pangil-ad

Nakapangawat ang akong mga mata
sa nag-amag nga kaputi ibabaw sa lamesa

nga ingog perlas tinabonan og gamayng tualya--

gihuyop sa igang nga hangin ilawom sa mubong lubi 

nga nagharag ngadto sa dagat, ibabaw sa balas nga puti. 

Tungod kay pangawat lagi abi nakog hilabihan ko kaswerte 

nga nagsud-ong sa pagkamabihagon sa kaputi apan 

miigham kini, ug puwerte gyod nakong demalasa:

nag-ugdo man diay ang tutonlan sa tunto, ahaka!

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

kunotasyon

“Nagplano ko nga kontakon si Vicki Bello?” 

matod ni Tantan. “Para unsa man?” pangutana pod nako. 

“Para mapugngan ning akong edad,” niya pa, ug sa dihang 

gisumbalik-pangutana nako ang iyang rason, wala siya 

motingog. Mipadayon ko: “Kon gusto kang mapugngan 

ang imong edad ug mawala ang imong mga kunot, 

balik ngadto sa sabakan sa imong inahan, niadtong 

panahon nga birhen pa siya, wala pa madalaga, 

nagdula pa'g takyan ug nagtuo pa nga ang tag-iya sa itlog 

mao ang imong amahan.” 

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

saad-bigit

(alang kang Lyn ug Ed) 

Kon mahimo tang ulan… duha 

ka lusok sa ulan, ikaw ug ako, 

mapusgay diha sa kalipay sa buhing bulak 

ug mahimong usa ka daligdig nga sapnayon 

sa mahanlas nga mga dahon, usa 

ka tulo nga tuhogon man sa mga tunok 

kon samaran sa mahait nga mga suwab 

sa pagahimoon tang kasaysayan, magpabilin 

nga usa ka tulo nga motipon sa lapok 

 hangtod lamonon na sa kalimot. 

 -- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

hagdanlog

Dili lang ang tanang hanglas sa tiil makadakin-as:

Ang likidong tanglas nga sa tilaok mokanaas, 

Mopalup-og bisan sa lig-ong mga tuhod 

Sa usa nga sa lumba'g dagan hawod--- 

Mopalaktod sa mga ang-ang sa hagdang habog.
Mopapusgay sa lubas nga mga bukog.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

nahabiling kalibotan

Kabiling yuta, liboan ka ektarya:

sulod na lang sa hanap nga handurawang

lumad Subano, Higaonon, Manubo, Mandaya.

Ang nanganawkanawng’ kayutaan,

kalasangan, kabatoan, kabalasan, kasubaan,

gihulagway sa lakon sa di matapos nga panghayhay,

ingo’g makapakurat nga damgo

sa lawom nga kagabhiong pintas ang katugnaw

sulod sa mga gubaong' kamalig.

Sa lagyong dakbayan atua ang nindot

nga mga talan-awong ikatandi sa madanihong bulan--

mga tore sa kaugmaran, dangpanan sa kaalam,

balay nga bulawan… Gihandom na lang kining tanan,

ibabaw sa kanhi lapad nga kapatagang gilaktan

sa hanap putling mga lapalapa sa ilang katigulangan.

-- JON R. SAGUBAN                                                                                                                           Iligan City, Philippines

dalit sa deboto

Dinuyogan sa kaguliyang 

sa nahisaag nga huni,

gipaningkamotang hubaron

sa uyamot nga kiay sa babaye

nga nagkugos sa mga pag-antos

samtang ang usa niya ka kamot

naninguha sa pagbadlis-badlis

sa hangin ginamit ang kandila,

nagpakiluoy sa senyor

aron matagak ang kaluoy

sa mga pasaherong nagpas-an

sa nagkadaiyang sugilanon

sa tulin nga kalibotan.

-- JON R. SAGUBAN                                                                                                                            Iligan City, Philippines

pagsud-ong sa nagsingabot

(alang kang Nanay Bebe)

Nabati ko ang tubag nga gihunghong sa hangin,

tubag sa labing lawom nga mga pangutana sa pitik sa kinabuhi:

Kinsa ko?

Kinsa kita?

Nganong ania kita

niining nagkahamtong

nga kabuntagon nga

mosangko sa pagkasalop?

Nganong kinahanglan pa kitang

moagi ning yuta kon ang atong gamot

wala dinhi mangita sa tubig sa kinabuhi?

Ug uban pang mga pangutana

nga dili na mapadayag sa pulong

ni sa hunahuna ni sa mga pagbati…

Ang diyotay mo na lang nga mga lakang

nga gibantingan sa nanghupong nga mga bitiis

ug sa kabug-at sa miburot nga tiyan

nga mingsuyop na sa kaunoran

sa imong mga aping, mga bukton,

ug karon nahibilin na lang ang mubong

gilay-ong maabot sa imong panan-aw ug

ang daw-piyak nimong tingog^_____

Ang hangin misulti sa lunlong kamatuoran,

“Nagkaduol na ang kinabuhi nga sa tanang nilalang gipaabot;

abi-abiha kini ug gaksa sa tumang kahugot;

ayawg pasagdi nga ang kawili sa lumalabayng kalibotan

ug ang kahadlok sa umaabot nga gingharian

mopalugak sa kainit sa imong pagtinguha niini.”

Gibati ko ang daklit nga kalaay,

ang daklit nga kamingaw,

Apan ang hangin nagpadayon sa pagsulti

nga ang kinabuhi magpadayon.

Ug wa ko kini masabti.

-- JON R. SAGUBAN                                                                                                                                      Iligan City, Philippines

dili lingin ang kalibotan

Gitadlas ko ang kabungtoran 

subay sa abogon, lungagang mga dalan, 

labay sa kanhi suba nga karon nagtingang sapa,

buot motulisok nako nga naglakaw 

ilawom sa bugalbugalong kainit sa adlaw 

nga hagbay rang nagsunod-sunod  

samtang gibaktas ko ang mga sementado

ug patag nga mga dalan sa dakbayan.

Sama ko'g sigbin nga nagpadaplin

sa kilid sa higanteng mga gambalay. 

Sa kabanikanhan buhi pa ang mga payag; 

bisan ang uban nanaghirig, 

sa kaluoy sa Diyos na lang nagasandig. 

Ang pipila ka kongkretong panimalay 

nga gitisok sa bunga sa mga kabudlay 

sa mga nangahas sa paglupad,

latas sa liboang milya, 

sakay sa mga tinguha,

tugdon sa lagyong kanasoran 

aron himoag taytayan ang mga damgo ‑‑‑

mugnaon ang gagmayng palasyo

sa natawhang kabalangayan 

nga nagpabiling as-as, nabiyaan sa lansis 

nga mga pulong sa mga gamhanan. 

Kanus-a pa kaha mobalik ang Kristo 

aron bungtoron ang mga patag 

ug patagon ang mga bungtod? 

Lingi sa imong wala, aninawa ang imong tuo…

Yangora ang langit, dungawi ang yuta… 

Pila na ka katalagman ang mingkino 

ning kalibotang atong gisakyan?

Nagpabiling lainlaing dalan atong gitadlas:

may naglakaw sa mga patag, 

may naglatas pa sa kabungtoran, 

may nanaglingkod sa bugnawng kaharuhay, 

may nanaghago sa kainit gapanghayhay.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

eskinado

Kon garbo ang pakaslan, intawon 

haw-ang ra ang lingin duol sa kumingking,

apan kanang gihulma sa gugma,

dili matatsa sa tawhanong kalumping.

Ang saad sa duha usa ka balaang hukom 

nga tuyokon sa eskinadong singsing.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

si ninoy sa iyang panahon

Kon buhi pa karon si Ninoy,

lagmit wala na siya'y umoy. 

Ambot magpabilin pa ba kaha 

ang kahalangdon sa iyang panglantaw: 

“Ang Pilipino angayng pakamatyan." 

Ambot lang sa tuyok sa kalibotan...

Basin magpabilin ra gihapon 

ang gitas-on sa iyang pagtuo ug damgo 

bisan sa kamubo sa iyang panahon 
taman sa tanghaga nga nisamot

ang pagkabuhi samtang hubaron

sa padayon nga umaabot...

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

uyamot nga panginabuhi

Hinay-sikay

subay sa tulin

nga panahon.

Lakang nunot

sa tikang sa mga takna,

sunod sa aginod 

sa yugto--

mga tiil, kamot,

ikamang sa tag-as 

liko-likong langob

sa mga pangindahay

paingon sa tumong 

padayon sa pagkab-ot…

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

kataslak

Duna pa ba'y labing kusog nga uwang 

gawas sa kahilom sa kagabhion

mga mipakagay pagbalik sa mga bukog

sa gilubong nga kagahapon? 

Ang multo nga mikaluha sa pagkahimugso

Mipakita pagbalik diha sulod sa handurawan--

Ang nindot nga kahayag sa Bulan 

gibadlisan sa panganod 

nga gihulagway sa hunahunang mipintal 

sa mga bakak nga masinati duyog sa kulba:

singot nga manggimaw sa buna, liog, bugan, ilok…

sa  kalag nga nalumsan sa kahadlok.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

ang diyosnong kaluoy

Mokaylap, 

wa'y makababag

bisan hutdon pa'g daob ni Satanas

ang mga kasingkasing

kay kon ang kaluoy na

ang mohuyop 

sa nagdilaab nga kasilag

lakip ang agiw sa pagdumot

mahanaw, motipon 

sa kalimot.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

mitubolismo

Gipaningot ang mga yugto…

Nanggahi ang mga ugat nga mingbathay…

Mga matang namudlot, namula…

Hapit na moabot ang takna…

Takna nga mohukom sa kalag…

Kalag nga nanggahi, namugnaw…

Nagpas-an sa nagbabag nga mga truso…

Kahakog: lansis sa kasingkasing…

Kananam: tagbawon ang dila…

Kalami: sungkabon ang kalalim…

Katagbawan: langoyon ang langit…

Milagro: way katagbawan nga maangkon…

Pantasya: ang ulo sa tawo, sa hinayhinay…

Nauop, ingon sa milurop….

Nauop ug nauop…

Milurop ug milurop…

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

sampayna: usa ka pasumbingay

Kining nagumon 

sa ginhawaan-- gilain 

ang mapuslan, gilimpiyohan

sama sa pagsabon 

ug pagkumot og dahon sa labana 

o di ba kaha ubod sa linghod nga saging

ug unya pino-pinohon 

ang maanyag nga mga pulong:

ukay-ukayon uban ang lamas 

sa mga pagbati hangtod mohumok, 

moalisngaw ang kahumot,

tagamtamon ang kalami 

ug saw-an sa kaliwatan.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

sa yuta

Diha sa bilahan sa yutang imong padulngan

Nahaw-as ka sa igang nga lim-aw, nagputos kanimo 

hangtod mibangon ang banagbanag.

Nahimugso ang tyabaw sa imong pangindahay 

nga gakson ka sa daghang katuigan sa dili pa sakmiton 

sa sabakan sa yutang imong padulngan.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

pariseo

Kon ang patubo diha sa imong ulo

mobayaw, pastilan, dakong peligro!

Mahisama ka ra unya sa usa ka lamat

sangko sa panganod sa imong pagtuo 

nga gihangdan ka sa mga tawo.

Ambot lang dili ba kaha sila lamian

kon paasohan ka sa imong alisngaw,

sukaan sa ilang laway, matagbaw

paghigop sa gabukal nimong katawa

ug pagsumsom sa gidalit nimo nila.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

wala damha

(alang sa mga biktima sa pagbomba sa kaluhang bantayog sa N. Y.)

Wala ninyo damha ang makalilisang ninyong kataposan 

samtang nalingaw kamo sa naandang dula sa kinabuhi; 

wala ninyo damha nga moabot ang kawatan 

ug motulis sa inyong ginhawa sa tumang kahinanali.

Dili kasaligan ang gahom sa kabantog,

sama sa gihuptan sa yuta diin kamo nagatunob; 

kay way sa kalibotan molungtad sa hangtod, 

may panahon sa kabantog, may gutlo sa pagkagun-ob.

Ug kamo, kamo ang alaot nga sinunog-halad, 

aron mahigmata  ang gamhanan gikan sa iyang paghinanok

nga dili niya mahan-ay ang tanan sa iyang mga palad--

may labaw kaniya nga nagtan-aw sa iyang mga lihok.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

pantalan

Inig dunggo sa barko, madungog 

sa pantalan ang kisaw sa pagbati

gikan sa naglatas nga hasi 

sa dili maihap nga mga  balod.

Molutaw ang kalipay sa pamasin

nga makapas-an sa mga karga.

Kon unsa'y itunol, igo na ibayaw 

nga mutya samtang gahangad

ang mga Bajau nga nagpaabot 

sa pagtugpo sa mga sinsilyo.

-- JON R. SAGUBAN 

Iligan City, Philippines

samtang gapadayon paghata ang patron

Gipaningot sa iyang pagsayaw, naghukas

Ang tawong nagbitbit sa kartel diin nahisulat:

“VIVA SENYOR SAN MIGUEL.”

Sa gamayng bag, gibakos sa lawas,

Gisulod ang tisirt nga nag-umog sa iyang pagkiat,

Padayon pagsinggit ning pangilin sa Arkanghel.

Sa gamayng nataran sa dakbayan milibot,

Kuyog  sa katawhang nanag-ampo,

Nanagsayaw, nanagdayeg sa patrong gamhanan;

Abtik, way bikil iyang lusot-lusot,

Mopatim-aw karon,  dayon mawala, motago,

Samtang ingog kilat kahanas, kamot ingog pak-an.

Balik sa atubangan sa templo sa patron,

Gisandig ang gibitbit nga kartel sa mga pulong ;

Samtang sa ibabaw diha gihapon ang dakong larawan

Sa Arkanghel nga sa kaaway nagtion;

Nagpahilayo siya, may kahadlok sa hunahuna gipuyong,

Mga pitakang tambok sa bag hugot nga gikuptan.

-- JON R. SAGUBAN

Iligan City, Philippines