ibabaw sa dagat, isla sa camiguin

Karong’ Semana Santa

Buot nakong sublion pagtungas ang bukid,

Moligdas kilid sa Tres Marias. Hilom unta

Ang hangin, ug ang akong pangaliya

Dili langyaw sa mga panganod.

Didto sa dagat masuta ang pasaylo

Sa akong mga binuhatan matag adlaw.

Kay bisa'g gakurog ang mga bawod

(Mao ra’g nahadlok pod sa mga iho)

Molinaw kini inig labay sa mga gagmayng’ isda.  

Karong’ Semana Santa,

Bisan di nako masubli pagduaw ang dagaang sa tubig

Gikan sa bulkang Hibok-Hibok, bisan di maaninaw

Ang naunlod nga sam-ang, padayon gihapon ko

Sa panghinaot nga gamhanan.

Unta ang mga masaligon makahigayon pagduaw

Sa kahabog sa Tres Marias. Didto sa 14^th Station

Of the Cross, dayag unta ang kaluoy sa mga tinamay

labaw sa gilay-on— krus nga giugbok sa dagat—

Karong’ Semana Santa.

-- DENNIS S. SARMIENTO                                                                                                          Baltimore County, Maryland, USA

ang tigsilot

Sa iyang pag-abot nag-um-om siya’g banag-banag.

Wa’y nagtuo makalakaw siya sa alimpuo sa buntag.

Gipanghabas niya ang mga tunukong kangitngit.

Minglipang sa kilid ug taliwa sa kinabuhi

Ug nanagan ang ilang mga anino sa kalisang.

Kinsa’y di mahadlok sa lana sa iyang pinuti

Kon ungo mo nga nangabat luyo sa kalibunan?

Dagan na lang aron di matabas sa iyang pagtigbas.

Mga rayos sa Adlaw nanurok sa iyang bukton.

Kon siya mohuyad, manglugwang kuko sa kalayo;

Kawrason mo gikan sa inyong tiil ngadto sa ulo.

Kuto mangalisbo; mangangtod inyong pagkatawo.

Kay manunuyop mo’g mga tapol nga huyuhoy

Dugay namong gidid-an niini sa iyang tingog.

Apan katunggan inyong gitaak lang-og gihigop.

Di ra ba gayud mahimong hangin sa inyong tiyan

Kay inagos sa aso nga gipangutot sa mga maligno.

Atngi ang hapos sa latigo sa panghimaraot ug tunglo.

-- ERNESTO D. LARIOSA                                                                                                                     San Fernando, Cebu, Philippines

tigmo nga patin-aw sa tigmo ug sa tigmo nga tubag sa tigmo

(alang kanilang Melquiadito M. Allego, M.D. ug Kevin A. Lagunda, D.M.)

Hagwa sa nagtinga nga alimpulo

Sa anino nga migamot sa suso:

Ubanon nga mga kamot sa pusod

Banhawon sa nangluno nga panganod.

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO                                                                                             Dhaka, Bangladesh

tigmo

alang kang Vicente Vivencio Bandillo

Gisubay sa ermitanyo-- ang kataposang disipulo sa damgong buta--

Ang tunob sa mangangayam og mga dila sa kangitngit

Hangtod nasaag, napandol siya sa buhilaman sa kahilom

Diin ang propetang amang gisamkon sa manulonda sa kanhiayng’ kisdom.

-- KEVIN A. LAGUNDA                                                                                                                   Talisay City, Cebu, Philippines

nahabiling kalibotan

Kabiling yuta, liboan ka ektarya:

sulod na lang sa hanap nga handurawang

lumad Subano, Higaonon, Manubo, Mandaya.

Ang nanganawkanawng’ kayutaan,

kalasangan, kabatoan, kabalasan, kasubaan,

gihulagway sa lakon sa di matapos nga panghayhay,

ingo’g makapakurat nga damgo

sa lawom nga kagabhiong pintas ang katugnaw

sulod sa mga gubaong' kamalig.

Sa lagyong dakbayan atua ang nindot

nga mga talan-awong ikatandi sa madanihong bulan--

mga tore sa kaugmaran, dangpanan sa kaalam,

balay nga bulawan… Gihandom na lang kining tanan,

ibabaw sa kanhi lapad nga kapatagang gilaktan

sa hanap putling mga lapalapa sa ilang katigulangan.

-- JON R. SAGUBAN                                                                                                                           Iligan City, Philippines

alang sa akong amiga didto sa canada

Anaa gyo’y mga adlaw nga sama niini:

Bahin-bahinon nako ang usa ka oras

Sulod diri sa Starbucks

Sa ingon ini nga mga paagi:

Magmaoy mahitungod sa akong anhing inahan,

Maniguro nga malingaw si inday nako,

Maghunahuna kon unsa’y andamon unyang panihapon,

Maglingilingi sa silingan nga lamesa, lakipan og kasuya

Nianang hinigalang tapok-tapok.

Kahinumdom na hinuon ko

sa atong buhat kaniadto, gahugpong sa Bo's, atbangan

ang kapait sa Cafe Americano ug kabaho sa sigarilyo,

gatagamtam sa mga panagna kon mag-unsa ta

inig lapas nato'g traynta.

Natagnaan gyod baya nako

nga maminyo ko ug manganak bisan wala nako

matino nga mag-kimchi ko kada kaon

ug magsuroy-suroy sa tanan kapehanan

diri sa duol.

Labaw na nga wala nako natagna

nga suwayan nako’g hupayhupay ang kamingaw 

sa matag gutlo nga wa'y pislok 

atubangan sa Facebook.

-- DANESSA ALINSUG                                                                                                               Bucheon, South Korea

bulok (alang) sa gihinginlan

Ang balas ko nga puti gisagolan nila og itom,

ug gihukman ko nga abo, gipabiya sa baybayon.

Gipasul-ob ko’g puting sapatos nga gibitonan og itom,

ug gilatos akong tiil nga naglibog asa padulong.

Gipabawnan ko og gatas nga gitimplahan og aspalto

aron bisan sa kauhaw ug kagutom magkamang gihapon ko.

Apan gibusog ko sa puting panganod sa akong paglibod-suroy

ug sa kaitom sa langit namitoon akong mga pangandoy.

Nanghingo akong mga ngipon sa kutas ug layo kong panaw;

nikisdom akong pahiyom apan niputi akong matag adlaw.

Kaluha na sa baybayon ang buhok nako karon--

wala na’y aspaltong makaabo sa akong kanhi hubon.

-- DESIREE L. BALOTA
                                                                                                                                       Talisay City, Cebu, Philippines

talong

Ay,

taas

dako,

hamis:

katsada

tan-awon!

Apan dihang

gitunga nako’g

kutsilyong hait,

daot man diay ni,

itomon ang unod

ug daghang ulod.

Dakong limbong!

Busa ikaw, day,

pagpili gyo’g

tarong.

-- ALIXAME VISAYA

Cagayan de Oro City, Philippines

tilimad-on: tulo ka haiku

Wa’y dugdog apan,

ay, nabungol ang tuko!

Amang ang uwan.

Gaaso, kagis

sa subasko. Galutaw

ang mga gangis.

Dag-om sa dagat

nanamin, ug nabuak

bisan wa’y kilat.

-- MICHAEL U. OBENIETA                                                                                                                   

Topeka, Kansas, USA

ang siyudad sa mga panganod

Giinat ang mga samad, aliwaros sa dugo sa mga kanal.

Saylo sa nag-anago nga poste, bombilya nga de kolor.

Langgam nga lawihan, awit na nianang sanga.

Ang saad gamhanan pa sa mga bosina paingon sa Atlantis.

Batan-on ang kahilom ug nagdunghay ang uha sa bata.

Ang mga inahan naglantaw sa lubngangan sa mga matang mapula.

Ang patayng lawas, padayon nga giihap sa mga berdugo.

Kining siyudad nagpanaw paingon sa pagkadunot.

Kansang distansiya kolor sa kangitngit sa damgong nalusaw.

Gibawon sa mga dughan ang patayng kasingkasing sa bakunawa.

Makabungol nga om ang hugong sa Diyos sa mga bulak.

Nasiak ang domo sa katedral, ang karaang mga bato bag-ang sa demonyo.

Nasagbay ang balak sa arko nga puthaw ibabaw sa tampihak.

Gihanig sa aseras ang panit sa mga biniyaan.

Gitunglo sa mananag-an ang pana sa mga mangugubat.

Buwak kining motugpa sa nataran sa palasyo.

Ang bigaon nga hari nagpaum-om sa iyang utin sa uwagan nga mga sundalo.

Ang karaang kahoy gianay ug natumba usa ka ting-init.

Siyudad sa panganod, siyudad nga paingon sa pagkatun-as.

-- OMAR KHALID                                                                                                                              Metro Manila, Philippines

adios!

(paghandom sa higala kong magbabalak, Teofy Del Mar)

Hangtod karon nagpaabot ako kanimo,

Nagpaabot gayod sa imong pagbalik.

Wa’y sapayan nga magtipun-og ngadto

Sa panahon ang kalaay’g kawili

Diin ipabati ko gyod unta ang himsog

Nga dinagaang niining dughan,

Ang hilabihan nakong kamingaw.

Wa ko na maihap ang mga higayon

Nga di ko lang tuyoon mosugmat kanako

Ang kangutngot sa paghandom

Kay ikaw sa daklit lang mopatim-aw

Sa malinawon kong paghinanok

Diha sa mapinanggaon nga sabakan

Sa kagabhion nga nagtukaw kanako.

Unsaon ko, unsaon ko na lang kaha

Nga ikaw ikahibalag ko pa unta

Dinhi ning dapit nagpaabot ako kanimo

Kay sa tinuod lang di ka na man mobalik

Bisan sa pagpangdis-og sa panahon

Nga dili ko na mahimong makita

Bisa’g unsaon ko pa ikaw sa paglantaw.

-- MELCHOR U. YBURAN                                                                                                                Pasil, Cebu City, Philippines

aso

hunahunaa niining gabhiona

ang imong ginikanan intawon

 nagtikawtikaw didto sa inyong sala

ang katre nga gimingaw sa imong bukobuko

ang habol nga gahulat mabuklad pag-usab

mga unlan nga wala na makatilaw

sa natun-ogan nga kaparat sa imong luha

 imong mga pangutanang walay katubagan

nga abi nimo masulbad sa mga nilukot nga papel

nga kanunay mong gihalok-halokan

hunahunaa niining panahona

samtang ikaw nakig-ambit

sa mga kaubang way undang

og patuyok dalit sa gadalag nga baso

sa pakigtagay duyog sa gadahunog nga mga tukar

                        sa imong hukas nga hagit sa katugnaw

                    samtang galagiting ang hunahuna

ambot lang kon ikaw makahigayon paghinuktok

kon ang tinuoray mong kalipay

makaplagan lang sa kainit

nga galutaw dungan sa

sa tanang lumalabay

         ambot makaamgo ka pa kaha

nga adunay gahulat nga

                    maupos na unta kanang

imong gihuptan

-- KHIMBERLY SANCHEZ                                                                                                         Cagayan de Oro City, Philippines

tubag sa tigmo

alang ni Kevin A. Lagunda

Ang nagtingang ting-init

Nanilab sa ubanong alimpulo

Sa unang tambalanang nanamilit

Nangluno ang masuso

-- MELQUIADITO M. ALLEGO                                                                                                                    Lake City, Florida, USA

abi nimo

(tubag ni Cheche sa balak nga ‘Abi Nako’ ni Donzkie B. Aton)

Dong,
ang gaang lisod sabsabon sa bugtong halok sa ibis
bisan sa damgo. Ang iho gani wa’y laing agi

kon dili tinagaw.

Dong,
ang bakhaw kutob ra sa lapyahan ug dili tinuod

nga ang kalapad sa kadagatan madungog

sa nauli nga dakong sigay. Sa pulong mo pa,

ang tanan binutsukoy ra— nga si Cheche,

daw tugna sa nabidlak nga langit

ang pagsapigad sa dughan nimo s

samtang namuswak ang mga samo

diha sa lantong). Mao nga,

dong, 

kini pod maoy tinuod sa mga balod: dili

matugbangan ang tanan, ug sa gapnod mong

misugat sa habagatan kagahapon, galaraw

og kapakyas, bul-og lang kong

molumos kanimo.

-- LJEYHAN RAMA                                                                                                                          Talisay City, Cebu, Philippines

bata sulod sa pitaka

Tan-awa ning hulagway sa bata

nga akong gitipigan sa pitaka.

Tan-awa og tarong.

Ang kudlit sa iyang ngabil

gibadlisan og kahigwaos.

Bisan ako adunay mga badlis sa lawas:

mga uwat, mga patik, mga sugilanon.

Apan duna po’y mga tinipigan.

Kini ang mga hikap nga mohampak,

kon makasulti pa kining akong panit

(gilangkat na niya ang tanang gisubay

adtong demonyong mosulod sa kuwarto.)

Apan, dili ko makapadayon

kon biyaan nako kining mga badlis

sa akong pagkabata.

Tan-awa lagi og tarong.

Tan-awa ang hulagway sa akong pitaka,

gihunghongan nako siya matag adlaw:

"Nia ra ko, wala na’y mohilabot kanimo."

-- CINDY VELASQUEZ                                                                                                                                  Cebu City, Philippines

pamaagi sa paghikog

Ilabay ang pisi.

Buhii ang kutsilyo.

Hiposa ang pusil.

Kining tanan

sagad nang gigamit sa uban.

Di ba laay ang ginabalik-balik

ug kon unsa’y naandan?

Hinuon, higugmaa siya.

Siya nga sayod ka sa sinugdanan

dili angay higugmaon.

Siya nga wala

mahigugma kanimo.

Higugmaa siya sa hingpit nga katakos.

Ingon sa wala ka’y kahadlok.

Sama adtong sa makadaghang higayon

nga ikaw misuway pag-ambak gikan 

sa kinatas-ang andanas. Imong dughan 

natagak, nabuak.

-- MANUEL M. AVENIDO, JR.                                                                                                     Talibon, Bohol, Philippines

ting-ulan, tingpamulak

(alang sa akong mga tinun-an)    

Tulo ka adlaw, ug nahingpit   

ang dag-om sa iyang tulomanon.

Gatabisay ang mga ngabil sa yuta, 

ug hapit na mobilangkad

ang mga piyuos. Nanuyhakaw

ang mga tugkay, ug ang balilihan

dayag nga gahinamhinam

pagtagbaw sa gasa sa adlaw.

-- JONDY M. ARPILLEDA                                                                                                            Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

yanong suluguon sa ginoo

Moabot gayod ang higayon

Nga maamgohan mo ning tahas

nga gisablay diha kanimo—ambot lang

Og angay ikapasigarbo.

Sama niadtong bangasong gisugo kaniadto

Sa pagpatukod og arko aron ihasok

Ang tanang matang sa kahayopan

Sulod sa sinto singkwenta diyas 

Nga maglutawlutaw sa way kinutobang lunop

Sa kalibotan.

Di ka man gayod hiabtan og katulogon

Sulod sa higayon sa katukoran ning arko.

Pagbuot sa kahitas-an ang matag kalkulo

Gikan sampot ngadto sa ulohan,

Wa’y kuwang, wa’y labaw, tingali’g

Giha ra’g siwil ang hinungdan sa pagkatikwang.

O, tanang matang sa kahayopan:

Unang unos sa batan-ong paghigugma

Sa dihang mitiurok kang midigwa’g nahikyad

Ang tinai mo sa kadalanan sa Kamagayan.

Lakip na ‘tong mga sigbin ug tirong

Nga nangalyas og pangalan, nagpahipi’g namalikas

Sa kasibsiban sa imong panumduman.

O, tanang matang sa kahayopan:

Liboa’g usa ka nangatumba sa kabukiran

Uban sa kalihokan sa mga gidagmalan

Sa gamhanan ug wa’y katagbawan.

Kadtong mga nagutman, katong gilangkatan

sa ilang dagway ug pangalan. Mga kabaw

kadto silang hinayhinay mong gipasakay

adlaw’d semana sa dag-om sa katukoran.

Dili ka man gayod pakatulgon sa kahitas-an,

Maglawig ta sa lawod nga lagmit wa’y kinutoban.

Usahay, buhian ta ang mensaherong langgam

Sa mihayag nga kalangitan. Paabuton tang

Mahiuli, magdala’g dahon sa katitikan.

-- JANUAR E. YAP
                                                                                                                                     

Talisay City, Cebu, Philippines

laraw

Duha ka bitin 

Ibabaw sa laya nga kadahonan.

Duha ka itlog nga bungol

Sa mga hilak sa mga langgam.

Usa ka pag-ampo sa inahan

Nga mouwan unta og bato ang langit.

Usa ka magtiayon nga igo ra mopabudlat

Sa mata (unta mopakurat sa gigutom).

Duha ka bitin nahagsa

Sa balilihan, kuyaw makuhaan

Kay gabusdik ra ba ilang tiyan.  

Wa’y itlog nga nasiak,

Wa’y kinabuhi nga nausik

Kay gilamoy ang nagpiyong

Sa katulogon.


-- DENNIS S. SARMIENTO                                                                                                                 Baltimore County, Maryland, USA

pasalipod ko sa kagabhion

Kalit kong nawala sa imong panan-aw

Dihang mipasalipod ako sa kagabhion

Gikawhat kong kangitngit aron mohabol kanako.

Migukod ka kay di ka buot mopahilayo

Hangtod nasakpan mo ako ug gisapupo

Apan nakalugnot ko sa lang-og mong gakos

Ug midagan tadlas ngadto sa halayong wanang.

Paghangad ko pa mibad-as ang kasanag sa langit

Kamot sa kabuntagon mikaw-it kanako

Sa dakong kahimatngon sa imong kabanyaga!

-- ERNESTO D. LARIOSA                                                                                                                   San Fernando, Cebu, Philippines