ang patag ngutngot sa kalipay

      1

Nagpadungog ang hapon bahin
sa bansilag ni Freud: “Bisag unsa pa 

kadto, didto ko magpakabúhi.”

Ang pagpakabúhi dili sama sa pagpakatawo. 

Sama sa sugò ang pagpakatawo, sunod
sa pulong nga cogito kun “pagka-amgo.” Dili kini 
ang tumong ni Freud. Ang kamatuoran 
sa tawo wala sa iyang pagka-amgo.

Adunay tinaguan ang tawo.
Adunay nalimtan sa iyang pagka-amgo 

nga siya dili kunohay hayop.

Nalimot siya nga sa iyang pagpakatawo, 

siya nahimong binuhì sa iyang cogito ug sa mga sugò 
kun bungat gikan sa ubang tawo.

Ilawom sa mga pulong sa uban 

siya nahimong sama sa sunoy.

      2

Kon ang tawo naghandom 

sa iyang kamatuoran, sa kinabúhing 
kaniya lang, kinahanglan siyang mobalik

ngadto sa iyang tinagoang sinugdan. 

Bisag siya naglimod sa iyang pagkatawo, 
sulod kaniya adunay bahin sa sinugdan 
nga wala mahanaw, diin siya

malipayong nag-inusara.

      3

“Dinhi sa patag sa damgo, dinhi 
ang imong tinuod nga panimalay,” 

misabat si Lacan kang Freud.

Ang bunga mga pangutana: Usà pa 
ang tawo mamanday sa damgo, unsaon man niya 
pagtultol sa patag?

Unsa, dili kinsa, ang kaagak?

Sa iyang kinalawman nga kalipay, 
walay makauban. 

Dali masaag ang tawo sa iyang pagpangita.

Ang patag lisod tultulon dili lang 

tungod kay kadto natumong  sa tinagong 
panumdom. Lisod mopangadto 
tungod usab kay ang tawo labihang 
nalamian sa pagpuyo sa laing panimalay.

      4

Sa laktod nga panulti, lamì mangabang
sa moralismong buslot. Lamì 
magpahayahay sa relihiyong haros, 
bisag dinhi napaulipon ang tawo 
sa mga sugò sa uban. Pastilan, 

makalibog! Sa kadugayong nagpailawom 
sa uban ang usa ka tawo, 

nalamian siya sa iyang pagpabuhì, 

nalamian sa pagsupak sa iyang pagkabúhi.

Apan ang kalamì dili kalipay nga sapak 
sa tawo. Unsay nahabilin sa iyang pulos 
samtang siya nagpabiling binuhì? 
Kanunay niyang gihandom ang iyang pagkabúhi.

Nagtuo siyang hagbay ra kining milabay. 

Kadasig ang gakulang— kadasig 
nga biyaan ang laing panimalay, 

ang mga bungat sa uban.

      5

Likod sa kadasig ang laing pulong: 

gugma sa usa ka tawo
alang sa iyang inusarang kinabúhi.

Gugmang dasig ang gikinahanglan

aron buhiàn sa usa ka tawo 
ang mga pulong nga dili kaniya gikan. 

Diha lang sa pagbiyà sa mga gisugò 
sa uban, diha lang siya adunay paglaom 
nga magpakabúhi.

      6

Unsa ang paabuton sa nakaluwas 
sa patag? Didto adunay Butang, 
ngutngot sa kalipay. Wala tinuod masayod 
si Freud ug si Lacan pod nga adunay 
Ginoong tinubdan sa kinabúhi. 

Apan natugkad nila ang kasayoran

nga kining Butang sulod sa tawo
ang nagpabúhi sa tanan niyang kalipay.

      7

Sa kalipay-kasakit nga Butang 

nagliyuliyo ang pagkabúhi sa tawo.

Dinhi naglibutlibot ang iyang pamigà 
ug kusog, dinhi sa bahanding 
dili madangat bisag pamaagi sa 
pagpautog kun pagpakayat.

Sa panahon nga walay masangpit
ang usa ka tawo, dinhi sa Butang 

nagsilab ang iyang pagsugot 
nga mabúhi. Dihang moabot na 
ang takna sa kamatayon, sa Butang
usab nagpuyò ang pagsugot sa tawo 
nga mopanaw.

      8

Dali rang molabay ang adlaw.

Mubò ang higayong sa pagtubag 
sa kahilom nga gisibya 
gikan sa gitagoang Butang:

Unsa man gayod ang imong tinguha, 

ang kangutngot sa tanang kalipay 

nga kanimo lang? Bisag unsa pa kadto, 
didto ka sapak modagan. Didto ka 
manimalay, didto magpakabúhi.

-- JOHN B. LABELLA

Urbana, Illinois, USA

bagay-bagay

Ang támbay nga sa húmbà
labiháng nahigúgma
dalì ra gayod nga matúmba
kon kini makiglúmbà
aron angkonon ni Lílay.

Magpatúlò na lang og láway
samtang kadto molabáy,

ginlaw ang kaányag ug lúnsay

gikan sa iyang pagsímba.

-- JOHN B. LABELLA

New Jersey, USA

pagtimbang: hubad gikan ni Jane Hirshfield

Ang mga pangatarongan sa kasingkasing,

kon moaninag, bisan

ang labing bagnol,

mobitbit sa iyang kayugot,

mga uwat sa latos,

ug kinahanglang pasayluon.

Sama sa binawng

nagutman sa tinghuwaw

ug nagpasaylo

sa nagutmang liyon, nabihag niini,

misugot nga mosulod

sa kinabuhing dili niya kabalibaran,

nahimong liyon, nabusog,

ug nalimtan sa usa.

Nihit ang mga lugas sa kalipay,

gitimbang supak sa tanang kangitngit.

Apan ambas ang timbangan.

Ang kalibotan nangayò

kutob lang sa kusog nga anaa kanato,

ug kita naghatag. Dáyon

mangayò pa, ug atong hatagan.

-- JOHN B. LABELLA

New Jersey, USA

bahin sa mga anghel

Kamo gikuháan sa tanang inyoha: pakò,

sininang puti, apil ang inyong pagkanaa.

Apan ako nagtuo pa kaninyo,

mga tigbutyag.

Kon asa ang kalibotan gibali-bali, didto

sa kalado nga puno sa bituon ug mananap,

kamo nagpasiyu ug nagtandà

sa gisaligang mga tinahì.

Mubo ang inyong pagduaw dinhi,

panagsa sa kaadláwon, kon tin-aw ang langit,

sa huning gisabat sa langgam,

sa kahumot sa mga mansanas inig sawop sa adlaw,

kanus-a ang kakahoyan gisilawan og orasyon.

Matod nila gigamà-gamà lang kamo.

Apan para kanako, dili kini

madanihong pangatarúngan. Gigamà pod ba

sa tawo ang ilang pagkatawo?

Ang tingog—walay duda nga pruyba.

Kini manaa lang sa mga binúhat nga hayag,

walay kabug-at, nagkapakápa—

ug nganong dili?—gibakosan og kilat.

Kanang tingoga nadunggan na nakò

kanunay sa akong pagkatulog.

Ug ang kahibudngan, ako makatuhog-tuhog

sa ilang gipulong sa laing sinultihan,

sa ilang súgò kun hangyò:

nagsingabot ang adlaw

ug adlaw pang láin,

buhata ang imong mabuhat.

(hubad gikan sa balak ni Czeslaw Milosz)

-- JOHN B. LABELLA

New Jersey, USA