kamatayon gikan sa kamatayon

Usa ka bakikaw nga gabii niana gipadamgo ko 

sa mitaliwan nakong amahan nga 

nagtungtong sa suwang sa pangpang. 

Nagtambo siya kanako nga nahimuot apan 

nahulpa ang iyang sag-ang sa iyang 

pagbahakhak ug nangapal-ak ang iyang panit.

Usa ka kandilang hilis. Sa padayon 

nga paghangad nako niya, natud-an ko 

sa iyang lukonan ug gikuhit nako 

ang akong agtang apan dali kining mibantok. 

Nanimaho kining dugo. Duna'y misitsit 

sa akong luyo ug sa akong paglingi, gisuyop ko 

sa huyong-huyong: ang akong anino. 

-- KENNETH MICHAEL M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

hekasi

Niadtong hapona, gipadayon 

ni Sir ang lektyur bahin 

sa mga pamuno sa Pilipinas. 

Igo-igo ra gyod ko nakaapas 

kang Aguinaldo ug Macapagal 

niadtong miaging semana. 

Ug halos naminhod 

ang akong kamot sa pag-alsa 

sa lingkoranan. Gihunghongan ko 

sa akong klasmeyt bahin sa tanang 

gipangdiskas sa wala pa ko 

siloti sa maestro—nag-oratoryo 

si Sir bahin sa kalamboan 

ug kahapsay sa Bagong Lipunan. 

Sa dihang naglanog ang pangutana 

bahin sa “Gingharian sa Maharlika,”

nasapnan niya akong pagduka. 

Gipukaw ko sa akong mga klasmeyt 

ug gidiretsohan ko niya'g pangutana 

kon unsa nang matang sa gingharian. 

Blangko ang akong nawong bisan tuod 

nagkuyamod ang simod ni Sir ngadto 

sa mapa nga gipilit sa blakbord. 

Pakapinan pa'g tudlo sa pamilyar nga mga isla. 

Nag-inusara og pungko taliwala sa 

China, Malaysia, Indonesia, ug Thailand. 

“Tonto, do you not know what this is?” 

Nakusog ang tingog ni sir. “Iro nga gikapon… 

Nagpasuso sa agalon?” Mitubag ko, 

nanghuy-ab. Unya kon Iningleson pa 

ang sunod nga panghitabo, 

the rest is history. 

Halos magkinse na ka minuto 

ang akong pag-alsa. Naghilom- 

hilom ang mga estudyante 

samtang nagpadayon si Sir 

sa iyang pagkabanha. Dihang gisublian nako 

og tutok ang mapa, nakaingon gyod usab ako 

sa kaugalingon: mora bitawg iro nga gikapon. 

Sa tanang nakat-onan sa katuigan sukad 

niadtong hapona, natatak sa utok 

ang mga nawong sa mga klasmeyt. Igo lang 

nagtando-tando sa mga binutbot 

sa maestro samtang akong kamot 

nangugat pagkumkom-kumo. 

 -- TON DAPOSALA 

Cagayan de Oro City, Philippines

sa kalibotan kita sa daklit matahom: paghubad sa balak ni Ocean Vuong nga “on earth we’re briefly gorgeous”

I 

Sultii ko kabahin kini sa kahigwaos 

ug wala na’y yamo. Kay ang kahigwaos mao ang pagtahan

sa lawas kon unsa’y nasayran niini; 

dili kini makatipig. Nga kining dulaw nga kahayag 

napukan ubos sa laing giyera; 

ang tanan nagpunting sa akong kamot padung sa imong dughan. 

I 

 

Ikaw, nalumos 

                taliwa sa akong mga bukton— 

pagpabilin. 

Ikaw, nitukmod sa imong lawas 

                ngadto sa suba 

apan nabiyaan ra 

                uban sa imohang kaugalingon— 

pagpabilin. 

 

I 

Sultihan tika unsa kadako ang atong kalapasan aron kita mapasaylo. Kon giunsa ang usa ka gabii, gikan gidapog si nanay, dayong bitbit sa chain saw ngadto sa talad, dayon ang akong tatay padulong luhod sa banyo hangtod nadunggan namo ang hilom niya nga pagngaab lapos sa paril. Ug busa akong nasayran— nga ang usa ka tawo sa kinapungkayan maoy pinakaduol nga butang aron motahan. 

I 

Iasoy ang pagtahan. Iasoy ang alabastro. Kurta. 

            Honeysuckle. Goldenrod. Iasoy ang otonyo. 

Iasoy ang otonyo bisan lunhaw

            sa imong mga mata. Ang katahom bisan pa'g 

adlawan. Iasoy nga buot kang makigpatay niini. Di mamanso nga 

             kaadlawon nag-usbaw sa imong tilaok. 

Akong paglabog ilawom nimo 

            daw sama sa usa ka balinsasayaw nga nibarag 

diha sa pagkahagba. 

I 

Kilumkilom: ang subad sa dugos taliwala sa atoang mga anino, nahubsan. 

I 

Buot ko nga mahanaw – nan akong giablihan ang pultahan sa awto sa usa ka langyaw. Diborsiyo siya. Dako pa siyang buhi. Nagdanguyngoy siya sa iyahang mga kamot (mga kamot nga daw taya ang lami). Ang rosado nga laso sa kanser sa suso nga anaa sa iyahang keychain nga nagbag-id sa ignisyon. Dili ba gitapion nato ang usag-usa aron lamang sa pagpamatuod nga ania pa kita dinhi? Dinhi nako sa makausa pa. Ang bulan, layo ug nikayab, nabilanggo sa kaugalingon nga lugas sa singot sa akong liog. Gipasagdan ko ang gabon nga nag-agas latas sa nasiak nga bintana ug gitabunan ko ang akong mga tango. Sa akong pagbiya, ang Buick nagpabiling galingkod didto, usa ka amaw nga toro sa sibsibanan, ang iyahang mga mata nagdangdang sa akong anino ngadto na sa kilirang bahin sa mga balay nga nahimutang sikbit sa dakbayan. Sa balay, gibalibag nako akong kaugalingon sa kama daw sama sa usa ka sulo ug gitan-aw nako ang dilaab nga nipahit sa balay sa akong inahan hangtod nigimaw ang langit, madugoon ug bulto. Buot nako nga mahimong sama sa langit — aron makahupot sa matag paglupad ug pagkahagsa gilayon.

I 

Litok og amen. Litok og pagbasol. 

Litok og oo. Litok og oo 

hinuon. 

I 

Sa shower, gipaningot taliwa sa bugnaw nga tubig, akong gibagnos ug gibagnos 

pa gyod. 

I 

Dili pa ulahi ang tanan. Ang atong mga ulo nga gialilingan 

            og mga tagnok ug sayo pa kaayo ang ting-init aron magbilin 

og bisan usa nga matang sa timaan. Ang imong kamot 

            ilawom sa akong sapot samtang ang istatik 

nagkakusog sa radyo. 

            Ang lain nimong kamot nitudlo 

sa rebolber sa imong amahan 

            ngadto sa kalangitan. Mga bituon nga diyot-diyot nangahagsa 

            sa crosshairs. 

            Kini nagpasabot nga dili ko 

mahadlok kon ugaling kita ania na 

dinhi. Daghan na kay sa panit 

makuptan. Nga ang usa ka batang lalaki nidulog 

            tapad sa laing batang lalaki 

kinahanglan mogama og usa ka umahan 

            nga puno sa tagiktik. Nga ang paglitok sa imong ngalan 

mao ang pagpaminaw sa tingog sa mga orasan 

            nga gitakda pagbalik sa laing takna 

ug sa buntag gakaplag sa atong mga sapot

atubangan sa pantawan sa imohang inahan, ang pagkapakapa 

daw sama sa usa pa ka semana nga mga liryo. 

-- GERWIN VIC E. BHUYO 

Bangkok, Thailand

mga uhong

Nahibulong kaayo ko sa talagsaong pagpanubol 

sa mga duwendeng payong katag ning mga bungdo 

sa mga sulom hulmigas ug aliling: 

daw ihas nga mga tisas nga gipang-ugbok sa mga diwata 

sa mga ap-apong pisara sa tulonghaan ning nangihing 

kamot nga nagdibuho sa mga buntag sa Agusto 

ug tambilagaw sa buwagaw nga Septiyembre… 

Ah, tanghaga o gumonhap ba kining paghugpa 

sa nagkulukabildong hinuktok sa gatuktok nga 

taknaan tadlas o lagbas sa libo ka libong 

minilyon ka mapangutan-ong tiktak 

sa napuling pukling mga gutling? Ngano? 

Ngano ba ugod nga dinhi niining 

naghulahulang muto nanghimatiis man kining 

mga inanong ugis inigpangalibwag sa mga diyoling 

yamog sa banagbanag sa Oktobre? 

Sahi sa pagpanurok ug pagpanlipang sa mga lunhaw 

nga pinugas nga gisabod sa nanagpiyakpiyak 

nga mga piso sa kinaiyahan sama 

sa mga bungag-singot sa iyang aping. 

Kayha kining nagtinabuylog nga dakong pangukit 

nga nanampiling karon sa tamboanan niining 

mga mata dili gayod masabtan, dili matugkad 

niining nanagpayong nga mga uhong 

sa Agusto, Septiyembre, Oktobre… 

-- MELQUIADITO M. ALLEGO 

Walker, Louisiana, USA

patik sa propeta sa mamumulong sa magsasaysay

giyabo mo 

ang mga tudlo 

nga nidumala sa mantalaan 

ug gilumsan mo 

sa tinta 

ang mata'g baba sa sibyaanan 

gipilo-pilo mo 

ang pluma 

sa akong nasaksihan 

aron magisi-gisi mo 

ang libro 

sa tanan kong pamatud-an 

gipapas mo 

ang mga titik 

sa akong kaugatan 

ug gikurisan mo 

ang hugpulong sa akong galamhan 

gikulit mo 

sa lapida 

akong ngalan sa kahanginan 

apan sa hangin ra 

mapatik nimo 

ang pinintal mong kasaysayan 

-- DESIREE L. BALOTA 

Talisay City, Cebu, Philippines

taphawng mga tahas

TILIMAD-ON 

Dili na moabot ang gihulat ninyong katabang kay segun sa labing ulahing balita natagakan siya og pukot samtang milabang sa kataposang tulay paingon dinhi. Maayong pagkasapli sa iyang dugokan. Kining inyong ubos nga alagad maoy gitahasan sa administradora probinsiyal nga mopadangat kaninyo sa opisyal nga pahasubo nga gitagana alang sa mga katalagman nga susama niini. 

ANG PALARANG ITOY 

Misugyot ang iyang kapikas nga ibaligya ang ihid nga itoy aron mapun-an ang ilang tinigom nga gitagana alang sa ilang pagbalhin, apan mibalibad siya. Niya pa, ayaw, pila ra goy konsumo ani. Maayo na lang ning itoya nga maoy atong tahasan pagbantay sa umaabot tang anak. 

KUGOS NGA BINAYRAN 

Nakahukom ang konseho de pamilya nga dili na idis-og ang petsa sa bunyag sa kinamanghoran. Ang tingog sa ulay nga tigpamaba gakurog apan tin-aw. Ug ako nga gitahasan isip usa sa mga maninoy lamang igo ra sa pagyanghag ug pagginhawa og lawom. Karon diay ang gitaganang adlaw nga sugdan ko na usab ang akong latagaw. 

KABILIN 

Sa imong pagtukas sa tolda gipabantang gilayon sa galunos nga dalagita ang gikamayo niyang kabahong nga gitagana alang sa imong pagduaw. Tumana ang imong tahas, Doktor, kay sa wala ka pa matawo dihay nagkadusingot nga lab-asera nga, atubangan sa nanghuy-ab nga tagbalay, walay tingog-tingog nga mitutok kaniya dayong bulikat sa hasang sa gilibod niyang bansikol. 

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO 

Metro Manila, Philippines

maithuna

"and pomegranate of flame" 

 -- Octavio Paz 

Duyog sa tanang kaanyag ug sa tanang kahibulongan, 

Hikaplagan ko ikaw kuyog ang bugnawng mata sa ulan. 

Miawas ang lumot sa kilumkilom. 

Sa imong kaawason nga pahiyom.
Mibuhagay ang kagabhion diha sa imong nataran. 

Ang asul kong anino, ang luspad kong kaugatan, 

Ang bugnaw kong dugo, anaa sa agtang 

Sa lapad mong pus-on nga daw kawanangang 

Gabuno, ug tungod niana nahimamat ko ikaw-- 

Naligo sa suba sa tungang gabii kong pagduhiraw. 

Sa imong bat-ang, nahimong dakong lawod 

Ang kangitngit. Usa na ka mitna sa lamat 

Ang imong pus-on. Sa imong dughan aduna’y migula 

Nga mga alpabeto; sa imong baba mituis  

Ang nikilado mong dila, ug pinaagi sa giimbentong 

Silaba sa inalisngaw sa imong gininhawa, sauloga 

Ang mga tigmo ug tanghaga nga nanuksok 

Sa imong ilok ug bugan. Huboon nako gikan 

Sa imong lawas ang gisul-ob mong sihag 

Aron ang kagabhion dili lamang matapos 

Sa pagpadunghay nianang imong buhok, ug dayon 

Niining gutloa ako usa na sa imong mga sulogoon. 

Busa, ania ang pagbuhagay sa akong mga kamot 

Ug ang paghuyohoy sa akong mga tudlo. Hinaot 

Kini pasagdan nimo nga momapa lapas 

Sa imong panit. Pasagdi ko nga mangahas 

Pagsudlay ang imong buhok sama sa pagsuyod 

Sa dagayday aron imohang masabtan na gyod 

Nganong— sa dili pa ang banagbanag mobukad— 

Magdanlog kanunay kining akong palad. 

-- LEONEL QUILLO
Malalag, Davao del Sur, Philippines

de profundis

Nangalambod akong tingog 

og sinyaok sa imong ngalan 

sama sa mga sanga nga miluok 

sa mangangayam, gabitay 

sa kalaberang puno-an. 

Ang kanaas sa mga uwak, huni 

nga mibugha sa gakarat nga 

kamingaw. Nahimong kalayo 

ang kangitngit: miugdaw sa lasang 

tadlas sa akong pagkasimang. 

Mihangad ko ug gihumol 

kining mga mata sa kawanangan. 

Wa’y pagtugot nga maunlod 

sa panganod ang mga langgam.

Busdikon unta sa kahayag 

niining bulan ang nahabiling 

kahaw-ang sa akong dughan. 

-- IVAN RIDGE ARBIZO 

Davao City, Philippines

pagpalawod han maniriday

Ini an kataposan nga adlaw, 

An kataposan ta nga tagay, 

Bumuhat na an paragbugsay 

Ngan iginhulid na an iya pukot 

An dakop— ig-uuli na ngadto 

Ha pantalan nga binurongan. 

An imo ha amon mga intrimis 

Mahihimo na la nga baras 

Magkakaprag ha kada pagpagpag 

Namon han amon mga saruwal 

Lugaring ha pagkahulog hini ha tuna 

Bisan mata hin dagom an mga guhang— 

An kaasgad, mapirit la gihap' panusok 

Ha gutak han amon mga tikod. 

 -- KENNETH ALVIN CINCO 

Salcedo, Eastern Samar, Philippines

sa pagtagamtam

Daghang nangutana unsaon gyod kuno 

pagsabot ang balak. Kay bisa’g unsaon kuno nila’g sabot 

di man gyod-- maibot na lang tawon 

ang di angayng ibton. Makutkot ang di 

angayng makutkotan. Busa, gitubag ko sila 

nga sayon ra baya tugkaron sa dila 

ang gilawmon sa mga talinghaga. Sama ra gyod na 

sa imong pagtilap og ice cream, 

pagtilaw sa humba, pagsupsop sa mata sa isda. 

Gahunahuna ba ka? Di ba wala? Sama ra gyod tuod na 

sa pagtan-aw sa tin-aw nga langit, o pagsud-ong

sa mabulokong pinintal. Gahunahuna ba ka? 

Di ba wala? Wa ka gahunahuna apan nakasabot ka 

sa imong natilawan. Wa nimo hunahunaa apan 

nakasabot ka sa imong nakit-an, nga kini 

lamian ug nindot lantawon, ug kini igo nang pamatuod 

aron pamatud-an nga ikaw naa’y nasabtan. 

-- JOJIE E. OGAOB
 Barili, Cebu, Philippines

gilay-on,

kapin kun kulang. Ingon niini ang imong 

paghulagway sa atong gilay-on. Ug uyon ko. 

Kay anaa ka man diha sa dakbayan nga di 

matulog, segun sa awit ni Frank Sinatra, 

naglaylay sa mga bata nga wa’y usa'ng 

milusot sa imong bilahan. Mga bata 

kansang kaugatan wa’y sambog sa atong dugo. 

Samtang ako ania sa dakbayan nga nabantog 

sa iyang kamahigalaon. Apan ang iyang bag-ong 

tagline ("a city in bloom, in blossom and in boom")” 

daw mas haom. Kay bag-o pa lamang, gitay-og

ang iyang kamalinawon. Booooooooooom! 

Milanog ang makabungol nga mga suliyaw! 

May naninggit, nangayog panabang! 

May nanghilak. Ug misagol sa nangabuak 

nga baso, salamin, botelya sa San Mig light, 

nangagubang talad ug lingkoranan, mga lawas. 

Nagbad-ay. Wa’y kinabuhi. Daw napulpog nga 

mga estatuwa. Natina sa dugo ang lunhawng 

palibot. Busa, ayaw lang sa pag-uli. 

Hinuon, nakahukom kong moapas kanimo. 

Aron diha sa nasod ni Ingko Samuel, kitang duha 

ang mangaykay sa paglaom alang sa atong ugma. 

Ug mamalik ta sa yutang gilubngan sa atong mga pusod 

human sa usa ka dekada. Kay nianang panahona, 

hayan napanas na ang akong pagbangotan.

Oo, usa ka dekada, kapin kun kulang. 

-- RAUL G. MOLDEZ
Cagayan de Oro City, Philippines

sabado sa buntag nga sunanoy pahinungod sa kabukiran nga naughan og danguyngoy

“The downpour on Saturday morning… caused riverbanks to overflow in Metro Cebu, flooding several areas and damaging houses and establishments.” -- Yahoo! News, 6/12/21

Sa matag lungtad sa salumsom lahos sa pangpang

sa kaadlawon, sa matag tingtakdol ilawom

sa gidag-oman kong bagulbagol, lami untang

kilawon ug supsopon ang hagok nga giugom 

sa akong kapikas samtang igo ra kong gidat-ogan

sa kagabhion nga gipikatan sa kilat. Ug kalit

nalapok akong atuli kay gabunok ang pak-an 

nga kantalita sa mga uwak, kikik, ug kwaknit:

Usapa ang orasan. Kitkita ang kalendaryo kon

usa ka hinanaling Biyernes ang kalipay ug ang kasubo 

usa ka Lunes nga wa’y utlanan. Baya intawon, 

igo ra kong motikungkong samtang ang mga tigmo

sa mga kukuk, alimukon, siloy, gitgit, ug manatad

lahos usab sa pangpang sa matag salumsom. Molungtad… 

-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

sa akong pangdungog si saint-säens

kang Marjorie Evasco 

Sa atong pagpasilong sa naglagiting 

nga kainit sa adlaw dinhi sa nataran, 

sa usa ka payag sa tiilan sa bukid 

nadungog ta ang pagpakatulog 

sa usa ka inahan sa iyang naghilak nga bata. 

Sa akong pangdungog kang Saint-Säens kadto, 

ang ritmo sa iyang laylay, 

ang pagsaka-kanaog sa iyang tingog, 

ang pagbayaw pagyukbo sa mga nota 

subay sa mga lugot ug mga bungtod sa piyesa. 

Uy, duna'y maayong tig-awat sa maestro, 

nga wala gani masayod sa tuboran 

sa mga porma sa mga awit ni Saint-Säens. 

Ug miingon ka, 

Dili uy, dili man na Saint-Säens, kon dili 

kasagarang awit sa tanang mga inahan dinhi, 

nga mohupay sa hilanat, 

ug daman sa tanang kabataan dinhi. 

Gihunahuna ko si Saint-Säens, 

ug unsa'y kahupayan niining payag nga kogon, 

nagkagidlay nga amakan, 

mga buslot sa kawayang salog, 

nga miyunyon sa pag-ug-og sa inahan. 

Gusto ko siyang hinganlan Liling o Corazon, 

gusto kong sakmiton gikan sa kawad-on 

ang iyang laylay, awit sa tanang inahan, 

(ug tingali si Saint-Säens igo lang misuon 

sa awit sa iyang inahan mismo…) 

Buot kong hatagan og titulo ang iyang awit 

kanang wala'y labot sa kasubo, 

wa'y labot sa kakawang, sa kakulang, 

sa gipanunod nga hulaw ug tinggutom. 

Apan ang akong ilusyon kutob ra didto, 

dinhi niining kinabuhia, 

diha ra siya kutob sa mga bantawan 

sa nagkalarag nga kawayanan, 

sa kaawaaw sa kabatoan sa wala'y dugos nga yuta, 

sa duyan sa gising lampin, 

sa higot sa higot sa pit-os nga pusod-- 

tingali sa sunod nga kinabuhi, Marj, o sa sunod o sa sunod…

-- ESTER TAPIA 

Nordrhein-Westfalen, Germany

dihang napahak ang kahinog

Nagsalig ko 

nga mahinog ra unya ang sabana 

nga gibukotan ang pungango 

og laway sa kaka. 

Nahinanok ko 

bisan pa'g gihapak sa hangin 

ang akong batiis, ug nakurat na lang ko

dihang namatikdan nako nga 

napahak na ang gikahinaman.

Pasagdan ko na lang 

ang langgam nga motiwas sa katam-is 

bisa’g napalaw intawon, nakatilaw ra 

og kaaslom sa kaanugon.

-- JONALYN ALMACIN-GOURDON 

Nantes, France

unsaon pagsukod sa kahilom

paminawa lang 

ang paglaguto ug paglagaak nianang 

pungango sa dahon sa iyang 

pagkatagak 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

panimpalad

Luyo diha sa ospital sa Chong Hua, diha 

Bahandianon pod baya ang mga batang nagduwa, 

Nauwanan tadlas sa sapa sa Guadalupe. Latas 

Ibabaw sa paril, sa kinandadohan nga koral, 

Ang kakutas sa kapit-os kaluha sa paglaom. 

Pagkabililhon baya sa mga lata ug botelya samtang 

Ang pag-antos dili masukod sa kamugbo 

Sa ilang mga bukton. Ang pagkatkat tugbang 

Sa ilang pagkanaog diin gapasad pod 

Ang mga bildo sa kahadlok samtang nanggimok 

Ang mga ulod. Kining pagsuway tuod pagkadanlog 

Kon mangab-ot sab ang hangin sa kahabog. 

-- DENNIS S. SARMIENTO

Baltimore County, Maryland, USA

dunlok: usa ka adlaw sa agusto sa gibyaan kong baryo

                                                 

Mibarag ang kahayag 

Sa buwan palayo sa payag. 

Napawong ang uwang ni Blaki 

Dihang gibalibag og binugha 

Sa nalisang niyang amo. 

Ang gilaming nga mungaan 

Salin sa mingsignit nga atay 

Pagkahuman sa dakong ulan. 

Mikirig sa ilang tangkal 

Ang mga tali ug hiniktan, 

Nangapukling sa gibatogan 

Nga karaang nangka 

Diin usahay moalirong 

Ang mga aninipot, 

Diin magsakdapsakdap sab 

Ang mga kwaknit. 

Tinuod ang hunghungihong: 

Daghan sab ang napukan 

Sa pikas baryo. 

Misakdap, mikuyanap na 

Ang itom nga hangin 

Sukad nabanhaw ang anino 

Sa tiguwang daotan, 

Gasuroysuroy sa mga eskina 

Sa pasilyo sa tambalanan. 

Gabaga ang iyang tinan-wan. 

Kon iya kang tutokan 

Malata imong ginhawaan. 

Malanay imong damgo 

Sa iyang barang. 

Gaawas-awas mga lawas-- 

Gitayhopan sa gininhawa, 

Galigdas sa mga punerarya 

Daw gisilhig nga dahon, 

Giitsa sa dakong daob. 

Gikikit na ang uban

Sa mga irong gutom nga

Wa’y tag-iya. Ubay-ubay na 

Ang milugsong, gahayon og 

Apas sa ilang lubong 

 -- RODELIO BARELLANO
Caloocan City, Metro Manila, Philippines

kon

Kon dunay uwat ang imong 

pultahan agi sa bug-at nga pinatiran, 

kon dunay nabantok nga dugo 

sa imong tugkaran nga di na mabanwasan, 

kon mapaig ang nabiyaan nimong inun-unan 

kay giguyod kas tawo nga wala'y ngalan, 

kon mabuyok kas tinuyok-tuyok sa suga nga kaponderon 

didto sa di matultulang lawak, 

kon sirado na ang tanang ganghaan ug mangyamiid nimo 

ang ilang mga magbalantay, 

kon molawig na ang baruto paingon sa yutang wa'y ugma 

sakay imong hinigugma, 

kon gipiringan na ang imong mata og mahalong seda nga 

duna’y mantsa, 

kon gipatiniil ka na ug natunok apan duna’y aparador nga 

namungingi og sapatos, 

kon angkonon na sa kagubot tanan nimong kusog ug 

wala na'y sonanoy nga motingog, 

kon mosangpit ka sa Magbabalak, ug dili na siya 

mopatalinghog, 

consummatum est.

-- KENNETH MICHAEL M. BABA

Borbon, Cebu, Philippines

alampatnong pilgrimahe sa panahon sa pandemya

Kining ambongang gamitoyng abog sa Kinaiyahan 

nga ganahan makighilawas sa unod nga tawhanon 

sa abotanang nahimong mga tunglong kamatayon, 

mikuniskunis sa mga buhing gihay sa katunhayan 

ingon nga mihabas og di-maisip nga kagusbatan 

sa mga alampatnong galeriya sa tawhanong kalag. 

Ania nasang-at kanatong mga superyor nga nilalang,

sa atong tawhanong kaigmat ug kamabayanihon 

ug sa labyog sa atong mga obra, ang pagsumpo 

sa laksot nga kadaot nga gipahigayon niining dangan, 

o ang pagpakahilom ug pagpahiayon sa iyang kapritso 

paglampingas sa mga matahom bulak sa atong kalikopan. 

Daghang mga katingalahang lalang ang atong nahikyad 

sa kalibotan niadtong gawasnon pa ang panahon: 

Atong dila nagbutyag og kinumong tingog sa balak 

isip hinagibang nagtul-id sa mga sayop sa kasaysayan, 

atong awit nakatandog sa mga desperadong kalag 

ug naglalik kanila isip mga iskultura sa paglaom. 

Apan ang anino sa kataslak nagpangitngit karon 

sa mga dalan sa atong pilgrimahe ngadtos kagawasan; 

ingog mga ilo nga gihikawag mapinanggaong amuma 

nangindahay ta sa mabulokong balangaw sa gugma nga 

motulay sa atong damgo ngadtos hilwas nga kahilunaan 

luwas sa mga kasakit ug sa mga hulga sa kamatayon. 

Ngano bang uska gamitoyng tunokong lugas sa abog 

makaparalisa kanato ilawom sa gabok nga kahilwas 

ug usabon atong dagway sa maskara sa kahadlok? 

Nganong ang di-mabali nga bukton sa balaod mohakop 

man kanato sa kantalita sa iyang puthawng kamot? 

Ang nagsigeg galing nga kagutom wa gayod mapugngi 

sa kapintas sa pulis ug sa inutil nga galingan sa gobyerno! 

Di ba angayng ilabyog nato atong panan-aw sa halayo? 

Ngadto sa may ganghaan sa bag-ong kabuntagon, 

atong mga kasingkasing maglukso-lukso dungan 

sa kundas sa naghiphap, nagtalidhayng mga sapa nga 

maoy mosung-ay sa atong mga alampatnong damgo 

ngadto sa pilgrimaheng yuta sa hilwas nga kalibotan! 

Dali! Ipasunding ta mga bul-og sa pagbati sa atong kalag 

nga angayng ipaundayon sa kabuot sa Kinaiyahan...

diin ang mga kundatang huros sa hanging Habagat 

nakigromansa sa tam-isong agik-ik ni Amihan, 

diin piyak sa kalanggaman ug tabyog sa kadahonan 

miabay sa koryograpiya sa mga balod sa kadagatan. 

Ug ang mga bathala, pula ang mga aping sa kahimuot 

nagalantaw gikan sa ilang nahilunaan sa pilgrimahe 

sa mga Alampat, lango sa mga kadaogang naani 

sa ekstrabagansa sa mga pagbati sa kasingkasing, 

sa kahunit sa kalag batok sa mga hulga sa kamatayo’g 

kahubo sa kagawasan ug pagka duas sa mga balatian. 

-- DON PAGUSARA 

Davao City, Philippines