panaringsing

Sa bintana, nasulod an silaw san adlaw, ngan dida 

sa higdaan, mao an akon natandayan paglimbag ko. 

Mao ngay-an nga timprano ka yana bumuhat. 

San mag-aga nga uran, paghinulat nga humuphop 

an imo kabaraka kun san-o maghuhuraw, 

maaataman mo na an imo mga tanaman. 

Pinaglan nga mga dahon nga binubug-atan 

san nagtuturutumbaw nga mga dagaw. 

May mga sanga nga nabanggi sugad san imo kasubo. 

Labi na nga waray ka pa makakabalik san imo trabaho. 

Kay pagtikang san lockdown, mao man an pagbuskad 

san imo pagpinananom. Mao nga aada ka la ginhapon, 

gindadamdam an dahon. Nahibilin nga mga tun-og. 

Mahangad ka sa dampog ngan balik sa mga tanom 

igintatapod mo sa panahon an ira pagrabong. 

Waray ak abat nga kinakaptan ko na an silhig 

nga igrarahig san mga darag. O karuyag ko la 

humarani sa imo. Pagduyog san kaagahon, igsalin-urog 

an kinabuhi san mga nagtitikang pamukad. 

Mga utanon. Nagkakanap an kabubuwason. 

Nalusot sa gi-utan san mga sanga ngan mga dahon 

an kahayag san adlaw nga ginsasalo san imo nawong. 

Nano iton nga aada sa imo mata? 

Pasangil ko nga pakiana, karuyag ko la damdamon 

an adlaw nga naharok sa imo bayhon 

kun pareho ba ini kapaso san akon natandayan. 

 -- REYNEL M. IGNACIO 

Calbayog City, Samar, Philippines

#ldr

Binabantayan ko la gihapon an katunod san adlaw, 

sugad san aton nahigaraan. Para sa aton, bindisyon 

an silaw, paggimlat san kadagatan. Labi na kun hubas, 

iginsusurat san akon tudlo an imo ngaran sa baras. 

Ngan sa pagtaob, iginhuhuring sa tubi 

kahuman paraa an iginbadlis ko nga ngaran, 

nga kunta magkig-videochat ka, batunon an akon tawag, 

o mag-reply man la. Pero higara nga mahiburong 

an mga balud. Iginpusak na liwat sa kun diin nga bato 

an pangamuyo. Didto paglulumton. Lilimuton. 

Ngan yana, naghihingapiyong na san adlat 

nga dara san harupoy. Diri lamrag kun di suliaw  

an ginhahatag san nanganganinaw nga adlaw. 

Nahihidlaw san dalumdom san imo dagaw. 

Mao siguro nga ginpapasagdan ko an pagduyog san 

gab-i. An hagkot, an kasidman, an paghangkupay 

san dagat ngan bulan: Waray makakabaton kun san-o 

igkakasugat an kada tagsa, pero buhi an ira saad,  

kun san-o mataob ngan kun san-o mahubas. 

Kamatuoran, sa kada kadayaw nasusukol an paghulat.  

Ngan bisan diri man an adlaw sumirang, 

                             utro ko nga igsusurat sa baras 

                                            an imo ngaran 

                             tubtub 

                   nga diri na 

                                                 makaabot 

                                 san 

pagpara 

                                 an 

                                            mga 

                         bura. 

 -- REYNEL M. IGNACIO 

Calbayog City, Samar, Philippines

panganuron

Sa dagat niya iginpapanod an amon kabubuwason, sugad san kun paanano naabuyon an baras nga ginkakadkad san tubig dida sa mga tiil, may sugad kapinit nga nag-uuripon sa iya san padayon nga paghulat. Sa pag-inusahan, nagkakaabot sa iya huna-huna an rason san padayon nga paglutop san rapadapa: an maabot nga bagyo, pag-umento san paraliton ngan kami nga iya mga anak. Kakulop, ginsugad niya si Tatay nga ayaw la anay pagpalawod. Ginbaton la siya nga masuna niyan an bulan. Kagab-i, ginsalinurog nira an pareho nga hagkot san dagat ngan tuna. Maaram ak nga diri gin-iihap ni mama an sibad ni Tatay. Kay labaw pa san iya hingyap nga makasibad san damo nga isda, an pagtapod sa kadagatan nga ig-uuli nga nakakabugsay pa an iya asawa. Yana nga aga, andam igdikit an palad sa agtang para tahuban tikang sa namumuhay-puhay nga dan-ag an mga mata nga nagkikinita san linya kun diin an langit ngan dagat dayuday nga nag-uusa. Ginhuhulat an pag-ulwat san tulbok nga igbubutang sa katapusan san iya kabaraka. 

 -- REYNEL M. IGNACIO 

Calbayog City, Samar, Philippines

parapangisda

“Humans have walked/ on the surface of the moon,/ but we still haven’t been/ to the deepest part of the ocean.” -- Tomoko Ninomiya. 

Nagbag-o na an nga tanan, labot la san kadagatan. 

An asin, an balod, ngan an grasya nga ginhahatag 

san lawod. Mao an ginbibinalik-balik san kinabuhi 

nga tinatag-iyahan na san langsa. Diri pinapaglan 

an nadupa nga palatik san pagkapyot san katig  

nga nagsusurusaliwan paghiram-os san burublag  

nga mga bura. Padayon an ulaton nga plywood 

san paghangkop ngadto san samaron na nga kasko 

san iya baloto. Sinukol na niya kun pira kabugsay 

ngadto san lugar nga iya pirmi ginpupunduhan. 

Haluag an dagat nga nanginginahanglan san gi-utan. 

Sa kahiladman, may-ada diri maaabot an iya kawil: 

An mga plato, nga san lamisa diri na mahaharukan; 

an espada, tikang san aragway nga waray kahumanan; 

ngan an mga saad nga waray makaabot ngadto 

san ginsaaran. Iginpapasangilan la san pagkalutaw 

san lubi, paklang, ngan tsinelas nga waray kayang-kayang 

an iya mga inop mahiunong san tiil nga naipit san bato. 

Ginpapakli san kasirom san tubig an napipiksi 

na nga panit. Nag-aaragaw san mga tinae tikang 

sa butod nga tiyan an kaisdaan, sugad san pagkukot nira 

san paon. Sa numero nala makikilala an ira nawong. 

Pero ananuhon pa man kun inundangan na an pag-ihap. 

Sigi la an paglimas san tubig nga nasulod sa iya sakayan– 

an kalibotan kun diin may nasisibad nga mga handumanan. 

 -- REYNEL M. IGNACIO 

Calbayog City, Samar, Philippines

katundan

Makakaginhawa na gihapon an akon pinanlidungan 

nga numero sa kalendaryo.  Kay kun diri ka pa mabaya 

sa kalibutan, diri mapipiritan pag-uli an mga tiil

nga maiha na nga waray hahangkupi san tapo-tapo. 

Mao lugod an pagmamakauli, kun san-o nga diri na 

makakaghangkop an mga kamot, ngan sa huna-huna nala 

mahinanabo an mga harok san mga hinumduman. 

Naduroy lugod an kabaraka, yana nga maaram 

na san kamutangan san imo kahimo, san imo panapton, 

ngan bisan san imo mga uban nga tistigos san pagpinamulat. 

Sini nga takna, nga diri mo na mahibabatian, natigdamo 

la an akon karuyag ig-istorya sa imo. Labaw san ngatanan, 

an hinay-hinay nga pagpuni-as san adlaw kun ginkikinitaan 

mo ini sa butnga san kadagatan, ngan mahingangatawa ka 

san alibangbang nga sinin balud natatapsikan. 

Nahinumdom ak lugod san imo tugon sa akon 

nga tingali nakukutaw na an akon huna-huna, 

kay kun diri krudo, naghahalo nga asgad ngan baga 

san makina an pirmi ko nga naaamyon. 

Tingali gadla naglalamiraw o sa alibangbang 

ko la kaya igsalin-urog an kamingaw. 

Makapira na bilnga san im-im an pamaagi 

san pag-aro pasaylo, nga nahiagian la san diri pagbagaw. 

Sugad san diri permanenti nga mga bura,

kadali bumalik san piniluan kahuman hapyuda 

san palad an tinitipigan nga daster nga igreregalo ko sa imo.

Naruruyagan naton an kapula ngan an mga bukad nga iginburda

Mao an akon ginsupuhan. Magaan ini dad-on ngatanan

diri sugad san mga tiil nga nahingalimot na san dalan.

-- REYNEL M. IGNACIO 

Calbayog City, Samar, Philippines

taraubon

An nahiabtan ko na la, mga harigi san mga balay 

nga akon ginsisinurot-surot ngadto sa dagat 

(kun diin ak nahibaro paglangoy) 

para bisitahon an nahibilin nga mga naglabay.

Waray na didto an hataas nga bato san akon pag-abot.  

Kagab-i, ginpainop ak nga natungtungan ko na ini. 

Ngan nahikit-an ko an kahalapad san hubas                                                                                   kun diin ginpapadayag an talagudti nga sekreto san dagat. 

Waray kabataan nga namumurot san mga buskay 

sugad san amon sadto gin-uuyagan.

Aadto, gintutusok nira an kakunat san panit san balat, 

igpapaligis sa sigad an nahidagsa nga walo-walo. 

Naghinglo na ini nga lugar san iba nga anit. 

Pinanhiluan an ira huna-huna san kapuot 

san diri dinudutkan nga basura 

samtang padayon an kapalid san naaarab 

nga barahibo san gin-iihaw nga ayam. 

Waray na namamangti ngan nanunulo. 

Makuri umidlang an siwak sa tubig nga ginlubog 

san hanang. Pipira nala an bato nga gin-uukab 

san pag-laom nga may-ada nahibilin nga masag, isda, 

o pugita san paghubas. Kun may-ada man makakasamad 

san rapadapa, diri umang o sarad kundi mga lata san sardinas. 

Pira nga kag-anak an waray umilob san hapdos

sadton gindaay san lara san kadagatan an ira kabatan 

san magpasipara ini nga tungtungan an hataas nga bato. 

Didto sira nahibaro pag-ampo. Nakilala nira an patrona 

nga pasasalamatan san mga nasisibad nga grasya. 

Pero san inagi nga Soleda pipira nala an umupod 

sa propsesyon sa dagat. Magabok an bandiritas 

nga nararabtas san hangin ngan nagkalutaw sa tubig 

kahuman bumuhi san ira mga baloto. 

Sa akon inop, magkaupod kami san kabataan 

Diri ak nabati san ira ginhuhuring ngan tigda 

sira nga nagkawara pag-abot san taob. 

Waray ak mahitultol san dalan paggawas. 

Siniplatan ko an pagkamang san balud, 

ginsusukol an iya pagbulos.

-- REYNEL M. IGNACIO 

Calbayog City, Samar, Philippines