9.30.2022

dan-ag sa damgo


Ang mga napinupinong bukog 
Sa nahunlak nga tunokong bituon 
Nagkatag nga himbis sa bag-o pa lang 
Napalgan apan karaan nang planeta 

Mao na lang na’y maaninaw 
Sa gisungkab nga kahayag 
Sa bakunawang saag 
Taliwala sa gahagok 
Lapoy nga kagabhion 


-- RODELIO BARELLANO 
Caloocan City, Metro Manila, Philippines

lanog ang biga sa balak


ang igik sa mga kwaknit nga titik 
gaagulo ug gaalingawngaw sud 
sa ngiob nga langob nga imong 
nasayran dinha taliwala sa gabilangkad 
nga wanang sa awaaw ug adunay 
gatubod nga mga birigong pulong 
gaalo sa imong pagdayon nganha 
sa gahilom gainusarang piniriso nga  
danaw gapaabot sa imong linog 
mopakagay mopadagayday mobungkag 
moyagaw sa gasinaw nga tubig nga 
giuhaw sa hapyod ug hagawhaw 
gikan sa imong kinatibuk-an 
suwati na ang naminting lagusa 


-- TEA SOLON 
Mactan, Cebu, Philippines

9.27.2022

hulagway sa kanhing artist


Kon unsa kalimpyo ug malinawon 
ang imong mga obra sa una, bawion ra 
sa nagkaguliyang nga pangutok sa tiggama. 
Angay gyod ikatingala apan kon lantawon 

usab ang imong mga dibuho, anaa na 
tingali daan ang mga timailhan. Wala 
sa mansanas ug uban pang bunga 
sa kambas apan anaa sa anino ug kangitngit 

limod nianang kalibotan nga hingpit 
sa imong panan-aw. Kanang kangitngit 
nga wa'y gilak gikan sa bituon. Kon nabantayan ko lang 
kaniadto, din-a ko matingala nga ilawom 

sa imong limpyo nga panamit ug panghinapay 
naglabaw ang mga baho nga yawyaw sa newsfeed
Susama sa imong mga libak ug bahakhak kabahin
sa mga tawo sama ni Jennifer Laude. Kay, lagi, 

si Adan ug Eba ra kuno ang gimugna sa Sinugdanan. 
Pati sab imong kaligutgot, diin lanog imong panghimaraot 
kabahin sa mga gadala og plakard. Matod pa nimo, 
ang pagbalik sa bulawanong panahon makab-otan lang 

sa kinum-os sa kumo ug uban pang timailhan 
sa padak-anay og lagay—kamangtas sa tigre, kuko sa agila— 
bahala’g usa ra sa liboan ka bisti sa busawon nga buwaya. 
Ug matod pa nimo nga angay ra ipangsunog 

ang mga pa-woke-woke kuyog sa mga libro 
sa kasaysayan aron mahilom ug way-labad sa ulo— 
Hay, pagkahalap sa mata nga nagmugna 
sa mga obra kaniadto. Matag higayon 

nga mahinumdoman ko ang pagka-walay-imik 
sa imong alampat. Makabungog gyod ang kahilom 
ug makabuta ang kangitngit sa mga anino luyo 
sa kahapsay nga imong gihulagway. Makaingon ko 

sa kaugalingon karon nga tipik ra diay to sa tibuok 
hulagway, diin ang kalibotan nga hingpit 
nalakra sa kalimutaw sa masupilong gino-o, 

diin tataw ang kalimpyo ug kalinaw 
nianang matang sa impyerno. 


-- TON DAPOSALA 
Cagayan de Oro City, Philippines

dili kita motugot nga pahilomon ang mga patay

(hubad sa Inenglis nga balak ni Jim Pascual Agustin) 

Ang tawong gatunglo angayng tunglohon 
nga mabuhi sa kahangtoran diha sa atong mga isugilon 
sa atong mga anak. Dili sila mahadlok kaniya 
o sa nalubag niyang pagbanhaw sa laing lawas. 

Dili matay-og ang atong mga anak 
sa iyang mga bahad. Ang madasdason niyang mga iro 
nga duna’y ngipon nga mga bala dili makapiog nato 
sa pagtalikod ug pagkagiw. 

Bisan pa’g mapasagdan ang mga patay 
nga wala giangkon sa mga morge 
o gibalibag daplin sa dalan, 
ang ilang mga dagway gihiktan og packaging tape

dili sila mapahilom. 
Ang kaugatan sa dayag nilang mga liog 
ug ang tuskig nilang mga bukton mahimong mga gamot. 
Ug kitang nakigbatok aron mohandom 

sa kabangis nga gipahamtang diha nila 
nga dili na nato mahuptan mopas-an 
og pait nga bunga aron unya ihansak
sa tutonlan sa malupigon. 


-- GERWIN VIC E. BHUYO 
Bangkok, Thailand

9.24.2022

tubag sa tanghaga ni Berkeley


(alang sa babayeng nagsul-ob og off-shoulder nga blouse sa duha ka oras nga byahe paingon sa Bantayan) 

ang pagbiya 
usa usab ka paghiabot 
ug ang kalimot 
usa ka paghinumdom 
nga ang tanang kasinatian 
usa ka pag-ambit sa pwersa 
nga naglimin sa tanan. 
sa sinugdanan, aduna 
lama’y butang 
ug gihambin kini sa wanang. 
nahimugso ang gutlo 
dihang nayabag ang butang 
nagkiyod-kiyod sa dakong wanang. 
nipahiyom ka ug namuwa 
kay kon wala pa ta 
wala’y nasayod sa tubag 
ning dakong tanghaga 
bisa’g usa. 


-- IOANNES P. ARONG 
Cebu City, Philippines

visitation rights


Karuyag ko mingawon 
yana nga tapad ka 
ngan ubuson ini nga kamingaw 
sugad han pag-imod ta 
han ice cream nga imo gintugon 
paliton ko para hit’ at’ pagkita: 
“Hurot na, Pa,” siring pa nimo, 
samtang gintitimod mo gamit an imo tudlo 
an ultimo turo han ice cream
Kay bisan kun hirayo ka na 
o hirayo na ako, 
waray na salin 
nga kamingaw. 

Pero, diri ba an kamingaw 
dara han kawaray salin? 

Karuyag ko mingawon ha imo. Yana. 
Samtang kaupod ka. 


-- VOLTAIRE Q. OYZON 
Tacloban City, Philippines

9.21.2022

tali sa saad ug paglaom


Sanglit aduna'y gisumbingay 
ang pagpanglarag sa mga dahon, sayon ra 
ang paghanduraw sa ilang pagpailob 

ilawom sa baga nga katugnaw ug nganong 
taudtaod sab unya ang ilang kahilom samtang 
huwaton nila ang katumanan 

sa tingpamulak. Mao sab ang pagluhod— 
kining akong pagpangapkap nga gasanga-
sanga, gasalingsing. Gabinugtong 

ang gilay-on sa kasingkasing. 


-- DENNIS S. SARMIENTO 
Baltimore County, Maryland, USA

pasidungog-handom sa mga anak-yuta


gipuga mo ang kinumkom nga yuta 
ug gihilogan sa mga tinulong damgo 
nga nanagayday sa itip nga bung-aw 
sa imong agtang diin mitipon kini 
sa panan-aw sa imong mga mata.

sa way-kinutobang mga gutlo sa imong mga adlaw 
imong gikawras sagbotong panit sa yuta ug 
sa imong mga palad nanurok, dili ang mga singot 
ug luhang gibinhi mo sa tim-os nga paghigugma, 
kundili mga tanghaga sa dugo! ay ginoo ko! 

ay, nangatay ug nangatkat kini morag mga bagon, 
morag mga pisi sa kayugot ngadto sa mga gihang 
sa imong kalag! sa may ganghaan sa kaadlawon 
gisalibwag mo mga awit sa imong mga amahan 
ug kaugalingon mong mga balak sa kagawasan! 

hain na ang mga bag-ong turok ug mga salingsing, 
ang mga bag-ong saha ug mga gagmayng udlot, 
nga ang laa sa duga-sa-kagabhion wala kasumpo? 
gituphan kaha silag kalagsik sa lunhawng dan-ag 
sa adlaw aron makapamulak ug mamunga? 

ilabyog imong panan-aw ngadto sa mga ganghaan 
sa bag-ong buntag! tanang mga gabon sa katuigan, 
mga mansa sa singot-ug-dugo sa pakigbuntog ug 
pakigbisog, mga luhang nagtaptap sa imong mata, 
mapad-as sa bulawanong dan-ag sa bag-ong ugma. 


-- DON PAGUSARA 
Davao City, Philippines

9.18.2022

pagtultol sa pista


Layoa pa sa baktasonon! 
Kadaghan pa sa mga eskina; 
Asa kaha ko 
liko— sa wala, sa tuo? 
Moabanti ko, o 
moatras na lang? 
Pastilan! Maayo unta 
kon naa pa ko’y maabtan 
sa gikahinamang kumbira 
nga dugay ko na’ng 
gihagoan pagtikang… 
Layoa pa sa baktasonon! 


-- JONALYN ALMACIN-GOURDON 
Nantes, France

lawig


Kining upat ka suok usa ka sakayang wala'y 
katig— ihandos ang pamugsay sa tuo ug 
sa wala, mopakalma sa nag-alindasayng uha. 

Ning upat ka suok duna'y wanang: upat 
ang gatupong nga mga tuhod— ang mga abaga 
sa kabug-at sa daman ug damgo; laing upat ka 

suok ang lawak nga wala gilaraw, wala na’y 
pagtakilid ni pagkaob, luna sa pag-inusara ug 
kalinaw: ang kinabuhi pagpanakay usa ka panaw 

sa upat ka suok sa sinug-ang nga tigmo…


-- CARL B. MANTUA
Baybay City, Leyte, Philippines

Daghang salamat sa mga maniniyot nga gapaambit sa ilang mga hulagway sa Google ug Flickr.