2.16.2009

sa dili madugay
















kadiyot lang kita dinhi
ayaw na anang mga kabalaka

ug mga kahiubos
labi na ang kapungot

usa ra ang atong padulngan
ang lubnganan

ug didto labaw na
nga walay pulos

didto diin labaw pa
sa semento ang kabugnaw

diin lihokan kaayo
ang mga ulod

sama dinhi diin daghan
ang mga wala'y dalunggan


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

sa kasumaran sa imong paggikan
















(kang Tatay Maying, sa ika 10 ka tuig nga sumad )

Taas-taas gyod ang imong gibaklay
Sagka-kanaog sa mga bungtod
Di maihap ang sapa nga imong giubog
Ug ang mga linta nga misupsop
Sa imong mga bitiis.
Lapok. Abo. Bato.
Giagian nimo ang tanan
Sa way pagpinig. O kahadlok.

Ningbahad ka nga ang mga serpente
Nga tag-as og dila, bawog og pako
Mosakdap gyod aron ilugon
Ang akong dala--
Apan ningpasalig ka nga basta
Aduna pa'y bitoon, aduna pa'y gangis
Aduna pa'y hinungdan
Ang atong matag bikang.

Ako nga nagsunod gikutasan
Pagginukod. Sagka, kanaog.
Sa akong mga bungtod.
Usahay sid-okon kos' kahadlok
Labi na kon matahap ko
Nga ang imong mga tunob mapapas
Ug di nako sarang mabuntog
Ang mga alimatok.

Ang mga uwat sa akong bukton
Nagsubli sa imong sugilanon
Nagpahinumdom nga bisag
Di ko kaabot sa imong naabtan
Nakab-ot, naangkon ko ra gayod
Ang imong pasalig ug pahiyom.


-- TEODOSIA "Dindin" P. VILLARINO
Toronto, Ontario, Canada

2.15.2009

hikap
















(hubad sa Iningles ni Eliot Weinberger
gikan sa balak ni Octavio Paz)

Akong mga kamot
gaabli sa kurtina sa imong pagka-ikaw
gabisti nimo sa dugang nga paghubo
gapadayag sa kalawasan sa imong lawas
Akong mga kamot
gamugna og laing lawas alang sa imong lawas.


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

duha ka mubo'ng balak
















Pagsimang

Magpadayon ako ning akong pagbaktas.
Kon di mo ako hikit-an o hidunggan,
Ayaw’g kabalaka,
Wala ako mahisalaag.
Misimang lang ako og lain pa’ng agianan.

Mga Paghulhol

Ang akong mga gabii puno
Sa mga paghulhol sa mga iro.
Way kalainan kon dulom o bulanon,
Kay hangtod karon,
Samang wa ko hisayri
Kon unsa man gyod ang ilang gihulhol
O unsa ang kahulogan
Sa ilang mga
paghulhol.


-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

2.14.2009

tug-ani
















(yukbo kang Yannis Ritsos)

Ang tubig midagayday, mitumog sa darohan, mibanaw,
migilaw. Bughawng lawod, lunhawng lasang,
lunhaw. Pulang atop, puting panganod, way anino.
Ug kanang usa ka pudyot nga aso? Tug-ani ko,
unsay kolor ang mahuptan sa damgo, unsay kolor
ang maangkon sa tunob sa babaye sa basa nga balili
sa sayong kabuntagon, uban sa mga langgam, sa dihang
katunga sa anino sa bagtingan gihakop sa imong palad
ug ang laing katunga gitagoan sa mga kinhason?



-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

katun sa usa ka igat
















Walay igat nga walay paglaom
Walay igat nga walay lubot
Walay itlog nga dili makumkum
Walay ilong nga dili humok



-- LEO BOB FLORES
Bukit Batok, Singapore

balaki ko, baki!
















Unya na nang sawom-sawom, tidlom-tidlom
sa lin-aw. Layat dayon, marika! Dali sa akong pantaw.

Istoryahi ko sa imong mga damgo.
Isugid ang imong mga pamagdoy.

Kay sa sunod natong hibuylas ini'g balik
sa ting-ulan, patag na ang lin-aw, hagbay na nga
naani ang mga tangkong, gilarut na ang katsubong,

ug ako na sa'y mag-asoy sa mga napaksit
natong' pangandoy.



-- R.V. ESCATRON
Valencia Hills, Negros Oriental, Philippines

2.13.2009

pahinungod sa bilahan sa pebrero
















1.
Hagok sa usa ka masuso. Hangad, ayaw
kahadlok nga maputol ang pisi, o kaha
mabali ang kumingking sa punoan sa duldol
diin gatabyog, galaylay ang hangin sa gabitay

nga duyan. Ay, kasingkasing! Ang makasawo

sa iyang pagkahagbong mao ra katong takos
mopalapad sa wanang sa iyang mga bukton
ug andam mosagubang sa gibug-aton anang
usa ka gakos. Na hala, angkona kanang uha.

2.

Sa una, ang atong aping usahay magkampat
sa sip-on. Pastilan, kanunay bitaw makurat

atong mga ginikanan. Mora’g sila nasayod
daan nga dili ra ngabil nato ang maumod

puhon. Dili lang utitoron ang atong halok.
Hadlaon pod ta sa halas pagtilaw sa lapok.

3.

Pasagdi ang paghay-ad sa duha nga gaduso
sa panganod diha sa duldol ilawom sa unlan,
gisaw-an sa ilang hubo nga pagkahimugso.



-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

segurista
















umang nga gakamang kanunay
dala-dala ang iyang balay-gamay
kay hadlok masunog ang baybay


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

sa atong pagpanughit, paminaw
















Sa atong pagpamupo og bunga
Ayaw katingala nga adunay kuhit ang uban–
Ayaw pangutana kung diin ni gikan
O nganong gitagaan sila sa tag-iya sa kahoy.
Ayaw silag samoka sa imong pangutana
Didto panginano sa naghatag.

Samtang nanughit sila
Sabta ang hinungdan
Ngano nga di gyud mapuno
Ang atong sako–-
Tingale buslot ni
O kaha kung maneguro lang tag ato
Makatigom-tigom tag
Sarang natong malukdo.

Akong tatay may pahinumdom
Nga kung mamupo og bunga
Sa bisan unsang matang sa kahoy
Unahon pagpungil ang makab-ot
Di mag-apura paggamit og kuhit
Kay ang panughit nagkinahanglan
Og kasinatian sa arte sa paggunit
Di ni mahimong dalion o pugson.

Ayaw panghingampa--
Lapad kaayo ang landong sa kahoy
Nagsanooy pa kini sa mga bunga.
Di ta angay nga magsikhanay.
Apan tingale paminaw,
Pagkat-on, ug dawata
Nga bisag sama ang gitas-on
Sa atong mga kuhit
Kitang mga namupoay
Di pareha ang gitas-on
Sa atong mga kamot ug
Ang kahabog sa atong pagkinto.


-- TEODOSIA "Dindin" P. VILLARINO
Toronto, Ontario, Canada

2.12.2009

still life with girl reading a book in soft afternoon light
















Tawgon ko kinig handomanan sa maanyag kong silingan nga kintahay akong hinigugma. Ingnon ta nga niadtong panahona nagpuyo ko sa usa ka gamayng balay sa akong hunahuna, diin sa imong pagsulod ang una nimong makita mao ang gisab-it nga hulagway sa usa ka siyudad nga gihakop sa madanihon ug aghop nga kwadro sa pasumangil. Inig-abot sa tukmang oras mogawas siya sa balay ug mopungko sa ilang tugkaran diin ang bermuda bag-o lang gihabas, mosandig sa punoan sa mansanitas, mga mata dili maukang gikan sa mga panid sa iyang basahon, ang gituy-od niyang bitiis milahos nganhi gyod sa tiilan sa akong higdaanan diin ang akong mga mata giyunyonan sa alimungaw. Sa kahilom misanap ang iyang gininhawa sama sa asul nga panapton nga milandong sa dayag apan kanunay lang hikalimtan nga tanaman sa akong pagkabata. Kinahanglan nga dili siya makaalinggat nga nagmata na diay ko, nga tinuoray kong nahinumdom, nga ang basahon nga iyang gikuptan nagbatbat og balikwaot nga pasumbingay mahitungod sa kahaponon nga wa-damhang among gisaw-an. Tungod kay sa dili madugay mapadpad na paingon sa daplin ang mga tinapok nga talan-awon, motuhop sa kwardo ug modahili ipon sa kalibotan diin naghari ang kaguliyang, diin ang idlot nga mga bituon molawig lang bisan asa sila gusto, nagdupa, naghinambid nga nanguros, nagdilaab, way kaluoy.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

katun kang mat saleh*
















Parat ang panagway ni Mat Saleh
Sama sa Barat Puting luwaan
Ang sa ginikanan di molingi
Makaabot unta sa padulngan.


_______________________________
* Katun : tunga malikata, tunga pantun.
* Malikata : porma sa pasumbingay sa mga Tausug.
* Pantun : porma sa balak sa mga Malay.
* Malay : gikan sa pulong Melayu nga usa ka sapa sa
Jambi, Sumatra, Indonesia nga gihugpa-an sa mga pirata.

-- LEO BOB FLORES
Bukit Batok, Singapore

pangagho
















Karong taudtaod
sa pagpamahulay nilang tanan,
mamati ang hangin
sa hinaguros sa imong gininhawa;
motadlas ang pinisik
nga hayag sa adlaw;
mangita kon asa mitipas
ang inalisngaw
sa imong panghupaw.

Ug didto, mapapas
ang tanang hinungdan
sa mga pagpangagho.
Didto, diin maginukdanay,
maglayog, unya
mag-ukob ang mga ngabil
sa kahayag ug dag-om.


-- GINA MANTUA-PANES
Cebu City, Philippines

2.11.2009

kulilisi
















Ang gabii
maoy hari’ng gamhanan
ning nagpadayon tang
kulilisi.

Ang iyang gingharian
kalibotan
nga gitipokan
sa mga anino.

Ang panyo
nga atong gipasapasa
nagputos
og mga gutlo
nga karon
giitsa ta pagpalayo
ug unya
ilabay lang usab dayon
pagbalik
nganhi kanato.

Ug ang mga berso, ang mga garay
mao
ang atong pagsaulog
sa atong kinabuhi.

(Lupad panyo’ng palaran
panungsong sa kahanginan…)
Kitang tanan
sama sa mga dahon
nga gikutlo
ug gilabay
sa lumalabay’ng hangin.
Karon nia kita
nanaglutaw, nagpaabot
kon asa
ang atong tugdonan.

(Berso pasagad
puyra mangil-ad.)

Bisan
ang inosenti’ng mga pulong
dunay mga sulab
nga makasamad
kon adto modapat
sa husto’ng luna
sa atong balatian.

(Abanining, abaninong
naglakaw sa walay hunong
nagsakit kini si dughan…)

Dunay mga gapasan
nga nagtaroy
sa atong tagsatagsa
ka mga dughan
Ang ilang kahapdos
nga atong gidala
bisag asa kita mahipunta
way pagkahumpay
kay sigihan pagtandog
sa atong
matag lakang.

(Mao na ang katapusan
sa atong mga berso
panyong palaran
itaklap sa ulo.)
Sa mando
sa hari’ng gamhanan
mosunod kita
sa paghuyop, sa pagpamalong.
Dayon
ang atong kalibotan
taklapan
sa panyo sa kangitngit,
sa panyo sa kahilom.



-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

diha sa duyan sa gilaayan
















Si Godoy tua galaag sa Liloy,
Nanarap og toloy.
Si Juan tua didto sa Manawan,
nananom og pakwan.
Si Pedro larga sa Sugbo
nangitag trabaho.

Ako? Dia ra sa amo,
gikapoy. Tulog-tulog lang
sa duyan, nangitag kapahulayan
gikan nagdamgog kahasngan
sa akong kaulagan.


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

ay, inday, undoy!
















Buanga ninyo, inday, undoy!
Ayaw na pag-aliwaros
Ayaw kalibog ngano
Nga naay di ninyo matulon.
Ingon gyud tingale ana
Ang kinabuhi
Di na ikapangutana.
Suma, suknaa gud
Ang ibis ngano nga
Di gyud siya magpasipala
Paglamoy og mamsa.


-- TEODOSIA "Dindin" P. VILLARINO
Toronto, Ontario, Canada

2.10.2009

uban sa tagak nga mga dahon
















Bitaw, morag dugaydugay nang wa makatambong ang mga tinun-an kay nagtipun-og na man ang mga dahon ubos sa landong sa kamansilis sa daplin sa hinayak nga kurbada sa provincial road. Ug sa akong tan-aw dugaydugay na sab nga way sakyanan nga nahiagi dinhi. Kadugay na diay nga wa ko mahibalik. Gamay pa kaayo ko niadto, mga dyes anyos lang, ug taliwala sa kahilom dihay mikalit og ingon nga taliabot na ang among maestro mao nga dili ko angayng mag-alindasay, apan daghan pa kong gustong adtoan ug gustong buhaton ug mao nga dili na makahulat. Unya nadunggan ko na lang nga wa gyod diay moabot si Sir, ug nga sa ngadtongadto wa nay bisag usa ka klasmeyt nga mibalik. Karon, samtang gisulayan nakog tapok ang nagpasad nga mga isla sa dahon, nahanggap ko ang way-kamatayong kahumot sa dugta nga mga butang, klase-klaseng kahumot sigon sa kadugta, diin ang nailawmang bahin umog pa sa kataposang ulan. Dayag nga hagbay nang mipadunghay labang sa kalsada ang yungyong sa mga sanga sa kahoy sa pagkabata, ang pahina sa walang kamot sa kalibotan nga naghambin sa lumad nga pinulongan. Sa akong pagpailawom sa landong nakita ko nga dili na diay ko angayng mahadlok nga adunay til-as nga matagak. Nadoble na ang lindog sa kamansilis ug sinaw na ang iyang panit, nangapungil na ang iyang mga tunok sa ubos nga bahin, unya ang mga dahon dagko na, mas baga, mas sinaw, ug dili na gyod kataptan ni bisan kinsa pang kapid-ag tiil kay ang ilang kalunhaw lugom uyamot ug dili na mauli. Apan dili kinahanglang mag-inusara ko sa paghinlo niining hamugawayng pantaw sa umaabot kay, tan-awa, nagdulong na usab dinhi ang uban, kumpleto o pikas o putol, bisan tuod lagas na, gikan sa sidlakan o kaha sa kasadpan, gikan sa ulohan sa adlaw o sabakan sa bulan o tiilan sa mga bituon. Moabot sila, tagsatagsa, unya magpulipuli dayon mig asoy sa nagkayamukat ug nangagipod nga sugilanon sa among kinabuhi.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

pantun gikan sa marsiling
















Dinhi sa Bus Stop padung sa Kota Raya
Ang bulok sa panit sa mga tawo daghan
Kung ang imong sapin hinulaman baya
Basin sa dalan ikaw pagahubuan.


-- LEO BOB FLORES
Bukit Batok, Singapore

pangutana sa anay
















kutkuton nako ang tanan
ari ko magsugod sa gabok
nga kagahapon
nga gitugyan sa tag-iya
sa kalimot

dunot
humok
lami

bisan naanad nako
ani di gihapon ko
kapugong
og pangutana

kon lami man ang kagahapon
nganong gipasagdang madunot



-- JONA B. BERING
Tuburan, Cebu, Philippines

2.09.2009

gikan sa colon labyog ngadto sa lorega
















Nagkalapok ang agtang sa kilom-kilom,
ug nagkampat ang tinta sa mantalaan
nga gitaklap sa dagway sa gidunggab. Nangatol
ang awom ilawom sa akong ilong. Wala’y gatagad
sa namaligya’g sampaguita nga nanguhit
anang mga nag-alirong sa gahay-ad, gasuyop
sa danguyngoy sa iyang inahan. Ayaw pangutana
nganong buot kong angkonon ang kahinam
sa iro nga gasimhot sa sidsid sa kagabhion
samtang didto sa ilang barong-barong daplin
sa ihawan gapasiplat si Inday Miyat kon
kanus-a mahinanok iyang maguwang. Moikyas
siya ngadto sa baylehan gikan sa iyang hilom
nga pagkaligo. Bag-o pa siyang gidugo.


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

Daghang salamat sa mga maniniyot nga gapaambit sa ilang mga hulagway sa Google ug Flickr.