ang pananglitan ni évariste galois

alang sa mga sagabay sa akong kabatan-on
nga mitalikod na sa pamalak

Unsa kahay ngilngig pang tampo
nga iyang ikabilin sa kalibotan
kon wa pa siya mamatay
sa edad nga 20 anyos?
Pero pwede baya sab
Nga inigtungtong niyag 21 anyos
kalit lang siyang mawad-an
og interes sa matematika
(ug tingali bisan gani sa politika),
ug mahimong negosyante
unya mamilyonaryo, o kaha
mosulod pagkaapari ug moyam-id
sa mga butang kalibotanon
sama sa alak, balak, ug babaye…

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO

Koror, Palau

tulo pa ka laing mga mubo’ng balak

Hinabo-an

Migikan ka ug misuroy
sa langyaw’ng mga kayutaan.
Unya sa imong pagbalik
imo ako’ng gidad-an
og mga souvenirs, mga handumanan.
Apan ang labing bililhon mao
nga imong gidala pagbalik kanako
ang wa mabalhin mong pahiyom.

Soulmate

Di na kinahanglan pa
nga imong pangayoon
ang mga butang nga nia ning akong lawak,
kay ang tanan imoha man usab.
Mahimo man gani nga imong hulaman
ug dad-on ang akong kalag.

Yamog

Mahitabo
nga sa nagkatay’ng mga ugang' adlaw
sa hulaw sa imong kinabuhi,
dunay mobutho ug imong ikahibalag
kadtong binuhat
nga magbilin og mga yamog
nga modam-og
sa lawos nga kadahonan
sa imong kabuntagon.

-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

panimpalad subay sa panon

Dili malilong. Dagway sa panganod ang panaminan

sa atong nasod. Dili ta langyaw sa mata sa mga langgam,

mitalikod sa hunghong sa ilang pako aron mangakha

sa baybayon. Nagsiwil sa atong dughan ang mga pangpang

gikan sa lawod. Nadunggan sa balyena ang bawod

nga gataghoy sa atong kaugatan. Uy, akong mga kaliwat!

Bisa'g imong giapil pagsilhig ug pagtrapo

ang mga tipaka sa imong bakho, ayaw

pagduko-duko. Bisan pa'g imong singot

mao'y gibanlaw sa mga plato ug ang imong luwa

ang gapasinaw sa mga iniduro. Dinhi sa gidam-agan

sa imong damgo. Dinhi sa America. Diin gitugyan niya

diha nimo ang iyang mga inutil, mga kuwang-kuwang,

mga ango-ango, ug mga himatyon nga wala'y kalibotan

sa kwadradong bahandi nga gabantang

sa inyohang bungbong. Ay, lupig ang mapa

sa pumapanaw! Kay dili magisi kanang timailhan

sa imong pagbaktas sa bakilid sa kinaadman

ug pagtungtong sa pilok sa kanawkanaw ubos

sa udtong tutok! Igmat na pod unya kang moila--

pwera buyag!-- sa kinahayagan nga maskara sa dag-om

ugma damlag. Bisan pa'g magbunok og uwan nga bildo,

nakat-onan na nato ang pagtinghaya diha sa gakos

sa tingtaob, niila ug niangkon sa atong mga tunob.

-- MICHAEL U. OBENIETA

Topeka, Kansas, USA

paghandom

(alang kang ma'am Moling Savellon)

layo na ang imong kagahapon
ang iyang tunob di na nimo makita

apan ayaw lang panghupaw samtang
ang imong hunahuna duna'y kamot
nga mokuraw og kab-ot pagkupot
sa lumalabay sa iyang pagkahanaw.


-- KEVIN A. LAGUNDA
Mandaue City, Cebu, Philippines

paghimo og tanghaga

pagkuha og bulad nga palotpot og tanod
hikti ang bulad dapit sa ikog
ayaw sa ulo
patas-i ang hikot
unya itagkos sa bitayanan
dapit sa inyong dapog
kanang maasohan pag-ayo
sa sugnod nga bil-ongan

pangitaa ang dapit diin makita sa bintana

ang pag-abot sa bulan
kanang maayong pagkatunong
sa bulad aron makakuha ka

sa iyang anino

itunong ang anino sa bulad sa imong plato

nga may tinunga na daan nga puso

ug sa tungatunga pasagdi

ang anino nga walay kalainan

sa gabilangkad nga puso
maayong pagkadusmo
ulo sa bulad

dayon pagtinidor ug ayaw pagkinamot
ipatong ang imong tuhod dapit

sa dapog ug hunahunaa nga kini na

ang kataposan nimong panihapon

-- RIC S. BASTASA

Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

suwat alang kang berting

Ting,

Ayaw nalang ko paabota. Nasaag nako sa akong mga pangandoy, ug lisod na ang pagpangita sa dalan paingon kanimo. Nahimo na kining libon, lasang. Ang ilado kaayong dalan sa akong pagbati kaniadto, nahanaw na, natabunan sa mga nagpangamay nga paglaom nga makakitag, makahikap og snow. Gikapoy nakog puyo sa gamay natong baryo, Ting. Kapoy sigeg ugmad sa yuta nga di ato. Naay nagtudlo nako og chat diri sa 7. Naay koy nakit-ang Kano nga ganahan kaayo sa akong kutis nga morag kolor sa kugal nga sambag. Ingon siya, Ting, he like me. He want marry me. And he bring to America. Maong kon papilion ko sa libong dan ug sa hi way, sa hi way nalang ko, Ting. Naa pay purohan maka-SUB ko. By way, di na ka kinahanglang magtagu-tago padung sa balay nila ni Celia. Open it and show love to she. Kahibaw na sila Nanay ug Tatay sa akong desisyon. Ug nalipay kaayo sila.

Ang imong ex-gf,

Sinds (Sinda)


-- JONA B. BERING

Tuburan, Cebu, Philippines

sama sa akong palad

gum-os na ang gihay
sa halok nga giselyo mo
sa sulat nga nagpahayag
sa imong gugma.

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO

Koror, Palau

ang alpombra

(hubad sa Iningles ni Robert Bly gikan

sa Norwegian nga balak ni Olav H. Hauge)

Paghablon og alpombra para kanako, Bodil,
hablona gikan sa mga damgo ug mga paglantaw,
hablona gikan sa hangin,
aron ako, sama sa usa ka Bedouin*, mahimo
nga mobuklad niini sa akong pag-ampo,
mobalukot kanako
sa akong paghikatulog,
ug unya sa matag buntag mosinggit,
“Lamisa, paghanda sa imong kaugalingon!”
Hablona kana
nga usa ka kupo sa tugnaw nga panimpohon,
ug usa ka layag
para sa akong baruto!
Usa ka adlaw molingkod ako sa alpombra
ug maglayag sakay niini padulong
ngadto sa laing kalibotan.

_________________________________

* Bedouin: Arabyano sa disyerto

Gihubad ni:
-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

kanus-a puslan ang pagpaubos

dili kinahanglang modupa

aron ang panganod kanako moila

kon kanunay sa ulo nako motugpa

ang salampati sa katingala

-- MICHAEL U. OBENIETA

Topeka, Kansas, USA

nganong nag-overload ang elevator bisa'g lima ra'y sakay

Nanampiling ang babaye sa daplin
Sa tuong bahin sa elevator.
Gitabangan ang iyang liog sa pagda'
Sa iyang ulong' nabug-atan sa pasangil
Sa iyang ugangan, sa pagpangabit
Sa iyang bana, sa galastuhon sa balay.

Duol niya, ningpahiyom ang laing babaye

Ah, tingali dako kinig nasingil

Sa nag-five-six niya. Ang iyang liog

Gibalikosan sa nagkadaiyang kwentas,

Wa'y kalainan sa mga bitin

Nga mounay ra’g tukob niya.

Naka-uniporme’g pulos puti ang babay’ng
Naa sa atubangan sa nanampiling. Ang iyang
Kinabuhi nagtuyok sa duha ka kalibotan:
Nursing student sa adlaw, sex guru sa gabii.
Mopadayon ba kaha siya’g subay sa naandan’g
duha ka axes? O motipas ba kaha siya?

Ningsu'd ang babayeng gada’g attaché case.
Ang kinabuhi sa mga kabos nga nag-ugmad
Sa yuta, nagtampusisok, nagkaguliyang
Sa sulod niini, gustong mamgambak
Apan wa silay kadaganan. Ang abaga, kamot
Sa babay namuypoy sa kabug-at sa iyang gida.

Ang kinaulahi nga ningsu'd mao ang babayeng
Duna'y libro’ng puno sa mga blangkong pahina.
Kada pakli kahilom ang mosugat. Way mga pulong
Nga magsilbing iwag sa iyang pagkatawo.

Kon ablihan nimo ang iyang huna-huna‘g
Dughan, kawad-on ang magtutok nimo.

-- JONA B. BERING

Tuburan, Cebu, Philippines

mga balaan

koronang tunok ni Jesus
panyo ni Veronica
gilansangan nga Krus
mga tunob ni Moses
gabas ni Jose
tapis ni Maria
bakos ni Juan
manok ni San Pedro
liston sa sandalyas ni Pablo
mga tudlo ni Tomas
ug ang pinutos ni Hudas


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

manag-ampo

(alang kang Manang nga nag-rosaryo samtang nagsakay sa jeep)

mikibot ang imong baba
nga maoy nagmando
sa nag-aginod nimong tudlo
padu'ng sa dan sa kaluwasan

sa dihang may nanaog nga babaye
ug wa tuyoa natumban niya
ang imong sandalyas

sama sa pagdagan sa kilat duyog

sa gadag-om nimong naw'ng mibuhagay

ang litaniya sa imong balikas ug sa kalit

ang rosaryohan sa imong kamot

nahagbong

-- GLENN T. MUÑEZ
Dumanjug, Cebu, Philippines

ayaw pag-anhi kanako uban sa tibuok nga kamatuoran

(hubad sa Iningles ni Robert Bly gikan sa
orihinal nga Norwegian ni Olav H. Hauge)

Ayaw pag-anhi kanako uban sa tibuok nga kamatuoran,
ayaw’g dad-a ang tibuok dagat kon bati-on ko ang kauhaw,
o ang langit kon mangayo ako og kahayag;
apan dad-a ang usa ka pasumbingay, pipila ka yamog, usa ka tipik,
ingon nga ang mga langgam magdala og mga tulo gikan sa tubig
ug ang hangin usa ka lugas sa asin.

Gihubad ni:
-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

putos sa akong pagtabok

Sa balwang nianang gamayng bentana
Pagatutokan mo na usab
ang nagpasalipod kong kahilom.
Pagalab-ason mo na usab ang kataposang
hagawhaw sa mga aninipot; niadtong
kausa kita ang mga latagawng alibangbang—
Dili na mahinol sa init mong mga ngabil
ang kakilas sa akong kalawasan.
Kanang maong pultahan
bentana usab sa imong padulngan—
Nalisang ka ba sa dugay mo nang nahisayran?
Motuo ka: ako ang pamatuod sa usa ka
kamatuoran. Nga dakong bakak ang
katahom sa mga orkidyas.
Ako ang kahilom nga
nagagikan sa nag-unawop nga kandila—
Ako usab ang kahilom nga nanimuyo
Sa taliwa sa langit ug yuta.

Gipatam-is na ang kape
Sa tab-ang mong luha ug pahiyom.
Kataposang panaglalis na usab
Sa kinabuhi ug kamatayon.
Ang alas dose nagsugod na pagbagting.
Ang kampanilya langas sa iyang tililing

Napahiluna na sa akong maleta.
Ang atong gugma, ang sugilanon
sa atong mga katawa, ang mga daklit
nga gipanghapyod kaniadto sa atong mga tudlo.
Motabok ako sa suba. Ug pihoon kong
di ako malumos. Moubog ako sa baha,
sa bul-og niining panahon, ug sa pikas
tampi, mohaw-as ako bisan pag nasayod kong
labnaw ang kape, ang kahilom mas makuptan
Sa dapit nga walay mga pultahan…

-- OMAR KHALID
Medellin, Cebu, Philippines

ang sala

(hubad sa Iningles ni Sholeh Wolpé

sa Persian ni Forough Farrokhzad)

Nakasala kog sala nga lami kaayo
Sa gakos nga nagdilaab ug makapaso.
Nakasala ko nga gigapos sa mga bukton
Nga gahi daw puthaw, init ug way pasaylo.

Didto sa ngitngit ug awaaw nga tagoanan
Giharong ko ang mga mata nga puno sa tanghaga.
Naglumpayat ang akong kasingkasing nga mitando
Sa tinan-awang gutom nga nangaliyupo.

Didto sa ngitngit ug awaaw nga dapit
Ako gum-os nga nagpauraray sa iyang kiliran.
Giduhigan og kalayo sa iyang mga ngabil ang akoa,
Nakalingkawas ko sa nagdileryong kasingkasing.

Gihunghongan ko siya sa sugilanon sa gugma.
Gitinguha ko ikaw, O kinabuhi ko,
Akoa na ikaw, O gakos nga tinubdan sa kinabuhi,
O nagpanglugnot kong hinigugma, ikaw.

Ang iyang mga mata giduslitan sa kaibog.
Ang bino nagkiaykiay sulod sa kopita.
Sa hunolhunol nga kama, ang akong lawas
Hubog nga mikurog paod sa iyang dughan.

Nakasala kog sala nga lami kaayo
Dat-ol sa nangigkig ug nagbuy-od nga porma.
O Ginoo, unsa kaha kadtong akong gibuhat
Didto sa ngitngit ug awaaw nga tagoanan.

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO

Koror, Palau

buwan

"I wish to be totally clean, germless, without bacteria, like the surface of the moon." -- Margaret Atwood, The Handmaid's Tale


Ang buwan usa ka babayeng' mabdos,
nagbay-ad sa halapad nga katri

sa kagabhion: kini ang hulagway
nga gikwadro sa abling bintana sa kwarto

ni Virginia. Dili sya mahimutang hangtod
mogimaw ang pamay-ong ni Jose

sa kasagingan. Gilantaw niya pagbalik

ang buwan, nanghinaot nga wala

napandol, wala nasaag si Jose. Sa iya

unyang pag-abot, mag-ampo si Virginia

nga magpaulipon ug andam magpagapos
ang buwan sa baga nga panganod

sa unahan aron isul-ob dayon nila
ang kangitngit samtang sila makigbuno

diha sa kasagingan sa iyang amahan.

-- JONA B. BERING

Tuburan, Cebu, Philippines

kadtong akong gikasugat sa 16th street mall

“ The 16th Street Mall is a pedestrian and transit mall in Denver, Colorado... Traditionally, street performing has been very popular on the mall, with many local folk, country, and vocal musicians... Other types of performers, such as dancers, actors, impressionists, and comedians have also used the popular location as a prime venue for discovery.” – Wikipedia

Maumod ang mananagna kon maghago siya’g sunod
sa mga saag nakong pangutana. Pananglitan: Unsa’y palad
sa pungkol? Unsaon pagtultol sa utlanan sa kangitngit kon
walay makaplagan nga langob-agianan ang buta? Asa kutob
atong hangak gukod sa gasinaw nga buhok sa estranghera
nga gitawag nila’g Lady Luck? Butikaw, butikaw…

Wala ko nagkinahangla’g mga tubag taliwala sa kasadya
didto sa kinapusoran sa Denver. Nabangga akong panan-aw
sa usa ka latagaw. Wala gabaguod bisan gabugdo ang sako
sa iyang buko-buko ug ang uban pang pinutos gayunyon
sa iyang lawas. Bisa’g makililimos ang iyang sinul-oban,
wala mangab-ot ang iyang kamot. Wa’y mulo nga gitug-an
bisan dayag nga hagbay ra niyang natilawan ang abog
sa pagkadugmo. Bisa’g wala nipahiyom, dan-ag gihapon
ang iyang dagway nga giduhigan og bulok sa bulawan.
Ug bisan wa’y bahandi, iyang gibarogan nga dili siya
magdumili, andam mohimamat sa bisan kinsang hari.

-- MICHAEL U. OBENIETA

Topeka, Kansas, USA

huyo nga ulan

Ako usab mahigugmaon sa huyo nga ulan.
Ang hinay’ng mga tulo daw gikan
Sa nagdunghay mong mga buhok,
Daw gagmay’ng mga tunob nga modapat
Sa abog sa akong handurawan.
Ug sa humod ug nagsin-ag nga kadahonan,
Ako pang hikit-an ang berde mong mga mata.

-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

3:25 sa kaadlawon

manira na usab
ang bintana

sa akong kalag

ang akong mga tudlo nanagan

apan wala gyod ko kahibalo kon

asa paingon

ang akong makita

mao ra ang katas-on
sa akong pilok

duha na'y nawong sa mga pulong

ug pangitaon pa nako ang usa ka

tuldok

-- RIC S. BASTASA

Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

way tahal (kay way nagmahal)

Inday, magpatahal unta ko sa imong liki.
Itugyan ko ang puroko ug dumpol kong lapis
Aron makatilaw na sab kog orig nga lami.
Inday, magpatahal unta ko sa imong liki
Bahalag imong lubagon ang himi kong buhi
Kay budlay ning mag-unay-unay lang tag talinis.
Inday, magpatahal unta ko. Sa imong liki
Itugyan ko ang puroko ug dumpol kong lapis!

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO

Koror, Palau