ayutthaya

Nangagni ka nga bisitahon  

ang lugar sa mga guba ug buak. 

Maong naa ta diri, nag-iyahay 

og tindak sa bisikleta taliwala 

sa nahabilin ug nagpabiling 

mga estorya sa nakalimtang emperyo. 

Nagpanglingi ka, gitan-aw, gibanabana 

ang gintang natong duha. Dako, 

daghan ang nahitabo sa sud 

sa usa ka tuig sa atong pagpuli-

puli og huwat. 

Kon unsa man gani ang mahitabo 

sa dalan nga dili pa nato makit-an 

gikan sa atong gibarogan, 

unta di nato hikalimtan ang propesiya 

nga atong nakit-an sa Ayutthaya: 

dili tanang lugar sa mga guba 

maot; aduna kini’y gipaambit 

nga kahilom ug katahom 

 nga angay natong paminawon 

 ug dawaton. 

-- JONA BRANZUELA BERING 

Munich, Germany

ang paghatod

Naputos na ang akong mga dalhunon: 

usa ka backpack ug dakong maletang 

hinuwaman sa akong ig-agaw. Naghilak 

si Mama, nagsigeg ingon, “Ayaw 

gyod pagbinuang sa Cebu. Tarong 

gyod og eskwela.” Ikaw, hilom 

nga gikarga ang akong mga bagahe, 

ang labing bug-at di maalsa, kon di 

gidada natong duha. Ang dagat 

sayong giduaw sa habagat, sama 

sa usa ka estudyanteng gahinam-hinam 

sa unang adlaw sa klase. Nagkaanam 

og kakusog ang pagtuo nga ang kinabuhi 

sa isla di para kanako. Nakasabot ka, 

matod mo pa. Pagdunggo sa sakayan 

sa laing baybayon, imong gihaw-as 

ang akong mga karga. “Pag-ayu-ayo 

didto,” matod mo, dayog laknit 

sa pisi sa makina. Sa imong paglayag 

sa naandang kalibotan, ang lawod 

nga atong gitalikdan ug giatubang, 

nagpabilin lapad ug tibuok, kapila man

kini gisamad-samaran ug samad- 

samaran sa hangin ug mga sakayan. 

 

-- JONA BRANZUELA BERING 

Munich, Germany

postcard sa taliwala: kuala lumpur-new delhi

Labing Pinangga,

1

Duha ug tunga ka oras ang nakalahi sa duha ka syudad, apan sa mapa sa kalibotan nga gipilit nako sa bungbong usa ra ka dangaw ang ilang gintang. Hapit wa ko pasudla sa boarding area kay kinahanglang naa ko’y kopya sa e-visa. Ang pasabot sa copy, segun pa sa Malaysian staff, kanang mahikap. Nagdagan-dagan ko sa pagpangita’g ka-printahan sa e-visa. Nakahilak. Ang airport usa ka dakong syudad. Hapit ko nasaag. Salig. Salig, matod ko.

2

Nagpiyesta ang langit. Ang kilat nangamras sa kangitngit. Naa ko sa middle seat. Chinese ang pikas. Indian sa usa. Kaihion kaayo ko. Apan maikog ko mohangyo sa akong tupad. Gilingaw nako ang akong kaugalingon sa pagtan-aw og The Terminal. 11:23 p.m na. Hapit na. Hapit na.

3

Samtang nagkaduol ang oras sa atong panaghimamat, ang akong utok nagrigodon. Pananglitan, aduna’y mosyagit og bomba samtang galinya ko sa immigration. Pananglitan, mawa ang akong passport. Usahay, nakahuna-huna ko nga usa ka idlas nga hayop ang kalipay. Ug kini dili para nako.

-- JONA BRANZUELA BERING                                                                                                              Tuburan, Cebu, Philippines

kabahin sa imong pangutana kon unsa-- ang dagat o ang bukid?-- ang labing duol sa akong kasingkasing

Aron matubag nako ang imong pangutana

angayan tingali nga suginlan ko ikaw 

atong mga katuigan kanus-a ang akong amahan 

momata og alas tres sa kadlaw'n, maglakaw

og kapin usa ka oras padu'ng sa suba diin

iyang gigaid ang iyang sakayan, sama 

sa iyang paggaid sa among turong hiniktan. 

Angayan tingali kang makahibaw'

nga samtang manghugas ko sa mga plato,  

ang dagat manambo sa kanal-kanal 

sa duha ka bungtod ug kon katkaton nako  

ang punoan sa tugas sa atubangan 

sa among balay, makit-an nako ang ulo sa simbahan. 

Angayan tingali kang makahibaw' 

nakat-onan nako ang pagpanigpo og danggit

sama nga ang matag punay nakong makit-an--

nakuha sa laang-- akong buhian. 

Aron matubag nako ang imong pangutana

kinahanglang makahibaw' ka: ang kangulngol 

sa tunok sa danggit daw pinitik sa kasingkasing 

sa punay kansang mga pako nakatilaw 

sa naandan nga kapunawpunawan.

-- JONA BRANZUELA BERING 

Tuburan, Cebu, Philippines

self-portrait

Aduna ko'y tulo ka tasa.

Ganahan pa ko mopalit og daghan. 

Aduna ko'y upat ka kaldirin. Ang duha ra 

ang akong kasagarang gamiton. Pito ka buok 

ang akong trapo. Ang duha ilisanan na. 

Ang bulingon nagtapun-ok. Daw usa ka pamilyahan

Ang kahilom. 

-- JONA BRANZUELA BERING 

Tuburan, Cebu, Philippines

isla

angkona

ang isla sa imong kaugalingon

ang imong mga batuong baybayon

ang imong mga pangpang

ang bakikaw nimong mga kahoy

ang imong gibiyaang mga balay

angkona 

ang imong kasakit

ang mga sinuka sa syudad

nga nagkatag sa baybayon 

sa imong kaugalingon

-- JONA BRANZUELA BERING 

Tuburan, Cebu, Philippines

ala una sa kaadlawon, enero 1, 2015

Galisod ang babaye 

sa dakong cake nga iyang

gibitbit samtang gapara

og taxi. Gadali, gikugod 

ang tuig nga ninglahoy ra'g iya.

Gahangad ang lalaki 

sa mga bituon nga gakumbitay 

sa kahoy, dayo'g dagkot sa sigarilyo

aron bugnoon ang kabugnaw 

nga nanguhit sa iyang tingkoy. 

-- JONA B. BERING 

Tuburan, Cebu, Philippines

sa tingtugnaw

Tingali angay nakong basulon

ang hangin nga ningtayhop

sa akong tingkoy kaganihang

naglakaw ko padu'ng sa atoa.

O di ba kaha, ang dakong sanga

sa kaymitong imong tinanom

nga karon nagbabag nas da'n,

o kaha ang siloy nga ningkapa-kapa

aron mangatagak ang katugnaw

nga nangumpayot sa iyang balahibo.

O di ba kaha, ang salibong nakaipsot

sa bungbong natong amakan

aron, sa makausa pa,

habulan ko sa kamingaw

-- JONA BRANZUELA BERING 

Tuboran, Cebu, Philippines

mga dagway sa kahangol

gilamoy sa usa ka night club 

ang kapin duha ka gatos nga kinabuhi

gaaso ang usa ka bandehadong nasod 

alang sa usa ka mumhong isla

galaway ang usa ka babaye 

sa kapin pito ka libong kalipay

-- JONA BRANZUELA BERING 

Tuburan, Cebu, Philippines

adelfa

Ang hilo sa kinawat

nga adelfa gipilo'g kaduha:

Una, ang nag-ukon-ukong kakulba

nga ang tag-iya nagmata pa.

Ikaduha, ang tagok sa pinul-ongan

nga labaw pang law't sa kabalaka.

-- JONA BRANZUELA BERING

Tuburan, Cebu, Philippines

dagom

Wala na ko kamatngon nga naa'y talinis 

nga gipangita sa gamayng tindahan ni Mama. 

Wan-a tong "Papalita kog dagom, Nay Pena!"

nga mamukaw sa nahinanok nakong apohan.

Kaniadto tingali daghang mga tastas

ug gisi nga angayng sursihon ug pikoton. 

Tingali wa na'y mga tastas nga angay 

kabalak-an ug atimanon, ug ang mga gisi

dili na angay panumbalingon karon. 

-- JONA BRANZUELA BERING

Tuboran, Cebu, Philippines

halwa

usa kini sa mga higayon

sa atong kinabuhi kon diin

ang kalipay ningkuyog og kapa-kapa

sa nakabuhi sa nakalupad

usa kini sa mga higayon

kon diin way ning-unong

sa kahilom sa gibiyaan

-- JONA BRANZUELA BERING

Tuburan, Cebu, Philippines

ang mekanismo sa pagtubo

ang akong kamingaw
sama sa pagpanalingsing

ang gihatag mong tanom
usa ka libuang paglaom

sama sa pagpanalingsing
sa gihatag mong tanom


-- JONA BRANZUELA BERING

Tuburan, Cebu, Philippines

ang konsepto sa oras

"You're wasting time!" Ug nahingangha ko

sa imong giingon. Ang pagsud-ong ba diay

sa kaanyag sa akong tinanom nga sabila

usa ka pag-usik-usik? Sultii kuno ko, apo—

sa imong kalinghod nga wala baya’y kalainan

sa akong sabila—mahimo ba diayng’ usik-usikan

ang oras nga wa’y sinugdanan, wa'y kataposan? 

-- JONA BRANZUELA BERING

Tuburan, Cebu, Philippines

ang balak ni wang, samtang nagyaka mi sa baybayon sa moalboal

"Te Jo, paita gyod diay ning atong kinabuhi." Gibira pagbalik sa baybayon ang akong huna-hunang naabot sa utlanan sa dagat ug sa sinugdanan sa Negros. "Tan-awa, magsuwat ko." Dayon, gibadlisan nimo ang ba’s. Sa pipila lang ka gutling, gipapas sa pinong balod ang badlis. Samtang wa ko’y pamilok nga nagtan-aw sa ba’s…


-- JONA BRANZUELA BERING
Tuburan, Cebu, Philippines

nganong magdugay ko sa glassware section

usa ka tanghaga 
ang kahilom sa naglaray nga 
mga baso kay kon matandog 
kini mokagay 


 -- JONA BRANZUELA BERING
Tuburan, Cebu, Philippines

sa akong pag-umangkon

Ang imong wait mora'g
pikas sa orange nagbitay
kon usa ra gani ka pan
ang idunol sa imong apohan.

Ang imong linging mata
mobahad nya mahimong linya
kon usa ra ka slice sa cake
ang ihatag sa imong inahan.

Kon ang imong lawas mora na gani'g
wati, nagkisi-kisi,
motak-om dayon ka sa kahilom
sa usa ka putos nga pan.

Sa pagkakaron, pahimos sa tagurha,
tagutlo nga kalipay kay manguhit ra
unya ang panahon nga bisa'g
unsaon nimo'g tyabaw, wa'y laing

madunol kanimo kon di usa ka putos
nga puno sa pagkahaw-ang.


-- JONA BRANZUELA BERING
Tuburan, Cebu, Philippines

ang pagpanit sa sibuyas

Pagpili og pipila ka buok;
pwede na ang duha o tulo ba kaha,
total duha raman ka putahe
ang imong lutoon
karon. Pilia nang namungingi pa
sa yuta, kay wap-a kana
nakontaminet sa ubang mga kamot.

Ihumol sa tubig makadiyot
hangtod ang yuta magpaulipon
sa tubig. Makita na ang unang
leyer sa panit: purpol-purpol,
puwa-puwa.

Hinay-hinayi kinig panit.
Paningkamota nga di masamad,
kon masamad man uroy, ayaw
kabalaka, di mana malikayan.

Ayaw undangi sa pagpanit
hangtod makita ang pinakadeliket
niyang dagway: purpol-purpol, puwa-puwa.


-- JONA BRANZUELA BERING
Tuburan, Cebu, Philippines

yawe

Mga dalang
daghang libaong.
Naay sakaon,
naay lugsongon.

Usa ka pungpong

sa mga pangutana kon asa na
ang ilang mga purtahan.

-- JONA BRANZUELA BERING
Tuburan, Cebu, Philippines

sapa

Ang mga bato sa imong lawas, hinay-
hinay nga nagpadayon sa ilang panaw,
ang uban nangasangit, nanghapit,
nagpabilin. Sa kalapad sa imong lawas,
sa kakiat sa imong taganas, sa kakusog
sa imong panaw, naay mga bunwag
nga ningsukol sa imong su'g.

-- JONA BRANZUELA BERING

Tuburan, Cebu, Philippines