tsokolati ug pan de sal

Kaniadto, sa ibabaw sa tablang lamisa
Ang tasa sa tsokolati ug bulsita sa pan de sal
Maoy atong mga hinaboan sa atong paglusad
Ngadto sa bag-ong buntag. Nagagikan kadto
Sa gianuosang batirol sa asohong dapog
Ug sa gamayng pogon sa daang panadiriya.
Gasa kadto sa nga mga liso sa kakaw
Ug sa puting harina sa bulawanong trigo.
Ang pagtusnob ta sa pan de sal ngadto
Sa init nga tsokolati daw usa ka sirimonyas
Nga gisublisubli sa sayo tang mga kagutom.
Makadaghan nga wa pay laing nagmata
Ug kita ra ang didto niadtong lamisa
Sa ulop tang pagpamahaw. Kita ra
Ug ang tasa sa tsokolati ug bulsita sa pan de sal.


-- URIAS A. ALMAGRO, M.D.
New Berlin, Wisconsin, USA

ang kinabuhi nga akong gibungat

Daklit apan tugob, matod ni Amadeo Modigliani.

Samtang ako, nga nag-usik-usik sa akong kinabuhi,
Igo lang moyamyam sa mga pulong ni Kahlil Gibran:
"Ang katunga sa akong gisulti way hinungdan,
Apan kinahanglan aron ang bililhong katunga makaabot kanimo."

Aron hiabtan ko pa ikaw.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

sine sa gorordo avenue

Dinhi sa akong lingkuranan
Nanglabay ang kadaghanan--
Ang duha ka nagkahigugmaay
Nga sa dalan nagdungan pagsubay
Ang lalaki nga nadalin-as
Kay nagdali sa iyang pagbaktas.
Ang inahan nga naggunit og hugot
Sa mga gagmay nga kamot.
Ug ang dalagitang nabangga sa poste
Kay nikuyog sa iyang cell phone pagbiyahe

Matag usa kanila adunay istorya
Nga gipatik nako sa akong gininhawa.
Nagdayon si Pepe ug si Aurora,
Nanganak og usa ka dosena.
Niabot ra gayod ang natuwad nga si Juan
Didto sa tumoy sa bukid nga iyang gipadulngan.
Si Nanay Bining nakat-on ra sa kadugayan
Pagbuhi sa kamot sa iyang anak nga kamanghoran.
Ug ang Nokia 6500 nga bitbit sa nagdanghag nga si Lilian
Gilaksi og kalit sa abtik nga kawatan.

-- MARIA VICTORIA BELTRAN
Cebu City, Philippines

balak

Kining akong balak magtuki sa tuyo nga pulong
Tungod kay ang balak usa gayod ka tumong!

Kining akong gamay nga balak
Magtuki sa pulis.
Pulis nga manakop sa mga kriminal.
Igmata ang inyong mga mata mga higala
Kay buhaton ko kining pulis.
Usa! Duha! Tulo! Upat!
Balak= bakal = pusil = pulis!

Sa pangalan sa balaod sa pamalak
Kamong tanang kriminal ayawg panglihok
Tungod kay ang akong tumong-- kaninyo mosikop!


-- LEO BOB FLORES
Bukit Batok, Singapore

kang ingko nga nanampiling

saksi ko. oo, saksi ko
sa inanayng' pagkalawos
sa imong katuigan.

ingko, kilom-kilom na
ang imong panan-aw. unos na
ang imong pagginhawa.

buot unta nakong pil-on
ang panahon. hiposon.
apan wala ako'y gahom.


-- KEVIN A. LAGUNDA
Mandaue City, Cebu, Philippines

sa kaila nako nga musikero

(Bislonggo nga Balak)

Sa kaila nako nga musikero
ngilngig mogitara, kahibalo sa tanan nga kanta
miyembro pa jud sa usa ka banda.
Bungol ka. Oo, bungol ka.
Gapaminaw lang ka,
sa mga dalugdog nga kasuko
sa mga buto nga kasakit
sa mga lagatik nga kasubo.
Gapaminaw lang ka,
sa mga siyagit nga pagbasol
sa mga aguroy nga kamingaw
sa mga uwang nga kahadlok.
Aduna ko’y sekreto ihulog
sa imo way gamit nga dunggan.
Paminaw, bungol.
Sepraha kuno ang tingog sa akong buhok
kung mo haplas ni sa imong nawong.
Sepraha usab ang tono sa mga ginhawa
kung magtagbo ang mga bibig natong duha.
Paminaw, bungol.
Dili ang linahugay sa dalugdog, buto, lagatik,
siyagit, aguroy, uwang
ang makabuak sa kahilom sa gugma.
Paminaw, bungol.
Paminaw sa awit, sa huni, sa balak
Sa akong mga hunghong.


-- KARLA G. QUIMSING
Ilo-ilo City, Philippines

si issa, ako, ug ang mga bituon

Gabii sa ting-init –
hangtod ang mga bituon
nanaghunghongay.
-- hinubad nga haiku ni Issa
















Ning gabhiona. Sama kang Issa
ug sa mga bituon
wa ako mahikatulog.

Apan samtang
ang mga bituon duna’y
libolibo ka laing mga bituon

nga ilang kahunghongan
si Issa ug ako
samang nanag-inusara.

Way bisag usa na lang
ka dalunggan
nga kahunghongan.


-- URIAS A. ALMAGRO, M.D.
New Berlin, Wisconsin, USA

pakyas nga pagpakigdait uban sa mga dalilang

ang takulahaw nga habohabo sa kilumkilom
mituhop sa init nga darohan
mialisngaw ug miipon sa atong gininhawa
mitaklap sa atong alimpatakan
og mga talan-awon sa nahitaligam-ang mga gutlo
kinsay nahinumdom
kinsay nakaalinggat sa labing ulahing ulan
unsa kakusog ang bunok unsa kadugay
una kini mituang
ngadto kanila nga nagpaabot sa among sangpit
sila nga way mapaabot sa tinghulaw
paanhia sila dinhi ug tulisoka kami
taliwala sa among pagbangotan buyboya kami
sa way kulalooy
purongi sa pintas nga panghimaraot
ang among kapakyasan
samtang aduna pay panahon
samtang wa pa ikapakanaog
ang di-mabakwi nga mando
alang kanamo paglabang sa haguka nga utlanan
sa panumdoman

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

paglamoy sa bakunawa sa bulan

Naglinya ang kalibotan
Ug adlaw sa pagtakdol sa bulan,
Ug ang kalibutan gitung-an.

Nangluod ang kahayag,
Nitago sa likod,
Naglibudlibod
Sa anino sa dulom.

Ingon pa sa Dajon:

L=0: Ngitngit. Ang buwan nagpahipi
L=1: Ang bakunawa nga tabonon, mitumaw.
L=2: Ang langit pula. Gilibotan sa penumbra.
L=3: Kilom-kilom. Amorado na ang anghel.
L=4: Nibalik ang tanan sa ilang gipaingnan.

Apan didto sa amo
Usa ra ang gihisgotan--
Ang bakunawang gigutom
Gilamoy ang tanan
Nga iyang nakit-an.

-- MARIA VICTORIA BELTRAN

Cebu City, Philippines

cynocephalus volans: pagkakagwang

Pero og pareho ra ka sa giango-ango,
pagkawa'y ayo, maayo tingali'g adto
na lang god ka tan-awon sa mga mata
sa mga gikatarata o suling-sulingon ba
didto sa hapit-di-masabtang-tinuohan
sa mga katiguwangan nga igo na lang
maglingo-lingo kon imong sukmatan.
Maayo pud lagi og adunay maaninaw
sa imong sakdap, nga bisan wa kuno
ka’y pako apan maayong mohiko-hiko
sa kahanginan kon mosukarap na
ngadto sa kawalaan, nga tabla ra ma'g
giilo sa hangin ang imong pagtadlas
sa kakahoyan dayo'g salibay ngadto
sa kangitngit, ambot la'g diin nasangit.
Asa na man lang unya imong kahulugan
mapangutana kon mahisama ka na lang
sa pangandoy nga hilabihan kapurdoy
og katinuoran, naipon sa mga naagbon
nga mga bituon sa kawanangan. Intaw'n,
kinsa ma’y mohiling nimos' alimpatakan
sa kalasangan sa Kabisayaan nga lupig
pa’y gikumotkumot og kuwang sa kabuot.


-- NOEL D. RAMA
Clinton, Maryland, USA

kadtong siglo nga ang magbabalak napugos pagsulat

siglo kadto sa pagutlan
diin ang talidhay
nag-utaw-utaw sa kalisang
ug ang uniberso miyukog
mihalok sa abog
sa paghinulsol sa Ginoo
sa baliw nga milukop sa paraiso

di na malung-ag ang yuta
nga nahumig sa asido
tawo nangahimong ungo
dihang wan-ay lami ang iyot

tan-awa ang Harry Potter
di ba kini usa ka panagna
sa pagpanggasking sa makina
sa computer age
nga nakabsan sa enerhiya

baya, ang magbabalak
nailo mas papel ug laptop
nagsandig sa tuod milanit
sa tukhing wa na magamit
malinawong mibirisbiris
diha sa nagkagas niyang panit


-- EDGAR S. GODIN
Manila, Philippines

jardin gobe-avions

Sa kainit sa sayong kahaponon ang di-makitang mga tagbalay sa nag-inusarang dakit daplin sa dagat gidaman sa halawom nilang katulogon.

Ang tiglalin nga mga langgam nga namahulay didto nga nakaalinggat sa ilang mga alindasay nahikalimot kon asa sila padulong.

Ang mihipos sa ilang ulo ilawom sa ilang pako wa na kaila sa ilang kaugalingon.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

anghel

"For beauty is nothing but the beginning of terror…Every angel is terrifying." -- Rainer Maria Rilke (Duino Elegies)

Bisag way mga pako
Bisag way gigunitang espada
Bisag way makasulaw nga kaputi
Ang anghel magpabiling
Makalilisang. Sa iyang katahum,
Way ikasukol ang atong mga mata,
Way taming ang atong mga kahuyang.
Kon siya motugpa ning atong kalibutan
Asa ta man siya tagboa, unsaon
Ta man siya pagtagbo? Kay di ko man
Siya katutokan, di ko mahimong dayegon
Ang iyang katahum. Kay di ko man
Masulbad ang tigmo sa iyang pagkunsad
Di ko masuta ang kinutoban
Sa iyang gahum. Ang bugtong
Pangayuon sa nagkurog kong tingog
Mao ra: nga unta iyang alsahon
Kining gibatobatoan kong mga pagbati
Ug itangkil sa langitnon niyang paglupad.


-- URIAS A. ALMAGRO, M.D.
New Berlin, Wisconsin, USA

kolonyalisngaw

(pahungaw bugti sa pangutana sa usa ka Kano nako, “How do dogs taste like?”)

Tunla imong laway kon lud-on ka sa akong ibutyag. Ayaw sampongi imong dunggan duyog sa imong kakurat.

Tinuod bitaw, mokaon og iro ang among kaliwat. Maayo pod mi mohabhab anang itlog sa itik. Panington mi’g bugbog samtang magpanilap og suyop lakip sa pinong balhibo, tinai ug bukog nga gi-umog sa asin ug suka.

Paminaw: Dili talawan ang among dila. Gani, bisan gatila mi sa lapalapa sa mga malupigon, gakat-on pod mi pagbaid ug pagtulon sa punyal sa pagluom. Bisan nangaibot ang pipila namo ka ngipon sa pagkilaw sa inyong pinulongan, nalakip inyong kaigmat sa kapintas nga among gitulon.

Busa, ayaw paghilas-hilas kon di ka buot mabitas imong dunggan. Humok ra kaayo nang ingkibon, ug dayon iluwa aron kilawon sa mga irong gaaw-aw ug mga itik nga lagmit ganahan pod motuhik-tuhik sa imong tabon-tabon.


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

yuta

Gitigom ang yuta.
Gibutang sa sako.
Gikuhaan sa hangin
Kay hulmahon og lain

Sa akong mga kamot.
Ako naghinaot
Nga dili maglukotlukot.

Unsa man ang nigawas?
Usa ka lawas
Nga ang suso nagkanaas.

Hinaot pa unta
Nga ang akong hangin molugwa
Ug sa imo motapon
Kay ako na man karon--
Ang imong agalon.


-- MARIA VICTORIA BELTRAN
Cebu City, Philippines

ang lugar nga gitawag og whatever

Diin si Hansel ug Gretel patambukon,
Aron ang witch lami og paniudto,
Diin mag-film showing og striptease sa mga kapitalista,
Aron matintal mi nga i-mortgage among ugma sa ila,
Diin bisan asa ka moadto,
Aduna'y karatola nga nag-ingon:
Silence please.

-- BAL MARSIUS VALDEHUEZA

Cebu City, Philippines

harana

Gikuskos sa gabii
Ang mga kwerdas sa kangitngit.
Huni sa mga damgo, huni sa mga daman.
Giawit sa tingog sa atong mga pangandoy.
Sa atong mga pamasin. Ang mga tipak
Sa kananoy giabug sa paypay sa hangin
Ngadto sa tiilan sa nagkatulog nga kabulakan.
Ang mga dalunggan sa panahon naminaw.
Ug didto sa itaas, sa kalangitan,
Nagkang-a og dyutay ang bintana sa bulan.


-- URIAS A. ALMAGRO, M.D.
New Berlin, Wisconsin, USA

pito ka tamdanan sa pagpili og baraw

1. Palit og baraw sa adlaw nga himatayon ang buwan.

2. Ayaw panumbalinga kadtong naghingapin ang dayandayan sa puan.

3. Ayawg palit gikan sa tindahan, o sa pandayan. Paghulat nga naay mamaligyaay nga manuktok sa imong pultahan.

4. Ayawg hangyo sa presyo. Bayri ang gibungat nga kantidad, way kapin, way kulang.

5. Tan-aw sa gawas. Wa bay mga panganod nga nagsalimbong sa kainit sa adlaw? Nanagpasiyo ba ang hamiling mga banay sa katilingban sa halapad nga baybayon sa pagmahay?

6. Kinahanglang usa ray suwab. Angay kang masayod kon asa paingon ang baraw kon modalipsay, kon asa mo dapit sumpoon ang talidhay.

7. Labaw sa tanan, kon huptan mo kini nga gisalipdan sa imong bukton, kinahanglan nga ang tumoy niini dili molabaw sa imong siko, kay gikan sa imong palad ngadto sa imong siko maoy imong gitas-on sa imong pagkahimugso.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

ugis ang kabaw

Ang iyang mata asul
Ang iyang ilong taas
Ang iyang panit puti
Ug ang iyang pulong
Iya sa banyaga--
Apan naglumlom
Lang gihapon siya
Sa luna nga tabonon.


-- MARIA VICTORIA BELTRAN
Cebu City, Philippines

tulo ka hugna, usa ka away

GUMALAYSAY

1. Ang Epekto sa Filipinisasyon Diha sa Binisaya

SA tuyo nga magkasinabtanay ang mga Pilipino diha sa usa ka komun nga lengguwahe, gisugyot ni Pres. Quezon sa Phil. National Assembly niadtong Okt. 27, 1936 ang pag-ugba sa Institute of National Language (karon Komisyon sa Wikang Filipino). Ang misyon mao: “To undertake a study of all existing languages in the country and choose one as the basis of a common language.” Tuod man, pagka Nob. 9, 1937, ang Institute of National Language nga gilangkoban sa mga representante sa pito ka nanag-unang pinulongan sa nasod mingdeklarar nga ang Tagalog maoy himoong basehanan (basis) sa pagatawgong Pilipino (nga sa ulahi gihimong Filipino) nga maoy National Language. Ug kini maoy gitawag nakog Filipinisasyon— nga sa ato pa, Filipinizing all Philippine languages. Ang proseso mao ang pagpalambo kuno sa National Language ginamit ang ubang mga pinulongan pinaagi sa paglakip niini sa bokabularyong Filipino. Sa laktod, anam-anam nilang gihimong Filipino (o Tagalog) ang 170 kapin ka lumadnong pinulongan sa Pilipinas. Abag niini, higpit nga gipaimposar sa mga eskuylahan ang language policy diin multahan ang mga bata nga magbernakular...


(PADAYONA PAGBASA pinaagi sa pagpindot sa ngalan sa magsusulat sa ubos)


-- EDGAR S. GODIN
Manila, Philippines