kining akong gikamingawan

mibatog ang tamsi sa sanga

sa bulahan nga gahitik ang bunga

karong bulana dinhi sa katipunan

nabati ko na usab ang iyang awit
nisurop ang taghoy nga nihit
sa nangalaya nga kadahonan

-- RIC S. BASTASA

Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

hinapos

Nakaadlawnan ang puol

Nga tinagdo sa gripo

Napuno ang lababo

Sa tingga nga tubig

Sa porselanang wanang

Gatadlas ang tinai 

Sa anananggal nga ulan

Gitangag sa kuwaknit ug gibilin

Sa pasamanos sa bentana

Ang iningkitan nga Buwan

-- OMAR KHALID

Metro Manila, Philippines

sa di pa ka motunob sa dalan

Pangitaa una ang imong mga tiil

Nga di magkalayo ang matag usa.

Hapuhapa may kubal na bang miturok

Nga makapulpog sa gagmayng mga bato

Nga namukhad sa ilang hitsura sa dalan.

Kay bisan ikaw magsapatos molapos

Nga di dahumon ang tunok nga nag-atang 

Sa imong mga tunob bisan di tuyuon

Nga ikaw unta molikay sa paglakang.

Ta na, taudtaod na kang nangandam 

Sa paglakaw samtang namati ka kanako.

Sa imong kilid ako’y mag-ihap sa mga tunok

Nga mangabanggi sa imong kalig-on!

-- ERNESTO D. LARIOSA

San Fernando, Cebu, Philippines

tinagutlo nga pag-aninaw sa tuboran

I.

subay ning sandayong midagayday 

ang tubig gikan nianang tubod sa karaang kamansi

diin giugbok mo ang talinggab sa patong nga kawayan 

diha sa iyang kasingkasing ug mibugwak 

ang tam-is nga luha

kon imong tutokan kining gisubayan sa tubig

ang lumot mikunot na apan lunhaw gihapon

unya kining tubura mopatagbaw pod

bisan sa kataposang lad-ok sa tamsi 

II.

ug nakighiusa ang mga alindahaw

sa tagsa-tagsang pisik nianang tubura

kay gipahabogan mo man ang iyang pagpaubos

matod pa sa usa ka ermitanyo nga giuhaw 

gikan sa makabungol nga kamingaw

ang mga alindahaw motugbang sa gabunok 

nga ulan ug sa dihang nahuwasan na mipatim-aw

ang kamingaw sa kasapaan ug nanggitib ang mga balili

ang luha usab molurang

bisan ang tubod magpabiling ipisanan nga ambitanan

sa mga pirok-pirok ug mga antulihaw sa dili pa

mopadayon sa kapunawpunawan

III.

miduaw pag-usab ang uwan

kuyog ang habagatnong hangin

kansang taghoy misulay pagbuak 

sa bugnawng huni ug napukaw 

ang dagayday sa kasapaan

kaanugon sa tamsi nga nahisalaag

gikan miikyas sa tinubdang kahoy lahos

sa pikas tampi ug wala na makatultol 

sa kanhing tugsawanan ug karon

nilapas sa udtong tutok hangtod 

dili na mobalik pa 

-- JOVANIE B. GARAY 

San Isidro, Davao Oriental, Philippines

baylo-balak pahinungod sa gapalanog og hagit ni yoyoy bisan pa'g gakurog taliwala sa makahutoy nga panahon sa ohio

(kang Adonis Durado)

Dayo’g syagit sa gawas—“Bayle, tibuok kalibotan!”— 

kon duna'y alingagngag ang alisngaw. Gaping-it, 
kining kabagtok sa yamog nakay-ag. Nikatay 
sa akong kaugatan, naglambod ug nilit-ag sa dag-om. 
Dinhi sa Kansas ug diha sa Ohio tadlas sa puti 
nga awaaw diin ang kalaberang kakahoyan 
gatingkagol, kaayong panitan sa mga Eskimo 
aron masul-ob nato lakip ang ilang mga uwat 
ug kubal. Kalami itinghaya lapaw sa kawa diin 

gatuasik ang mantika sa kinuposang tungol 
sa baboy. Ay, kanindot untang itaghoy duyog 
sa mga kargador sa Pasil, galaway samtang gahuwat 
nga mahaw-as na unta ang kyampaw

nga gilarang ug gilambada sa luwag diha 
sa gabukal nga kaldero. Taklobi ang huyatid 

sa sidlakan. Tak-opi ang huni sa bulkan. 

Kini ba kaha ang yamyam sa yawa, gamando 
sa hanging itom nga mohakop nato? Basin baya 
gaampo pod siya nga unta atong unongan 
ang iyang kahuyang. Gaaligato ang iyang gibati 
samtang nakighilawas ang kamingaw sa kangitngit, 
nihapuhap sa mga natuskig bisan asa: Ang tiguwang 
nga basurero duol sa estatuwa ni Lapu-Lapu, 
ganganga samtang gapista ang mga lagong sukad  
siya gihilantan. Ang pinaangkan nga naghay-ad, 
nabangag ang dughan sa mga bala kay kuno 
gapatutoy pod sa mga adik. Duha ka panid 
sa mantalaan, gipandong salipod sa taligsik— 
wala mabasa ang gidangatan sa mga taga-Syria, 
mga taga-Yemen,ug panon sa mga Rohingya… 

Nakaging pod bisan wa'y kurat ang mga rebulto 
sa simbahan, gaapong sa dagkotana'g mga kandila
samtang nitukar ang dugdog. Kining lagubo, labaw 
sa tanan, basin gahagad nato og layat nga pinahangad. 
Na hala, labyog, sundon nato ang sayaw sa kilat!

-- MICHAEL U. OBENIETA 

Topeka, Kansas, USA

alang kang myke nga takigan kanunay sa katugnaw sa kansas

Pwerte diayng uwana ganinang kadlawon. 

Kay pag-abri nako sa bintana, ang bungtod 

sa atbang mora gyog giyab-ag espesong tuno 

sa lubi. Haskang bagaa sa niyebeng nilukop 

og putos sa tibuok palibot. Ang gatuk-ong 

nga kabalayan ingog mga kato nga gabugdo 

sa balhibo sa puting iro. Ug ang mga punoan 

sa kahoy human malaroti sa ilang mga dahon

kay nabulit og kaspa sa halhag niining buhok. 

Mayna lang gani may igong kainit nga nibuot 

sulod sa balay human nako buylohi ang heater 

kagabii, ug karon nakaako na lag sando-sando. 

Sa kabugnawon karon sa gawas, seguradong 

mag-aso-aso ang baba bisag wa manabako, 

ug ang sinagpaan sa hangin kay makakaging—

makapakurog o makakuyos sa mokuyosay. 

Kon wa pa lang lagi untay kabilinggan ning 

buntaga, kaayo bang dili ilakaw. Kaayo bang 

paundayonan ang katapol o kalaay nga lagmit 

motumaw sa panahon sa tingtugnaw. O kaayo 

bang ihigop og utan bisaya, kaayong ibuyok 

og bugas mais, kaayo isugba og buwad lawlaw—

mamahaw sa tumang kahidlaw, bahala nag 

way tubang ikatumar, mopatukar lag Yoyoy, 

dayog syagit sa gawas: Bayle, tibuok kalibotan!

-- ADONIS G. DURADO

Athens, Ohio, USA

kusina

Adlawng natawhan nako ron. Naghikay gamay, 

pasalamat alang sa nilabay nga katuigan.
Samtang nagdigamo ko karong kadlawon,     
kalit lang nakong gihangad ang langit,
ug nahimong mapa ang mga bituon.
Gisapnay nila ang akong mga kasinatian sa una.
Gitultolan ko nila nga sa kahagip-ot ining dapita,
dinhi sa kusina, mao ang sumpay sa akong kaugalingon.

Ang lababo sama sa akong mga mata.
Kay kon adunay mga kasakit, dili kini pasagdang magtapok
sama anang mga biniyaang hugasanan.
Mohilak ko--modagayday ang luha ug kon mahurot, trapohan.
Sama sa lababo--hugasan dinhi ang tanan, ipahiluna,
ug dayon hiposon. Kay dili sa tanang higayon 

ang banga puno sa tubig.

Kining akong mga kamot, sama sa lutoanan,
pipila na ang gimugna nga sud-an.
Apan, sama sa mga kamot, kon ang duha ka palad
mapuno sa mga pangandoy, saad, ug paghandom 

sa kagahapon-- kon magdungan kini og sug-ang sa kalan,
basin dili maluto ang uban. Kay sa kataposan,
dili tanang ihukad ning higayona,
masulod pod nako aning kinabuhia.

Ug kining mga lamas kay ang akong kasingkasing:
ang kahumot sa ginisang sibuyas-dahonan ug ahos,
apil na ang alimyon sa tanglad ug luy-a.
Kalami unta isugilon nga ang akong kasing-kasing
makahibalo kaayo motimpla og sakto panagsa.

Sama ba sa kaparat sa akong kaminyoon, gidugangan ko kini 

og katam-is sa paghimamat sa kong mga kasaypanan 

ug unsaon magpasalamaton kanila. Ang katab-ang 

sa mga panamilit, gibutangan kintahay nako og kaaslom 

sa pagdawat ug kaparat sa pagbuhi niini. 

Kay sa kataposan, kining gamay nga kusina latas 

sa langit mao’y sumpay sa kinadak-ang konstelasyon. 

-- CINDY VELASQUEZ

Cebu City, Philippines

ang tiil sama sa dahon, ang damgo sama sa tiil

Kining akong tiil sama sa dahon nga naglutaw

pipila na ka higayon: milya, lugar, ug adlaw.
Apan, sama sa tiil, kon wala'y hunong ang dagan
sa pag-apas sa damgo, lisod kining tumanon
sa atong paghangad sa panganod. Tan-awa 

ang dahon nga atong gigukod! Tultolan nato

ang atong danguyngoy kon asa ta maluwas  

lahos sa laing laraw. Niagung-ong sa dughan 

ang atong naagi-an apan atoa rang gipiyongan.

-- MIGUEL ANTONIO B. GARCIA  

Zürich, Switzerland

segun sa katuigan

Habolan ko unta ang punoan

nga gihuboan sa kangitngit

ug tapakan ang mga hup-ak

sa sanga nga wala na'y dahon. 

Dili kaha kitang tanan sama ra 

anang kahoy nga igo rang 

hapuhapon sa anino sa buwan?

Nalambod ang katugnaw

sa kagabhion, ug sayon

limdan ang pangandoy 

sa kalunhaw. Unta, matag

tuig, ang ilang pagbiya 

nga inihap mao’y timaan 

sa wa’y kinutobang pagbalik…

-- DENNIS S. SARMIENTO

Baltimore County, Maryland, USA 

kitanglad

Gahapon, gihidlaw ko sa alimyon sa imong lasang,

pan-os pan-os nga inalisngaw sa nangadagdag nga mga sanga ug dahon,
bugnaw nga hinungaw sa gilumot nga mga karaang bato sa imong 

mga sapasapa, tam-is tam-is nga kahumot sa mga tayubo sa gigabok 

nga mga bunglo, ug ang lab-as nga gininhawa sa di maihap nga mga dahon 

sa nanigulang nga mga kahoy nga kanunay motungha sa akong mga damgo.

Karon, mibugwak sa akong kasingkasing ang kaaghop sa imong mga tuboran,
nga kanunay motambal sa kauhaw sa akong kalag,
niining panahon nga ang among kaliwatan
padayon nga gihasihasi sa kagutom, sa kamatay ug sa kawalay hustisya.

Ugma, mosaka ako sa kuta sa imong dughan
aron ibanwag ang kahayag nga mohatag og katin-awan
sa dalan sa among kagawasan,
inubanan sa mga anak sa kilat ug sa dalugdog
molugsong kami nga buhawi aron puuhon ang mga sagbot sa patag
ug dungan sa kamangtas sa ting-init among daoban ang kakognan 

nga dugay nang nangawat sa among panulundon. 

Ako ang kedaw sa tanang kapanahonan.
Ako ang talabusaw sa tanang panggubatan.

-- ANIJUN MUDAN-UDAN 

Malaybalay, Bukidnon, Philippines

ang ebanghelyo sa pasko

Dinhi nihamtong ang kanihit.

Sambingay sa yuta paingon

sa langit. 

Sulondong tahas ginama

sa mga tabas, sa mga ginabas.

Ang akong mga kamot gabay sa iyang

mga kuyamoy, sama niadtong katuigan

nga ako siyang gitudloan pagkupot 

sa iyang baso.

Segun usab kini sa paghan-ay. Ang paghunat

sa unang laray ngadto sa gasunod. Mga karnero

kilid sa ilang magbalantay. Ang bugtong bituon. 

Mga hari ug ang ilang mga bulawan, insenso, 

ug mira. Mga anghel. Ang iyang ginikanan. 

Siya sa iyang pasungan.  

Ang mga awit sa pagsaulog nangasangit

sa iyang agik-ik, samtang ang palibot gilunopan

sa tanang dinhi, kini. Ning-ukab na usab 

ang kasaysayan: mga tunob sa iyang amahan, 

saka-kanaog sa hagdanan; nagkadaiyang tingog 

sa mga kabit sa telepono; kay-ag sa mga balikas 

nibanda sa bungbong. Mga gibaid nga bahad.

Apan, bisan ingon niini ang nangagi, walay

nalaksi nga lanot sa iyang kamaya. Ang iyang

kasingkasing tubod sa mga batis taliwala

sa hulaw. Ang iyang kabatan-on gilimisan

sa unang mga sidlak sa buntag. Sa iyang

dalunggan ang huni sa mga goryon.

Kini ang talagsaong adlaw. Dinhi atubangan

sa pasungan, mga indak sa iyang tiil duyog

sa tambol. Ug bisan sa kanihit, iyang giakob

ang iyang kaugalingong sambingay 

sa usa ka paghunat: Mama here. 

Akong mga kamot sa iyang mga kuyamoy.

Akong kasingkasing nahinanok sa iyang abaga.

Gawasnon sa tanang bahad. Luwas sa mga kulihad.

-- CORAZON M. ALMERINO

Los Angeles, California, USA

kunsad

Human nimo’g titi 

sa mga utin ning kalibotan,

layat, bilat, sama sa bakunawa;

ang buwan lamoya. 

Kon di pa ka matagbaw,

apila ang adlaw, hasta

ang mga planeta

nga gaalirong 

niini. 

Apan kon ugaling

bation gihapon nimo 

ang kahaw-ang,

suyopa ang mga bituon,

ang oras, ug ang kawanangan.

Ipahiluna silang tanan

aron mahinanok

sulod sa imong

sabakan.

-- JOSUA S. CABRERA


Cebu City, Philippines

nunot sa imong pangutana kon kinsa’y una natong nakatulog sa milabayng gabii

Nagdungan lang ta paghigda, 

dungan natong gipiyong ang atong mga mata 

samtang nanago ilawom sa habol 

ining gabii nunot sa habuhabo. 

Gipaminaw lang tika uban sa nagkalandrakas 

nga kasaba sa daw gapaghot nga mga baki 

sa gawas niining lawak hangtod hagok na lang nimo 

maoy tubag sa akong "I love you."

Gitugyan ko na lang sa katugnaw 

ang nagbangotan nga kaawaaw 

diha sa pikas linya 

dihang wala mo na tubaga 

ang akong hagawhaw. 

Nanghinaot nga ako, 

imo nang gisayaw, 

diha sa imong damgo.

-- JAE MARI D. MAGDADARO

Binaliw, Cebu City, Philippines

mata

sumala kang Genory Vanz Alfasain sa sugilanong “Tilapyang Puti”

Dili na katingalahan alang sa tilapya ang pagkasaksi

og baying gasakay sa baroto

sa danaw sa Holon. Kamatuorang gipanganak siya

nga adunay duha ka matáng

dili mahimong ipiyong ug nga gimugna ang pilok 

tungod dili kinahanglang 

masaksihan ang tanang kamatuoran. Kinahanglang

mohunong sa paglangoy 

aron dili mahilayo ug magkaabot siya ug ang gapaduol 

nga baying iyang tutokan. 

Nakit-an niya sa mga mata niini ang kaugalingong 

hulagway, nag-inusarang

galutaw sa kalimutaw. Usa gayod siya ka katingalahan—

puting mátang sa tilapya. 

Nahanaw lamang siya inigsara sa mga mata sa bayi. 

Usa pa ka kamatuoran:

aduna gihapoy makit-an sa pagpiyong ug nga sama 

ang bayi ug tilapyang wala pa 

nakit-an ang ilang hinungdan. Gigawas niya ang ulo

apan mao ra og mabugto

ang ginhawa maong kinahanglang mobalik sa tubig.

Gisulayan dayon niya

ang paghangad sa langit ug pagpiyong sa mga mata.

-- M.J. CAGUMBAY TUMAMAC 

General Santos City, Philippines

singkwenta

kang Dindin Villarino

Ang damgo: kauban ta 

magsulat og libro sa mga balak   

sa dili pa ta modakin-as  

og singkwenta. Samtang 

ang panumduman wala pa 

gikapyutan sa kabug-aton 

sa kagahapon. Samtang 

dili pa kinahanglan sungkodon 

ang kalapdon sa dakbayan 

nga atong gibiyaan ug puhon

balikan. Apan ang damgo 

usahay dali ra bulikatan 

sa kakulian, kakulangon, kaluya.

Sagdi lang, Din, bisan 

og karong gabiuna 

gibati ko ang katugnaw

samtang gipakli ko ang mga pahina 

sa nasugdan natong damgo 

kabalo ko ikaw niabot na 

sa dapit nga aduna pa’y 

labaw sa mga pulong ug awit.

-- DELORA SALES-SIMBAJON

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

kining akong gibati

tugbangan ra sa usa ka tabon 

galupad nga walay kauban

sa wanang sayo sa kadlawon

-- JEFF DEL ROSARIO


Danao City, Cebu, Philippines

ang akong bentana

Kini ang akong bentana.

Dinhi, hinay ug malumo ang

Hunghong sa huyuhoy. Dili sama

Sa dagkong bentana sa dagkong simbahan

Nga moawas ra dayon ang tanghaga.

Sa mga nakasuway, ming-ingon sila nga

Gamhanan kuno kining

Akong bentana kay kamao kining maminaw

Sa bisan unsang asoy nga makahinuklog.

Dili baya dako kining akong bentana

Apan paigo dinhi ang gidak-on sa akong pangandoy.

Sa matag tighapon, paaboton ko dinhi ang pagkatalgag

Sa mga pako sa mga ugbos isip timailhan sa

Taliabot nga ulan. Apan dili ang tanan puydeng

Makamatikod sa akong bentana.

Kinahanglan nga ang buot mosinati kamaong

Mopihig sa tanghaga ug biga

Ang pagsulod sa akong bentana morag pagsulod

Og balik sa tagoangkan sa kapanahonan

Diin kinahanglan nga may dad-on ug may isalikway.

Dili ka makatuo nga kining akong bentana

Walay tak-opanan. Maong sa bisan unsang oras

Libreng mosulod ang tanan

Busa maingon nga usa lang ka panghambog

Ang pag-angkon ko niini tungod kay

Kining maong bentana mahimong anaa usab kanimo.

-- OMAR KHALID

Metro Manila, Philippines

nabaldang pagpasiyo sa baybayon

Ingon ini na ba 

kabangis ang balod inig hapak  

sa hilom nga baybayon, 

matilawan na lang nato

ang kaparat sa iyahang mga pinisik—

dili maabi-abihon? Ngulngol

paminawon iyang mga panawag: wala, 

wala… Daan na bayang banha

ang alimpatakan. Ug bagal sab 

ang balas ning lapalapa, gadugang

sa gibug-aton sa tunob
palayo kanimo.

-- R.L. BERTULFO

Talisay City, Cebu, Philippines