pagtaob, pagtubod

Pagtaob

Malipayon nga higayon ang pagsaka sa tubig sa dagat

lukop ngadto sa baybayon alang sa mga nagkada-iyang’

mga mangisdaay: mamasolay, mamanaay, mamukotay, manudsoray.

Lakip na gani ang mamalakay.

Mas maayo kining panahon sa pagpanagat.

Apan, kinahanglang magbantay igdagsâ sa lawod didto sa hunasan

kay sarapon niini tanan niyang maabtan: ang mga lusay, lumot,

gapnod, mga basura og nagkalidadis nga mga hugaw

nga gibilin og gipanglabay didto sa baybay.

Dili diay angayang ikatingala kon ang sulod sa pukot, ug sa sudsud,     

o sa tumoy sa pasól, ug sa panâ—bisan pa gani ang agi sa pluma,

basura

Pagtubod

Gikan sa panahon sa pagpuga,

sama sa pagbomba sa gitay-an nga puso,

o kaha, pagkumot sa mga nang-igdal nga suso

sa babayen’g may gimatutô, bag-ong gihimugsô:

ang pagbuswak sa duga sa yuta.

                                               

May motulô daw natigom nga umog

gikan sa yamog sa kabuntagon.

Aduna’y kalit-kalit mosidlit

sama sa gitusdik nga gananâ nga bunol,

gasinaw, gauylap-uylap, gabutirik.

Anaa sa’y inanay modagayday

mora’g mga lusok sa luha ni inday nga

gikawatan og halok sa bilyakong ulitawo.

Hala, sa mga nalabyan og huwaw—

Matag tulô sawron ug daginuton,

dimdimon ang dalit sa higayon,

matag lad-ok magmapasalamaton

sa hupay sa kauhaw ug kahidlaw—

magtagbaw!

-- JOHN K. ZABALA

Baltimore, Maryland, USA

pagpanahâ

alang kang Papa Ludo

Ang palmera nga miturok sa yutang tabunok

misupang, sama sa wala’y ugam nga tag-iya sa

gibantog nga karenderiya sa among lungsod.

Ang iyang mga dahon pwerte kalabong, lunhaw,

gasinaw ang matag lusok sa iyang mga lukay,

nanghikyad, gakawaykaway, daw gapaibog

sa iyang pagkabulahan.

Tungod kay ang salog nga iyang gitumban ug gibarogan,

ang yuta nga iyang gigamotan, abunda sa sustansya,

buraska nga migitib ang iyang mga sáhâ, baskog, himsog.

Ug kay gipanalanginan man sa kinaiyahan sa kabulahan

wala'y pag-ukon-ukon o pagpanuko, sila milipang, misanay

nagaalirong sa dakong punoan nga ilang gigikanan:

mapasigarbohong gasud-ong sa iyang mga linumloman.

Apan ang palmera nga miturok sa yutang panas

nasalot, sama sa hingkod nga agwador nga nanglagom,

pirming nadangdang sa naglagiting nga kainit sa adlaw,

gapas-an og yugo—gikaw-itan ang isigkatumoy og

taro nga sag-ubanan—gabaktas sa batoon nga dalan

gikan sa walog nga nahimutangan sa nag-inusarang

puso sa hilit nga sityo sa mga wala kaila’g gripo.

Gadalag ang iyang daginoton nga mga dahon,

dagha’g kal-ang ang mga lukay sa matag palwa,

mora’g ngipon sa tigulang nga wa'y panutbras,

giatutong og nangapangag.  

Kay lagi gihikawan man sa kabulahan

ang yutang iyang gitindogan,

pipila lamang ka mga sáhâ ang mingguho

sa iyang tiilan, namiyahok, gapasilong

ilalom sa gaharag nga punoan.

Nan sa hangin, sa adlaw, ug sa ulan

gibaligya sa alaot nga punoan

ang iyang mga damgo ug pangandoy,

giprinda ngadto sa mga anay ug agay-ay

ang iyang barog, ug hasta pa ang dungog:

yawat sa iyang pagkadugta ug pagkapukan

may mahimong abuno sa yutang ilang gituboan.  


-- JOHN K. ZABALA

Baltimore, Maryland, USA

tambal sa puling

Mata pikata

Hinay-hinaya

Pagpapha ang buling

O takuling

Nga nitugpa

Sa kalimutaw.

Ug usa pa nimo

Huy’pa, litoka

Ang yamyam ni lola:

Lagpot puling!

Bilat sa iring!

Ginhawa, huyopa,

Piyonga.

-- JOHN K. ZABALA 

Baltimore, Maryland, USA

kahipokrito sa mga engkanto

Giimbargo sa mga engkanto

Ang akong gidalan’g tawsho.

Wala gyod nila pasaylo-a

Bisan og usa na lang ka lata.

Lami ra ba unta kadtong

Isagol sa humba kuyog sa

Binuwad nga bulak sa azucena.

Ang kaparat og baho sa mawos

Nga ginamos nga itom nga mga

Lugas sa batong maghatag og

Talagsa-ong timpla ug gunas

Sa dila, may pagkakatol-katol

Panimbang sa kaparat sa patis

Katam-is sa kamay, ug kaaslom

Sa suka—ilata sa mga hiniwa

Uban sa dinukdok nga ahos,

Mga dahon sa panakot ug liso

Sa paminta.

Ang gahumoy-humoy nga tambok—

Sa tunga-tunga sa daw nalanay,

Nahapnoy nga panit ug nalulot,

Kabungkagon nga unod sa baboy —

Ikumot sa kan-on binahugan

Sa naitos nga sabaw nga bisa’g

Galasa-lasa sa mantika. Pwera butod,

Walay bidli ang kalami!

Tinu-od kaha ang tuo-tuo:

Ang asin sumpa kuno batok
Sa mga dili ingon nato?

Tungod kaha kay sobra ra

Kaparat ang akong tawsho

Mao nga kini ilang giimbargo?

Magmantinir na lang ko’g abli ani

Og usa ka lata nga Spam.*

*On average, 3.8 cans are consumed every second in the United States - The guide to United States popular culture.

-- JOHN K. ZABALA

Baltimore, Maryland, USA

hubga ko

Sanguis Christi, inebria me.

Kuhaa kining kaigmat.

Dawata kining kahait sa panimuot.

Putla ang tumoy sa baraw niining kaalam.

Limbasi ang suwab sa punyal sa kinaadman

Sama sa habol ug dumpol nga sipol

Sa nagibang nga pundol sa sundang--

Ang bangis nga berdugo sa kahibalo,

Ang mangtas nga mamumuno sa kabubut-on,

Ang mapintas nga bakunawa sa diwa.

Wala nay gahom, wala nay kalala,

Wala nay kaisog pagdagmal, paghasmag,

Pagluba, pagdunggab sa himalatyon

Nga kalag sa paninguha, pangindahay,

Panikaysikay nga nanlimbasog,

Nakigbangi sa kublan, gikubalan

Nga palad, way puangod, tig-a,

Dili madutlan bisa’g gisulay’g adlip

Sa tayaon nga silab sa labahan nga gidat-ol

Sa aping sa baga’g nawong nga tigtagay--

Mitunol na sa’g busloton nga baso.

-- JOHN K. ZABALA

Baltimore, Maryland, USA

pagpangataltag

Gayaka, gapiyong, gapalandong.

Gialirongan sa mga laya’ng dahon –
Gadula-dula, gasayaw-sayaw,
Gadakop-dakop, galupad-lupad
Nunot sa mga tayhop sa panahon
Ngadto sa nahabiling dan-ag ug
Kainit nga karon ga-awop
Daw gaduka nga mga mata
Ug ang kalimutaw gihidlaw
Nga habulan sa nangaluyang’
Tabon-tabon uban sa nangalawos
Nga mga pilok, daw mga kandilang’
Gi-ugbok sa tungod sa sam-ang:
Lubnganan sa kalibotanong’
Handumanan, sa udtong’ tutok
Nangahilis, nangabaliko, niyuko,
Nanghalok sa yuta
Samtang nagtulo
Daw gabakho.

Kabudlay, kahapo
Sukli sa malaumong
Pagpanlimbasog kanhi lanog
Ningsiyaok, gaagulo, gamulo
Sama sa aktibista’ng way puas
Sa pagpangugat pagbalikas sa namat-ang
Kahimtang sa katilingban
Napagtong, napagaw
Nangminghoy.

Nimata, nitindog, niyawit:
Kausik sa kusog
Mangapunggak,
Mangahulog,
Bisag dili
Uyugon,
Dughiton.

Huwan tapulan, pagkabulahan!
Sa imong paghayang-hayang
Diha nianang duyan
Ubos sa mga puno-an
Imong kaha’ng napamatud-an
Walay kalahi-an
Ikaw ug si Pedro
Kugihan?

Bayabas nga latâ
Sama kaha kalami
Sa balbanga-an?


-- JOHN K. ZABALA
Baltimore, Maryland, USA

ikaduhang misteryo sa kahayag

Sumala pa’s ebanghelyo
Nga gibatbat adtong usang’ Domingo
Ang kinaunahang milagro
Nga gihimo ni Kristo, bino!

Gadumili unta sa pagbuhat ang Ginoo
Kay wala pa kuno kadto sa panahon,
‘Galing lang wala magpabalibad ang iyang inahan
Ug susama sa usa ka sulondon ug masinugtanong
Anak, ahat hinu-ong nadayag ang iyang
Himaya’g balaanong tahas – ang pagpangluwas
Kanatong tanan gikan sa kinabuhi’ng kawang,
Kinabuhi’ng haw-ang.

Busa, mag-ampo kita.

Sa panahon nga kami laayan, motig-a ang balati-an,
Ug wala nay bulok ang tanan namo’ng makit-an,
Inahan, ipangalyupo mo kami, kami’ng mga uhaw
Ug bu-ot molâlâ sa bahalina sa gugma og grasya,

Ayaw pabalibad.

Kon ugaling kami mangaluya pagpakigbugno ni’ng bangis
Nga mangtas namong’ kapalaran, inahan, kami ipangaliya,
Intaw’n padimdima sa makapabaskog,
Hatâ-hatâ sa kalamposan og tingusbawan,

Ayaw pabalibad.

Ig-abot sa punto nga ang among mga pangandoy,
Mga paglaom, mga damgo, mosangkô ngadto sa dalan
Sa walay katumanan, inahan maluoy ka, kami ipangama,
Patung’ba sa botelya sa perik-perik
Sa kahigayonan u laing mga pultahan.

Ayaw pabalibad.

Hesus, Hesus, Hesus,
Unta ang kopa imong ipasa, intaw’n kami hubga
Aron sama kanimo makabaton kami’g kaisog
Dili kami motalaw, pagpasignunot
Sa kabubut-on sa amahan
Kun ugaling mao man.


-- JOHN K. ZABALA
Baltimore, Maryland, USA

paghunas

Ampay sa mga manginhasay
Ang panahon sa pagkahawan
Sa mga bawod.

Walay angay kabalak-an
ang mga mamasolay sa baybay.
Ang dagat mobalik ra’s na-andan.
bisan usahay malangay

Nan, dili angay mag-apura.
Ang dagat ayaw gukura.
Dili kinahanglan’g mahingawa
Ang pagsaka sa tubig hulata.

Tinunto kay mahimong pakyas
Ang pagsulay pag-apas,
Pagbaktas, paglatas,
Ngadto sa lawod nga ni-atras.

Mawad-an ka na’g umoy
Sa laing pag-asdang sa dagat
Dili ka na makalangoy
Sa patuyang nimo’g paugat.

Unta aduna’y kapaingnan
Ang akong pagpa-ilob
Ug dili makawang.


-- JOHN K. ZABALA
Baltimore, Maryland, USA

paghubas

Ang paghubas
Moabot sa kinauyokan
Sa ting-init.

Sayon ra’ng himatikdan--
Ang linaw, ang sapa, ug ang tubig
Sa tabay mogamay-- ang pag-abot
Sa tinghuwaw.

Unsa pa man unya ang ato’ng mahimo
Kon ang yuta maughan na ug magliki-liki
Ang atong mga ngabil sa kauhaw?

Nan, yamyamon ta
Ang usa ka pangilaba,
'Yawat na lang kita hikaloy-an,
Sa mga langit hatagan bisa’g
hamubo man lang nga ulan.

Apan, kon ugaling bungol ang kahitas-an
Ug sa panganod kita yam-iran,
Hala, gamiton ta’ng nahibilin ta’ng kusog
Naugon ta ang tabay ug kawton ta’g
Lawom-lawom, pamasin aduna pa’y nahibilin
Ilalom ‘ning gabagtok nga salog nga lapok.

Unsa-on nalang og mahutdan ta’g kusog
Pagkaw’t ni’ng dalo nga lungag sa yuta?

Usahay naa ra ba’y mga tabay
Nga ma-ughan ug dili na
Mauli-an.


-- JOHN K. ZABALA
Baltimore, Maryland, USA