pagbanaw sa aping, paglutaw sa unlan

Asa na gani ka? Abi baya nako’g gakuyog ta 

Samtang gadag-om ang kabuntagon 

Dinhi sa Luyang. Moulan tingali unya… 

Kalami na gyod untang ihuyatid tupad 

Sa akong iring nga kabang kon dili pa lang 

Laagan ug kanunay mokuyog sa kundatan! 

Maghinawiray unta ta dinhi sa higdaanan 

Kay basi'g maanod ko sa akong pagdamgo. 

-- HAZELEN C. COBOL
Argao, Cebu, Philippines

dayalogo

“Di ba dinhi tong mga buhing bantilis 

nga mipayong sa mga katang ug burod, 

ug hayhayan nga wa'y higot kinsa 

misagubang sa akong mga tamparos?" 

            pinahagawhaw ang pangutana sa palopalo. 

            Ping-it nga nitubag ang tubaon nga tubig: 

"Dihang di na mapiog ang kadangog, 

nadakin-as sa syudad,nanimpad… 

kay mitikangkang man ang hiniktang 

kagang pagbagting sa tagingting." 

-- CARL B. MANTUA 

Baybay City, Leyte, Philippines

dutlan

ang usa nila gwapa 

dihay duha o tulo 

nga dato ug may hitsura 

apan kawang lang ang kagwapa 

kwarta ug hitsura 

kay ang balili kilid sa sapa 

igo rang mihulma sa porma 

sa seksirikay nga batan-ong baka 

nga nagpauraray tibuok gabii 

-- IOANNES P. ARONG 

Lapu-Lapu, Cebu, Philippines

tidlom

kon ang kabug-aton ning dughan motidlom 

dugay rang nalumos ang akong kahilom 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

nganong ang mga pinasagdan dili angayng’ hilakan

Nabatasan na namo nga dili silhigon 

ang mga dahong laya. Pasagdan 

nga mangatagak ibabaw sa mga nauna 

nang mibiya aron magtapok
pagbalik, mohalok sa ugat nga gigikanan. 

Matag duaw sa usa ka lubnganan sa Tulunan, 

magdagkot mi’g upat ka kandila: 

sa uyuan, mga apohan, ug ig-agaw 

nga giusa ra ang kapahulayan. 

Kaganina, dinhi sa tugkaran, gisusi nako 

kon aduna ba’y bakanteng luna. Ug

naaninaw nako ang laing higayon 

sa pagpanglunhaw puhon: ang nangalaya 

maayong patambok sa kabiling yuta.

-- PAUL RANDY GUMANAO
Koronadal City, South Cotabato, Philippines

ang binhi nga nabugti

Dautang tilimad-on ang mihinagbo kang Haribon sa iyang pagpalagdas og lupad balik sa kabungtoran sa Dakong Pulo gikan niya gikabildo ang mga baganing manggugubat ni Mandalangan sa amihanang purok sa Mindasilang. Halos dili siya makatuo nga si Abukay ug Perikoy mao’y nangunay pagsugat kaniya ug ingon sa nahulma sa ilang mga dagway ang di-ikalilong nga kahingawa. 

HARIBON
Uy, ingon sa naay gumonhap akong nasud-ong 

Luyo sa inyong nagkulismaot nga mga nawong? 

Nganong kamo man ang nagkutayg dalandalan 

Niining akong pagpauli sa Kalawaanan? 

ABUKAY 

Talahurong Haribon, ayaw kahikurat sa among itaho: 

Imong Lawaang buhatan gihuptan sa dagkong ungo. 

Wa'y duhaduha ang nagpaluyo ning tanang hitabo 

Mao ang Tres Sawahes samtang didto ka sa layo. 

PERIKOY 

Tinuod kana,Talahuron! Kagubot ang nagsamtang 

Sa habagatang bahin sa dakong pulo sa Mindasilang. 

Ang mga kaunggoyan, kabinawan, ug kalanggaman 

Naukay ug sa tumang kalisang sila karon gisaopan! 

HARIBON
Unsa? Gipaluyohan sa tulo ko ka dagkong sinaligan— 

Ang Tres Sawahes? Sige, pun-a ko sa kasayoran! 

Usa kini ka dakong pagbudhi sa akong pamunoan! 

Mao ni ang resulta sa Danaw nga akong nasaksihan. 

ABUKAY 

Gisulsolan nila ug gimobilisa ang mga insektos! 

Gipangulohan ni Haring Gangis ang nag-insurektos! 

Tanang mga mananap nga alangisngis og tingog— 

Gipaambahan sa ilang orkestrang makabungog! 

PERIKOY 

Apan, bepor pa niini, gihamok sa mga halas ug tanga, 

Ug uban pang mga mananap nga nagum-om og laa— 

Mga ulahipan, lampinig, pasgaw, buyog ug putyukan— 

Aron pamahiton ang tanang ihalas nga kahayopan. 

Nagyagaw sa kalisang ang mga binaw ug unggoy, 

Naukay ang mga langgam, mga manok, mga baboy! 

Ug labing mangtas sa tanan mao ang mga iro! 

Gilutos mga kahayopang sa lasang lumulupyo! 

Napugos intawon pagpamahawa sa kalasangan 

Ug midangop sa mga walog ug mga kaanotan, 

Duas sa peligro sa gutom, sakit ug katalagman, 

 Hinikawan sa gawasnong katungod ug kagawasan. 

ABUKAY 

Mao kana, Talahuron, ang kinatibuk-ang kahimtang 

Ug buot sa Tres Sawahes nga imong ipahamtang 

Ang balaod militar sa kalasangang naapektohan 

Aron masumpo dayon ug mga kadaot malikayan. 

HARIBON 

Hmm. . .dili tiaw ang kadaot segun sa giasoy ninyo...

Nabutang ako niini sa duha ka nag-umpugang bato: 

Kon sila akong supakon, kamatayon akong paingnan 

O kon dili ba kaha, golpe de gulat sa akong pamunoan. 

Ug kon ako silang uyonan, ang kausaban matalikdan, 

Ang plano-de-reporma biyaan ug ubang kabag-ohan? 

Ug siguradong mabulit sa lapok akong kadungganan, 

Gawas sa pihong kaalaotan sa masang gipahinungdan. 

ABUKAY/PERIKOY 

Talahurong Haribon, naa ra sa imong mga kamot 

Ang desisyong ipakanaog nga tukma sa umaabot. 

Ang kabulahanan sa imong mga pinahinungdan 

Hinaot nga kanunayng suod sa imong dughan. 

HARIBON 

Salamat, salamat, mga loyal kong kaanib! 

Tamdon ko kanunay ang inyong gipangtukib! 

Himoon ko gayod unsa’y makaayo sa kadaghanan 

Dili ang makatukmod kanila ngadto sa kaalaotan! 

ABUKAY/PERIKOY 

Ang kinatibuk-an sa kalanggaman ug kahayopan, 

Mga lumulupyo sa kahanginan ug kalasangan, 

Puwera lang sa mga oportyunista’g traydores 

Nga way panukong miduyog sa Tres Sawahes, 

Mohangop sa imong mga proyekto sa kalamboan 

Ug dili motumpawak kanila sa dugang kadaotan. 

Molaban sila nimo kon interes nila imong tinguhaon 

Apan mokontra usab kon ugaling imong linglahon. 

HARIBON (Sa iyang kaugalingon) 

Siyempre, ako kining timbang-timbangon pag-ayo. 

Sobrang maru Tres Sawahes sa Kasadpang Imperyo. 

Lisod supakon kon gusto kong padayong motunhay 

Busa pasaligan ko sila sa hayperboli’g pasumbingay. 

-- DON PAGUSARA
Davao City, Philippines

latagaw

Sa laing kinabuhi liboan ka tuig 

Sa karaang panahon, 

Usa ako ka manlalayag 

Sa kinapusoran sa pasipiko— 

Tugkanan sa unos ug bagyo. 

Ang among katiguwangan 

Dugong libud-suroy sa kadagatan 

Nga gikan sa kasadpan 

Mibugsay sugat sa hangin 

Bawon ang kinaadman 

Sa katluan ug duha ka 

Parola sa mga bituon. 

Masuhid ang mga timailhan 

Sa iswag sa panganod 

O sa kango sa sakayan 

Ikurambos sa bulok sa langit 

Ubanan ang panon sa mangoliay 

Nga mga langgam ngadto 

Sa mga isla naghuwat bisan pa 

Sa bangis nga panghasi sa unos. 

-- RODELIO BARELLANO
Caloocan City, Metro Manila, Philippines

dili ko tagadinhi

Nawad-an na ko’g gana. 

Niundang og tulo akong laway daw

irong buang nga naulian apan 

nasaag gihapon ko, gitugnaw. 

Napuno sa nuka akong batiis. 

Gikurikong ang akong mga tudlo. 

Gatuy-od intawon akong dila. 

Mopauli unya ko sa amoa, magsulo 

balik didto sa akong langob 

diin mag-ampo ko nga magdaob. 

-- JONALYN ALMACIN-GOURDON 

Nantes, France

mag-aginod, magpaanod ang molupad

“Exiled from work by typhoon flash floods,/ She waits in her room for the whirling winds/ To calm down, reads her beloved poet in bed.” 

-- Marjorie Evasco, 'A Turtle-Poet Dreams, Given Time'

Kon asa kutob ang sukarap sa dugdog sukad gibugwak
Sa higanteng kangiob, ang lawod ra’y nasayod. Ug ikaw, 

Hilom nga gatidlom sa kahayag tugbang sa kilat, nasiak 

Uban sa kapupod-an nga hagbay rang gihanduraw 

Ug gihimugso sa mga bulkan. Bisa’g kapila ka nihilak 

Sukad gitag-an sa imong uha ang paglanog sa tiaw 

Lapas sa lasang ug baybay sa Maribojoc, wala ka misupak. 

Misubay ka sa mga tigmo bisa’g lahos kini sa bung-aw 

Nga salin sa linog ug saksi sa tanang unos. Miambak 

Gani bisan ang bao, mitupong sa pak-an mong pagtukaw.

-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

kalisang: paghubad sa balak ni Kahlil Gibran nga “fear”

Ginaingon nga sa wala pa mosulod sa dagat 

ang suba nagkurog sa kalisang. 

Gisud-ong niya pagbalik ang dalan nga iyahang nalatas 

gikan sa kinapungkayang bahin sa mga kabukiran, 

ang hataas ug ang gahiyod-hiyod nga kadalanan nga nitabok 

sa kalasangan ug balangay. 

Ug sa iyahang atubangan, 

nakita niya ang arang kadakong wanang sa kadagatan 

diin ang pagsulod 

daw wala na’y lain pa gawas sa pagkahanaw hangtod sa kahangtoran. 

Apan wala na’y laing paagi. 

Ang suba dili na mahimong mobalik. 

Wala’y bisan usa nga mahimong mobalik. 

Ang pagbalik dili katuohan nga nibutho. 

Ang suba kinahanglang morisgo 

pagsulod sa kadagatan 

tungod kay diha lamang mahanaw ang kalisang, 

tungod kay diha lamang masayod ang suba 

nga dili kini mahitungod sa pagkahanaw ngadto sa kadagatan, 

apan sa pagkahimo niini nga kadagatan. 

(dalit ngadto nilang Freya Natasha Fernandez-Dy,                                                          Jujemay G. Awit, ug Omar O. Dumdum) 

-- GERWIN VIC E. BHUYO 

Bangkok, Thailand