ikaduhang gabii sa kahaw-ang

Ug gitapuk-an sa kahaw-ang ang anino 

Nga gipugos-pusgay sa pinong liki-

Liki sa kahayag nga nagpunsisok 

Sa nahabiling distansya sa akong mga tudlo

Nga gabaybay sa mga tudling sa kagahapon 

Diin nabawog ang pagpanimpalad 

Sa dapit nga puno sa kahuyang, kagaan, kainit 

Gikan sa kalayong linugdangan 

Sa pagdaob sa mga katawa 

Nga hilaw— gisugnod, 

Gipanid-an, gisundan sa alisngaw gikan 

Sa bangaw nga dili bulawan ang tumoy: 

Pagpanghamoy sa kabilin nga mga pagmahay 

Diin ang balay usa ka monumentong 

Gipapas dihang midagan ang takna 

Paingon-gakos sa wanang… 

 -- ADELA OROZCO 

Pattaya City, Thailand

ang kinatumyan sa hamiguitan

Diha’y milutaw nga bukid ibabaw 

sa panganod. Ah, ang Olympus nga gipuy-an 

ni Zeus sa mga bathala! Ay, dili diay 

sa mga diwata! Basin ang gibug-aton 

sa bukid, gisapwang sa panganod, 

ingon sa hulagway nga mipilit sa kanbas: 

puno sa mga kahoy apan dili dia’y lunhaw 

ang mga dahon kon tan-awon sa layo, pino 

nga asul, madanihon. Buot ko kining sak-on, 

abton ang kinatumyam dayon 

mohigda sa hangin ingon sa bukid nga 

gapauraray, galantaw nako nga gialimut-an 

sa inalisngaw sa kainit sa yuta, 

nagpaabot kon kanus-a 

moduaw ang uwan. 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

sum-okon ta ang mangitngit nga lasang

Ania kita sa mangitngit nga lasang. 

Dala ko ang iwag sa lutikon tang dalan. 

Gibairan mo ba’g taman nang 

Imong hinagiban? 

Dali, hulbota... Ania’y baknit nga gaali 

Pag-amping sa tunob. 

Anaa’y lumot, madakin-as ka; 

Dili kasaligan ning lutikon tang dalan 

Ilawom sa mga kahoy 

Ilawom sa way kahumanang ulan. 

Dinhi sa silong sa sambong sa lasang 

Ang mga gamot ug balagon 

Nga gatuiris, nagsaplid; 

Buot kitang babagan sa gipangita tang kaluwasan. 

Sa unahan, sa unahan 

Anaa ang walog sa kasalbaran! 

Kupti og taman nang paglaom sa imong dughan. 

Wala’y makatuang sa kalayo sa atong tinguha. 

Unsa nang taknaa? Gabii na ba? 

Dugay nang gabii dinhi sa lutikon tang dalan. 

Ang singot ug ang tumog, ang ulan, ang ulan... 

Sakmiton ta gayod ang atong kaluwasan. 

Paghinay, ayawg lihok! 

Sa bato, nagpanago! 

Gituklo ko kaganina, wala tika pahibaw-a. 

Ayaw na’g kabalaka, magpadayon da kita. 

Ayaw gayod buhii kanang sapot kong 

Gikuptan mo— Ay! Dili kana tambag sa maas. 

Buhi kanako! Duol na kita sa kagawasan; 

Natapos na ang mino. 

Hain tong imong hinagiban? Ambi, 

Dawata ra ning sulo. 

Padayon, lakaw sa unahan! 

Anaa na ang gikahinaman tang 

Walog sa kasalbaran.

-- JOHN DANTÉ 

Consolacion, Cebu, Philippines

sa kinasang-an sa ting-init ug ting-ulan

Wala gyo’y katagbawan ang kagutom 

sa kampana—dili matupngan, nakig-indig 

sa gabutod nga mga panganod. 

Ingon ini unta ang utong sa akong pagsangpit, 

molapaw sa kinapusoran sa dugdog 

ug mokawot sa labing lawom nga kauhaw 

kutob sa tuboran sa huwaw. Sus, mausik unta 

kining pagtuo kon wala pa masawo sa nangliki 

nga yuta ang mga mumho sa taligsik.

-- MICHAEL U. OBENIETA 

Topeka, Kansas, USA

baldeney see

(alang kang Dottie) 

Nakahinumdom ka ba sa Baldeney See? 

Sa miaging tuig sa kilomkilom sa usa ka ting-init 

Alas sayes sa hapon nga dili tingsalop sa adlaw 

Nanuroy ta nga putos og jacket 

Ilawom sa kakahoyan tapad sa linaw 

Ug miingon ka dili ka na mobalik sa Pilipinas 

Ug miyungyong og lawom ang mga dahon 

Sa higanteng kakahoyan ug naminaw sa imong mga pulong 

Nga mitibuok daw ang gabon sa tingtugnaw. 

Ang mga gamot sa imong tingog milikop sa daplin sa tubig 

Diin ang pipila ka mga batan-ong lalaki naghumod sa ilang mga bitiis 

Milingi sila ug nangidhat. 

Ug miingon ka sa Europa sa pagkalangyaw 

Tam-is nga wala'y nakaila kanimo; 

Tam-is wala na'y pagtakoban ngadto sa imong ginikanan 

Uyab kaparyentehan mga silingan 

Mga bug-at nga bato nga gitangkil sa imong buko-buko 

Morag sa kang Sisyphus ang ilang mga wa'y kataposang pangindahay 

Kadenang wala'y kabugtoan. 

Ug dinhi sa Baldeney See 

Ang aninaw sa linaw tinuod nimong hitsura 

Diha sa tubig nga gilumotan 

Tin-aw ang imong mga mata ug gikumkom mo ang bato 

Nga pinug-an sa mga pagmahay. 

Ug nahinumdom ka nga sa pag-uli mo sa Pilipinas 

Nabati mo ang lawom nga panghupaw sa katawhan 

Ug kini mibalikos kanimo 

Gikan sa lapalapa ngadto sa tumoy sa imong buhok 

Hugot morag pisi sa rattan nga misuot sa kalasangan sa dugo 

Ug taman natuk-an ka ug buot kang moeskapo apan asa? 

Ilusyon lang ang mga walay kataposang baybayon 

Ang asul init-init nga dagat 

Ilusyon lang ang mga panas nga isla nga giliyokan 

Ug mga barotong linayagan 

Ang mga katkat-katkat kunohay sa kabungtoran 

Ug ang payag nga nipa 

Diin may batang naglingkod sa bukobuko sa kabaw 

Ug ulitawo nga nagsista-sista tupad sa babayeng taas ug buhok

Sa nagsidlak ang pahiyom. 

Moabot ang panahon nga ang mga bulkan kalit nga momata 

Ug molubong niining mga estatuwa. 

Ug miingon ka nga daghan ka nag nakalimtan 

Pasagdi nga ang panahon mohimo sa iyang buluhaton. 

Ang paghikalimot aduna'y presyo. 

Mga sinina mga alahas mga inasal nga baboy 

Ug niadtong dato na gyod kaayo 

Mga BMW ug Mercedes, 

Aan sa mga uyamot, 

Anaa kanunay ang simbahan 

Nga gatanyag og lubos nga kalimot. 

Daghan ang dili mo gustong hinumdoman 

Usa na ang silingan nga milarga sa gawas 

Nga nagpapista sa tibuok barangay kada uli, 

Kinsa mohilak kon gasahan 

Og mga estorya gikan sa lubnganan sa iyang pagkabata 

Pagtalikod niya 

Gilud-an nila ang iyang mga tunob.

Gilaslas sa ilang tamihid ug agik-ik ang iyang bayhon.

Gihuboan ang santos sa kapilya nga iyang gisininian 

Ug gipahumtan og Chanel 

Ug didto sa sinalikwayng kwarto 

Ang iyang gamayng altar hinalaran sa mga litrato sa iyang paraiso. 

Dinhi ang Baldeney See aduna'y lainlaing panagway 

Kon lubog kini isako niini kanato ang iyang mga tinagoan 

Nga mora'g dili angay sa mga langyaw nga parehas nato, 

Usahay tin-aw kini 

Ug dili nato mamatikdan ang kalainan sa asul sa langit; 

Sa asul sa samin diha sa tubig. 

Usahay lawom kini ug mga subong anino moturok 

Diha sa iyang sabakan. 

Kon mabaw kini ang atong katawa buak-buakon 

Ipalanog sa mga bato nga miguho sa kadaplinan, 

Apan karon ang adlaw mipukaw diha sa linaw 

Ug kaliboan ka mga mata 

Nga mibuka ug mipikaspikas sa kalibotan 

Ngadto sa kaliboan ka mga gagmay 

Hinigugma hinikawan nga mga kalibotan 

 -- ESTER TAPIA 

Kathmandu, Nepal

radioactive decay

Katong panit sa saging nga imong gilabay sa basurahan, 

            madugta ra to kadugayan. 

Katong mga buhok nga gikuha sa barbero sa imong ulo, 

            madugta ra to kadugayan. 

Katong mangga nga imong gilabay human nimo tamuyi, 

            madugta ra to kadugayan. 

Kanang imong lawas nga imong giampingan, 

            madugta ra na kadugayan. 

-- LEONEL QUILLO 

Malalag, Davao del Sur, Philippines

ang pagtental sa bata

                          

                           …et iuvenes vestri visiones videbunt… 

                           — Sanctus Lucas, Actus Apostolorum 

1 

Sa imong damgo gainusara ka, nalingaw nga gapauntol-untol og bola sa landong sa mga sanga sa atis nga misaghid sa balisbisan sa karaang tang balay. Ang imong paghigmata nahiatol sa hinanali nga pagpangatagak sa mga dahon. Unta dili kini sundan sa sitsit sa liyon ug ngulob sa taligatos, sa imong pagdagan tungas balik sa lasang sa katulog ug alimungaw. Kay didto, mamanhig ang mini nga mga propeta nga mohaylo sa imong pagsalig ug moasoy kanimo sa sugilanon sa sadya nga mga saulog ug bakanal nga mga bangkete sa wala pay El Tor, sa panahon sa atong katigulangan. 

2 

Biyai ko, bata nga burukinto, anak nga nawala, latagawng bulingit nga hipalgang himatyon ug gisagop sa rabanit nga mag-uuma, sulugoong mapatuyangon nga mobalik isip kulismaot nga kreador sa kulto nga mangangkon sa umaabot. 

3 

Miligid ang bola dulhog sa bakilid lapas sa tudling sa mga asusena liko sa prowa sa ampoanan labang sa koral sa kahayag—ug wala koy laing mahimo gawas sa pagnunot niini. Tungod kay unsa man intawoy iyang nahibaw-an, walay pasidaan nga miabot na diay ang kinabuhi, ang halangdong dinapit nga mapagarbohon, higpit ug masuknaon. Gayod, sa kahinayak sa takna, ang akong kahingawa dili na sapayan nga isilsil pa sa iyang kaisipan. 

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO 

Cebu City, Philippines

pagtabok sa immigration border: hubad sa Inenglis nga balak ni Danton Remoto

(gikan sa Sadao, Thailand ngadto na sa Bukit Changloon, Malaysia) 

Sa ilahang mga panagway nga mabudhion 

Wala'y masanag nga pagbati;

Mabasa nimo ang wala malitok nga mga 

Pangutana: 

Tinud-anay ba gyod 

Nga Pilipino ka? 

Apan nganong imong panit 

Dili man sama sa bulok sa padi*? 

Imong mga mata, 

Nganong wala man gabahirig 

Sama ana nilang 

Molamoy og babi*? 

Ug ang imong mga palad, 

Nganong dili man kubalon,

Galut-od sama sa mga atop 

Sa among kampong? 

Ug ang imong igsoong babaye, 

Mosayaw ba usab siya sa sayaw nga 

Gitumbok nga haram*? 

O manglimpyo ba usab siya 

Sa mga pansayan sa iyahang agalon kada adlaw? 

Matag Domingo, iyaha bang 

Gisul-ob ang pulang kibol nga sayal 

Aron mangalap og lalaking Indiyan 

Sa karaang mall sa Kotaraya— 

Usa ka gamitoyng langgam nga adunay mga balahibo 

Ang bulok sa mga damgo? 

Ug dili ba ikaw usa ka mang-aawit? 

Sama sa usa laing minilyon nga uban pa, 

Gabudlay gikan pa sa Melaka 

Padulong sa Kinabalu, nagalaylay 

'Happy Birthday' sa lima ka mga pinulongan? 

Ug nganong habog man ka, nagasul-ob og

Maligdong nga kamisin ginama gikan sa gapason nga Pranses, 

Nga adunay nipis nga hibla sa kuwentas 

Namungingi sa tinuod nga bulawan? 

Nidi mutsatsa, 

Ni mail-order bride. 

Nidi mang-aawit, ni tigpayuhot, 

Gilibog nimo ang matag-usa 

Sa langyaw nga buhatanan. 

Ug nganong imong paglitok 

Sa Iningles hingpit sa ingon 

Ug daling-masabot?

__________________________________________ 

* padi — humayan 

* babi — baboy 

* haram — law-ay o gidili 

-- GERWIN VIC E. BHUYO 

Bangkok, Thailand

ang dilaab sa mga mata ni Mary Shelley

Gakurog ang mga litra sa balak 

ni inday Mary— nahinumdoman nako 

sa wala pa mataktak 

ang akong tabontabon 

sa iyang kalibotan. Gitukmod ko 

sa iyang mga pulong 

sulod sa ngiob nga lawak. 

Duna’y gamayng dan-ag 

sa gapinal nga kandila, 

ug matod pa ni inday Mary dinhi 

mahimugso si Frankenstein. Gikan 

sa gawas, nadunggan nako ang uwang 

sa mga dahon nga nalisang 

sa huyohoy. Buot kong tutokan 

ang dilaab sa mga mata 

sa tambaluslos nga nagkumbitay 

sa kisami— iyang binuhi 

nga nituok nako dihang 

gianinaw ko ang iyang pagsulod-

guwa sa akong higdaanan. Usahay,

ang lawak mahimong lawod diin 

manggimaw ang kataw 

nga mobitad nako sa ilawom, 

molumos sa akong kahadlok.

Mao nga nilingiw na lang ko 

kay di ko buot nga mahigmata 

taliwala ning urom nga nahimong 

haya sa usa ka pasundayag. 

Ayaw ko’g pukawa. Buot pa nakong 

paminawon ang nagkadaiyang 

mga tingog duyog sa danguyngoy 

sa mga kalag ug sa mga batang 

gisignit sa sabakan, gipanglabay 

sa basurahan. Unya,

sa gamayng bintana, manambo 

si inday Mary; magtagbaw 

sa gusbat nga talan-awon nga daw 

giagian ug bagyo, nangutana nako 

kon duna pa ko’y mahagdaw 

sa kilisiw sa kataposang dag-om nga 

ganiha bughaw ug kanindot tan-awon 

apan karon nahilis ug daw 

nahagsaan og bangaw.

Sige, dad-a ko sa kinahiladman 

ngadto sa wa’y undang iniktin 

sa imong kangitngit hangtod 

mobagtok akong dugo, hangtod 

magupok akong kabukogan, hangtod 

mangangtod ang pabilo sa mga kandila 

ug ang kangitngit na lang 

mao'y mahabilin salin 

sa natagbaw nga tyabaw. 

 -- RODELIO BARELLANO 

Caloocan City, Metro Manila, Philippines

liwan nga nagbalik ang panong sa mga pispis sa amon atop

(para sa mga taga-Barangay Rempes, Maguindanao) 

Pagkatapos sang malawig nga pag-ulan, 

liwan na nga nagbalik sa atop 

ang panong sang mga pispis. 

Ila ginwaragwag ang madinalag-on 

nga pag-abot sa pagkiskis 

sang ila kuko sa tuktukon nga salsalon 

nga ginlubong sang mga panabang 

sang naglubog sa pagkabalaka 

ang bug-os nga Barangay Rempes. 

Ugaling sa ugsaran ni Inday Linda, 

nga ang kalayuon sa amon pulo ka dupa, 

rosal kag santan lamang ang liwan nagbalik 

kag nagwaragwag sang makatalanhaga nga kaamyon: 

daw subong sang mga kandila sang iya pagkawalà. 

Kag niyan sa igsilinghot: mayami, masimhotan 

ang mga bulak nga daw kanaryo sa kasanag, 

nagalapos sa nahaw-asan nga mga dahon 

pagkatapos magsungka si Paeng 

kaupod ang kalag sang isa ka pamilya 

kag mga uyas sang kalan-on nga wala maglitik 

nga iya ginsilhig padulong sa bibi 

sang mga banglid, sa mga gumon nga bakulod, 

sa ulihi nga mga baryo nga ginapatihan 

isa ka madanlog nga purgatoryo. 

-- ADRIAN MEDINA PREGONIR 

Banga, South Cotabato, Philippines