sa isla

Gipakita nimo kanako

nga ang langit ug yuta

masumpay ra sa atong mga tudlo.

Giugom ko ang pangutana

kon unsaon kaha pagsukod

sa atong kaugalingong gilay-on.

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

puti ang kolor sa iyang damgo: a snow story

Sukad pa sa iyang pagkakugmohon, damgo na niya

ang makasinati'g snow, kining snow

nga panagbangi sa duha ka konsepto:

ang katugnaw nga mao'y kawad-on sa kainit

ug pagkaputi nga di kakuwang sa kangitngit,

kontradiksyon nga mopatighulog daw snowflake

sa iyang gabagang handurawan ug karon mao'y

nigitik sa iyang kibot isip usa ka restless tourist,

bahala'g gibandol sa layered sweaters ug jacket,

bahala'g gabagu-od sul-ob iyang winter boots,

apan ang ka-high aning lucky bastard with a US visa

di matupongan bisan at 35,000 feet above sea level,

kay di na jud mapugngan ang iyang pagtamak

sa snow-covered tarmac sa JFK airport,

ug mao na karon siya na'g dress-to-kill,

gibati'g kalami with all that fuzzy feeling,

gakurog sa ka-excited nga at last

makatilaw na jud siya'g snow

makasinati na jud siya'g snow,

makatilap, makausap, makatulon

na jud siya og snow,

sip-on, tears, and all — 

kining tanang kahinam nga karon ga-snowball

sa iyang gatagubtob nga journeyman's dughan

kay kaanindot ra ba sa snowflakes a-falling

nga daw Swarovski crystals moadorno unya

sa iyang bagul-bagol nga karon natarog gamay

(no thanks sa rough landing sa Boeing 777),

pero okey ra, molugnot gyod siya sa iyang gilingkoran

right smack taliwa sa plane for that first glimpse

of that much sought after snow-covered landscape.

But, unsa ba,

nitugpang' pinaugbok ang iyang kahinam

kay ang iya rang naaninag mao ang gagilak-gilak

nga mga longhaul craft ug abohong tarmac sa gawas,

kini tanan  sa ilawom sa great American sun,

nga unbeknownst to him and the rest of the Wild West

— no thanks sa way hinungdang weathermen

in this batshit crazy December weather— 

kalit nilanay sa tanang snow pipila ka days ago,

mao nang bisan asang gawasa siya motikang,

from one state to another,

same climate, ang kainit mamahit, 

ug sa wa madugay

ang iyang dughan

nahimong hurna,

ang iyang ulo

gisugnurang kaldero

sa pinabukalang snow,

damgong ni-evaporate completely pag-abot

sa subong adlaw sa iyang return flight.

Ug mao na,

long story short, kasing-kasing gatibugol,

sa balik sa gipanukarang airport,

kon diin kabudlay ba nga itikang

pagawas sa eroplano naog sa hagdanan

Apan

sa makaduha,

unsang tulokibong panghitaboa

nga imbes sa malupigong kainit,

gisugat siyag huyohoy nga makapaso ang kabugnaw

dungag tugdon sa lisngag niyang ilong

ang usa ka

snowflake

makalibat nga snowflake,

snowflake nga daw gabodots

sa sadyang tinagubtob

sa iyang dughan,

kay lagi nag-snow, minatay,

sa iyang yutang natawhan,

ug siya karon,

gatingsing snowman,

bahalag gitakigan

nga gabukot

sa puting habol

sa damgong natuman.

-- NOEL S. VILLAFLOR

Mandaue City, Cebu, Philippines

tuhil sa hocus-pocus ni Hermes Trismegistus

Mao kini ang eksena nga wala nimo tuyoang gibansay sa imong alimpatakan: gahigda ka nga walay kabalisa, mga mata gipunting lahos sa bintana tugdon sa baybayon, o kaha sa balilihan sikbit sa imong balay, gaaninaw sa langit nga lugom asul, mga panganod puti ug lamurok, nga daw nag-ukon-ukon paglabay sa badlis sa imong panan-aw, ug sa takulahaw gangkap nga kangitngit.

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO

Dhaka, Bangladesh

lakaw, paglakaw na

Mao kini ang imong naabtan

Gikan sa halayo nga biyahe

Diin nangita ka'g sugilanon

Kabahin sa mga angay adtoon  

Ug angay biyaan. 

Ang sapa sa kilid sa imong balay 

Naminaw sa imong ginhawa

Sawmon ba nimo ang iyang kahilom

Haron makumkom ang kinapusoran 

Sa imong gihandom nga kalinaw?

Kahinumdom ko nagsige ta'g hisgot

Niadtong kanunay pa kang nagbaiid nako

Nga bisa'g pila ka libong bituon 

ang moigpat ug moalilong kanato

Dili matugkad ang usa ka damgo.

Lakaw. 

Lakaw. 

Paglakaw na.

Ayaw'g kawili sa imong likod.

Subaya ang dalan nga 

gipitik sa imong dughan

Unya'g basin manginahanglan ka 

sa akong tingog sa taliwala sa imong pag-inusara

Baliki ang atong mga sugilanon

Tingali'g aduna pa'y nahabilin 

usa ka pangandoy nga 

imong gibitay sa langit. 

Kupti. 

Ikudlit sa imong alimpatakan. 

Unya padayon sa

Imong paglakaw. 

-- JOJI PINZON

Cebu City, Philippines

mga hulmigas

1.

Sama sa hulmigas

duna akoy kaugalingong

lugas nga gitulod

sa tibuok kong kinabuhi.

Hiposon

sa gamay kong pinuy-anan.

Ang usa ka lugas

tugbang sa usa ka adlaw

sa ting-ulan.

2.

Mga hulmigas 

nga naglataylatay 

sa usa ka batang. Balikbalik 

gikan sa usang tumoy 

ngadto sa pikas tumoy,

samtang ang batang naglutaw

sa sapa.  Ingon usab kita

nga nia ning naglutaw’ng batang 

nga gianod sa sapa 

sa kapalaran.

-- URIAS A. ALMAGRO

New Berlin, Wisconsin, USA

sa akong kahakog

Sa matag balod nga akong maaninaw, mao ra'y mahanduraw nako 
ang pagdumot bisan tuod nahimuot ko sa dagat sama sa paghigugma 

sa akong kaugalingon. Sa pagbiya nako,  nanumpa ko nga dili na 

mobalik nimo aron ikaw dili na masakitan. Apan sama sa tingtaob, 
nia mousab na pod. Pasayloa ko, dong. Ang kasingkasing usa ka 

kinhason. Ug kini unta imong matugkad sukad naunlod sa lawod.

-- ANNE DAYMIEL

Dipolog City, Zamboanga del Norte, Philippines

matag gabii

Matag gabii sa dili pa moulbo ang kangitngit

sa gilantaw natong langit, manihag una kita

og mga hulagway sarang bawnon sa damgo.

Daghan ta'g kapilian sa diyotay nga talaan.

Banaag nga panagway sa hilom tang gihigugma

dayon natong tabikong sa soneto sa orasan

ug mobahakhak ngadto sa hardin sa kahinanok. 

Manggihay kanunay ang talidhay sa ting-init.

Wa'y dahong motuay kun di ba kaha mangalaya.

Nipis ang panganod nga ianod sa banagbanag

ilabi na sa gihakgom tang kahilom sa higala

o halok ba kaha sa ginikanan sa atong agtang.

Sa paghandom mamalik ang dugay nang mipanaw

o nahanaw. Ug niining maong takna diin ang pispis

eternal nga nagsangpit o nanamilit sa kahayag,

gihangop nato ang daman, o damgo, o limbo isip

kabahin na sa umaabot natong gugma o tunglo.

-- NOEL P. TUAZON
Dauis, Bohol, Philippines

unang linya sa epiko: kang m., akong bulakna

mobunok ang uwan

inigtapos ning sugilanon

sa pagtuang molawig

si lapu-lapu luwan sa linayagan  

hanoy ug way kanaas 

nga mohiwa sa aping sa dagat  

tagsa-tagsa nga mahanaw ang mga isla

tukbon sa yamog sa pag-inusara

katloan na ka tuig 

gikan sa dakong hitabo

giuban na ang matahom nga bulakna

gilumotan na ang dungganon nga mangal

apan sadya sa gihapon ang tabo 

dinhi sa nagtaligsik nga baybayon

mohugot ang taligsik

sama sa paghugot sa kwerdas 

ang balakero nga gadag-om ang mata

mosugod paggitik sa sista

ug moawit sa unang linya

sa wa-pa-matagik nga epiko ning isla

-- IOANNES P. ARONG

Lapu-Lapu, Cebu, Philippines

sa akong pagbiya

Niining kaadlawon

sa akong sa paglakaw

bitbit ang karaang maleta

paingon sa paradahan

sa makausa pa

gitan-aw nako pagbalik

ang akong payag

taliwala sa humayan

ug dayag gihapon 

ang kalunhaw sa labong 

nga basakan nga gisabod

sa takdol nga buwan.

Sa unahan, ang banog

nga gatuyok pagtabok

sa hangin daw bato 

nga natagak

ug nisulbong na pod

palayo samtang gidagit

ang akong kalimutaw...

-- JONDY M. ARPILLEDA

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

buta nga makililimos

"Kay karon kita nagasud-ong sa mga hanap nga panagway daw pinaagi ug salamin, apan makita ra nato ni unya sa laktud nga nawong ug nawong." --Mga Taga-Corinto 13:12

Nagtutok ka sa usa ka tiguwang

nga nagtungko. Ang tayaon nga lata sa Alaska

sa dili madugay mokaliring na unya 

padulong didto sa dapit 

nga gituhoan niya nga haruhay.

Nagtingsi ka samtang imong gisubay 

ang utlanan sa liki sa babayeng bus-ok og dughan.

Maayo unta, naghandom ka, mahinol ni nimo kini'g 

kausa aron mabation pod niya ang gugma

nga dili mabaligya.

Nalingaw ka sa mga bata nga naninguha'g 

hingos sa rugby duol sa waiting shed. 

Kanus-a kaha nila matimtim ang ugma 

damlag? Sama nila, gibulhotan ra sab 

sa jeep ang imong antepara.

-- LESLIE S. NUÑEZ
Compostela, Cebu, Philippines       

ang tiglawog sa ting-init

gibutang nako ang paya 

nga puno og tubig diha tupad  

sa punoan sa mahogany

sa kilid sa paya mao 

ang mga mumho sa bahaw 

nga salin sa mga iro

mahimong mosunod 

ang mga iring nga walay 

pinuy-anan

ug dayon mahimo pod 

mosunod ang mga langgam

nga walay nag-atiman

kahayahay dinhi sa veranda

samtang gilantaw nako

ang giambit kong kalipay

-- RIC S. BASTASA

Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

sa akong paggawas

Naibog ko sa mga bata 

nga gaduwa og bola, ug nakahinumdom nuon ko

niadtong sama pa ko nila apan ang kang Ate

nga munyeka ang gihugtan paghupot. Karon, 

dili unta ko masaag sama sa kasag nga labihan 

ang kaisog bisan sa iyang kahuyang sukad siya 

minglugwa sa bayanan.  

-- JEFF DEL ROSARIO

Maslog, Danao City, Philippines

hubad sa balak nga "oh, i said" ni Charles Simic

Mao'y akong pagtulon-an ang kalag

Nga lisod ipanulti,

Kay dili makita,

Hilom ug kadaghan dili motungha.

Bisan inig padayag niya

Sa mga mata sa bata

Kun sa iro nga wala'y panimalay,

Wala ko'y mga pulong. 

-- MICHAEL U. OBENIETA 

Topeka, Kansas, USA

paglabay, paglimot, pagpabilin

Bisa'g unsa nga gamiton og kausa

ug kausa ra gyod-- mga suwat 

nga dili na usab basahon, mga handumanan

nga dili na buot balikon-- apan bisan dili na 

kinahanglang tigumon ning dughan

ang tanang mga nilabay ug nibiya 

bisan tuod duna'y ipuli apan

sa kadugayan ang kalimot dili gihapon

madagit sa hangin ug sa dagat 

hangtod sa kawanangan kay lagi 

bisan ang atong gilabay ug gitalikdan 

bisan buot pulihan ug kalimtan

labaw pa sa kahangtoran…

-- MA. CARMIE FLOR ORTEGO 

Talalora, Samar, Philippines

kadtong mga baka nga gitugway didto sa tampi sa highway 101

Malinawon silang nakighinabi sa usa'g usa. Matag karon ug unya lantawon nila

ang nangaging' mga sakyanan.  Kasagaran gadali. Ang uban gapaturatoy lang

sa pagdalikyat sa lunhaw nga kinaiyahan.  Nagpadayon sila pagsibsib. Kayano 

sa kinabuhi.  Wala'y mga buhis. Wala mag-abang.  Ang tingusbawan didto 

sa kamalig nagtindog. Nagpiyong ang mga mata sa nag-ingaaa, nagsingabot 

nga kangitngit. Karong gabhiona mahimay-ongan ko ang usa kanila dinhi 

sa plato sa Texas Longhorn Steakhouse...

-- MELQUIADITO M. ALLEGO

Dallas-Fortworth, Texas, USA

alang sa nanglabay ug umaabot pa

kon mangita ka sa karaang tubod
duol sa libon natong kagahapon
hinumdomi lang nga sama sa pailob
kini naay paghubas ug pagkabantok

ug kon gihandom nimo ang pagbutho 

sa tubig sama sa pagbati paninguhaa

nga andam ka sa pagpaabot dugang 

sa dyutay nga pag-antos ug paghinam 

apan walay pagdahom kay basin unya

maughan na ang imong tilaok ug 

maghalhal ka sa gahangos nimo 

nga pagkamang ngadto sa laing tubod 

ug lupig pa nimo ang irong buang

-- ADONIS R. ENRICUSO

Dumingag, Zamboanga del Sur, Philippines

abril

Midaghong ang mga bituon

sa kilumkilom ug nangurog

ang mga dahon ning hataas

nga Abril sa kahidlaw.

Namilit ang yamog sa ting-init.

Lingin ang buwan ug puwa

ang mga buwak sa banagbanag.

Gihagkan ko ang ngabil sa Abril.

Ay, nanistis ang mga pispis!

Midaaw ang buwakaw ning 

kamig nga gabii sa kamingaw.

Nangapkap ko nga nangagho 

sa mga nag-anago nga anino.

-- NOEL P. TUAZON

Dauis, Bohol, Philippines

kabahin sa tubig nga mausik

ikasuko mo gyod kaniadto

ang kabahin sa tubig nga mausik

maong ingon niadto na lang

ang akong pag-amping

nga wa'y motuasik gikan sa baldi

samtang magkawos og ikaligo

alang sa akong mga manghod

hinay, sama kahinay sa imong

pag-agak namo balhin sa katre

kon makatulog nga magyangod sa tv

hinay puno sa pag-amping

nga iyabo ang tubig gikan sa timba

kay ang tubig ra ba nga moambak sa yuta,

matod mo, dili na moukiot balik sa tinubdan

maong ingon niadto na lang sab

ang akong dismaya

dihang nahisgotan sa klase

ang hydrologic cycle

nga ang tubig diay

nga atong giinom karon

mahimong mao rang tubiga

nga giihi sa mga dinosaur

niadtong pisot pa si mampor

kay lagi ang tubig

magtuyok-tuyok ra

sama sa tanan tang mga estorya

hinay ko nga gilamoy sa kasuko

ug may lawas sa tubig

nga mitubod taliwala nato

nahimo tang duha ka linayagan

nga gigisi sa hangin ug sa sulog

ngadto sa managlaing padulngan

apan karon alas kwatro sa kadlawon

dinhi sa inabangang lawak

kawhaan kapin ka milya gikan sa atoa

samtang gaapong nga mapuno

sa tinagidyot nga tulo sa gripo

ang akong palanggana ug baldi

kay mad-an unyang taod-taod

ang mga tubo ning mcwd

nahinumdom ko nga ingon arong mga orasa

magtikawtikaw na si mama sa kusina

samtang ikaw magsuwat o ba kaha magbasa

apan sa dili pa mosawop ang kabugason

pundokon mo sa tabay ang mga baldi

ug pukawon ang giduka pang kabuntagon

sa hinay ug inampingan nga tagasak sa tubig

nga nagkurog pa sa kabugnaw

gikan nanamilit og halok 

ang diwata sa kagabhion

-- IOANNES P. ARONG

Lapu-Lapu, Cebu, Philippines

higot

Ang gugma ingon lang

sa higot sa liog

sa usa ka mananap.

Bisag unsa kataas ang lugway,

ang mananap magpadayon

sa iyang paglugnot.

Kon ang higot tago,

dali ra ang pagkabugto.

-- URIAS A. ALMAGRO

New Berlin, Wisconsin, USA

mubong balak: pahinungod kang Urias Almagro

ang bunok sa miaging gabii

usa ka lumalabay nga bisita

nagbilin og daghang yamog

diha sa labong nga balili

nga karon giduladulaan

sa kisaw sa bidlisiw

-- GRATIAN PAUL R. TIDOR

Dipolog City, Philippines