malingin

Mao kini ang kinapusoran sa alamat
Dinhi sa sabakan nga gitipigan sa dagat
Dinhi gihimugso ang mga anak sa kapintas
Sa labing itom og makabutang kahayag
Sa mga itom ug hiloang kasingkasing
Nga naghambin sa labing la nga balatian
Mao kini ang molupad
Mao kini ang managit
Mao kini ang mongorap
Mao kini ang mobaid
Sa mga tango sa pana sa kasakit
Sa suwab sa kampilan sa kapait
Mao kini ang hilo sa mga tanghaga sa mga huna-huna
Mao kini ang gikasilagang inahan sa gikaintapang bisaya.

-- LEO BOB FLORES
Bukit Batok, Singapore

benguet maiden: usa ka hapon sa galeriya sa sm megamall

nanurok ang daghang tunok sa akong panit.
sakit ang nanubong kahigwaos nga namilit
sa akong dughan. nanubo ang kahinugon
sa inampingan mong pahiyom: ang paggikan usa ka

pagtulay subay sa pastel nga anino. buot kong mahakop ang
kahayag nga nagtubig-tubig sa imong buhok, gani, hisabtan ko lang
ang hinugpaas sa imong tugtog sa kastanet
sa di masukod nga pagdangaw sa siyudad sa imong dughan.
pangitaon ko, pangitaon ko sa daghang

mga gabii sa damgo. didto ko ikaw mahikap
sa imong gilay-on sa tinagboan sa kahimatngon
tuliyok sa kasamagaw sa malisya sa imong atngal
diin ang nagliyong aso sa mga bulok mangatunaw sa

kaigmat sa imong magmumugna. wa koy kabana
sa akong mga gutlo, pasagdan ang mga sigyab nga
padayong manganino sa kagabhion sa atong pagkawala hangtod
mosubay tang duha sa katingalahang sapa. ug manglingkod ta

sa ngilbit sa huni sa liboan ka mga dahong
gilaylay sa habagat. hungitan mo ako sa yamyam sa
mga anito sa imong kaliwatan. sa kalunhaw sa balili sa pilapilan
sa naghagdan-hagdan nga humayan ako ug ikaw mahimong

kinabuhi sa mabdos nga uhay sa ting-ani.

-- OMAR KHALID
Medellin, Cebu, Philippines

kapikas

Kadtong una taason, medyo gwapohon, igog pamarog, apan,
apikig pangutok. Ang ikaduha, maamang kun daghag tawo,
murag balagtok, dayong suksok sa lungag sa salog.
Duna dihay tabian, di man gani hubog, di mohunong og bahakhak,
bisag hansakan pa nimog bahaw ang baba aron mohilom.
Naay niwangon, tambokon, kugihan, tapolan, laksihon, hinayon--
kanang tanan, bisan pila kanila imong igkabagat
matag karon ug unya sa mga dalanon sa imong kinabuhi,
manawag, managhoy, moyanghag inig molabay ka,
mogukod pa gani pananglit imong talikdan ug daganan.

Hunahunaa, unsa man gyuy imong tinud-anong gipangita?
Bisag wa pa mo magkainilhanay karon, bisag asang dapita pa
sa kalibotan siya nagtingkagol, magkatagbo ra gyud mo puhon.
Kay sa akong banabana, ang imong gipangita--yuna pa,
ang ato tanang gipangita, ang atong gipamiling,
gikasinati na daan sa atong kasingkasing, daan na tang
nakaila kaniya, ato na siyang suod, kay kana siya
kapikas ra sa atong kaugalingon.

Pananglit man dimalason ug dili nato siya hipalgan
tibuok natong kinabuhi, maghabak tag kamingaw.
Magtuwad pay agta, di gyud ta malingaw.


-- MERLIE M. ALUNAN
Tacloban City, Leyte, Philippines

satoritorika

kon pananglitan dili diay bulawan
apan bahaw nga mais ra intawon
ang mahaon gikan anang ku’n
sa tiilan sa bangaw

pagatam-ison ba gihapon nimo ang pagmahay
nga ang kalibotan di usa ka bagol nga kalamay

kon maamgohan nimo ang kahinam
ni haring adlaw sa pagtimpla sa dagat
aron matilawan nimo ang kalinaw
anang buwad-lawlaw


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

esposa

espeho:
mopiho
sa ugmang
umaabot.

posas:
mosikop
sa gugmang
molugnot.

saloma:
mohupay
sa dughang
naghuot.


-- NOEL D. RAMA
Clinton, Maryland, USA

kallang*

Dinhi
Tin-aw kaayo
Ang mga hulagway nga nasamin sa sapa
Ang parada sa progresibong pagtuo
Ang pag-asdang sa labing modernong mga damgo
Ang mga kongkretong ebidensiya sa mga kalamposan
Mao ang pagbayaw sa mga bildo og asero
Ug nagbanda-banda kining nasamin
Sa mga tag-as ug mga hambugerong tore
Saksi sa paglambo sa negosyo
Sa puthawng mga kasingkasing
Sa mga sakayang de makina
Ug ang itom nga dugo nga gibomba
Matag pitik sa de piston nga kasingsing
Ug ang itom nga utot
Nga mogawas sa iyang gininhawa
Tin-aw usab kaayong nilutaw
Sa nagbagang gikalburong kamatuoran
Ubos sa gihilantang adlaw
Apan bisan ang kangitngit sa kagabhion dili makatago
Sa mga gipanglubong nga mga bukog sa ilawom sa yuta
Tungod kay ang bugnawng' hangin sa kadlawon ang moduyog
Sa mga awooo og inagu' sa mga iro
Nga nagkanayong aduna silay nakita
Nakitang mga nanggawas sa kahiladman
Sa kahiladman sa unod sa yuta
Sama sa mga nagbagang mga mata
Nga walay mga panagway
Sama sa mga hunghung nga walay mga baba
Sama sa mga ngipon nga nagkagot
Nga daw adunay ritmo sa kruuuuuk
Sa gitaya na nga puthawng bisagra
Sa sakayan sa mga kalag nga naglutaw sa lawod
Sa lawod sa nangaputol nga mga dila
Sama sa mga baho sa nagbagang mga kandila
Sama sa mga itom nga bayhon nga daw maaninaw
Nga nagpahipi sa mga anino sa kangitngit
Sama sa tingog sa mga kwaknit
Nga daw nagsinaw nga tango sa kasakit
Mga kasakit nga wala makahungaw
Ug ania ako karon nagpahungaw
Nagpanghupaw
Tungod sa akong mga kasakit
Mga sakit nga mga samad sa kahiladman
Mga samad sa akong ginikanang unod og bukog
Mga samad nga hangtod karon nagngutngut
Ilabi na gayud karon ningulngul sa tumang kasakit
Tungod kay kaganina adunay nangutana
Kanakong propesor sa kasaysayan
Gikan sa unibersidad sa kasadpan
Nangita siya sa tinubdan ug kahulugan sa usa ka pulong
Pulong nga importante kaayo sa pagtungkad
Paghubad sa kahulugan sa Singapura
Nga matud pa niya wala matubag sa mga librong nangatala
O sa mga bag-ong lumad o mga bag-ong tubo.
Oo, nangita siya sa tinubdan ug kahulugan sa pulong kallang
Ug ako siyang gitug-anan nga mao kana ang bastardong paglitok
Sa Iranun nga pulong--ang pulong sa akong kagikan ang pulong karang!

__________________________________________________
Kallang: lugar kon diin unang nakita ang mga lumad sa Singapura nga gitawag sa mga Malay nga mga Orang Kallang.

Karang: gabay; gituhoang ang Kallang sa Singapura ang usa sa labing importante sa mga staging point o lusaranan sa mga pirata sa Strait of Malacca.
__________________________________________________

-- LEO BOB FLORES
Bukit Batok, Singapore

duha ka haiku alang sa akong magtutudlo

Tingog milabyog
Padulong sa sabakan
Sa adlaw'ng kay-ag.

...

Gisalibay mo--
Gadag-om nga panganod
Palayo nako.


-- KEVIN A. LAGUNDA
Mandaue City, Cebu, Philippines

pahangyoa ko bi…

(Human nakabasa sa balak ni Szymborska)

Pahangyoa ko, bi…

Sa gatikangkang nga mga labhanan,
Sa gatuwad-balintong nga hugasan,
Sa mga tsinelas, sapatos nga gasirko,
Ingon man sa mga librong wa ka panapo.

Pahangyoa ko, bi…

Sa mga kabinet nga ganganga,
Sa nanagya-ya nga mga kurtina,
Sa namaghot nga mga dukot sa kaldero,
Ingon man sa gidalikdik nga mga baso.

Pahangyoa ko, bi…

Modalikyat, mopahiluna usa ko.
Mobugsay'g pulong sa akong mga damgo.


-- TERESITA PEÑA
Bangkok, Thailand

kang arthur rimbaud

Kon giunsa mo paghatag og
bulok ang mga titik,
kini usa ka tanghaga,
lupig kaayo ang mabihagong bangaw.
Sa nagkarang mong mga letra
Nga naglakaw nga nagtakiang
human kahukmi sa Sanhedrin
ang makasasala mong balak—
Nangabat-kabat sa sagboton
nga dalan paingon sa
sabakan ni Paul Verlaine
nga nangayog alak.
(Mibahakhak si Paul samtang
nagkaon sa ginadiling
bunga sa santol sa imong kabatan-on)
Par les soirs bleus d’ete, j’irai dans les sentiers,
Picote par les bles, fouler l’herbe menue:
Reveur, j’en sentirai la fraicheur a mes pieds.
Je laisserai le vent baigner ma tete nue.
Nag-agbayay ang imong
mga bulok nga nagpas-an
sa imong lungon padulong
sa sulad. Gisapnay ka sa
ngayang nawong sa damgo.
Ug karon nahimo kang dinamgo
sa nangabuang mong sumusunod,
Voyelles—


-- OMAR KHALID
Medellin, Cebu, Philippines

ang talisalop nga adlaw sa atong panagkita

Tubig sa sapa
Nagdagayday paingon
Sa kilumkilom.

Piyong kong mga mata
Nanglutaw, daw dahon, sa
Pinadunghay mong buhok.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

anatomiya sa hustisya

Ilang
gisukod
ang
akong
otin
giihap
usab
pila
kabuok
ang
akong
bulbol
og
gitim
bang
ang
gibug
aton
sa
akong
mga
itlog
og
mao
kini
ang
hus
tisya
sa
akong
pinang
gang
yutang
ma
la
ya.

-- LEO BOB FLORES

Bukit Batok, Singapore

sa akong amahan

Magmumugna ka sa akong adlaw.
Ang nag-awit nga silaw
Mipabuka
Sa walingwaling nakong mga mata.
Ang imong tabunon nga mga kamot maampingon
Nga milihok, mihulma sa akong kasingkasing
Sa lumad ko nga kabuntagon.
Imong gipatubo
Ang imong bungot
Aron kini mahimong lasang
Sa akong ihalas nga mga katawa. Imong gilaksi
Ang dagtom ko nga pagpanghupaw ug gisalibay
Sa kalibotan sa kawalaan.
Sa panahon nga midagayday
Ang luha ko nga lunsay,
Imong gipahapuhap
Ang bugnaw nga hangin
Sa akong abaga.
Sa dihang midayo
Ang nagmug-ot nga kagabhion kanako,
Way paghunong
Ang imong buwan ug mga bituon
Sa pagpangisi kanako.

Sa tuo ko
Nga dunggan, mitilap
Og pahinumdom
Ang imong tingog:
Dong, pasagdi ang ulan kon kini
Maghimihimi kay mapul-an ra siya
Sa di madugay. Makita ra unya nimo
Ang nagpahiyom nga bangaw.

-- KEVIN A. LAGUNDA
Mandaue City, Cebu, Philippines

naa-an nga ungo si temistokles adlawan

Bitaw, lupig pa’y Buwanon

ang apilyido ining kanahan bisan suwaw

iyang kabantog, lanog pa sa kampana

sa simbahan sa Naga.

Matay pa, wala gyo'y kalainan sa dan-ag

sa tingtakdol ang mga takna kon palaran ka

nga siya ikakuyog. Ikaanggid imong pamati

sa kiat nga tig-ik sa mga nagduwa’g

tubig-tubig. O, sa kidhat sa haranista

nga di gyod motagam bisan ang ikadalit

sa biyuda nga gihalaran mao ra

ang kainit sa gisabyag nga orinola. (Mao gani

nga wala uroy siya ganahi magpauraray

sa Amerika, nibalik gyod sutoy sa tinubdan

sa iyang kapungot ug kahimuot.)

Ay, tuyhakaw gihapon ang mga kikik
sa iyang agik-ik bisan kanunay pod

mangalagpot ang mga kabog

sa iyang pagmahay: Ang anak

nga burokinto. Ang mga kagwang

ug mga kuwang-sa-dukol nga politiko

nga kon masaag ug mabagatan

sa iyang traysikol didto sa makahubak

nga dalan sa Pangdan lagmit

iyang ligsan. Ang dalaga nga igwad

og linaktan samtang gayatak

sa iyang dughan. Mga hambogero

sa tubaan nga wala’y pakabana

ug wala'y panghilam-os sa pulang

sugwak sa iyang mga sumbingay.

Ay, ang wakwak sa iyang mga balak!
Mao bitaw ni hinungdan sa iyang pagpuwaw
og pangawot hangtod gakalkag ang iyang ulo.
Sigon pa sa iyang mga silingan, kanunay

sa bintana sa iyang payag sa bungtod

masiplatan ang iyang anino sa bungbong

gabawog ug giinat sa dila sa iyang

lamparilya. Gahangak ang mga iro,

gauwang duyog sa naglagaak nga mga ngipon

sa iyang karaang makinilya, mahunihon

nga nagkitkit sa kagabhion.

-- MICHAEL U. OBENIETA

Topeka, Kansas, USA

ang esplanade

Sud-unga ang duha ka mga mata sa langaw
Nga gitusaktusak sa kainit sa adlaw
Nga nagbuhat sa labing matahom nga bangaw.

-- LEO BOB FLORES
Bukit Batok, Singapore

sa akong paghisalaag sa kalibotan

"I expect to pass through life but once." -- William Penn

Gigutom ko ug nagkurog kay nalupos sa ulan nga mao pay pagtuang. Hain man ko? Nganong nia man ko ining dapita? Bag-o lang ba migimaw ang adlaw, o sumasalop na? Ganina ra kong naglakawlakaw ubos sa landong ining habog nga mga edipisyo, apan wa koy nakitang orasan, ug maulaw kong mangutana sa mga tawo kay silang tanan morag nagdali. Miliko ko sa usa ka gamayng eskinita diin may nakakita kog apartment nga morag ako nang naduaw kaniadto bisan tuod segurado kong wa pa ko kaanhi dinhi sukad. Nanuktok ko ug ang pultahan giablihan dayon. Sa sulod dihay daghang tawo, sagad mga babaye, nga nagkapulikig pagpanghipos. Morag nakaila sila nako, kaha silingan nila niadto, o amgid-amgid lang, apan tungod sa ilang gimbuhaton way makahatag nakog hustong pagtagad. Ingon ko nga Botsoy akong ngalan, nga wa ko masayod asa ko paingon mao nga mangayo lang unta kog ilisan ug makaon unya mobiya na. Ang tanan mohunong makadiyot sa akong atubangan ug mahingawa, apan daghang lang gyod kaayo silag trabaho. Dihay usa ka batan-on nga gisugo pag-asikaso sa akong panginahanglan. Miyembro ni siya usa ka asosasyon nga nagtrabaho sa parokya, siyay motabang nimo, matod pa sa usa ka babaye nga iyang magulang man tingali. Karon morag nagduda ko kon kaila ba gyod mi kaniadto, apan daw wa man sila mahibulong. Sa akong pagsabot sa ilang linihokan morag sila pod nakahinumdom nga nakaila og tawo nga morag ako kaniadto. Gidala ko sa batan-on sa usa ka kwarto nga nangalimyon og sabon panlaba, puno og mga hinayhay nga sinukod ang pagkalumbay. Ang uban umog pa pero ang kadaghanan uga na.Naa pod gani uban nga mituskig na sa kauga. Iya kong gipapilig masul-ob nga igo nako, unya sa wa pa siya mobiya mipahimangno nako nga di ko angay maulaw nga modayon ngadto sa kusina kon andam na kong mokaon.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Dubai, United Arab Emirates

limbongan

bisan tinuod
og kasado pa
ang pagbati
sa hunahuna,
ug gihiusa’s
usa ka dughan,
bisa’g giingong
way bisan kinsa
makabadbad
sa gitagkos’
kasingkasing
ug sa utok
kay gilig-on
gyod paggaid
sa mga saad;
apan nganong
makahigayon
pa’g panapaw
ang bisan hain
nila, ug mouban
pa man sa lain?

-- NOEL D. RAMA
Clinton, Maryland, USA

inig abri, sira sa bintana

inig abri, sira sa bintana,
malantaw nako sa duol, layo:
ang tugpa, lupad sa mga eroplano;
ang gapa-utot nga mga tren
nga ning-abot, ningpadulong;
ang guwang nga buwak sa orkidya
nga may gapahiping salinsing;
ug sa duyang gitabyog sa hangin
mikiay kini paingon didto,
paingon dinhi.


-- TERESITA PEÑA
Bangkok, Thailand

makasagmuyo nga pagtulon-an sa "ars poetica sa piniriso" ni myke o.

Bulahan uyamot
ang mga piniriso
sa Sugbo
kay pakindingkinding
lang sa sampot.
Nalingaw na,
nakapalingaw pa.
Naka-exercise pa gyod.
Way duda nga
sa tanang mga arte,
ang sayaw
maoy labing angay
palamboon sulod
sa prisohan.
Dili ang balak.
Kay kon ang balak
gihatagan lag lip service
sa gawasnong
katilingban,
tahoron kaha ni
sa kalibotan
sa mga tinangkal
nga supakero?
Pananglit, sa nobelang
Falconer nga sinulat
sa Amerikanhong
John Cheever,
pirmi lang
hapdos intawon
ang lubot ni
Chicken Number Two,
ang piniriso
nga naay patik
ang isol, usa ka
way-kamatayong linya
sa balak
nga gitagik
sa ngilngig
nga balakero nga
si Dante Alighieri:
"Abandon hope, all ye
who enter here".
Ah, arse puwitika!

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO

Dubai, United Arab Emirates

mantra kontra taranta

kon tunokon kon lapokon
ang dalan ubos sa dag-om
gabugwak og mga dagom

kab-ota kutloa
ang katakos
ang kahilom

sa cactus
ug lotus

itanom


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

theory of the hilas class

Sa panahon sa makabungog nga rebolusyon sa elektronika
Aduna lang gihapoy nagsigeg sulod sa langob sa pagtuo
Nga sila mga piniling lumulopyo sa Parnaso

Daw wala pa matala ang mga teyoriya ni Thorstein Veblen.
Daw wala pa mapamatud-i nga sila mga sakop sa tribo
Sa super electromagnetic aliwas
Ang mga hambogerong ulipon sa giatayng leisure class.


-- LEO BOB FLORES
Bukit Batok, Singapore