mga balod sa dagat sa akong pagkabata

Kanunay nakong mahinumdoman

si Papa didto sa Laoy
samtang nagpalawod siya
kuyog sa mga bosero
nga gidudahan niyang nangilad
bisan sa iyang atubangan.

Pinaagi sa akong tudlo
nagpunay sab ko’g sulat
sa balas diin daghan
ang akong gibutyag nga basin
gikaulaw sa mga balod
nga kanunay gikan sa lawod
gaapas pagpapas sa lapyahan.


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

duha

Wa pa nimo sukad makit-i
kanang gakatag dihang nangahanaw
ang mga squirrel usa ka buntag.
Karon pa nimo nabatyagan
kanang duha ka sanga,
daw higanting rebulto
sa magtiayon nga gasayaw.

Sukad sa ilang pagsalingsing
gipangandoy sila sa hangin nga monaog
aron magdakpanay ilang dahon
diha sa lunhaw nga tugkaran
sa among kasikbit. Wala’y kisaw
ang mga gangis, mao ra’g gapaminaw
unsa’y hungihong ilawom sa balilihan
nga giduhigan og yamog.

Sa wala ka pa dinhi daan nang nahibalo
kanang punoan nga maple nga ang hinungdan
sa linog mao ang tumang kagutom. Mao bitaw
wala supaka sa magtiayong sanga ang sugyot
sa hangin. Wala’y langan ilang pagtugpa
sa yuta aron dili na kinahanglan pang hiktan
sa gamot ang kaarang punoan nga gaantos
sa kapintas sa milabay nga unos.


-- DENNIS S. SARMIENTO
Maryland, USA

pag-usab og duaw sa howard’s park

Ang libodsuroy tang mga panumdoman kaniadto rang gituhik ug gitangag
sa mga pelican sa atong kabatan-on nga nahitagpilaw sa naghaguros
nga sakyanang nidalikyat sa Vermillion ug sa panaghugpong
sa Leon Kilat alirong sa aseras ni Fidel. Ania ako namalandong
sa gamay sementong taytayan namasinbasin nga adunay mokubit
sa pasol ning hamtong handurawan. Sukad sa una mong pagduaw diri
ang mga egret naghukas sa ilang taas ug ugis nga mga balhibo
sa paghandom tadlas sa amihan habagat timog kanaway sa nagdis-og
nga kapanahonan. Tambilagaw na ang atong ikaduhang parnasong
kalibotan. Ikaw ug ako nagyuhotpamati sa maputing balas ilalom
sa naghukdong palmetto aron madeskitahan ang nahabiling anino
sa gibiyaan tang mga tunobalak...

(alang ni compañero Ury Almagro)

-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA

tinughong

Daw berso libre sa iyang kapagtong,
madukoton, bahaw nga kaanyag

nga gipalubogan og kamay
nga kinogay gikan gipabukalan

diha sa paraygon nga panaksan
uban ang inalisngawng mopalawot

sa dughan nga bisan alom kini
sa kauyamot apan igo na

nga mopagimok sa tanghaga
taliwala sa haw-ang nga

handurawan ug matilok hangtod
sa kabusog nga wala damha.


-- DONZKIE B. ATON
San Remigio, Cebu, Philippines

kondenadong lawak

matag karon ug unya
sa damgo mobalik ako sa balay nga akong gisak-an
sa nagtungha pa ako
walay hunong ang kompas nga paglugdang sa abog
sa mga bulingon nga nagpasad
sa tiilan sa akong higdaanan
bag-ohay pa lamang ang kataposan kong pagduaw
apan dili gayod ako mahidumdom
hain ang akong subayon
sa hagip-ot ug naglikolikong mga agianan paingon didto
magsindalan akong mangutana sa direksyon
gani usahay anha na sa pultahan sa akong lawak
ako makaamgo
nga ang yawe ako diayng nakalimtan


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Koror, Palau

drama sa sala

Sukad pag-abot niya
wala namo panumbalinga
kon unsa'y angay hisgotan.
Kanang matang sa sinabtanay
nga dala palad ug kumo,
sama nilang nanay kaniadto.
Buot unta nako isulti kaniya
ang kamatuoran
nga natahalan sa hasa
sa panahon, apan kini lakip
sa gihipos sa akong asawa
didto sa aparador sa kusina.
Samtang galingkod ra mi sa sopa
nagtan-aw sa gipasundayag sa TV,
giduka si Junior sa salog
kay matod niya, korni ang drama
sa Maalaala mo Kaya.

-- TON DAPOSALA
Cagayan de Oro City, Philippines

mubo nga kinabuhi

ang mubo nga kinabuhi
kay taas nga biyahe
kung mosum-ok sa kabugangan
imbis na mobaktas sa dan;
ang moubog sa sapa
ug magpaanod sa sulog
imbis na motabok sa tulay;
ang mosimang sa dapit
nga wap-a mataaki,
imbis na mobalik og subay
sa susamang abtanan.
kay ilalom sa gibarogan
nianang gadalag sungkod,
kontentong gatikungkong
kalaberang hilis og sapatos.


-- ADONIS G. DURADO
Brussels, Belgium

dagat

Ang akong tibuok lawas sama sa dagat, daghang mga balod nga gianod ka papalayo. Maong gihatag nako kini og tagsa-tagsa kanimo. Una, ang akong abaga, dalunggan, bisan ang kurbada sa akong hawak. Apil na pod ang akong bagtak ug bat-ang. Labihan na ang akong kamot, tudlo, kumagko, ug ang akong kumingking nga mibandlas og kaparat tungod kay singtanon man ko. Apan imong gidawat. Gipaambit ko ang akong mga nagbaha nga mga pahiyom ug kahadlok. Bisan ang akong mga gitipigang kahilom, gihatag ko. Apan ikaw wala gyod nagkinto. Wala na pod ka nangayo. Ug imong gihatag ang imong bukton, agtang, pilok, aping, ngabill, ug ang akong paborito: ang imong buko-buko. Tuod, gihatag pod nimo ang imong tabon-tabon, ang imong palad ug pulso. Bisan ang imong mga sekreto ug damgo gipaambit mo kanako samtang ang akong kamot gikuptan mo sama sa usa ka mananagat nga nagkupot pag-ayo sa iyang bugsay padulong sa baybayon tunga-tunga sa bagyo. Apan mao pod nang kamota ang nagtudlo nako kung unsaon pagkupot sa kamot, unsaon paghapuhap sa tigulang, pagkukos sa bata, pagtulod sa kamatuoran, pagbira sa kalipay, pagsuwat sa kasakit, paglapay sa kasubo, ug pag-ampo. Dinhing taknaa gitigom nato ang atong mga gipang-ambit sa isig usa. Gitagaan og lahing nga mga ngalan. Giihap ang mga higayon diin ikaw nakaginhawa uban sa akong kadagatan tungod sa imong mga halok. Apan sa kadugayan wala ka kakita sa kaanyag sa akong mga balod, usahay di nimo masabtan ang akong pagtando sa buwan, nakit-an nako ang imong kalisang. Gianod kita padulong sa lapyahan, didto sa mga balas aron sa bisan unsang panahon, ikaw gihapon akong mahalokan.


-- CINDY VELASQUEZ
Cebu City, Philippines

howard’s park: tarpon springs, florida

Didto sa Howard’s Park
sa puti’ng balas
ilalom sa mga palmetto
tua pay nahibilin
sa gibiyaan tang mga tunob.
Gikan sa gamay’ng taytayan
ang mga tawo mopilak
sa ilang mga pasol
ngadto sa nagtaob nga dagat.
Magpaabot sa mga kubit.
Ang mga pelican magpadayon
sa ilang paglupad.
Ug sama kanila
mosarap aron mangita
kon duna pa bay
nahibilin didto’ng kalan-on
ang libodsuroy tang
mga panumdoman.

(alang kang compañero Mel Allego)

-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

lola

Kon kusgan palang unta ka
dili gyod tingali nimo itunol
kanang imong kamot nganhi
sa akong dughan samtang magbuy-od ka
diha sa aseras.

Mihunong ko
ug milingkod sa imong tapad.

Kutas na ang imong matag
pagginhawa. Masipra
sa imong mga mata
ang ang pangaliya
nga hiposon na ang takna.

Tingali, samtang gipanglabyan ka
namo, gibalikan nimo ang katuigan
nga hagbay ra nitaliwan. Paspas
ang ilang pagdailos
ug naanod ka.

La,
kon kusgan pa lang unta ko,
dili ra unta kining balak
akong idalit nimo.


-- IOANNES ARONG
Lapu-Lapu City, Cebu, Philippines

awit

Moduko ako
Aron litokon
Ang mga pulong
Sa usa ka
Amang--

Sa imong mga pako
Gitipigan mo ako;
Sa usa mo ka mando
Mikagiw ang mga bungtod
Kauban ang ilang
Mga bahad.

Midahili ang yuta
Aron ako lamyon.
Apan gisikop nimo
Ang akong kahadlok
Dihang yano mo akong
Gisung-ay.

Busa
Ania ako
Buot moawit
Alang kanimo.
Apan ang nag-inusarang
Awit mao ra
Ang hinaguros
Sa akong
Gininhawa.

Ang pagkurog
Sa akong gaungot
Nga dila
Magpabilin.

Kay bisan gani
Sa pagbuka
Ning akong baba
Dili ako takos
Aron sambogan
Ang katin-aw
Sa imong

Kahilom.


-- GINA MANTUA-PANES
Cebu City, Philippines

tanka: sa handurawan

1.
hangin ug gugma
mibayaw sa tabanog
lambo ug langit
utlanan sa timaan—
tuldok nga gipangdugtong

2.
ugma ug kanhi
gibadlis sa huyohoy
damgo sa bata
sa palad gipamulong
sa kasingkasing uhaw

3.
dahon sa kahoy
daw anino nga lunhaw
bugnaw sa dughan
sama’g tipik sa luha
ug bangaw nga nahanaw


-- DENNIS S. SARMIENTO
Maryland, USA

sehnsucht

Balaan kining gitumban tang luna nga kalakbit
sa baybayon, kining diyutayng hawan diin
gisagop sa nihit nga bugang ang pughawng mga tunob
sa mipanaw na. Iuli kanang biyuos nga imong
gikutlo, kay sumala ni Iya nga misenyas
ubos sa namuswak niyang mga manan-aw, dinhi
giangkon sa dagat ang tanang turok isip abot
sa iyang katigayonan. Bisan ang pinugngang hagawhaw
sa mga balod naghambin og kaligutgot, mipahamtang
sa mando nga papason ang mananoy nga talidhay
sa managhigugmaay. Tungod kay mibiya na ang panganod
nga nagtultol kanato dinhi, hupas na ang hangin,
ug sa makausa pa kita mga dumuduong
nga mihamok sa awaawng mga yungib sa panumdoman.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Koror, Palau

hubad sa balak ni Marciano Malvar Guzman, alang ni Edith Tiempo

Sa sakyanan, naghunahuna kanimo,
Ako nanumpang nabatyagan ko ang tingpamulak
O laing binuhat nga niabot.
Mga ganghaan naabli.
Ug kini mismong panginahanglan natikad.

Ako nanambo ug namay-ongan
ang kagul-anan sa dihang yanong nikamang kini
taliwala sa mga nahabiling tipaka
sa nawataswatas gipuril nga monumento,
ug giisa ang salamin ngadto sa nabuta.
Giitsa, gilamat ang mga kinabuhi.
Dili ato.

Niining pribadong kapildehan.
Mga damgo dili mahimong mga bato.
Apan adunay sama sa pirasong yuta nanirado.
Akong napalgan ang mga hunahunang-maghuhukom
Sa di-mahikap nga linalang,
Nakasala uban sa laing lumulupyo.

Karon, samtang nagkuwap ang kahayag, ako nagpakisusi
Unsang pagpakabuhi ang moluwas kanato
Samtang gihinol sa mga kamot mo
Ang gikonsabo nga mga taming.

Pagmata. Ang mga lalaking anak mo nangawala.
Mga abog nanungha pagbalik sa atong mga estante.


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA

mal du siècle

nagpunay na lamang ako’g
ihap kon pila na lang ka adlaw

napuros x ang matag numero
dose ka gabii

dawata nga ang mga mahitabo
wala na kitay labot niini


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

self-portrait 3.6 (atubangan sa samin)

sukmagay ta, sama sa gabagay ang uban.
kon pitkan mo ang akong dunggan,
kadlitan ko ug garasan ang imong dughan.
kon kinsay motiyabaw natong duha,
maoy unang mobangka og istorya.

-- ADONIS G. DURADO
Paris, France

mga kuko sa agila: paghandom kang Edith Tiempo

Ako
usa
sa mga sanga
nga gibatogan
sa agila
sa imong diwa.
Nabati ko
kon unsa
kahait
ang iyang
mga kuko.

-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin,USA

pulang laso

Samaran ug daw makabsan na’g kinabuhi ang kuting nga si Mica
sa dihang nakit-an siya ni Temio.
Pikas iyang dunggan
ug diryot nang maputol iyang usang tiil
ug lugos mabuka iyang walang mata

apan daling nitaliwan iyang kakimpang
ug gibating kahapdos
kay adlaw-adlaw si Temio’ng
naghunad sa iyang mga samad
ug nag-uban niya
sa iyang matag pagbansay
aron mobalik sa naandang kalig-on
ang iyang mga tiil.

Wa abti’g semana,
adlaw-adlaw na
ang pagba-iid,
pagkapyot,
pagki-ay,
pagsayaw,
pagligid-ligid,
ug pagbalitok
ni Mica
isip paglingaw
ni Temio.

Tungod tingali niining
gihigtan ni Temio’g
pulang laso
ang liog ni Mica.

Labing sadya baya’g
naa’y pulang pakapin
sa matag ba-iid,
kupot,
kapyot,
ki-ay,
ligid-ligid,
ug balitok.

Ug sa dihang gibilin na si Mica ni Temio
dihang padulong na siya sa trabaho,
kalit mibutho sa bintana
ang usa ka dakong iring idlas
ug sa wa’y abiso,
milubong sa tanan niyang kuko
sa buko-buko ni Mica
ug mibira sa pulang laso
hangtod kini nihugot,
nihugot,
nihugot . . .


-- DESIREE L. BALOTA
Talisay City, Cebu, Philippines

hubad sa balak ni Mary Oliver: halad sa pagpahulay nga dayon ni Edith Tiempo

Pagsubang sa Adlaw

Ikaw mahimong
magpakamatay alang ini—
usa ka hunahuna,
kun ang kalibotan. Mga tawo

nakabuhat sa ingon, pagkamasanagon,
gipasagdan ilang gamay nga lawas nga mahigot

diha sa tugsok,
gamugna
og dili hikalimtang
kapungot sa kahayag. Apan

karong buntaga,
gatungas sa naandang mga bungtod
sa naandang panapton sa kaadlawon, nakahunahuna ko

sa Tsina
ug India
ug Europa, ug nakahunahuna ko
giunsa sa adlaw

pagdilaab
alang sa tanan sa tumang
kasadya
samtang kini gapataas

ilawom sa mga pilok
sa akong kaugalingong mga mata, ug nakahunahuna ko
ako hastang daghana!
Unsa ang akong ngalan?

Unsa ang ngalan
sa lawom nga ginhawaa nga akoang dalhon
balik-balik
alang natong tanan? Tawga ni

bisan unsa’y buot nimo, kini mao
ang kalipay, kini mao ang lain sab
sa mga paagi sa pagsulod sa sunog.


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

bunga

bisan unsa kadaghan sa gihatag
nga bunga sa usa ka kahoy,
mapili gyod asa ang maayong binhi
ug makita ang mga pyasot

sa ilang pagkahinog;
hinay-hinay silang mobiya sa ilang punoan--
adunay moturok lang sa haduol,
adunay dad-on sa kalanggaman,
adunay maadunahan kay
nahimutang gyod sa mga kaang.

ang mga pyasot mahisagol sa barikutot
ug kasagaran magpabilin sa tiilan sa kahoy
ug magpaabot nga husgahan sa mga ulod,

ug ang punoan, magpabiling magbarog
uban sa pagpaabot sa katuigan,
sa pagkalunos sa mga sanga,
sa pagkagabok sa punoan,
ug sa pagkalarag sa mga kadahonan.


-- GERONIMA FAMILGAN
Argao, Cebu, Philippines