birdwatching

nagkapa-kapa     

ang kasingkasing 

nga nagpasalipod sa landong 

nalit-ag sa pagbatog 

sa nagpakaarong-ingnog dahon 

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

saag nga balak

nibatog 

ang sayong kabuntagon 

gawas sa pultahan 

gituhik iyang anino 

nagbilin og iti 

dayong lupad 

uban sa hangin 

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

sa opisina, usa ka esena

nangatumpag 

ang mga tore 

ug bilding nga papel 

sa lamesang dakbayan 

dihang nasindolan 

sa higanteng 

natagpilaw 

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

metronome

ang tulo 

sa gubaong gripo 

gisalod sa hunahuna 

mipuno sa damgo 

mibanaw sa alimungaw 

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

hubad sa mga mugbong balak ni Yannis Ritsos

Naglumba ang talan-awon 

sa bintana sa tren. 

Nakakuot ko’g totpik 

sa akong bulsa, 

kampanaryo 

sa akong kalo. 

*** 

Naghaguros nga hangin. 

Kagabhion. 

Nagkipat-kipat ang mga suga sa pantalan. 

Sa balkonahe sa usa ka balay, 

hilom nga nanilhig 

ang usa ka babaye. 

Sarado ang mga maleta. 

May nakasulat: "Bawal." 

Ang hangin usa ka higala. 

Ug ang mga sakayan, 

ang mga dagkong sakayan. 

 *** 

Kanang suga 

ang gainusarang suga 

ibabaw sa bungtod 

gibitbit na didto sa mitaliwan na. 

Nakahinumdom pa ba ka? 

 *** 

Ang tanan usa ka sikreto-- 

ang anino sa bato 

ang kuko sa langgam 

ang gilukot nga tanod 

ang lingkoranan 

ang balak 

*** 

Sa ihalas nga hangin 

sa kinahabogang lupad 

sa kinaputian nga kanaway-- 

kagawasan 

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

hunahuna

gituhik sa metalikong kahilom
ang haw-ang nga hawla
sa hawang lawak

naglupadlupad
sa bakanteng bungbong 

ang anino sa kabuntagon 

 -- GRATIAN PAUL R. TIDOR
Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

misteryo sa kagabhion

nagbuy-od ang samdang kagabhion 

ubos sa dagitabnong hagunghong

walay hangin 

walay paghot sa iro 

walay hadyong sa motorsiklo 

gisimhot sa iring nga itom 

ang mga tunob 

nga inanayng nahanaw 

uban sa aso sa upos nga sigarilyo 

nagkinto-kinto ibabaw sa kahilom 

ang nanaghoy nga anino 

 -- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

usa ka gabii uban si chet baker

may gihunghong 

nga huni ang pagbinugtong-- 

ang magul-anong trumpeta 

nakigduyog sa sinkopadong 

hinagubtob sa kagabhion 

 -- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

art exhibit

Ang dakbayan usa ka dakong museyo, ug kita ang mga obra nga gipangsab-it sa tagsa-tagsa ta ka espasyo. Way timik nga mga anino sulod sa binungbongan tang kalibotan. Giiwagan sa mini nga kayahag. Ako nga naghinuktok atubangan sa bintana. Ikaw nga nagkupot sa imong cell phone. Siya nga nagpakli-pakli og usa ka basahon. May babaye nga gainusara sulod sa cafe. May managtiayon nga wa magtingganay. 

Sa matag karon ug unya, may mga estranghero nga manglabay. Mohunong sa atong tungod aron tutokan ta sa makadiyot, estudyohan ug kuhaan og hulagway. Ug sa ilang paglakaw, bitbit na nila ang tagsa-tagsa ka impresyon ug interpretasyon sa kon unsa ug kinsa kita. Mora ba’g kini-- lakip ang atong kagul-anan, kasakit, pag-inusara, pagbati, pagkatawo-- mga souvenir lang sa usa ka bakasyon. 

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

sa saag nga alibangbang

Miabot ka sama sa kabuntagon, naglupad-

lupad gawas sa akong bintana. 

Tingali’g nadani lang ka sa plastik nga bulak 

ibabaw sa lamesa o nangita ka lang og 

tanaman nga kabatogan, 

o kaha may gibisita kang handomanan--

usa ka panumdoman, usa ka timaan-- 

kinsa’y nasayod?

Kinsa’y nasayod nga kining gibarogan 

sa inabangang lawak kaniadto 

usa diay ka hardin nga napuno 

og nagkadaiyang bulak, dangpanan 

sa liboan ka alibangbang? 

Apan karon, sa imong pagbisita, 

ikaw nag-inusara, 

wa’y naabtang paraiso, 

mini nga sangtuwaryo ra 

nga ginama sa puthaw ug semento. 

Sa imong paglupad palayo, 

balonan ko ikaw og pag-ampo: 

Lupad, alibangbang, lupad!

Palayo ning gingharian sa malamatong samin.

Palayo ning metalikong empiryo sa mga binuhat.

Palayo ning kalibotan sa mga nahisalaag. 

 -- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

cecin’est pas une pipe

"Di kini hunsoy," matod ni Magritte. Sama nga di kini balak. Sama nga kining 

mga pulong, mga pulong ra, way gibug-aton. Wa’y nagpahipi nga sekreto dinhi 

sa mga letra. Wa’y tinapigang mensahe ang mga espasyo. Wa dinhi ang gipangita mong katumanan. Busa, ibutang kining imong gibasa ug ibukhad imong palad, 

ug masayran mong may gikumkom ka diayng’ bulak. Tayhopa ang maong bulak, 

ug gikan sa imong palad, manglupad ang liboan ka alibangbang. 

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR 

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

berso

ang mga imahen

bitoon sa kangitngit

ang mga pulong

lumalabayng panganod

ang metapora

lagyong planeta

ug ang kahilom—

uniberso

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

sangtuwaryo

Dinhi, karon

sa pribadong espasyo

sa uniberso

way luna

alang sa kabanha.

Ako ang anino

sa usa ka suok

sa kagabhion,

gialirongan

sa kahumot

sa init nga kape,

sa karaang alimyon

sa librong gibasa,

sa alisngaw

ug hagawhaw

sa saag nga ulan

sa berano.

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

nocturne

nagkintokinto sa akong katulogon

ang mga nota ni Chopin—

mga anino nga naaninaw

sa alimungaw,

hinayng ulan nga nasaypang

tunob sa gipaabot,

kasikas nga mikanaas

taliwa sa duka ug tagpilaw

way puas ang kumpas 

sa nagtuyok nga tapiraw

ug sa makanunayong taknaan

kansang pinitik

kasingkasing sa kagabhion

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

kagabhion: usa ka awit

tungang-gabii nagtaghoy-taghoy ko

pinasagad ra ang tabyog 

sa tono ug mga nota

nga mibanda-banda

sa binungbongang kahilom

usa ka awit nga miduyog

sa akong pag-inusara

ug milaylay sa akong kalaay

nagtaghoy-taghoy ko sa tungang-gabii

naminaw sa kaugalingong kamingaw

naghanduraw og hinulamang handomanan

 -- GRATIAN PAUL R. TIDOR

Dipolog City, Zambonga del Norte, Philippines

pildi-gana

adunay karaang awit

nga miduyog sa kagabhion

sa usa ka suok

giiwagan sa minghoy

nga bumbilya

ang hamtong nga lalaki

nga gainusara 

og dula og pildi-gana

nakigtagay sa iyang kaugalingon

ning gabhiona siya pildero

ug magmadaogon

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR

Dipolog City,  Zambonga del Norte, Philippines

ang balaang tambag sa ermitanyo

Usiki imong kinabuhi, maoy tambag sa ermitanyong akong nakaila.

Pasagdi nga mosubang ug mosalop ang adlaw. Ayaw pagdali. 

Tuyoa og langan ang imong lakang, bisan pa man og magabhian na ka

sa imong pag-abot. Panginabuhi sama sa bulak, sama sa hinay

niining pagbuliskad. Paabota nga mamatog ang mga sunoy ug pasagdi

nga manag-as ug manglabong ang balilihan likod sa imong puy-anan.

Ayaw silhiga ang tagak nga mga dahon. Usiki ang imong mga adlaw

sa pagtan-aw sa panon sa mga hulmigas, sa lawa-lawa nga nagtahi

sa iyang puy-anan. Ilabay imong relo ug ayaw panumbalinga ang takna.

Pasagdi nga mamulak ug mamunga ang kakahoyan, ug pasagdi sab

nga malayos ang tanaman. Bisan pa og anggaan ka nilag tapolan.

Usiki imong kinabuhi. Sa maong paagi mo ra maangkon ang kahangtoran.

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR

Dipolog City,  Zambonga del Norte, Philippines

mga tingog nga gisalipdan sa kagabhion

kakoponiya sa baki ug mga insekto

lagubo sa bungbong ngiyaw sa iring

nga tubagon og paghot sa iro

panagsang paghadyong

sa nakig-gukod sa kamatayon

monotoniya sa tapiraw

nga wa makasapaw

sa hagok ug kagot sa ngipon

yawyaw sa alimungaw

alingasa sa hunahuna

sa wa duawag duka

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR

Dipolog City,  Zambonga del Norte, Philippines

ang pagkab-ot sa kinaadman

Nakab-ot na niya ang kinaadman. Sa pagkab-ot sa yamo,

naputol na niya ang ugat sa tanang kasakit, sa tanang kasamok.

Sa kalibotang puno sa kabanha, nakab-ot na niya ang kahilom.

Sa kalibotang lumalabay, nanimuyo siya nga way paghimugso,

wa’y kamatayon. Nakab-ot na niya ang yamo. Nagpuyo siya

sa uniberso, ug ang uniberso nagpuyo sulod niya.

Tungod niini, daghan ang mosaka sa bungtod diin siya nagpungko,

adlaw-gabii, sa pamasin nga matudloan sila niini unsaon pagkab-ot

sa iyang nakab-ot. Ug sa kanunay, ni bisan kinsa nga mangutana,

mao kini ang iyang tambag: “Ayaw ko ninyo lantawa. Ayaw ko ninyo paminawa.”

Ug namauli sila nga nangalot sa ilang ulo.

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR                                                                                                      Dipolog City,  Zambonga del Norte, Philippines

wala'y balak

wala namulak

ang kagabhion

nanggamot

ang kahilom

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR                                                                                                      Dipolog City,  Zambonga del Norte, Philippines