sa kamingaw

Nagtagawtaw 

Ang mga baki 

Sa lapad nga lim-aw. 

Nagsakdap-sakdap 

Ang mga kwaknit 

Ibabaw sa kangitngit.

 

Nagkanta-kanta 

Ang mga gangis 

Sa ilang mga orasyon. 

Nagsigi og pangulitawo 

Ang mga iro 

Sa tibuok nga buwan. 

Ug nagdagkot 

Ang biniyaan sa payag,

Nagpaabot... 

-- JEFFREY DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

kagawasan

Gikan nakit-an ko ni Tatay nga niapil sa Miss Gay, mipiti sa akong sampot ang pas-ong nga alang sa kagang ug asan. Hinayhinay pod silang nanggawas, nanagan… 

Nabati nako ang kagaan. Kining himayang tugbang sa pagbunok sa uwan. Nabati nako sila, gawasnon nga gaisa-isa sa ilang mga paak. Wala mahadlok sa dugdog ug kilat. 

Buot nakong sundon sila, magkayab-kayab sa akong mga kamot. Bahala’g kapila pa mopiti sa akong sampot ang pas-ong ni Tatay.

-- JEFFERSON DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

ang gilawmon sa tingtugnaw

Bisan unsa kataas sa huwaw moabot gyod ang uwan. Ang mga alindanaw ug tabili nga gipangdakop nato sa darohan ni Tatay Dodo mapulihan gyod dayon og mga tilapia ug pantat— gisubak nato sa tangkong, giluto sa kusina ni Nanay Inyang. 

Nahimong lim-aw, gisawman na sa kabaw ang kanhi gidagan-daganan nato ug gipabantok sa atong mga katawa dihang gitugpo nako ang imong tabanog. Kanindot untang sugdan pagbalik: sudlana’y tunga, pulis-dunggab, shatong… 

Lisod na kaayo kang dakpon. Ug sayon na lang kang itandi sa bituon nga lantaw-lantawon ra nato kaniadto gikan ta nangabat og mga aninipot nga gidasok nato sa garapon. Dili sama kaniadto sa atong pagduwa’g tigso-tigso diin kanunay lang kang napriso. 

Ting-uwan na sab. Kanindot untang palutawon na pod ang bangkang papel samtang kini tulod-tulodon sa lapokong tiil, palabangon sa kamingaw. Ambot maapsan pa ba kaha nako kon asa ka galatagaw? 

-- JEFF DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

alang nimo, inday

Bisan pa’g susama ka sa kataposan 

nga tulo sa uwan gikan sa sandayong 

saw-on gihapon tika, ug mahimong 

mapusgay ka, 

mosubay ra 

sa mga badlis niining pa’d,

molahos og panimpalad 

tugbang sa imong kagawasan. 

-- JEFF DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

kaisog

“You can never cross the ocean until you have the courage to leave the shore.” 

-- Christopher Columbus 

Lisod ang paglabang sa pikas tampi 

sa sapa bisan pa’g taga-tuhod ra 

ang tubig kon padayong maglukdo ka 

sa kahadlok nga mihulma og mga 

huyong-huyong sa imong tuong tiil. 

(kang Neñacrace) 

-- JEFF DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

pahimangno sa usa ka madyongero

Ayaw isugnod og kausa ang usa 

ka semana nga pagpangahoy.

 -- JEFF DEL ROSARIO
Danao City, Cebu, Philippines

pagpuasa

Gikan gibutang nako ang bahaw 

ug ang mga bukog sa lawganan, 

gitaghoyan nako ang iro. Niduol ni, 

nisimhot apan nitalikod, nipalayo 

ug nihangad daw giyarok ang buwan, 

niagulo...

 -- JEFFERSON DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

pakigbisog ug pagpangga labaw sa pagkahagtak

Gisawo sa bawod 

ang mga lahing 

sukad nisayaw 

ang nag-inusara 

nga lubi dihang 

gilugos sa gahaguros 

nga katugnaw. 

 -- JEFF DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

inig kalawos sa sunflower

Moduko siya ubos sa sidlakan. 

Talikdan siya sa mga buyog. 

Maghinay-hinay siya sa iyang 

Pagkabuta, motultol sa kalapad 

Sa sam-ang. Apan bisan pa’g 

Magbangotan ang mga aninipot, 

Magpiyesta gihapon sila, 

Magbilar sa iyang naandan nga 

Kabilin: mga liso ug gihay sa

Iyang sugilanon nga moturok 

Og balik sa iyang kalimutaw 

Inig tandag sa lab-as nga adlaw. 

 -- JEFF DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

buntag sa usa ka asymptomatic

Sa pagtuktogaok sa mga sunoy, 

Madungog pod ang agulo sa mga iro. 

Sa pagkanaog sa mga umagak sa ilang 

Gibatogang mangga, moduyog pod 

Pagsakdap-sakdap ang mga kwaknit. 

Sa pag-ikid-ikid sa mga itik 

Sa yutikon nga lapok ang mga baki 

Ug pakra magsugod pod 

Sa ilahang litanya. Sa pagkanta-kanta 

Sa mga tamsi ibabaw sa tambis, taghoy- 

Taghoyan sila sa mga siloy 

Nga gatugdon sa atis. Sa pagtuyok-

Tuyok sa mga pati sa lapad 

Nga wanang, ang kukok 

Mosugod na pod og kurokok 

Sa kawayanan. Ug ako, 

Dia sa akong kwarto, galukob 

Sa habol nga namungingi sa laway 

Sa kalisang, naglantaw-lantaw 

Sa grasya sa maayong buntag. 

 

-- JEFF DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

bangka-bangka

Inigtuang niining ulan 

Magbilin kini og daghang lim-aw. 

Manggawas pod ang akong mga bangka, maglutaw- 

Lutaw, itulod-tulod sa akong lapokong mga tiil. 

Layagan ko kini sa akong mga pangandoy 

Subay sa kanal… 

Ug inig-abot niini sa kantilado 

Nga bahin, makigbisog unta kini sa sulog 

Tabok sa lain pang mga lim-aw nga minugna sa laing 

Matang sa ulan-- mobunok ug motuang apan 

Kon dili man gani, ibalik ko na lang og paanod 

Duyog sa panganod. 

 -- JEFF DEL ROSARIO 

Danao City, Cebu, Philippines

sungsong ilawom sa silaw

Sa matag hapyod sa mga balod 

diha sa lapyahan, nag-alingasa pod 

imong kamot sa akong lawas.

Sa matag bugwak sa sulog niini, nangabugto 

ang higot sa akong sapot. Mihunat ko’g kusog 

aron makiglambisog sa kabangis niini apan 

sa matag kapusgay niini sa baybay 

susama kini sa akong pagkabuak

ilawom sa nanglili nga adlaw. 

-- JEFF DEL ROSARIO


Danao City, Cebu, Philippines

kudkoran

Sa una, mag-atang gyod ko kon magluto 

si mama og biko o dili ba kaha budbod.

Basta magsugod na gani si Papa og

kagod sa lubi, moangkas gyod dayon ko

sa kudkoran; molingkod sa iyang luyo 

dayo’g gakos sa iyang hawak, unya

mohuwat nga moingon siya, "Nak,

gunit pag-ayo, ha, kay manglarga na ta." 

Karon, bisan makahigayon gihapon 

si mama pagluto’g budbod ug biko, 

daghan na pod ko’g nakat-onan gawas 

sa pagkagod og lubi. Ug bisan 

mawagtang pa ang kudkoran, gapabilin

nga hugot ang giingon sa akong amahan, 

wala'y undang: "Nak, gunit pag-ayo ha. 

Dili na baya ko magdugay..."

-- JEFF DEL ROSARIO


Danao City, Cebu, Philippines

ting-init

Naglumbaanay na ang pagpangatagak
sa dahon sa mahogany nga gapauraray
sa hadla sa hangin. Tin-aw nga niabot na
ang ting-init. Maaninag pod ang paghubas 

sa sapa sa mga dahon nangsal-ot 

sa mga nanliking yuta nga agianan sa tubig. 

Napawot ug nabantok na ang darohan 

ni Lolo Ingkoy dala’g dagan-dagan 

sa mga batang gapalupad sa ilang mga tabanog.

Ug kon moadto ka’g baybayon, makita nimo 

ang kainit  nga nanamin sa mga panit 

sa mga langyaw nga nagtampisaw daplin 

sa dagat. Sama’g kabaw nga dili na hapit
moundang og humol sa tunaan samtang 

gikanta-kantahan sa mga pakrang nanlimbasog
og kumpayot sa buko-buko niini.

-- JEFF DEL ROSARIO


Danao City, Cebu, Philippines

nadat-ogan

Nakagay, nadugmok 

ang baso. Gadan-ag sa bato, 

ang gilak sa takdol gadayag
kon unsa’y dili na
mahulma pag-usab. Dili na 

madakpan ang pagtuang
bisan nanaghan ang lanog

duyog sa kamingaw. Ug
inanay nakigtigi sa buwan
ang akong dughan.

--  JEFF DEL ROSARIO

Danao City, Cebu, Philippines

kining akong gibati

tugbangan ra sa usa ka tabon 

galupad nga walay kauban

sa wanang sayo sa kadlawon

-- JEFF DEL ROSARIO


Danao City, Cebu, Philippines

ang imong pagbiya

dahong mibuhi 

sa gakupot nga sanga

mikuyog sa hanoy nga

hadla sa hangin

-- JEFF DEL ROSARIO


Danao City, Cebu, Philippines

ang bawos samtang naglingkod ko sa gawas

“Karma is like a rubber band. You can stretch it so far before it comes back and smacks you in the face.”-- Anonymous

Unsa bang hinampaka? Giithan man ko sa itom nga pati o galansiyang ba kaha tong langgama! Paghangad ko, tataw kaayo ang lubot sa kagwang. Kutob ra tawon ko sa hait nga pagtutok, buot moluglog ug muhimulbol sa pak-an. Mopalayo na unta ko apan— unsa bang pagkaunsaa— kalit lang duna’y natagak sa akong atubangan.

"Pak, tuara!” Kaluparon ang tingog sa bata nga gangisi gika’g binat sa iyang tirador. Taud-taod, nipaka akong selpon ug nisipa ang danguyngoy sa akong asawa. "Nadisgrasya si Inday, natagakan og lubi! Patay!"

Mao ra’g kilat ang mitumaw nga kahilom samtang naunlod akong panan-aw diha sa buak nga ulo sa langgam duol sa akong tiilan. 

-- JEFF DEL ROSARIO


Danao City, Cebu, Philippines

kining pakigbisog

gikumot ko ang bahaw

gibutang sa lawganan

gitaghoyan nako ang iro

niduol nisimhot nilakaw

nipuli ang umagak

kuyog iyang mga piso

gisaw-an ang kagutom

kalit gihasmagan sa itik

gidabu-dabohan dayon

sa umagak hangtod

nangaluya ang tanan

gibiyaan ang bahaw

samtang gasugod pa

ang pista sa mga langaw 

-- JEFF DEL ROSARIO
                                                                                                                   Danao City, Cebu, Philippines

kawili

Sa una, didto sa darohan ni tatay Isko,

Pagkalingaw sa mga batang gapalupad og tabanog.
Lig-on kaayo ang paggunit nila sa hilo, 

Sama sa tuyhakaw sa kaibog nako nila.

Karon nga naa nako’y kaugalingon
Nga tabanog, ang darohan gapabilin uban

Sa akong kahadlok nga makig-indig ang tugot

Sa hilo lahos sa panganod. Nisamot na

Ang kahugot sa akong pagkupot batok

Sa pagkabugto ug sa paglahutay sa akong gahangad

Nga kakulba samtang gapanaghoy

Ang kakusog sa hangin.

-- JEFF DEL ROSARIO
                                                                                                                     Danao City, Cebu, Philippines