7.8 magnitude

Molupad unta ang kamingaw paingon sa dughan sa mga biniyaan ug dili hikalimtan ang mga uyog nga mipalup-og-gun-ob sa dagkong pinuy-anan sa Turkey ug Syria. Gipaninglan sa aftershock nga milubong sa mga kinabuhing uyamot nunot sa mga kasakit nga miukiot sa kaunoran: Kadtong bata nga tres anyos nga nabulit sa napulpog nga panimalay, ambot dis-a niya gikan ang gininhawa aron mabuhi ug wa damha makit-an niya pagbalik ang amahan nga gidam-ukan ang dagway sa gibug-aton sa kalibotan; kadtong bag-ong gipanganak nga bata nga wala pa maputli og pusod gikan sa iyang inunlan wala masayod nga wala na'y kinabuhi ang iyang inahan samtang nagpaabot kanus-a makit-an sa mga rescuers; kadtong bana nga wa'y mabuhat gawas sa hugot nga kumot sa iyang kamot sa iyang asawa hangtod sa kinaulahian niyang gininhawa. 

Ug giyam-iran kita sa kamatuoran: 

Wala’y bili ang gituohang bililhon sa kalibotan; 

Wala’y kusog ang kastilyo nga gitukod sa buhangin; 

Wala’y espasyo ang gahom sa tawo batok sa dili matagna nga ugma:

Usa ka kawatan ang pagkatapos sa kalibotan. 

Di masukod ang kamingaw sa pagbiya. 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

ang kinatumyan sa hamiguitan

Diha’y milutaw nga bukid ibabaw 

sa panganod. Ah, ang Olympus nga gipuy-an 

ni Zeus sa mga bathala! Ay, dili diay 

sa mga diwata! Basin ang gibug-aton 

sa bukid, gisapwang sa panganod, 

ingon sa hulagway nga mipilit sa kanbas: 

puno sa mga kahoy apan dili dia’y lunhaw 

ang mga dahon kon tan-awon sa layo, pino 

nga asul, madanihon. Buot ko kining sak-on, 

abton ang kinatumyam dayon 

mohigda sa hangin ingon sa bukid nga 

gapauraray, galantaw nako nga gialimut-an 

sa inalisngaw sa kainit sa yuta, 

nagpaabot kon kanus-a 

moduaw ang uwan. 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

ihatod sa baha ang lubnganan

(alang sa tanang gibanlas ni Karding)

Giunongan sa payag ang nalukapa nga bukid 

sukad sa duha ka gabiing bunok sa ulan 

nga giambitan sa lipak duyog sa dalugdog hangtod 

nabuak ang nagbarog nga punoan sa Antipolo. 

Lutay nga mibad-ay ang payag ubos sa pangpang 

nga gialirongan sa kakahoyang wa na’y ngalan. 

Gidaro sa gadahunog nga tubig ang dagkong 

mga bato, gabugwal og laing dalan paingon 

sa kamingawan. Kon hain man gianod ang payag 

gikan midanguyngoy ang dag-om, hinaot 

unta lapas pa sa lubnganan ang kahilom… 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

gilay-on

nakigbayle ang kangitngit sa kahayag 

miamag ang panganod luyo nianang bungtod 

diin ikaw nagpaabot kanako 

nanghinaot nga unta ako anuron 

hangop diha sa imong bukton 

kuyog sa sulog sa kilumkilom 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

mayabag baya diay ang kisaw sa sapa

sa dihang imong gigakos 

ang sulog kay gimingaw sa kabugnaw 

sa pagtuong ikaw matagbaw 

sa tubig nga karon 

ingon og natuk-an ang dagayday niini 

nga midumili sa imong dughan 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

palina

Diha’y mga tanom sa balisbisan 

nga mosumpay sa atong kinabuhi 

nga, matod pa sa akong amahan, 

kining mga tanoma ingon lang

sa mga yanong sagbot ug buwak. 

Hangtod, dugang pa niya, 

nga bisan unsang dahona nga 

maigo sa tinulo sa uwan gikan 

sa atop, mao kini ang idumalig; 

ang aso niini mao’y ipalina 

sa mga gipangbati nga sakit 

nga naglatagaw sa kalibotan. 

Kon duna ba'y kalag 

kining mga butanga, kini ra

ang akong nahibaw-an: 

nakighinabi kay gidapit diay 

ang aso ngadto sa langit. 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

tidlom

kon ang kabug-aton ning dughan motidlom 

dugay rang nalumos ang akong kahilom 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

salag-dalangpanan

gabitay ang salag sa taligtig 

nga gibudboran sa gagmayng bagon 

ug dahon diha sa naglaylayng 

tungkang sanga sa lemonsito 

kon giunsa pagkamugna sa 

labing karaang arkitektura 

wa’y nasayod gawas tingali sa 

salampati nga gimandoan ni Noah 

nunot sa dakong lunop sa kalibotan 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

ang gilay-on sa santilmo

Ang init-bugnaw niyang siga 

gikan sa akong nahimutangan 

mihapi sa balhibo sa akong tangkugo 

kay matod pa: 

diha’y gikabsan sa gininhawa dihang dapita 

ug karon mipatim-aw ang salin sa iyang dugo, 

miduslit sa umog nga sampinit 

nga gidilaaban sa taligsik. 

Sa imong pagtutok, 

pundo-paniid sa matag gutlo,

ayaw’g suwayi pagpaduol 

kay kini mopalayo; 

ayaw og dagan kay kini mopaduol kanimo 

kay matod pa: 

wa’y bantogang propeta nga nasayod 

kon kanus-a kini mapalong. 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

unsaon pagsukod sa kahilom

paminawa lang 

ang paglaguto ug paglagaak nianang 

pungango sa dahon sa iyang 

pagkatagak 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

duaw

mipahulay ang bulan 

tumoy sa bukid 

ug dinhi ubos niining 

pangpang mitutok siya 

kanako uban ang akong 

anino nga nakay-ag

gikan sa habog nga 

pagkatagak 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

pangilong

ang giduslak nga talinggab sa bagakay 

ug ang pising gituhog sa ilong 

igo na nga mopasunod sa kabaw 

gawas sa mga latos sa iyang agalon 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

inig kadugta sa uhong

ang inalisngaw sa lipak 

mipaturok sa mga uhong 

nagpandong sa namahulay 

nga mga hulmigas gikan 

sa hataas nga panon subay 

sa mga gagmayng lungag ubos 

sa nadugtang punoan sa saging 

kon mopadayon ang uwan 

molutay ang mga gambalay 

ug dad-on sa lawom nga 

kahinanok uban sa lumot 

nga giyam-iran sa bidlisiw 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

penumbra

Hait ang kahilom nga miduslak sa imong bagul-bagol. 

Mao tingali nga wa ka na mahinumdom 

Nga usa ka higayon niana, didto sa sapa, 

Wa ka misulay og tabok kay 

Danlog-lumoy ang mga patayng bato. 

Unya karon, imo akong pangutan-on 

Kon hain gikan ang sulog-- 

Nga di man kini maoy makalukapa nimo. 

Unsay akong tubag: 

Pinoha ang imong mga lakang paingon sa pikas tampi. 

Nagdali ka. Nakigtigi kas imong anino. 

Tugbang sa pagtuong maapsan mo ang iyang paglupad. 

Didto, diha-diha, mihaguros ang hangin, 

Gitikwang ang nipis nga bukog sa imong tikod. 

Ug sa hilom, ikaw naghinuktok. 

 -- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

anino sa lim-aw

I. 

Ay’g kutawa ang panagway nga gigapos 

Sa lim-aw daplin sa sapa. 

Ang kisaw mobanlas sa paglaom nga 

Unta hikaplagan ang nahisalaag. 

Kon imo kining liluon 

(Sa pagtuong may gahom ang imong mga tudlo), 

Mangagusbat ang aninong mitumaw. 

II. 

Ang pagkab-ot sa anino nianang lim-aw ingon 

Sa pagsikop sa mga idlas nga barawan, 

Sa pagsubay sa lungag sa mga kasilig piyo, 

Sa pagkupos sa nagdagitom nga 

Panganod aron mahimong uwan, 

Sa pakigharong sa daman ug urom ug 

Sa wa mahimutang nga kamingaw. 

III. 

Ug natugaw ang nahinanok nga lim-aw-- 

Nangipsot ang mga luha 

Gikan sa pagkabig sa sulog. 

Nahimong bul-og ang gagmayng balod. 

Mingsadsad sa mga balas. 

Mituhop sa mga lumot ug gapnod salin sa baha. 

Diin gitagakan sa mga dahong wa hibal-i diin gikan. 

 -- JOVANIE B. GARAY
San Isidro, Davao Oriental, Philippines

paminaw sa bugnaw

awit sa kasapaan 

midagayday 

ubos sa wa'y umoy 

nga kamingaw

 -- JOVANIE B. GARAY 

 San Isidro, Davao Oriental, Philippines

panaw sa pag-inusara

(alang sa langgam nga nawad-an sa iyang salag) 

I. 

Giliraw-liraw ko ang akong mga mata 

sa palibot pikas tampi; nianang nahubsang sapa 

mga binuhat gikan sa akong gusok.

Wala sila diha, hain sila— 

II. 

Gitadlas ko’g lupad ang dapit sa mga ermitanyo--

mga bungotong nagkupot sa ilang kahimanan.

Diha’y mitando apan maangkunon ang ilang mga tutok.

Wala sila diha, hain sila— 

III. 

Mipadayon ko’g lupad luyo sa kilumkilom 

sa di maihap nga mga isla, sa nangapusgay nga mga balod.

Luyloy ang akong mga mata; gaan-bug-at ang akong mga pako. 

Wala sila diha, hain sila— 

IV. 

Sa akong pagpauli mingduaw ang uwan 

sa huyohoy. Nag-inusara kong nagsud-ong 

nianang dakong kahoy sa kinabuhi, napukan.

Wala sila diha, hain ako paingon. 

 -- JOVANIE B. GARAY 

 San Isidro, Davao Oriental, Philippines

ang halas sa akong dunggan

Nagkundinar ang kalag ni Kiarostami sa wa’y paghulagway niining mga butanga. Dihay mga hunghong nga wa masulod sa iyang baynte kwatro ka bayanan sa imahe ug nagpabiling wa malitok nga mga sugilanon sa hunahuna inig tungang gabii. 

Kon giunsa sa halas pagsulod sa akong damgo, usa ra’y akong nahibaw-an: Ang kapi-ot sa lungag sa akong dunggan maoy iyang subayanan. Ang kangiob sa langob maoy iyang kahayag. Kini ang higayon nga siya makapamagdoy sa hilit nga mga dapit sa dakbayan sa akong hunahuna. 

Apan, sakto! Kon mohaom ang ulo, mohaom ang lawas. Ingon niini ang iyang gituohang kagawasan, gawas sa iyang pagkahanas sa pakigharong sa mga kunat og bukog, sa mga tigdala-dala’g ice pick didto sa Boulevard, sa mga tigpamago sa hantakan, sa mga tigpanaod og likit sa sabongan, bisan sa kulto nga gitukod ni Pulikit—wa’y dag-anan ang ilang pagkamaas. Tagsa-tagsa silang miisa sa ilang puting panyo ug mipalanog sa kanta ni Max Surban: Di na ko mousab; kausa na lang! 

Namituon ang iyang himbis, gilok-hapdos nga milimbag-bag-id-lambod sa matag ugat sa akong utok. Ang nagsalapid nga pikas niyang dila, mitulo ang nagtibugol nga laway nga maoy mipakuto sa akong kabukogan. Espada ang iyang ikog! Ang usa ka lapdos tugbang sa way kataposang pagtukaw. Ang suwab sa nagsanga niyang dila maoy gituohang yawi sa langit. Midilaab. Naugdaw. Naagiw. Ang aligato wala makatugpa luyo sa kilumkilom, gaan-bug-at nga gisipitan sa mga kuko sa sal-ing nga nanglupad atubangan sa kahil nga adlaw. Karong gabhiona, nipis ang huyohoy sa baybayon aron mabuhi. Punga ang mga balas ginhawaon. Wa’y kusog ang mga pulong sa paglugnot— paglugnot sa hagawhaw nga nakigtigi sa kahilom.

 

-- JOVANIE B. GARAY
San Isidro, Davao Oriental, Philippines

pag-ugmad, paglaom

(alang sa mga mag-uuma sa Davao Oriental) 

Subay niining dalan-dalan sa atong kamot 

kining yutang tabunok sa atong panglimbasog, 

gituboan sa mga damgong naingo’g 

wa’y kapuslanan—kining giumol 

sa mga gingi sa atong mga tudlo naghulma 

og kalibotan ibabaw sa atong palad. Ang wa’y bili 

bililhon diay bisan gabitay ang yugo 

sa atong li-og: ang pagtulo sa singot gikan 

sa atong tangkugo, ang pagtuhop ini sa yuta, 

ug ang pagturok sa kahoy hangtod mananga, 

mangudlot, mosupang ang kalunhaw nga unya

alirongan sa di-maihap nga alibangbang. 

 -- JOVANIE B. GARAY
San Isidro, Davao Oriental, Philippines

kagay

mikagay ang baso 

apan gitigom mo 

ang gakatag nga bildo 

bisan pa og gakadugo 

ang imong mga tudlo 

naghinaot matakdo 

pagbalik ang nawagtang 

sa dughang nahaw-ang 

 -- JOVANIE B. GARAY

San Isidro, Davao Oriental, Philippines