laylay alang sa libod-suroy nga gilumsan sa kamot sa taknaan

Bulahan ang lusay sa iyang paglangay
Nga madagsa sa baybayon.

Bulahan ang baybayon sa iyang pagpaabot
Nga makaplagan sa akong mga tunob.

Bulahan ang akong mga tunob
Nga mahiktan sa lusay sa baybayon.


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

paglantong sa dagat

Gagmayng balod ang mosugat sa nanguyot kong lapa-lapa
Matag taak nako sa bulok-kape nga lapok sa katunggan.
Mogimok ang mga mananap nga mamahit sa katol kong panit;
Giantos ko kini aron may makuha kong takla nga paon sa panagat.

May panahon nga ang dagat magsua’g mga balod ug magkira-kira:
Takna sad kini aron mga isda maglumba sa pagpaniba.
Bawon kong bingwit sa buko-buko gisab-it, mobawog unya
Ngadto sa dagat, magsagitsit. Inig bunlot, masintak dayon ang isda
Nga nasangit sa taga nga dala sa bato nanggunit.

Nagkadaiyang bulok sa isda ang nakuha, may asul, da’g ug lunhaw:
Bantol, kalambiray, pata, labayan, silay, ug katambak.
May misagol nga kasag hastang tamboka sa paak! Mao kini
Ang kalipay nga dili kabayran og sapi: Panagat nga inubanan
Og linigoy aron makalihay sa hugason og bughaunong kahoy.


-- GENE LARIOSA
San Fernando, Cebu, Philippines

pangandoy

ang gahom sa pangandoy
walay utlanan

kon imo kining prisohon
sa imong mga palad

mahimo kining aso
sa usa ka dakong sunog

mahimo kining mga maya
nga bisan og gagmay kaayog mga pako

makaipsot kini sa imong
mga tudlo

makalupad nga kusgan pa
sa hangin


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

sugilanon sa ilawom sa naawop nga bulan

Niabot na diay ka.
Wala man intawon ko
Makaalinggat nimo.

Dugay na ra ba unta kong
Nag-atang sa imong awit
Nga ako unyang
Laylayon.

Basin tungod pino
Ang mga dahunog
(Dili kaha to
Mga tiil nimo?)
Nga nagtuhil-tuhil
Sa akong kinahiladman

Kon mahimo unta
Gitambid ko na dayon
Ikaw sa tunga-tunga
Sa kangitngit ug kadanlog
Sa imong kalibotan
Aron dinhi ikaw
Magpabilin.

Unta, wala ka
Nadakin-as ug nibiya…

Miawas, miikyas
Ang imong
Gininhawa palayo
Sa akong gihawaan;
Wa gani nako masawo
Aron masapnay
Ug matisok pagbalik
Sa pag-alima.

Wa ko man lang
Mahapyod
Ug mahalok-halokan
Ang wala pa gani
Mahulma nimong
Mga aping.

Unta, mitidlom pa
Ikaw og taod-taod
Sa sulod ning
Namugnaw
Nga balay-balay
Aron ikaw suginlan
Sa mga parayeg ug uraray
Ni Cinderella ug Snow White
Sa ilang mga prinsipe
Aron ikaw mahinanok pa
Hangtod sa pagsubang
Sa ika-siyam ka bulan.

Anak, saari ko:
Mobalik ka aron paminawon
Ang paglurang
Sa akong tingog.

Sa sunod nga pagsubang
Sa akong bulan.


-- GINA MANTUA-PANES
Cebu City, Philippines

sukad sa pagkalangay

Dihang nahagbong kadtong
bitoon usa ka gabii, misakdap sab
ang anunugba gikan sa ginhawaan
ni Papa. Kaayong hagiton sa kilat
bisan dili ko andam maminaw
sa dugdog niadtong gabhiona.

Niadtong higayona, wala nako hisabti
kon unsa'y iyang tinipigan
alang nako. Gakumkom iyang mga palad.
Nidusmo nako ang iyang pahimangno,
wa'y kalainan sa lagong nga saag.

Hangtod karon sukad adtong
kataposan nakong pagduaw sa tambalanan,
wala pa nako madawat
ang akong pagkalangay.

Mubo ra akong nasubay
kabahin sa iyang paghimugso.

Kon unsa'y matuod, igo na nako
nga molungtad akong pagdumdom
balik sa iyang tingog.


-- DENNIS S. SARMIENTO
Maryland, USA

sa hinay-hinay

sa hinay-hinay nipaka iyang bukog 

nituybo iyang ikog 

nibuto iyang utok 

sa hinay-hinay nadubok ang gibati 

nalata ang pangadye 

napan-os ang kinabuhi 

sa hinay-hinay gikapoy sa kabudlay 

katulgon sa kalaay 

sa dalan gasusapinday 

--JONALYN ALMACIN-GOURDON

San Remigio, Cebu, Philippines

recipe diborsiyamente

2 ka itlog kuyos
1 ka talong lawos
taklubong uga hapdos


--MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA

ting-init

Ang pulong nga “ting-init” kay gamiton karon isip pulong sa lihok. Wa nay moingon nga “Paaboton tika sa panahon sa ting-init” o “Sa pagkunhod sa tubig sa sapa, ang tanang nataltagan og dahon moluhod sa ting-init.”

Kastigohon, silotan sa latigo sa dila ang magsusuwat o istoryador nga masayop og litok. Idangdang sa gabukal nga kawa, igaid sa gaasong pugon.

Pureso ang mag-uuma moingon na karon: "Giting-init sa langit ang pinugas kong mais." Sa karaang abtanan pamation ta ang hunghong: "Sibog dinhi, langga... kamingaw ko iting-init." Ang hubog ug brokintong abogado tugtan nga manghasi: "Ang di papildi og broka moting-init sa akong pistola!"

Ug buk-on ta paghubad ang tubag ni Kierkegaard kabahin sa magbabalak: "Usa siya ka magul-anong tawo nga misulayg tago sa kasakit sa iyang kasingkasing kansang mga ngabil haom ang pagkatakdo nga ugaling manghupaw siya ug motiyabaw, mating-init mo ang matahom nga awit."

Tinahod nga higala, ang balak kon ipating-init molagiting. Paminaw, pamatia, pating-init.


-- ADONIS G. DURADO
Rome, Italy

tubig-tubig

Sa bata pa ako, inigkagabii
ang kalibutan namong mga kabataan
mao kadtong bahin sa karsada
nga gikan sa eskina ug hangtod
sa dakong akasya. Kon bulanon,
magdula kami og tubig-tubig.
Ang kataposang linya duol ra
kay di man molagbas
niadtong dakong punoan.
Inigbagting sa alas otso gikan
sa habog nga kampanaryo
tawgon kami sa pagpamauli.
Inigkabuntag mangaligo kami sa dagat
ug magsabot nga inigkagabii
magdula kami pag-usab
og tubig-tubig. Inubanan sa
binata namong pamasin
nga ang bulan hayag lang gihapon
ug unta dili moulan.


-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

bituon nga kapundiron

Dapit sa lampara
nga gilibotan og mga anunugba,
napalgan tika sa pultahan--
gatan-aw sa bugtong bituon
taliwala sa dag-om.

Daw kamatyonon ko sa kagutom tungod
sa tibuok adlaw nako'g bantay-suroy
hangtod sa utlanan ning lasangang nasod.

Gitagad tika apan gapuyo ra ka,
gagakos sa imong kaugalingon.
Duna kay gilitok apan nasapawan kini
sa gaguhong lagutob nga gabatil
sa imong dughan.

Dungan sa imong luha, nidul-it
ang kamatuoran nga duna'y
kahait sa bala.

Dira sa bungbong,
nibatog ang mga anunugba: Mga mata
sa ilang pako nakasaksi sa bituon
nga napapas sa langit
nga gayunyon.


-- TON DAPOSALA
Cagayan de Oro City, Philippines

padigo-padunot*

Maghilak kong mopauli kaniadto, mohangyo sa akong Lolo nga buhatan na sab ko'g kasing kay ang bag-o niyang ginama tua, nagbuy-od sama'g patay nga sundawo gikan gikunis-kunis sa labawng' dako nga kasing ni Naldo. Moagik-ik siya'g katawa, dayo'g bulhot sa aso gikan sa iyang hunsoy. Tulo ka adlaw niyang buhaton, ug tulo pod ka adlaw ang kalaay sa pag-apong ug pagpaabot. Kutihan kaayo siya. Dili katingad-an nganong ako ang dunay kinanindotang kasing sa amoa, ug nganong ako pod ang kanunay sigurohon ni Naldo. Upat lang ka adlaw ang lahutay sa akong matag kasing. Dili ko kahinumdon kon pila ka kasing ang nahimo ni Lolo. Apan ning bag-o lang, mibalik nako ang iyang gipamulong matag higayon nga ihatag na niya nako ang bag-ong ginamang kasing... apan wala ko makasabot. Kalapad sa wanang sa paghinumdom ug pagpaabot. Padayon kong magduwa og padigo-padunot.* 

___________________________________

* padigo-padunot: duwa ginamit ang mga kasing diin ang tumong mao ang pagpulpog sa kaatbang pinaagi sa pagtumba o pagkanil niini hangtod mabuak gamit ang hait nga lansang sa imohang kasing. 

-- IOANNES P. ARONG 

Lapu-Lapu City, Cebu, Philippines

kidhat ug badlis: laguardia airport, new york

Sa pagpasiplat, lipaghong ang napadpad
nga panganod ug daw gadag-om
sa danguyngoy sa mga gangis. Dinhi

sa daplin, gapanagpa ang mga lalis
sa dahon ug daw gaawop ang mga aninipot.
Di madid-an ang pagdakop sa imong pahiyom

dihang mitim-aw ang anino sa kasadpan,
gahulat sa pag-unlod sa adlaw balik sa pusod
sa kagabhion. Sama ining pagduaw dinhi

sa gip-ot nga dughan sa New York City,
kutob ra sab ka nganhi sugod niining
tugpahanan samtang namauli ang tanan

gikan sa ilang panaw. Sa layong tinutokan
tugbang sa langit, diha’y kidhat sa eroplano
mipapas sa badlis sa kapunawpunawan.


-- DENNIS S. SARMIENTO
Maryland, USA

udtong kating

tala na gukdon ang mga kaaskaas

pad-on ang tunob sa mga balod
ug itumod ilang yinagubyob

mamilot og mga gatandayng gapnod
nga sa ngabil sa lapyahan gihan-ok

gius-os na ang panty sa dagat


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA

pahinungod sa di hingtungdan

duha ka istoryador
nanakayan

ang usa gadala
og pasol

ang usa ngilngig
managhoy

gitabyog sa hangin
ang baruto

mibutho panon
sa mga burit

naanod, naanod
ang panganod

isla midunggo
sa tungod

tigmo sa agukoy
kapila gisibot

bikog kang
kinsang ikog

aha! kataw
sa imong katawa!


-- ADONIS G. DURADO
Innsbruck, Austria

karaang tugon

uban sa silaw
sa bronse
nga panganod

nabati sa bata
ang hunghong
sa langit

nga siya ang
arkanghel
nga masupilon


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Koror, Palau

dayang-dayang

sige lang,
akong dawaton ang inyong katawa
sa dihang inyong nahibaw-an
nga ganahan gyod ko maminaw,
mosayaw og Dayang-dayang.

Bisan karaan na,
padayon kining mohagwa
sa akong dunggan,
magpadayon kining mogitik
sa akong panumdoman.

Kaniadto, kada Dominggo
gikan si Papa sa iyang trabaho,
lanog ug lapad kaayo ang maabtan
sa tukar nga Dayang-dayang.

Dinuyogan sa Tanduay
nga ilang gitagay
kanunayng mosayaw si Papa
ug iyang mga kauban og Dayang-dayang.

Daghang mga bata ang magdula
sa among tugkaran ug mangatawa sila
kon magsugod na sa pagpanayaw
sila si Papa, sadya kaayo
ang among tugkaran, sadya kaayo.

Usa ka Dominggo, akong nakit-an
gitagay ni Mama ang iyang mga luha
sulod sa among balay, sa hilom
iyang gipatukar ang ritmo
sa dugay na niyang gitipigang mga bakho.

Maong ganahan gyod ko
maminaw, mosayaw og Dayang-dayang
duyog sa ritmo sa pagdumdom
sa gilay-on taliwala namong
duha ni Papa.

Usa usab kini sa hinungdan
nganong matag Dominggo
tultolon nako ang Ginoo.


-- GLENN T. MUÑEZ
Dumanjug, Cebu, Philippines

tulisok: hinayak nga sugilanon nga gasugod sa usa ka hapak

Labaw pa sa tulisan ang nituli nako
ug sa akong mga kadula. Hangad, mando niya.
Wala ko nipyait kay linaw bisan pinahipi
ang iyang tingog samtang gitagod-tagod
sa iyang ngipon ang mga dahon sa bayabas.

Natilawan tingali niya ang akong kulba.
Natulon nako’g kalit ang hungihong sa tinghuwaw
nga huyohoy, nilahos sa akong giyak-an
gikan nidalikyat sa kasagingan tadlas
sa tangkongan sikbit sa iyang tugkaran diin
gitangkal niya ang mga manok igsasabong.

Kalami untang ituktogaok. Kalit nilahos
sa akong kigol ang tingsi sa kahapdos dihang
niuntol sa akong atubangan ang kabinhod
sa bunal—gisapsap gikan sa taliwang bahin
sa dahon sa saging—bantang sa suwaw
nga suwab sa korta nga nigimaw sa gipawos
nga kunot sa akong kalinghod. Kabugnaw
sa duga nga iyang giluwa ug gibulit
sa akong dugo ug panit. Gabawod
ang akong mga tunob sa pagpauli nako.

Usa ka semana ang nilabay, wa’y labot
ang mga gikamatis, naglumbaanay mi
paglukso sa natumpag nga pantalan dili layo
sa bagting gikan sa simbahan sa Mabolo
ug sa gadahunog nga tingtaob nga nagpangiyod
sa kabatoan gikan sa baybayon sa Opon. Gipaksit
sa kahangol sa mga isdang gagmay
ang kugan sa akong bag-ong kaalam. Kaparat
sa akong nahibal-an. O, mga inday!

Sukad ko gitulis, ang akong kamot sumpay
sa gakos sa kugita nga wa’y kutas
mosupsup sa luha sa inyong mga inahan.
Pagbantay sa akong pamukot ug panginhas.
Basin kutob na pod ko sa pagtukob sa makabuta
nga kahayag gikan sa akong pus-on. Ayaw tawon
pagpangitngit. Basin dili na pod nako kapugngan
nga magkidhat-kidhat taman sa ginhawa tugbang anang
palautog nga parola sa Liloan.


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

layag

Diri sa akong kuwarto, higala ko ang mga kaka. Kon adunay bagyo, ilang ibintana ang uwan pinaagi sa ilang lawalawa. Ang nagtipun-og kong mga libro, labi na ang One Hundred Years of Solitude, sama sa asukar, nahimong gagmayng mga bato, nigahi, dayon nadugmok. Apan kon imong tilawan, tam-is ra gihapon. Ang mga nagkayamukat nga mga suwat, mga resibo, mga bus tickets, ug mga boarding pass sa salog wa’y kalainan sa mga gihay nga lain-lain og kolor, ug kon ako kining puniton, limpyohan, hinayhinay nga mahanaw ang ilang alimyon. Sa wa damha, ang mapa nga gipilit nako sa bungbong, adunay tingog sa usa ka 29-anyos nga lalaki. Ang ako pod nga kalendaryo sa suok, adunay tingog sa usa ka 24-anyos nga babaye. Pukawon ko nila matag gabii. Madunggan nako ang ilang estorya--

Mapa: Ingon sila, di ko angay nimo kay gilay-on lang ang akong ikapakita.

Kalendaryo: Ingon sila, mas di ko angay nimo kay usa ra ka tuig ang akong kinabuhi. Kon ikaw mangutana ngano. Ang akong tubag, mao man gyod kini. Apan inig kamatay nako, ihatag sa mga bata ug tigulang kon unsa pa’y akong mahibilin. Kung mingawon ka nako, pangita-a ko sa mga bata nga nagyamyam sa ilang adlawng natawhan, sa mga dalaga nga nagbantay sa ilang sunod nga regla, sa mga masakiton nga nag-ampo sa akong sinugdanan, sa managtiayon nga nagtrabaho alang sa adlaw nga pagtapos sa ilang mga anak, sa mabdos nga kanunay nag-ihap sa siyam ka buwan, sa asawa sa mangingisda nga nagpaabot sa iyang bana. Pangita-a ko, higugmaa ko sa ilang mga mata. Dili mamatay ang gugma, apan ako, matag tuig, matag tuig, matag tuig, walay kahumanan. Inig kamatay nako, ayaw gyod og hilak. Mas angay kang mohilak sa mga tawo nga naghilak samtang naglantaw sa imong mga kalikopan, kadagatan, ug ang mga gilay-on niini.


-- CINDY VELASQUEZ
Cebu City, Philippines

unya sa akong pagpiyong

Unya sa akong pagpiyong
padayona pagdunghay ang imong buhok.

Ang mga bituon sa imong mga mata
magpadayon sa ilang pagkiblat.

Ang mga tulo sa ulan
huyo nga modapat sa mga atop.

Ang tihol sa amamangloy molanog
sa tun-og nga kaadlawon.

Hilom nga molabay ang hangin sa kadahonan.
Magpadayon pag-agas ang tubig sa busay.

Unya sa akong pagpiyong
padayona pagdunghay ang imong buhok.

-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

buslot

Kaniadto,
Ang tinutokan ni Undo
bakakon. Sa sinugdanan
pyuos, mauwawon, halos
di moharong;

Apan karon,
ang tinan-awan ni Undo
molapos kang Inday
ngadto sa lain pang
Inday.


-- GINA MANTUA-PANES
Cebu City, Philippines