8.09.2013

pagpangita og mga uhong


Kaniadto,
kon dunay liti sa ninglabay’ng gabii,
inig ka buntag mangita kami
og mga uhong. Kay gituhoan man
nga ang liti mao'y makapatubo
sa mga uhong. Ang pagsulat ko og balak 
mahimong akong ikatandi niini.
Kay kanako ang sinugdanan
kalit--daw usa ka liti 
nga mopatubo og mga metapora--
nga sama sa mga uhong
akong pangitaon.


-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA  

hubad sa tinagalog nga balak ni Einstein Mejaro


Dihang Usahay Gipangandoy Kong Mahimong Bawod

Nagtuk-ong ko sa baybayon ug gitutokan ko ikaw nga gapahiyom samtang gaduwa sa lahi-lahi nga paghulma, pag-abot, ug paghawa sa mga bawod. Gikan sa akong gilingkoran, buot unta nakong modagan ug duyogan ka sa imong gibuhat. Apan samtang padayon ko ikaw nga gitutokan, pugos kong nangindahay nga labing palabihon nakong mahanaw ug masagol sa mga bawod. Ang magpakabawod. Ang mapulpog tino sa kaugalingon ug mosulod sa mabulokon nimong kalibotan, usa ka kalibotan nga hangtod karon nagpabiling usa ka matahom nga katingalahan alang kanako.


-- JESSREL E. GILBUENA
Bantayan, Cebu, Philippines

8.07.2013

hubad sa balak ni Bill Knott


Balak sa Buhok

Ang buhok maoy tubig sa langit nga katingalahang gadagayday ibabaw kanato
Mahitabo nga may babayeng ianod subay sa taas niyang buhok ug dili na igkita


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Manila, Philippines

bisan tawgon tang mananap luyo sa kalumo sa atong pagpanilap


1
Wa'y puol ang pag-iring-iring
kon dili kinahanglang mohangyo 
kon ganahan tang mag-iniro.

2
Pasagdi kong magbinaboy
samtang silaw pa sa perlas
ang tinipigan mong mangtas. 

3
Dili kutas ang paglinanggam
sa akong pag-agulo matag tugpa
sa imong dila sa akong gininhawa.


-- MICHAEL U. OBENIETA 
Topeka, Kansas, USA

8.05.2013

talikdi ang tinalikdan


Lupi na ang mga tansan
sa San Miguel beer.
Sama sa pag-ihap
sa mga botelya nga natumba
mao sab ang kabasiyo
sa akong kauhaw.

Matod nimo: Pasagdi
ang panumdoman.

Bisan sa pagpanglabay
sa katuigan nga tin-aw unta 
sa kalinaw kon hikalimtan pa, 
balik-duaw ang mitaliwan
sama sa damgo.

Sakto ka! Maupaw ko
kon lukdoon ko gihapon
ang tataw nga pagdumili.
Di ko nalang iphon ang nanglabay.
Dili hapsay ang pagbalik 
sa tinalikdan. Gani, 

nayunyon na ang lubot sa buwan
og dayag na diha sa kahilom
nga aduna’y natuk-an 
sa banagbanag. 

Buntag na. Pasagdtan ta
nga habolan sa panganod
ang bugtong bituon.


-- DENNIS S. SARMIENTO
Maryland, USA 

despedida


(alang kang Samuel Isiah Cayetuna) 

Hinuon, dunay mga butang nga angay buhian.
Pati atong naandan masapawan lang gihapon
sa pagpadayon ta'g panaw sa tagsa-tagsa
natong padulngan. Ug igo lang ta mopasalamat
sa kaugalingon bisan kapila ta nangabikog
sa pagbaktas sa gipili natong dalan. Apan, syo,

sa tanang nanghitabo kanato, ayaw ko ingna
nga angay lang buhian ang mga gabii
sama niini diin magtapok ta sa lamisa
ug itipon ang kalipay, kalaay, kalagot,
ug kahasol sagol sa usa ka baso’ng ilimnon.
Ayaw ko ingna nga igo lang hikalimtan

ang matag pulong ningdaob sa atong dila,
kay kon molantaw ka balik sa mga naagihan
aduna po'y mga hagawhaw sa hinanduraw,
diin gapungko lang ta sa gawas sa balay,
diin ang hayag sa buwan anaa kanato,
diin saksi lamang ang kabituonan

sa atong hilisgotan nga wa'y paingnan.
Gikan sa pamilya padulong sa gugma,
gikan sa musika padulong sa siyensiya,
gikan sa tsiks padulong sa politiko—
oo, lupigan pa ang mga pilosopo kaniadto
pati’ng mga anguyngoy sa mga iro sa kanto.

Ayaw ko ingni nga igo lang iyabo
kining mga panumdoman diha sa gutter,
labinang lanog kaayo atong tingog
sa kabalayan diri sa Apovel Subdivision
Kanang mga buhakhak nilang Juan ug Nono
nga gapakanaas sa mga kuwaknit,

kanang kalaki ni Sonix nga samokan pa
sa lamok diin iyang pikpikon
ang dagway ni Jopay nga nahapla
sa kasagbotan, kanang mga kanta
nga gisistahan ni Nunoy samtang si Kiko
nayabag sa pag-amping sa mga sa uk-ok,

ug kanang mga way pulos nga tambag ni Lukas
alyas “Doctor Love” kang Antonio nga nasakitan
kanunay sa gugma kay ang gugma kuno giatay.
Apan inigkadugay nakat-on ta ang gugma diay
di lang taman sa pamilya ug pinangga,
lakip pod ang mga tawong kanunay mosabay

sa mga gabii sama niini diin dayag ang mga bituon.
Busa para nako dili angay hikalimtan ang mga pulong
ug tingog. Bahala na kon sintonado ang pagkaskas
sa kuwerdas, basta pareha ra'g igo sa atong gipangtagay
sa kaniadto ug karon, kay kini tanan mogiya nato

balik sa atong bangkete. Ug sa dili pa ta mag-maoy,
dawata kining baso, syo. Imoha ning tagay!


-- TON DAPOSALA
Cagayan de Oro City, Philippines 

8.03.2013

tambis


Gatuo ta nga patay na
ang punoan sa tambis
atubangan sa balay.
Sulod sa usa o duha ka tuig,
daw wa na kini matuboi'g dahon.
Nawad-an sab kini'g daghang mga sanga
ug gani mora'g punoan na lang
ang gapabilin niini-- usa ka haligi
nga may pipila ka lagpad nga dahon.
Hagbay ra pod kining wa bisitaa
sa nga langgam ug kwaknit.
Ug ang mga sulom dugay rang namakwit.

Dihang gidawat na nato
iyang kamatayon,
kalit tang gihagwa
sa iyang pulahong katam-is.


-- GRATIAN PAUL R. TIDOR
Dipolog City, Philippines

sibya mahitungod sa bagyo


Kini na tingali ang kataposan kong sibya. 
Naghaguros na ang unang buylo
sa bagyong Gloria sa kadahonan 
ug ang linagaak sa kawayan nagsulti'g tigmo 
nga lisod tubagon kon anus-a 
magsugod ang kabalaka nga ipalid unya 
uban sa mangalaras nga udlot ug salimuang,
kon unsang ngalan ug gidak-on sa santo
ang makapugong ning nag-ung-ong 
nga paghasi sa hangin ug kon duna pa ba'y
dapit nga kadaganan kon matumpag 
na ang tore ug mabuak ang lingganay
sa simbaha'g paglaom. Wa'y kasudlan
ang panghupaw kon molagom na ang langit,
kun way ibiling abo ang haganas sa panganod:
agiwon sa kilat ang ngalan ug anino. 

Bisan gani ang pagdumili sa tabili sa hakhak
kun ang tabikong sa mga hambubukag 
sa matag punoang gihubngan 
dili igo nga kalaki kon atubangon na nila 
ang paghukom sa tubig ug alimpulos. 
Maukay ang baha. Moutong ang suba.
Ug motiyabaw ang kanding inig ambak
sa langit, lipak, butong ug putot sa lubi:
maglagasak unya sa imong pagkahinanok.

Kon mokagiw na ang palid sa pultahan,
manglupad sa pikas kalsada ang bintana
ug, simbako, mahisukamod ang balay
sa lapok, kinsang bukton ang unahon nimo'g 
gunit aron dili dagiton sa liti ug kilat?
Kinsang palad ang ibukhad aron kumkomon
ang atong pagkahilukapa ug luha?
Ang nagdupa bang arkanghel sa kapilya?
Ang rebulto ba ni Rizal taliwa sa plasa?
Bungol ang kahilom sa imong danguyngoy
inig lagapak unya sa gitakdang pag-abot.
Buta ang kahayag sa imong pagkausdak.

Unsa kaha'g ingon niini ang pagsugat sa bagyo
ug sa mga di malikayang katalagman?
Kanunay natong bantingan ang mga haligi,
lansangan ang ukab sa upat ka bungbong,
ayoho'g bangan ang sagunting sa nipa,
dasagan ang gibukbok natong kaisog,
daigan ang pug-aw nga kandila sa altar,
trapohag pangaliyupo ang giagup-opang
sidsid sa Sagrada Pamilya lakip na 
ang way paglubad nga pahiyom sa Santo Niño, 
kagisan ang takuling sa kaha'g kaldero
ug halingan ang sug-ang sa dughan.

Kon sundon nimo ang akong gisulti, 
dali rang masuta ang hasmag sa alindasay.
Bisan pa'g dinha sa atong tugkaran ibulikat
ang mata sa bagyo, sama sa miaging Emong
nga mibali sa gikaintapang punoan sa dapdap
sa lapyahan ug panumdoman, 
lisod gyo'ng putlon ang banting sa pangandam.

Kini na ang kataposan kong sibya
ug gisugdan na'g uyog sa hangin ang tinipigan
tang kakulba. Pasensiya na, kinahanglan
pod nahong hugtan ang tanang luag
nga bangan sa banting, timbangan, pag-ampo.  


-- NOEL P. TUAZON
Dauis, Bohol, Philippines

8.01.2013

sa tugkaran sa mansanitas


(Pagsubak sa mga lamingpotaheng balak nilang Vicente Vivencio Bandillo, 
Ric. S. Bastasa ug Gratian Paul R. Tidor)

didto sa tugkaran sa mansanitas
gayagaw mga langgam sa buntag
ambahang naniba waykakutas
mga pulahong atngal gitangag

sunoy ug himungaan namatog
gakos sa sanga sa kilumkilom
gahaguros ang mga kuyabog
sa takdol sa bulanong kahilom

haska gyod bayang tam-isa diay
kon tilawan ug tilapan ikaw
parat kun dugosnong kiay-kiay
gasugnib sa gasanting kandilaw

karon mangiti ko nimo gugma
bahalag mansanitas matumba!


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
 Palm Harbor, Florida, USA   

pakigsalo sa panihapon


bisan pa'g milapas
na kita sa eskinita

bisan pag nawala ta 
og di na makatultol

kon asa ang paulian.
apan ayaw ka diha

duna pa gihapo'y
gamayng kahayag

sa unahan-- naa gihapon
ang nanagkot og kandila

naa pa gihapo'y abri
nga mga pultahan

naa pa gihapoy
makaila kanato

mopahiyom mangaghat
kon mahimo ba

nga ikasalo kita nila sa
ilang yanong panihapon


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

7.30.2013

nganong lamian ang kinilaw


Ayaw'g tuo kon may moingon nimo nga tungod kini
sa siling-kulikot, o tungod sa laniw o klase ba kaha
sa bulinaw, mawbgas, guno, ibis,
o tungod sa sibuyas-bombay, o luy-a,
o sa suka, o sa mais-numero 12, o sa talition nga panaksan,
o sa klase sa ipadundon nga tuba nga siyete biyernes,
o sa klase sa kagutom, o sa kahagkoton sa singot
nga motabisay sa atong tampihak,
o sa kabisayaa ining makaonona.

Bahala'g di ka motuo.
Sa pagkakaron, nagpanitsit sa akong
tutunlan ang kahidlaw niadtong usa ka 
malumong buntag, diin ang kinilaw
labaw sa tanang lami sa gikilaw natong
kalipay sa milabayng gabii.


-- OMAR KHALID
Metro Manila, Philippines

sa dihang wala maputos ang love letter


Dili sa tanang mga higayon sa langit ra 
makita ang mga bituon. Usahay,
magpunsisok pod sila sa lapad
nga lamisa gikan sa napapas 
nga mga pulong-- suwat padayag 
alang unta kanimo. Hinaot unta

masabtan nimo ang ilang paggilak
bisan pa'g hugaw sa imong panan-aw.


-- JIN D. GARCIANO 
Camotes, Cebu, Philippines

7.28.2013

ang katahom naa ra sa mata sa nagtan-aw


"Beauty is in the eye of the beholder." -- Margaret Wolfe Hungerford

Usa ka busy nga airport.  Kalandrakas sa lumalabayng mga nawong.  
Sa akong pagpaabot sa sakyan kong ayroplano, usa ka batan-ong babaye 
milingkod sa akong atbang.  Nagbasa ako sa mga istorya ni Kafka.*  
Ug siya nagbasa usab og libro, nga ning panahona, di na maoy naandan
sa mga batan-on nga karon labing mahilig sa binag-ong mga kahimanan.
Usa ka gamayong babaye, petite, ang iyang buhok taas-taas, sangko 
og dyutay sa ubos sa iyang abaga.  Ang iyang nawong nga gitaliwad-an 
sa iyang buhok gamayon usab.  Ang tabontabon sa iyang mga mata 
may pagkaluyloy, ang iyang baba nipis ug morag taas nga badlis nga 
daw ningsangkad sa tibuok ubos sa iyang nawong sama sa baba sa baki.  
Kini dili istorya gikan sa libro ni Kafka diin dunay usa nga mahitungod 
sa usa ka pasahero nga wa mapiho sa iyang nahimutangan ning kalibotan.  
Upod, kini dili usa ka fairy tale, diin mahitabo nga may usa ka prinsesa 
nga mohalok sa usa ka baki ug kini mabalhin ngadto sa usa ka ambongang 
prinsipe.  Apan bisag usa pa kini ka fairy tale, di na kinahanglang 
hagkan pa kadtong kaatbang kong babaye aron siya mabalhin ngadto 
sa pagka-usa ka prinsesa.  Kay sa daklit kong mga pasiklap, kadtong 
bakiong dagway nga nalinga sa kalibutan sa iyang libro, nanag-iya usab 
og kaugalingong katahom.


* Franz Kafka: bantogang magsusulat nga Czech, kansang mga istorya 
labing makatingad-an, ingon sa istorya bahin sa usa ka batan-ong lalake 
nga nahimong usa ka uk-ok, ug ang istorya bahin sa usa ka aliwas nga
mi-report ngadto sa akademya bahin sa ninglabay niyang kinabuhi.    


-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA  

ang paggukod sa higayon


Ang paggukod sa higayon
dili layo sa paggukod sa lalaki sa Baclaran
nga misakmit sa imong cellphone.
Samtang gilabnot pa lang kini,
tingali duna'y usa ka gutlo
nga magduha-duha ka

kon dakpon nimo siya 
o kaha magpuyo na lang sa gibarogan

ug sa imong kalibog
inanay nga milabay ang mga takna 
ug mipalayo sab ang lalaki
nga di lang cellphone nimo
ang gidala.


-- MA. CARMIE FLOR ORTEGO 
Talalora, Samar, Philippines

7.26.2013

pagbalit-ad sa balak ni Ric S. Bastasa nga binali sa balak ni Gratian Paul R. Tidor


Walay hunong ang pagpangiti sa takdol nga bulan, 
gani ang mga kabog nga gahaguros matagakan 
lang gihapon, apil na siyempre ang mansanitas sa tugkaran. 
Ug bisan tuod hanap ang mga silaw niini, mapagan pa  
ang nanagyagaw nga mga langgam matag buntag
ug mga sunoy ug himungaan nga mamatog sa kilumkilom. 
Wala ko hinginli ang bulan nga magpadayon pagpangiti 
bisan himatayon na, ug gani sa unang pagsubang niini
magsugod dayon kinig buhos og iting lanay. Kay lagi-- 

haska gyod bayang tam-isa, nga mosamot kalami 
kon medyo parat-parat: kalalim nga dili ko mahubit
kon ang akong tilawan ug tilapan mao ang namilit 
sa hubo mong lawas nga gipaningot ubos sa landong sa kagabhion.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Manila, Philippines

kon ako usa ka bituon


Kon ako usa pa ka bitoon
buot unta nako nga masiplatan
sa takna nga dawaton 
sa kahayag ang panamilit 
sa kangitngit. 

Bisan tuod dili magdugay
mahanaw ra gihapon inig 
sabwag sa adlaw, dawaton ko 
gihapon sa kinasingkasing 
nga pagpaubos,

ug pagsunod sa kaalam 
sa sidlakan nga kanunay
gapadayon bisan mapalong 
sa higayon nga motugyan 
sa kaugalingon.


-- JONDY M. ARPILLEDA
Davao City, Philippines

7.24.2013

sumpay sa gihuwat


Magdumili sa mahinayon nga pagpadulong sa maayong kagabhion, Kinahanglang magdilaab ang katigulang ug magbagulbol sa kilumkilom; Mapungot, mapungot batok sa kahayag nga himatyon. Bisan ang maalamon sa ilang kamatayon nakahibalo nga tukma ang kadulom, Kay ang ilang mga pulong wala’y gihiwa nga kilat sila Magdumili sa mahinayon nga pagpadulong sa maayong kagabhion. Mga maayong laki, ang ulahi gakayab sa iyang kamot, gahilak kon unsa kasanag Ang pagsayaw unta sa ilang huyang nga binuhatan diha sa lunhaw nga baybayon Mapungot, mapungot batok sa kahayag nga himatyon. Mga tawong idlas nga nidakop ug niawit sa adlaw nga paspas Ug nakat-on, iwit na kaayo, nga sila nagbangotan ini sa iyang pag-agi, Magdumili sa mahinayon nga pagpadulong sa maayong kagabhion. Mga tawong lawom, duol sa kamatayon, nga nakasaksi sa suwaw nga talan-awon Mga matang buta mahimong magsiga sama sa mga bulalakaw ug malipayon, Mapungot, mapungot batok sa kahayag nga himatyon. Ug ikaw, amahan ko, diha sa masulob-on nga kahitas-an, Balikasa, benditahi, ako karon sa imong bangis nga mga luha, giampo ko. Magdumili sa mahinayon nga pagpadulong sa maayong kagabhion. Mapungot, mapungot batok sa kahayag nga himatyon. 


-- MICHAEL U. OBENIETA 
Topeka, Kansas, USA

pagsiplit sa damgo


Sa dili pa ta magsabot, laomi nga wa ko'y laing
pangayoon gawas sa imong pagsalig.
Nagdamgo ka. Ug ako, nagyamyam og balak.
Pero dili kini balak nga manghayhay 
og linuhaang panyo sa mga kutay sa kuryente.

Puyde kaha hinuon nga bertod kini sa tudlo
nga nagdangaw sa gilay-on sa anino ug hunghong, 
kun metrosan nga nagsukod sa bahakhak 
sa mga tanom ug danguyngoy sa huyuhoy. 
Ambot kon manguhit ba kini nga kilat

kun molagubo nga dahunog sa dugdog. 
Uyon pod ko nga mahitungod kini sa kaalam
sa mga baki samtang giharana nila ang gabii 
atol sa pagpangambak sa mga lusok sa dag-om.
Wa kay laing buhaton gawas

sa pagpiyong kanunay sa imong mga mata
ug pahagokon ang kahilom kay sa damgo 
man lang nimo madungog ang akong tingog. 
Wa pod kay laing mahimo gawas 
sa pagpaminaw, mouyon kun modumili ba kaha.

Ayaw na'g sulti; unya motubag nako. 
Dili gihapon tang duha magkasinabot
kay nia ta sa kamatuorang di tika madungog. 
Unahon nato ang mga alindanaw.  
Nagbahasbahas sila asa ka mang dapita 

karon sa imong paglatagawg pagduhiraw.
Dili na nimo sila sapayan pang dakpon
sanglit gawasnon man silang mobatog
kun motalidhay sa imong lumay.
Apan kuydawo tungod kay ang ilang pako

gidul-it na sa nagdilaab nga buwakaw
nga mangatagak unya sa imong kalimutaw.
Kon mopadayon pa kita'g pila ka tudling, 
maabtan nimo ang panon sa mga aninipot
sa ilang panaw paingon sa dapit 

diin naglantugi ang kahayag ug kangitngit.
Inig hangad nimo sa kapunawpunawan, 
gitangag na sa bakunawa ang langit. 
Ayaw'g hilak sa lagaak sa lipak.  
Sunda kanunay ang nagdilaab nga lubot 

sa aninipot hangtod mosangko ka sa palasyo
sa mga engkanto nimong pangandoy.
Mas maayo kon mohapit ta kadiyot
sa mga tanaman ug wa kay laing himoon
gawas sa pagtuo nga nia na kita sa hardin. 

Atangi ang milagro sa pagpangudlot
ug pagpangatagak sa mga layang dahon.
Tan-awa ang nangiyugpos nga piyuros
hangtod sa pagpanggihay sa mga buwak
nga mibukhad sa imong katawag panghupaw. 

Unya, sutaa kunog suway ang kalainan 
nga nag-uwang kanato sa di-mabungat-
sa-pulong nga utlanan sa tingog ug kahilom.
Ikaw nga gihapyod sa pantasyag daman, 
ug ako, nagtukaw aron hagbasan ang mohon 

sa pagbuhi ug pag-angkon, aron subayon 
ang mga gilatid nga badlis sa paghukom,
aron putlon ang mga giatang nga lit-ag 
sa pamalak nga maoy hinungdan nganong
mahisagipot ang pulong sa kasilag.

Pero, unsa kahag baligtad ang atong kahimtang. 
Ikaw ang gitahasan sa pagsubay ug pagkaplag
sa kahibulongan ug kamatuoran,
ug ako, tigpahinumdom lamang sa mga timaan.
Bukhon mo kaha ang imong mga mata?

Ikipat-kipat sa kahayag dayog timbakuwas
tungod kay ang pagbangon gikan sa paghikatulog 
usa man sa mga dagway sa paglaom?
Kun di ba kaha, ingon niini: nagpiyong ka
apan kiyuom ang kamot nga nagkumkom sa damgo. 


-- NOEL P. TUAZON
Dauis, Bohol, Philippines

7.22.2013

maayo unta'g makaabot ta'g 90 anyos


ug balikbalikon ko paghabol ang mga bata sa halayo

gasud-ong kanimong naghagok sa atong kagahapon karon kaugmaon

nangandam sa kaadlawong wa ka na kun di ba ako


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA   

paghubad sa pulong 'home'


Sumala sa atong tema karong hapona
Magbalak unta tag bahin sa home.

Sugod kuno ta sa kinaham panultihon
Nga Home is where the heart is
Lain sad tong A house is not a home
Apan silingan ra na silang duha.

Unsaon man kana paghubad?
Kanang home is where the heart is?
“Kon hain ang kasingkasing anaa ang--
Unsa man--Anaa ang balay? Anaa ang panimalay?
Mora mag dili mao.

Home is where the heart is.
Buot pasabot, gidaladala nimo ang “home” (dili lagi balay)
Bisan asa ka puyo. Dili sad maingon nga
Usa ka ka pawikan nga maglukdolukdog puloy-anan.

Ang matuod nga home (dili lagi balay, dili sad panimalay)
Ang matuod nga home anaa man diay sa dughan
Kay ikaw sayon ra mang mopa-uyon-uyon
Bisag asa ka ilagpot sa palad ug sa panahon.

Wala'y baling manggahi imong tudlo didto sa Alaska
O modagayday imong singot didto sa Nigeria
Tungod kay gidaldala mo ang kasinatian sa home
Nga dili mapalgan sa laing dapit--kasinatian

Sa pagpangga sa atong ginikanan,
Sa paglantaw sa mabulokong kasadpan,
Sa paglangoylangoy sa dagat sa Mactan,
Ug sa pagsuroysuroy sa Colon daplin sa dalan.

Husto diay ang mga Pranses
Nga kon pangutan-on kon unsay home
Motubag og chez nous.
Sa ato pa, ang sa atoa. Home equals sa atoa.


-- ERLINDA K. ALBURO
Cebu City, Philippines

Daghang salamat sa mga maniniyot nga gapaambit sa ilang mga hulagway sa Google ug Flickr.