gikan sa ‘tubok: mga suicide notes’

I. OVERDOSE 

Sa ikaupat nga gabii, wala gihapon ko nakahibalo sa imong ngalan. Apan ang matag halok daw tingabtingab sa tambal, usa ka puting panganod sa dila. Imong gidumtan ang mga ngalan nga akong gihalad nimo: Ganymede, Hathor, Likalibuta. “Wala ko nanginahanglan og ngalan,” ingon ka; ang mga langgam nahungaw isip lama gikan sa imong rosadong atngal, sa akong kamot ang mga botelya. Ako miingon: Clonazepam ug Marlboro ice blast. Ikaw mitubag: Mojitos goldug Cipralex. 

II. PURGATORYO 

Nagtuo kang malimtan ko nimo apan bisan karon, ako mibaktas sa mga giabandonang dalan sa imong hunahuna. Ngiob nga purgatoryo, wa’y kasikas puyra sa akong mga tunob. Mingisi ko, simuaw sa imperno, akong mga ngipon itom sama sa anuos. Taliwala sa sirko sa aso diri sa ika-walong suba, kantahon ko ang imong ngalan daw paghalad ngadto sa tungang-gabii. Naalaan ako sa imong kangitngit isip pagsubang sa adlaw. 

III. LASLAS 

Mamulak ko’g mga tunok sukad sa duha ka tuig nga pagtulog. Akong baba sama sa Ziplocbag nga puno sa Temazepam. Akong kahidlaw alang sa dugos wala’y pasaylo. Akong malo hinlo gikan sa pagtilap; akong tutunlan hinog sa tulos. Akong kaanyag ra’y nakatuok nako. Niadtong gitabangan ko sa mga lalaking madagmalon, ang ilang mga agmod mikagot sa akong mga ngipon. Akong mga palad buot mobasa sa matag atngal, buot masayod sa kada duslak. Sultihi ko: unsaon pag-ingon-- Sige pa!--ilalom sa singot sa ilang pulso, sa dugo sa ilang hita?

-- ALTON MELVAR M. DAPANAS

Siargao, Surigao del Sur, Philippines

alang sa imong facebook profile picture

Nitindog kang problemado ug naglibog sa ngilit sa pangpang, gananaw ngadtos nagpuyong kahaponon o daw sa gakahanaw nga kapunawpunawan diha sa pagpamugos sa kangitngit. 

Kon diin ka nibarog, ang nahabiling kahayag mikunsad kanimo sama sa usa ka higala ug ang uswag sa huyuhoy natigom isip gakos. Ang kalainan, walay kahilwasan niini. Apan adunay konsuwelo sa pagpakaaron-ingnon nga walay gidangat, walay usik. 

Ug ikaw mikurog sa mga timailhan: ang subangang bahin ning atong dakbayan kon asa ka lumulupyo gakahimong mabudlay, ang pagtagad sa mga hinigugma mo kaniadto wala nay bili sama sa luwa, ang tanan natong kabtangan matay-an sa ilahang gidak-on. 

Kon kining mga karsada mawad-an og kinaadman kon asa ka dad-on ug ang mga sanga sa kahoy mopataas sa ilahang kasubo ngadto nimo, ug ang nag-inusarang layat molalang og madanihong damgo, ikaw naghinaot lamang nga dili na mobalik.

-- ALTON MELVAR M. DAPANAS

Cagayan de Oro City, Philippines

kon unsaon paghigugma ang lalaking straight

Huna-hunaa ra god, auntie,

nga usa lamang siya ka amigo.

Kon wala siya gatan-aw,

tutoki ang iyang lasangong bangas.

Pugngi imong kaugalingon, dzai,

nga maghunahuna kon unsa

ang bati-on sa mga kamot mo

kon laagon niini iyang buhok—

kon asang buhok ikaw na'y makatubag.

Kon sa imong kakiat, 

ma-imagine mo na gyod unsa

siya nga pagka-amahan sa damlag,

hinumdomi, imaginary sab imong matris.

Kon mangutana na siya

unsa nga tipo sa lalaki imong ma-bet,

girl, ipatadlas ang kaluoy sa iyang mata.

Kon mabutyag na kaniya

ang imong tinuod nga pagbati—

salamat sa barkada mong traydor—

ayaw lang kaluya, bayot.

Wala ra na sa iyaha. Kebs lang.

Kon makig-shot na siya nianang gabhiona,

ayaw intawon pag-expect og afterparty.

Kon pagkabuntag, makita mo siya
nga gahagok sa imong sopa,
ter, andama ang humok mong kaunoran nga makuniskunis

sama sa nabitas nga pink foam sa imong dughan.
Bes, mata na. Dili siya maimo.

-- ALTON MELVAR M. DAPANAS                                                                                           Cagayan de Oro City, Philippines

ang mga hapon sa una

Gakamang ang mga uk-ok

sa paw-ang niyang mga ngipon.

Ang gagidlak nilang mga tipaka

modalin-as lahos sa bukang ngabil,

migula tagsa-tagsa hangtod

nga ang iyang masakitong pamanit nahanaw

sa ilang gaminapnong paglangyaw.

Nagtunok iyang batiis ug nagmala ang kapay

Sa pagpuyo sa buyog sa iyang baga

Ug pagdaghong sa gangis sa iyang tiyan.

Sa pikas lawak, gatindog akong uyoan

sa ampoanang balay-baraha.

Sama siya sa usa ka bintana

nga gihapinan sa mga anunugbang

nagatigi sa suga sa balkon.

-- ALTON MELVAR M. DAPANAS

Cagayan de Oro City, Philippines

handuraw

alang kay JMR (1993-2009)

Otso anyos. Nag-inusara, 

suot ang karsones nga gipatikan 

og rosadong bulak. Alas otso kadto. Sa hardin,

Gikahinabi ang mga patay nga bromeliad,

ang mga miturok nga mga binhi sa monggos,

ug ang mga banhang manghak.

Sa lawak, gatinga akong apohan.

Nakadakop ko'g gaminap. Kupot 

sa kamot. Gipitlod ang usa ka tiil sa linalang

kamulong hugong ang Dayang-dayang

gikan sa radyong maas.

Dagmalan. Daotan. Muoli lang akong amahan

kon nakabuhat ko'g daotan, ug dayon

pasakitan ko kay gahi kuno ko'g ulo. Humok

og bat-ang. Usa ka tiil, usa na pod.

Usa ka tiil na sab. Sa pagkamang sa oras,

wala nako naka-alinggat. Wala na'y mga tiil.

Wala pa akong amahan. Gitaktak na 

ang gaminap, tumban sa yuta.

Sa lawak, gatinga gihapon akong apohan.

Iyang lawas sama sa gaminap 

nga gidabok nako sa bato. Mao kadto 

ang labing ulahi nga adlaw sa ting-init, 

napulog-upat ka tuig na ang milabay. 

Wala pa gihapon akong amahan.

-- ALTON MELVAR M. DAPANAS

Cagayan de Oro City, Philippines

ning tabanog ko

alang kay A. gikan sa dakbayan sa harianong mga busay

Nagpaanod ako sa pagsubang sa hangin sa wanang

nga adunay sinda sa wala'y tutol nga panulong, balik 

sa nawalang gingharian sa mga tabanog nga papel.

Segurado, gibitik sulod niining kaha sa mga handurawan

sa akong pagkabata, aduna'y pait pod nga mga talang 

wala pa nahiluna: Si kinsa sa mga bata sa kasilinganan 

ang nanag-iya sa tabanog nga nanghasmag sa akoa,

sa pasumangil nga paghagit, ug miputol niini gikan 

sa akong paghakgom? Kining buntog kong naghayon 

gikasakit ko labaw pa sa akong kaliwatan-- ang kuldas, 

tinagkos sa kula ug sa dinabok nga bildo, nag-lilok na 

sa akong mga palad. Sama sa uban nga mga lumalabay,

ang akong tabanog nahanaw na sa panganod… O di kaha 

nagpabiling nagsambod sa mga tag-as nga mga sanga—

nahimangno ko ang pahimatngon sa karaang lumpunid 

nga dala sa mga diyosnong mga langyawng manunulong:

“Ang iyang lawas dili magpabilin sa kahoy tibuok gabii, 

apan sa pagkatinuod gayod igalubong mo siya sa adlaw?” 

Ang nabitay ba mao kaha'y angay sa tunglo ni Kaptan*?

----------------------------------------------------------------------------------

* Kaptan: supreme ruler of the deities in ancient Visayan cosmogony

-- ALTON MELVAR M. DAPANAS

Cagayan de Oro City, Philippines