balakak

naay hawod lang mo-69 

og mga pulong ug maayong

mobalista og paklayon

balasakan sa atik

balakasi nga lagsik

-- DONZKIE B. ATON

Bagtik, San Remigio, Cebu

abi nako

Ibis lang tinuod ko nga gabugtong paghulom 

ning basyaw sa mga damgo. (Ako kuno ang kinakusgan

nga iho samtang bangis kaayo sa mamala ang giasoy

nilang Omar Khalid, Gremer Chan Reyes, Tim Adlawan…)

Unta maalaan pod ko nga duna'y kaugalingong bakhawan 

sa kapulongan. Apan wala'y bali kay daw tugna sa nabidlak 

nga langit ang pagsapigad nimo ning dughan samtang 

namuswak ang mga samo diha sa lantong. Apan

kini mao'y matuod, gasagpa-banlas bisan sa gibug-aton

sa gapnod nga gikisaw sa Amihan tugbang 

sa kaugmaon nimong gapalingin sa damgo. Bitaw,

ibis lang ko, kutob ra gyod paghangad nimo.

(kang Cheche)

-- DONZKIE B. ATON 

San Remigio, Cebu, Philippines

panilap

Sa bata pa, buotan kaayo siya 

sa pahimangno nga dili mokaon 

nianang batikon kay lagi kuno 

makagahi inig tuli. Apan karon 

nga hingkod na hiamgoha niya  

pwerte man diay niining lamia. 

-- DONZKIE B. ATON 

Bagtik, San Remigio, Cebu

inamang

Kon mopahiyom pagunit-gunit pa sa ilong-- 

hingibog apan dili hingingon bisan hunghong. 

Arang-arang na lang pod na kaysa hingingon 

apan dili hingigo. Lagmit labihan kahingaon 

og nangka kay lupig pa'y nagpilit ang dila.

Ay, pwera buyag sa inamang nga paka-paka!

-- DONZKIE B. ATON 

Bagtik, San Remigio, Cebu

gugma

Bisan pa'g makalaway ang kapula sa hitsura,

garbosa kaayo diha sa gasinaw nga kutsara,

nganong makalisang ang iyang postura? 

Ay, adobong baboy!

Apan nganong bisan gidildil sa kawad-on,

bahala na'g bukogon ug bulingit intawon

sa sug-angan, ako gapasalamat gihapon.

Ay, sinugbang buwad-putpot!

Sa laktod, labi'g pus-an og lemonsito'g sili 

ang karaang suka nga gipatisan, ah, kini

mao'y matuod! Dili na isulti.

-- DONZKIE B. ATON 

San Remigio, Cebu, Philippines

paghikalimot

(alang ni Kuya Dirk)

I

Ang gamay, may gilapdong bato, mao'y bugtong saksi sa mga linyang in the name of the father and of the son… dayong wiris-wiris sa gagmiting kuyamoy sa imong agtang. Gialingog-ngogan na gani ang kabo sa nagbalik-balik nga mga pahimangno. Bangkilyahan la'g pasalig nga basta mag-behave igka-Dominggo dalho'g Bogo primyoha'g Cornetto; o kaha, igkahuma'g hinawnaw mangaon og wow dayon sa kinaham mong Jack The Giant Slayer manan-aw duyog sa kadako sa imong kalimutaw nga, lagi, ikaw si Jack, the farm boy. Dayong dailos sa daw bato kong palad-- kubalon sa paghigugmang walay nagmanggad--manglugnas sa mga buling dala sa katuigan: gikan sa hubonan, dughan, itlogan ngadto sa kiting lahos na sa imong kasingkasing.

II

Sa karaan, gamayng sinasa nga lamesa, maoy magpamatuod bahin niadtong kan-on ug sud-an nga madyekon sulod sa imong alingagngagan. Diin sa kada samoal nimog bugon, ambot ngano, putli man nga mahupay ang kamasulob-on. Dagkong hungit ug pagtutagidyot sa paghukbit bisan og buwad nga tabagak kun patang-pinikas lang ang gipunit, dundonan og utan nga hunit, o sabaw sa amahong kun mawos nga ginamos nga bisan sa kakabos apan ang kabusog, puyra buyag, nagbagiyos.

III

Ang daan, kuspawng banig nga romblon, nahapatik ang baho sa mga linyang buhian sa kagabhion: goodnight Papa Dongkey,  goodnight Mama Mae, La, Lo, Mano Anie,  goodnight God sa taas, goodnight God sa pikas balay, goodnight Moon, goodnight Sun… Ug sa dayon nimong kapukan ubay sa habol ug halok nga buhian, dinuyogan sa imong ihi matag kadlawon nga dili ra tagdon kay kini sulondon-- mopalagsik sa kaugatan nga ugma abton gyod ang tingusbawan.

IV

Apan sayod ko (oo, kinsa ba'y wala?) sa kabuntagon… dakong baligho na ang tanan: kon ang banig mahimo mang kutson, ang lamesa bildo na ug ang bato kudlitan na sa imong pangalan apan ang akong mga maymay, sama sa akong balak– magpahipi na lang unya sa anino sa mga salibunhong nanagpakabana nga manuyhakaw ibabaw sa akong kalibotan. 

-- DONZKIE B. ATON 

San Remigio, Cebu, Philippines

pakigbatok sa mga balod

Daw higanteng salamin sa kapunawpunawan 

ang misatong nga kalantap sa dagat,

kun bolang kristal sa mga panganod

kon sa langit aninawon.

Apan kon nasilo man ni sa wala niya

pagpatalinghog, labaw pa siyang napungot 

kay sa pagkatinuod ang paghunong sa ingon

tabla ra og paglumos sa baybayon.

Busa wala na lamang niya baliha 

ang kahimangod sa naglausag nga bahura¹

bisan og pila na ka gapnod

ang mga pulong giluwa sa mga balod:

“Walay kapuslanan nang mga suwata;

Magdaot lang na sa imong mata;

Gikan sa buntag hangtod maghapon og gambalay 

anang mga linyang dili ikatahan sa panimalay.”

Busa agig pag-angka sa kahimalingka

ug pag-uyom sa nagkabalinsuhi

nga mga dughan dihadiha siya nanalinghog na lang.

Ang laptop gipatay dayon gitik-op

apan naunsa nga kini daw duna ma'y buril²

nga dala aron ang salida³ hanoy pa nga

mopadayugdog pinaagi sa pagkab-ot

og usa sa iyang mga libro nga naglaundok.

______________________________________________

¹ mabaw nga bahin sa dagat

² himan sa pag-splice og mooring line.

³ kinaiyanhong paglihok sa mga sakyanan sa dagat

-- DONZKIE B. ATON

Bagtik, San Remigio, Cebu

patiil

Abi baya nako'g unsa--

Nunot sa pagkiaykiay 

sa iyang pahiyom (mora'g tingsi 

sa kandidato), pila na ba kaha 

ka bra ug panty

ang mihiyodhiyod ini

uban sa pagtrisera og kuwarta

sa Dayang-dayang, Otso-otso

o di ba kaha ning bag-ong

Gangnam-style ug Harlem Shake;

gikan nikundat ang pahumot

sa dalagang gianuhosan

sa sulo nga langkay,

mga tampu’ng sa banika,

nagsinug-ang primos sa

tunga sa tenisan nga gikuralan

og sulirap uban sa bakakong

juicy fruit, magsusapinday

nga ‘hata-hata’ ug Sparkle--

Ug diha-diha natuhog ko ra.

-- DONZKIE B. ATON 

Bagtik, San Remigio, Cebu, Philippines

tinughong

Daw berso libre sa iyang kapagtong,
madukoton, bahaw nga kaanyag

nga gipalubogan og kamay
nga kinogay gikan gipabukalan

diha sa paraygon nga panaksan
uban ang inalisngawng mopalawot

sa dughan nga bisan alom kini
sa kauyamot apan igo na

nga mopagimok sa tanghaga
taliwala sa haw-ang nga

handurawan ug matilok hangtod
sa kabusog nga wala damha.


-- DONZKIE B. ATON
San Remigio, Cebu, Philippines

pauraray

Nagselos ka? Pag-sure uy!

Nakahinumdom ka didto sa plasa?
Kadtong magpauraray ta sa bermuda
Nga nanuslok sa kibot ato lang giagwanta
Samtang nagtutok sa nagpanilap nga buwan
Ug ang mapahiyomong aping sa langit
Namungingi sa kidhat sa mga bitoon.
Makalibog gani kon kinsa gyoy nagtuyok:
Ang langit o kalibotan ba
Ang buwan kun panganod
O gilamat lang tas atong kalimutaw
Usahay gani hadlok kong
Mahuslag didto.

Sa kalit, may bitoong nahulog
Tungod sa iyang kinidlap
Maong sa akong pagtuo nahagbong
Bisan igo lang nagpabathay
Sa nahablon niyang kabusilak
Siyempre, suwayan ko’g isa
Ang tuo kong palad
Sa pamasing masawo
Sama ini…
Apan kon molahos man gyod siyag
Katagak o dili ang kamatuoran
Nga dinha ra gyod kutob akong palad
Ingna ngano?
Tungod kay ang wala nakong bukton
Aduna na may gisapnay.

Agoy, kapino ba atong kusia!


-- DONZKIE B. ATON
San Remigio, Cebu, Philippines

kadtong tiguwang nga gapas-an og basura

Gikan sa iyang pagpusdak
Sa kartong dayag nga bug-at
Kon itandi sa iyang bayhon
Nga labaw pa’y naglukdo og
Pinuthaw nga katuigan—
Kalkag ang tag-as nga buhok,
Kunot na ang kubalong panit,
Lugak na’g ruska ang hawak;
Midungan pod pagdakdak
Ang hangak, panghupaw
Nga gilumsan sa timbangonon pa
Nga kwarta nga basa-basa pa
Sa akong panan-aw
Samtang sa iyang pagtuk-ong
Diha daplin sa karsada
Mitulo ang taas, lanot
Niyang laway nga mao ra’g sabaw
Sa utan nga sinagolan og daghang
Okra nga didto molanding sa liaban
Sa iyang sanina nga naay
Pakaping ice pick nga miligtiw ug
Mitaop sa akong dughan nga
Ako lang gihampola’g bagang aso
Sa akong sigarilyo.

Nanganawkanaw sa hangin
Ang tukogon niyang tuong palad
Paingon nako samtang ang usa
Midailos sa walang bulsa.
Kaingon kog aduna siyay ihatag
Nga super power o unsa ba.
Ug limbongan ang iyang
Pahiyom nga nagbitbit na
Sa gum-os nga Marlboro, unya
Namulong: Bro, padungkaa ko bi.


-- DONZKIE B. ATON
San Remigio, Cebu, Philippines