
nga mibanda-banda
sa binungbongang kahilom
usa ka awit nga miduyog
sa akong pag-inusara
ug milaylay sa akong kalaay

nagtaghoy-taghoy ko sa tungang-gabii
naminaw sa kaugalingong kamingaw
naghanduraw og hinulamang handomanan


 -- GRATIAN PAUL R. TIDOR
Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

patapsing nga bana-bana sa panahon nga binagis


Bisan pa sa ilahang bag-ong ginoo, sagad nila wa'y kalibotan 
o kamaisan mahitungod sa maayong pamaagi sa kaluwasan. 

Ang dagan sa ekonomiya, basin daw trigonometriya nila.
Ug karon nga naghawod-hawod na ang ilahang giludhan, 
kalit lang sila'ng ningbutho daw mga uhong. Bawhag kaayo, 
lupig pa’y mga gangis nga nakahingos sa panganod 
ibabaw sa sandayong. Wala gayo'y sipyat, matag banghag 
sa ilahang gihangad, sila usab mopaghot. Matag bugal-bugal, 
mobahakhak lang ug mamakpak pod sa matag balikas.
Wala sila’y pagduha-duha nga sakto siya: ang tiglumos 
sa ilahang gidumtan ug gikasinahan ug gikasilagan. Apil na 
ang ilahang mga X nga miduslak nila. Ang pagpamakak 
ilahang gipamahaw. Katawa nila, bakho sa kadaghanan.
Ang laktod nga pamaagi mao’y ilang kasulbaran. Kuno. 
Ang mga kalag nga ilahang gipapanaw, sagbot kuno 
sa katilingban. Gahudyaka sa  pagkaabo sa sagbot, 
wala nila masuta nga tunokon diay ang sanga ug punoan 
nga wala maugdaw. Wala nila sutaa ang hinungdan ug 
ang kahimtang sa samad. Ilaha lang ni'ng gitaptapan 
ug gipintalan aron kunohay limpyo ang ilang makit-an.
Sa ilang pamati dili na sila mabangbang. Apan, kuydaw, 

kay sama sa tambayawan, kon wala na’y lamok nga mahagpat, 
pesteha, kalit ra unya nga unayon paglamoy silang mga liwat.


-- VICTOR D. KINTANAR
Argao, Cebu, Philippines

11.14.2018

brownout


Tungod sa kahayag, nahimong publiko ang tanan:
imo nang makita ang sagad tago nga paglabang sa mga ilaga,
sayod na sab ka nga sa gabii sa imong pagbiyahe, 
ang abog diay kanimo mouban kanunay.

Tungod sa kahayag, baynte kuwatro oras na natong puyde
makita ang tapun-og sa basura sa kilid sa karsada.
Mao na nga bisan usahay, puyde ra nga wala ang kahayag.
Nakahibawo ko ug nakasabot nga dili sa tanang
panahon maayo ang iyang mapadayag.

Nakahibawo ko ug nakasabot nga dili sad kini mao
ang makapakita sa unsay gustong ipadayag sa dughan.
Mao ning sa kadiyot nga pagkaawop sa mga suga
samtang ang kadaghanan nagpasirko-balintowang 
sa ilang pisti-inatay, diri sa atong pag-uban,
ako nag-ampo nga hinaot, kining kangitngit, magdugay.


-- JESSREL E. GILBUENA

Santa Fe, Cebu, Philippines

Daghang salamat sa mga maniniyot nga gapaambit sa ilang mga hulagway sa Google ug Flickr.