1.14.2017

saxophone sa nag-alindasayng kagabhion


Huypon ko kini...
          Samtang aduna pa’y hangin
          Kining gaaliwasang saloma---
          Samtang aduna pa’y alak
          Ang mga kopita
          Sa nag-inusarang pagtagay.

Huypon ko kini...
        Kay buot kong pahilakon
        Kining negligee nga kagabhion--
        Kay buot kong ipabati
        Ang mga pangindahay
        Sa nangluod nga salimuang.

Huypon ko kini...
          Aron ihagawhaw ko kanimo
          Kining halandumong sonata---
          Adunay mga pangagho
          Nga mahisalaag magkinto
          Taliwala kanato sa tago.


-- MELQUIADITO M. ALLEGO                                                                                                                    Lake City, Florida, USA

ang mga imbisibol


“We must talk about poverty, because people insulated by their own comfort lose sight of it.”-- Dorothy Day

Si Mana Lusbi singkwentay siyete, nangahingo nang ngipon
ug ubanon, imbisibol na na siya sa mga syokoy sa kanto.
Apan kining mga syokoya, imbisibol sad ni sila sa mga dalagang
nangitag uyabon diha sa iskina, kay wa may nahot ilang bulsa.
Nagdagsang nang mga imbisibol bisag asa, unya tingali
tungod sa ilang kadaghan, nanugwak sa kwadro sa kasagaran,
Nangalwak sa mga mata ni Mayor, ni Gob, ni Honorable,
di na hinuon hingkit-an bisag nagpanon sa kadalanan, tiyanggihan,
simbahan, nanghuot sa dyipni, bus, bapor.
Sa kadaghan sa ilang mga panginahanglanon, makabungol
sa mamamati, ang gutom kaabay nila matag-oras, bisan sa ilang katulogon,
wa’y takos makatug-an sa kasakit nga ilang hing-agoman.
Kay imbisibol lagi, way apil sa ihap ilang tampo
sa kauswagan-- giihap ra ang ani: Tonilada sa bugas, asukar, kopras.
Wa’y nakaalinggat nga pagkahuman sa ani, wan’ay
gilung-ag si Teryong magdadaro ug si Sinta iyang asawa
nga mao’y ningpugas ug nanggani; si Usting mangingisda
wa’y apil sa lista, naihap lang ang kinilo sa isda nga iyang nakuha.
Linibo ka kilometro sa dalang sinimento, kapid-an mga tulay ug edipisyo,
wa’y labot si Nitoy, Leoncio ug Ruben, mason, panday, peyon,
ug ilang mga asawa ug anak nga ilang gibuhi, gipakaon,
gipaiskwela sa ilang sweldong mora’g kura.
Dili apil sa kwenta sa puhonan ang kusog, dugo ug singot,
kaning tanan imbisibol.
Wa pa’y labot niini ang mga lumad nga atoa nagpakabuhi
uban sa sawa, unggoy ug agila sa hinikalimtang bungtod.
Labaw pa to silang imbisibol, kay ang makit-an man lang dayon
sa panggamhanan mao ang pundo sa minahan, ang kahoyan
para sa logging, iniktaryang yuta nga mahimong patagon
para matamnan ug pinya, saging, ug palm oil trees nga puhon
mao’y tinubdan sa dolyares alang sa ikalambo sa nasod.
Ako, imbisibol sad baya ko,
us’ ka maistra, magtutudlo sa mga anak sa imbisibol parehas nako.
Unsa pa man diay? Tudloan kaha nako ning mga bata mamareho
kang Paquiao, imbisibol kaniadto, karon Pambansang Kamao na,
ug labaw sa tanan, naa na gayud sa Senado. No guts, no glory,
matod pa ni Kuya Manny, maoy labing maayong pamaagi
paglagbas sa pagka-imbisibol, ngadto sa pagka-bisibol.
Bilib kos’ iyang pagkaboksingero. Pagka-senador hinuon,
bahala nang Ginoo. Dinha to’y imbisibol, panahon ni Marcos,
gipul-an sa iyang kahimtang, gamay’g sweldo, dagha’g utang,
asawa buntis, anak hubakon-- kahanap sa iyang kaugmaon,
wa’y nakit-ang kapaingnan, nakahukom og ambak sa eroplano.
Ambot lang, mora baya’g nadayonan to.
Bawo lang, mahal man nang tiket s’eroplano, uy.
Puyo na lang. May klase pa ko tomorrow.


-- MERLIE W. ALUNAN
                                                                                                                        Tacloban City, Leyte, Philippines

1.05.2017

sa dili madugay


alang kang J.

nangudlot ra gyod
ang mga sanga sa akong kahoy

usa na lang kagabii
mamulak na kini

hangtod mamunga
sa laing semana nga antoson

dugang pang mga adlaw ug gabii
idugang ko pa niini

tukma kong gipangandaman
aron ang hinog ihatag kanimo

kon mobalik ka pa


-- RIC S. BASTASA                                                                                                                      Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

sa dalan colon, ika-30 sa nobyembre


Uban sa mga karaang edipisyo, dinhi gapabilin ang kaguliyang ubos sa panganod nga nanglagom sa kamabdos. Wa’y puas ang mga namaligya og bisan unsa sa ilang isig ka tulda, ug wala pul-i sa ilang ngadto-nganhi ang mga mamalitay dinhi sa kinatiguwangang dalan sa nasod. Ug karon, ning kasumaran sa adlaw’ng natawhan sa hingpit nga bayani, dayag didto sa unahan nga gahinay-hinay og pangabot ang mga gabagulbol, gamartsa aron magpundok pagsupak sa kanhi diktador nga ilubong tupong sa mga bantayog. Gapista ang gakadaiyang bulok sa mga banderitas, mga paskin, mga bandera. Bisan ang gaung-ong nga mga kilat dugdog dili makapahunong sa ilang kayugot. Niduyog sa ilang masinupakon nga mga kanta ang kabanha sa mga tambutso. Gapadayon ang mga gawarawara, gaduslit og dahunog nga kuyaw mopahagsa sa langit.

Ay, pagkalinaw!
Gipasayaw sa hangin:
banderang itom


-- R.L. BERTULFO                                                                                                                                      Talisay City, Cebu, Philippines

1.03.2017

g-to-g


Giecar

Nganong bisan karon mora’g kulang pa man gihapon ang akong gugma? Kabalo bitaw ko lisod ang imong  kagahapon. Apan, nganong nausab man ka? Lahi man ko nila.

Kahinumdom ka kadtong una tang nagkaila? Mao to ang higayon nailaila nako ang kinaiya nga naganahan nako sa imoha. Apan nganong nalahi naman ka karon? Unsa naman ta? Gikapoy naka? Karon, nabati nako nga lisod kaayo ko higugmaon.

Glemmel

Kanunay kong magbalhin-balhin og lugar. Lahi ang ilang mga nawong. Usahay, magpabilin ang mga baho sa mga abog. Kasagaran, dili tanang butang nako masigo, maong ang uban ibilin na lang nako sa karaan nakong gipuy-an. Kon madimalas ko, mawala ang uban nakong mga gamit sa pipila ka tuig sa pagbalhin-balhin bisa’g asa. Molahi na pod ang mga dalan nga ila-ilahon aron lang makauli.

Sugdan nako sa pagpintal sa bungbong sa kinaunhang adlaw sa pagbalhin, maningkamot sa pag-ilis sa tanan.  Usahay, ikaduha pa gyod nako pintalan aron humot ug morag bag-o ning dapita. Ipasulod ang mga kahon sa bag-ong panimalay. Ug kuwaon nako ang mga sulod niini. Ang uban, kasagaran bug-at. Kanunay na lang ingon ani, apan kinahanglan man. Maningkamot nga bitbiton tanan, ipasulod ug ipahimutang bisan sakit na sa mga kamot, sa bukobuko hangtod sa dughan.


-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                                  Cebu City, Philippines

ang mga estatuwa sulod sa lake park


Ang mga estatuwang galaray,
Galingkod atubangan sa lanaw,
Anaa ra’y ikaambit nako dri:

Ang igmat nga mata kaniadto
Magluyloy ra gyod sa hinay-hinay
Paingon ngadto sa pagkataya
Bisan unsa pa kabagtok
Sa puthaw iyang gama.


-- DANESSA ALINSUG                                                                                                                Bucheon, South Korea

1.01.2017

pagsud-ong sa nagsingabot


(alang kang Nanay Bebe)

Nabati ko ang tubag nga gihunghong sa hangin,
tubag sa labing lawom nga mga pangutana sa pitik sa kinabuhi:
Kinsa ko?
Kinsa kita?
Nganong ania kita
niining nagkahamtong
nga kabuntagon nga
mosangko sa pagkasalop?
Nganong kinahanglan pa kitang
moagi ning yuta kon ang atong gamot
wala dinhi mangita sa tubig sa kinabuhi?

Ug uban pang mga pangutana
nga dili na mapadayag sa pulong
ni sa hunahuna ni sa mga pagbati…

Ang diyotay mo na lang nga mga lakang
nga gibantingan sa nanghupong nga mga bitiis
ug sa kabug-at sa miburot nga tiyan
nga mingsuyop na sa kaunoran
sa imong mga aping, mga bukton,
ug karon nahibilin na lang ang mubong
gilay-ong maabot sa imong panan-aw ug
ang daw-piyak nimong tingog_____

Ang hangin misulti sa lunlong kamatuoran,
“Nagkaduol na ang kinabuhi nga sa tanang nilalang gipaabot;
abi-abiha kini ug gaksa sa tumang kahugot;
ayawg pasagdi nga ang kawili sa lumalabayng kalibotan
ug ang kahadlok sa umaabot nga gingharian
mopalugak sa kainit sa imong pagtinguha niini.”

Gibati ko ang daklit nga kalaay,
ang daklit nga kamingaw,
Apan ang hangin nagpadayon sa pagsulti
nga ang kinabuhi magpadayon.

Ug wa ko kini masabti.


-- JON R. SAGUBAN                                                                                                                                      Iligan City, Philippines

encomium


Aduna'y punoan nga kalit nibutho
sa akong tugkaran. Ako ra ang nakaila
sa iyang ngalan. Taas kini,
himsog na, hamtong.

Wala man siya maghatag og bunga,
wala bisan gani bulak. Apan
bisan pa tingali di na niya kinahanglan,
tungod makaabot na ang iyang mga gamot

sa kahiladman kon asa ang pundo sa tubig,
buboan gihapon nako, putlon ang sagbot
sa iyang palibot, tigomon ang tagak
nga mga dahon, hiposon.

Sa matag buntag, bisitahon nako siya,
tutokan, ngisihan, ug sama sa akong pag-ampo
suginlan siya sa hilom. Ug kining tanan,
wala damha nakong nabuhat.

Hangtod karon, gapadayon. Nasayod ko
nga dili lahi sa tawo ang pagpangga
sa unsa man nga dili
kahibawong mahigugma.

kang B.

 -- JESSREL E. GILBUENA
                                                                                                                   Bantayan, Cebu, Philippines

12.04.2016

ug karon gibati ta


Ug karon gibati ta nga morag namansahan kita
Gikiyugpos ta ang atong mga kamot
Aron paghaling sa katapusang baga,

Ang atong mga anino kataposang mga taming
Sa nagkalapad, nagkaduol nga kangitngit.

Sa mga karsada nanubo ang mga krus,
Sa mga eskinita mga santilmo midan-ag sa atong gilaktan.

Manambo ta sa atong mga bintana aron pagsiguro
Nga ang tanan nagpabilin sa ilang kahimtang.
Manambo ta sa atong mga bintana aron pagsusi
Kon ang balili anaa pa ba sa kabalilihan,
Ug ang rosas, sa karosasan.

Nagkalapad, nagkadako ang kangitngit
Nga natawo gikan sa usa ka pamulong,
Patyon ta mo, patyon ta mong tanan,
Ug ang katawhan miabiba, misuliyaw
Ug tuod man, mga bukog, mga unod nangahunlak.

Mitimbakuwas kita sa dihang nakamatngon ta
Nga morag dihay natagak ug mikagay,
Morag may mga pultahang wala makandadohan,
Mga bintanang abli ug wala masirad-an,
Manampong kita sa baho sa pulbora
Ug manghimatiis sa pinisik
Sa dugo sa atong mga bitiis og makadaghan
Apan mitapot kini uban sa kangiob
Ug dili na mapapas.


-- ESTER TAPIA                                                                                                                                    Kathmandu, Nepal

pagduhiraw


Gikan sa kahinanok, kahibulongan
Nga ang akong ulo nahagtak sa yuta.
Sa pagkabuak, nibuhagay pod
Ang akong utok apan gipunit, ug
Gibalik nako pagsumpay ibabaw
Sa akong liog bisa’g gakawilkawil.
Gipangita gihapon ka tadlas sa kangitngit
Ug bisa’g gitukob na sa buwan.

Pangga, sabta lang baya intawon
Kining pagkapkap sa imong anino.
Kining mga samad akong gibawon
Kay wa’y laing makaalim ini gawas nimo.


-- MECHELLE S. CENTURIAS                                                                                                                    Cebu City, Philippines

12.02.2016

giwang


Naipit ang lady bug 
samtang gapahipi sa atbang ang lain pa
nga gitawag og stink bug. Diha sa bildo
nga tamboanan basin gibitbit pod ilang kalag

paingon sulod sa kainit. Ambot kinsa'y mas igmat tali

sa duha ka mamang— wala gapaambit
sa hagip-ot nga buslot. Giabog sila sa hangin
aron ang kangitngit sulod sa lawak makasaksi
sa ilang panaglalis.


-- DENNIS S. SARMIENTO                                                                                                                      Baltimore County, Maryland, USA

babag


May anino karon nga nagbuntaog
Lawas ba sa tawo o punoan ba sa kahoy
Milihok ni sa akong paglakang
Bagtas sa dalan sa kagabhion.
Takulahaw di na mapiog sa akong lawas
Mga tiil ko di na mabaswat
Kamot sa kaluya migunit sa kakapoy
Napugngan ang akong mga tunob.

Nagbuntaog nga anino wa na nako makita
Usa diay ka pangpang sa magahi nga bato
Sa iyang dughan ang hangin sa kinutoban
Apan ang gininhawa sa kamatuoran
Usa man ka gantuong sa usa ka pagtuo:
Way ilhon ang damgo bisan ang kakapoy
Andam kini motuyhakaw aron molupad
Bisan kon mokapakapa pa ang kataposan.


-- ERNESTO D. LARIOSA                                                                                                                   San Fernando, Cebu, Philippines

11.30.2016

ang pagbalik sa kagahapon


Ang takdol nga bulan maoy katipik sa kinaiyahan nga mahimong dili nimo mamatikdan (gani, dili mosantop sa imong hunahuna) sulod sa hataas nga panahon. Ang imong mga adlaw ug gabii magpabiling hingpit (o haw-ang) bisan wala kini. Dili igsapayan kon kapila ka na mahiatli niini, sa usa lang ba ka higayon o sa makadaghan. O diin kaha. Apan mahitabo nga usa ka kilumkilom niana samtang nag-alindasay ka sa may tamboanan, naglatagaw ang pangisip o kaha nagtimbang-timbang og usa ka hinungdanong desisyon, mokalit lang kini pagsubang sa imong atubangan, agresibo nga modutdot sa imong nawong—mapahiyomon, lamurok, himsog, nanghimisong—ug diha-diha kalakbit na usab ang takdol nga bulan sa imong kinabuhi.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO                                                                                                       Dhaka, Bangladesh

triptych: kinapyotay


i.

Kon kanus-a ko
nihunong,
mao po’y imong
pagsugod
og kiyod. Nabinat ko
sa imong pagkapyot
ug nipadayon pod ka
sa pagkapyot.
Ning higayona,
palaman ra ko
sa imong duha ka paa.
Sa imong ngabil,
napuga gyod akong abaga
samtang gipulihan
sa imong gininhawa.
Nabungol na ko
sa imong inagulo.
Apan sa dihang gililoan
pagtila, mial-al ko.
Dayag ang sulirap
sa imong panan-aw
inig pas-ok nimo
sa kinlaw nga baraw
sa akong bugan.

Aguroy! Nabalintong
ang kuwarto
dihang nasintada ko
sa suhito
mong pagsagunto.
Matag pantok
nasamot ko’g kaluklok
sa higdaanan.
Bisag tuod nalit-ag
sa imong kabug-at,
mikapyot ko nimo
daw gabitay sa pangpang
sa hubag mong dughan.
Dinhi pod sa akong dughan
nalakrahan og patik
sa kalumo sa imong paghapak
ug pagkumkom. Imo dayon
gipuwas ang pungpong
sa mong buhok.
Ug sa akong panan-aw,
mora ka’g pati
nga nakalingkawas sa hawla:
nag-alindasay’g kapakapa
duyog sa imong paghingal.
Nagkab-itay tang duha
ug atong atngal midikit.
Nagbalod-balod
ang binag-id
sa dughan, bugan
hangtod miiktin,
miigking, mikirig,
nakilat, nasiak
mibugwak.
Samtang ikaw
misibaw—
nikawan
ngadto sa kawanangan—
ako mibusikad ngadto

sa nagkatag nga kabituonan.

ii.

Kabisado na ta.   Kabisado na
                      sa mga ingon ining
eksena—
                  galimod lamang
sa kahilom.
Naminawra ta
sa kukabildo
sa atong kumingking
nga nagpaseyo sa boulevard
sa imong tiyan. Arang-arang pa
tingali ilang lakaw kaysa gipakita
sa liking samin sa bungbong,
diin tataw ang tanang nangakatag.
Tingali, nipatim-aw nga ingon ani na ta
katipak nga gaabot gihapon
ining matang sa pagsabot.
Ug kalit ka nibagutbot
sa extra kilo nga nadugang
sa akong bilbil.
“Tambokikoy na man ka, doy!”
“Ikaw pod, hubag na imong tutoy.”
Ug gitubagan dayon ko nimog hapak
nga gipakapinan pag tanday-tanday.
            Sa atong kahawoy, mikagay
            ang kalaay dinhi sa higdaanan.
            Sa tanang buot untang pakisawon
sa higayon, niuyon lang ta
dihang naghabol ang kahilom.
Mintras wap-a nibagting ang takna,
naunlod ta sa isig-usa natong unod.

iii.

Ugma, mopadayon lang gihapon ang takna.
Wala ta’y ibilin nga saad sa isig usag-usa.
Ugma, igo lang hilam-oson kining kagabhion.
Mogawas ra ta sa kuwarto. Gaalsa lamang

sa tagsa-tagsa natong kabug-at. Way pulong
bahin sa panamilit nga mopilit sa hunahuna.
Ugma, mangutingkay napod ko’g pulong
sa wanang samtang gahayhay’g mga sinina

para sa sunod semana. Ug walay mansa
ug buling mabilin gikan ining panag-uban.
Ugma, ang imo lang magasto maoy palaliton
sa bag-ong sayal nga hagbay mong gitinguha

sa Forever 21 o kaha panggatas sa baba
nga gapaabot sa inyoha. Ugma lahi na pod
nga dagway atong ipakita. Lahi napod
nga mata nga modagit sa atoa.

Lahi na pod nga kamot atong mahawiran.
Lahi na pod nga ngabil atong malambigitan.
Lahi na pod nga sugilanon atong madunggan
ug lahi napod nga kalipay ug kasakit

akong mabalak. Lahi ra gyod ang ugma.
Mao gyo’y gibalikbalik nako’g ingon
sa akong kaugalingon samtang gatutok
sa kisame. Mohilam-os unta ko daan

apan nabati ko ang imong pagkapyot.
Daw naalimungawan, nilingi ka nako.
Mihunghong, “ayaw lang usa. Ugma na...”
Mihunong ang takna. Sa akong katingala,

ayha pa ko nakabantay sa lamok
nga taod-taod na gapista
sa atong unod. Ug gisubayan
nalang nako ang naandang huni:

diha sa nihit nimong paggimok
ug pagyamyam samtang gahinanok
dinhi sa akong dughan.


-- TON DAPOSALA                                                                                                                         Cagayan de Oro City, Philippines

Daghang salamat sa mga maniniyot nga gapaambit sa ilang mga hulagway sa Google ug Flickr.