saksi ko samtang gitamay nimo ang kamatayon gikan ta gatagay

(alang sa higalang Januar Yap isip paghandom niadtong panagtapok nga nabuntagan didto sa baybayon sa Talisay) 

Galabhag ang mga panganod. Gilatos 

sa kilat ang kangitngit samtang galumpayat 

imong talidhay tugbang sa dugdog 

nga naumod sa mga balod 

sa Talisay. 

Nagkurog ang mga ba’s sa baybayon, 

ug nahaw-as sa imong tutonlan 

ang kakulba. Basi'g gilad-ok pod lakip 

ang lapok kay mao ra'g gihagwa nimo tanan

nga nalumos. 

Sa akong panit, gipatin-aw sa uwan 

ang mga pangos ug uwat. Bisa’g maahat ko

og panguros usahay, mao ra'g gikamras 

ang kabukogan, padayon nakong unongan 

kining unos. 

 -- MICHAEL U. OBENIETA 

Topeka, Kansas, USA

mga mugbong witik sa dila

Pikas Pako sa Alibangbang 

May nakaplagan akong 

pikas pako sa alibangbang 

sama katahom sa kaadlawon. 

May garas-garas ang nawong 

sa kagabhiong nadan-agan 

sa iyang pasumbingay. 

Talamdan sa Kasingkasing 

Ang mahimatyagong kalag lamang 

maoy nakakita sa duas nga dagway sa hustisya 

kay ang kasingkasing nga daling matandog 

sa iyang pagsaksi sa labing linuom nga kasakit, 

pag-antos, panaogdaog, bisan ang nagtakubang 

pasundayag sa biaybiay, nakasabot nga kining 

pagbatia gasa sa iyang artistikong kinaiya. 

Nagsuhing Tinguha 

Sayo sa buntag giagda ko

pagpabangon sa talisubang nga dan-ag 

ug tuod man, sa way langan-langan 

mipalagdas ko ngadto sa balasong baybayon; 

gitaghoy-taghoy akong pangandoy 

nga dugay nang gisalag 

sa habog nga sanga sa handuraw, 

sa dihang gi-agaw ang akong panan-aw— ay, 

didto sa lapad nga baybayon 

dili layo sa nangadugmok nga balod 

nga gidalisay sa buntagong dan-ag, 

usa ka maya 

nagluboglubog 

nagkapaykapay 

naglangoylangoy 

sa balas, ug 

sa lawod usa ka tangigue 

gigisi ang sidang dagat 

mabihagong nag-arko nga 

milupad ngadto sa langit. 

Paglaglag 

Giayo nato’g salsal 

sa langyawng pandayan 

ang atong dila, 

gibaid ug gitalinsan 

aron makaduslak 

sama sa dagang 

ni Shakespeare nga bantogan 

ug giunay natog laglag 

atong kaugalingong kaliwat. 

Tambubukag 

Morag tuko pero dili tuko; 

morag pak-an pero 

way tinuod nga pako, 

mag-ilis-ilis 

sa iyang sapot 

pahiayon-ayon 

sa iyang palibot, 

ug di na mailhan 

unsay tinuod kolor 

sa iyang ngalan. 

Daman ni Huwan Hanggaw 

gutom uhaw 

init huwaw 

yawyaw yagaw 

opisyales tiawtiaw 

opisina hugaw 

gisilhigag taphaw 

kamot may kagaw 

salapi gikawkaw 

katawhan tiyabaw 

politiko way ulaw 

bagag nawong misiaw 

samad ngutngot suliyaw 

libulibong kumo gibakyaw 

libulibong tiil nalambod sa alisngaw 

singot sa aspaltog yuta nanglugmaw 

lang-og sa kanal gikutaw 

layaglayag kayabkayab sibaw 

gumamela sa kalimutaw 

sakayan sa dalan lutawlutaw 

ekspedisyon gilusad panaw 

layo gilantaw 

lunhaw gitataw 

isla migimaw 

waw waw waw! 

 -- DON PAGUSARA 

Davao City, Philippines

kata sugbu

(alang kang Adonis Durado) 

Agiwng itom ilawom sa gantangan 

Maoy kabilin sa nahanawng pinulongan. 

-- Vicente Bandillo 

1. MANDAUE 

gisuh ang alang-alang kanduman 

ang cabancalan sa mandau ni bapa juang 

2. MACTAN 

pangan-an sa barat nga utok 

naglarang ang ibo og tabugok 

 3. NAGA 

giugom ang bairan sa hari sa bakunawa 

nanglupad ang mga pak-an sa hunahuna 

4. BADIAN 

ang mga patung sa basakan
sa mga kalangkang pagabanhigan 

5. LAPULAPU 

ang tulis sa barat nga tulisan 

gitulis ang tagolilong nga auman 

________________________________ 

Sinugbo 

* kata = blabber 

Bahasa 

*gisuh (barangay sa Mandaue) = saba = noisy 

* alang-alang = tangbo = reeds 

* kanduman (barangay sa Mandaue) = humot = fragrant 

* cabancalan (barangay sa Mandaue) = hagit = challenge 

* mandau= sundang = machete bapa = amahan = father 

* juang = manggugubat = warrior 

* matan (pulo sa Cebu) = lutuanan = cooking area 

* pangan-an (pulo sa Mactan) = pagkaon = food 

* barat = kasadpan = west 

* ibu (barangay sa Lapu-lapu) = inahan = mother 

* naga (lungsud sa Cebu) = bakunawa = dragon 

* bairam (barangay sa Naga) = labiyaw = liquid 

* badian (lungsod sa Cebu) = pahat = part 

* patung (barangay sa Badian) = estatuwa = statue 

* kalangkang (barangay sa Badian) = anino = shadow 

* lapu(h) = lagas = weathered 

* tulis = sulat = write 

* tulisan = nasulat = written 

* gitulis = gitulis = robbed 

* auman = tigre = tiger 

(Pahibalo: Sigun sa natala ni Antonio Pigafetta sa First Voyage 

Around the World ang "mandaui" adunay pangulo nga ginganlag 

"Apanoaan" nga sa akong pagbanabana bapa juang tungod kay 

ang bahasa nga "mandau" usa man ka dako nga sundang nga 

haom kaayo sa bahasa nga “bapa juang “ nga usa ka amahan 

nga manggugubat.) 

________________________________ 

 -- LEO BOB FLORES 

Mandaue City, Philippines

ang kataw sa karnabal

(pangamuyo alang sa sirena sa balak ni J. Neil C. Garcia 

nga Passion and Unselfish Love in theCarnival) 

Dili tinuod ang taas ug lunhaw nga buhok 

sa kataw nga morag nauga nga guso. 

Ang iyang gibugas nga nawong pinintalan 

sa mabulokon apan baratohong kolorete: 

ngabil nga mas pula pa sa dugo sa isdang 

bag-o rang gihiwa; aping nga gilaparo 

sa iyang uyab maong nahimong rosado; 

mga tabon-tabon nga ang kabughaw 

susama sa kabugnaw sa balod sa lawod 

sa dili na niya matugkad nga kaulaw. 

Matag hapon ug gabii mao kini ang iyang 

kinabuhi ug panginabuhi: mokatkat siya 

sa bantawan, ug didto sul-obon niya 

ang iyang ikog nga panapton nga ginama 

sa satin nga gasidlak sa mga lintuhilas. 

Ubos niya, duol sa mga tiil nga giikogan, 

naay pula nga puntarya nga gitabas 

sa usa ka kasingkasing. Sa usa ka gatos, 

tulo ka balibag sa bola ang ihatag kanimo 

aron mahimong kataw-anan ang kataw. 

Apan kon naa kay kaluoy, dili nimo ig-on 

ang kasingkasing sa kataw, kay kahibalo ka 

nga lisod ang kahimtang sa usa ka linalang 

nga gibugha: katunga babaye, katunga lalaki. 

-- RALPH SEMINO GALÁN 

 San Juan City, Metro Manila, Philippines

kamatayon

Kanang gimapa sa mga bun-og sa usa 

ka sipi sa saging diha ibabaw 

sa tayaong kaldero. Kini

ang gitutokan sa nikaging 

nga butiki, naipit sa pultahan. Ug kini sab 

baya ang kandilang natunaw dinhi 

sa sam-ang sa akong dughan— 

ang alisngaw sa kabugnaw 

nga namintana sa akong mga mata. 

 -- IVAN RIDGE ARBIZO 

 Davao City, Philippines

burong

(alang kan Pulano nga di nakakatultol) 

Namamalanga ka pa ada 

‘tim’ pagbinaktas kawaog 

ha kagugub-an ‘tim’ mga hingyap, inop-- 

di ngan’, ha pagbiniling nim’ 

'tim' di mabilngan nga kalugaringon 

ha ginhadian nira nga bulawanon-- 

bang’ nagpabalyo ka na ha barani basi 

di ka na pung-awon 

di ka na manumdom 

pagliskad ‘tim' bado 

pagturoy han dalan 

tipakat’ ‘tam’ balay purtahan, 

kon hin-o hain san-o ka tiabot, 

ambot. 

Ha ak’, ini la’t sayod-- 

kahahalapad pa’t kalibotan 

nga’k puydi pagdaru-dalaganan

ngan it’ dughan, 

it’ dughan, natututdoan 

pagnawa.


 -- AIVEE C. BADULID
Tacloban City, Philippines

subay sa suhi nga sulog sa dugo

dugsakon sa ikot sa panumdoman 

ang sihag nga sombrilya sa lawod 

ug tidlomon ang mikagiw nga hagawhaw 

suot sa mga rehas sa gaang 

nga nanuyhakaw sa arkitrabe sa palasyo 

sa gingharian sa kabatan-on 

nga mitamihid sa uylap ug pid-ok 

sa gatalikod nga mga bituon 

ug dinhi subay sa suhi nga sulog sa dugo 

ugkaton sa urakan sa handuraw 

ang hagkot nga talikala sa kahimangod 

ug iuli sa tunhay nga tagtungod 

aron tim-os ang tulisok nga motagkos 

sa tun-as nga pantalan sa kasingkasing 

 -- VICENTE VIVENCIO BANDILLO 

Metro Manila, Philippines

dalikyat

Sa matag gabii 

nga ihukad nako atong mga suliran, 

igo ra kang moingkib-ingkib ug ako 

matagbaw og hurot; apan kon kalipay na 

ang atong itagay, dagko kaayo ka’g hamal 

ug ako mahibaw og daginot. Basta 

mangablit ka, kalit mamugnaw 

akong bilahan kay magkinto-

kinto na pod ko’g lakang ibabaw 

sa lima ka mga gagmayng liwat 

aron tugyanan ka sa imong 

hangyo. Kay kon dili, kon 

magpadingol-dingol ko, 

modabo-dabo dayon imong mga kinumo 

sa akong kuto-kuto; manghiram 

ang imong mga tudlo ilawom 

sa akong gusok, mangita sa mga sinsiyo 

nga pundo sa mga basiyo nga imong 

gipasok ilawom sa atong katre; kay kon 

dili, kon magpadingol-dingol ko, 

adto mouli ang imong sweldo

sa bulsa sa laing palda, ug basin 

ang wa mahurot nga tinughong 

gahapon mao na lang unya 

ang itimo namo.

 -- ELVIN E. RUIZ 

Liloan, Cebu, Philippines

dihang mikiay-talidhay si Yoko Ono

(usa ka kagabii nga gisaulog ang Grammy Salute to the Beatles)

Sa dihang gikanta ni Paul ang unang 

mga berso nila ni John, wala siya  

kapugong. Siya nga paboritong 

Haponesa mitindog. Mikiay- 

talidhay ang lawas. Walay labot 

ang edad. Walay labot 

ang adlaw nga gihidlaw 

sa mga napapas 

niyang mga awit. Kining gabhiona 

daw gasa nga dugay na 

niyang gipaabot 

sama sa pagbukhad sa higayon 

nga tingpamulak. Sa kadali, 

bag-o ang tanan 

sama niadtong unang 

buntag nga nanalingsing 

ang ilang mga katawa 

ni John. Sa makadiyot, 

nakapanamilit siya 

sa tanang kahaw-ang. 

 -- DELORA SALES-SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

si juan atubangan sa dakong krus

Pader sa akong atubangan 

nakapsan og lumot karong ting-init. 

Gitugotan nimo ang paglugos sa taya 

sa naglikos nga alambreng halayan; 

ang iyang sinumpayan ubay-ubay na 

ang gisaysay sa adlaw-adlaw nga 

pagtamay sa hangin ug sa tubig nga 

mihangop sa nagduyan niyang 

kabulakan. Ikaw nga wa kaikyas 

sa pagsakmit sa tig-a nga yuta, 

nia na sab ko, mobalik ug 

magpatugsoy sa akong ihi. 

-- FRANCIS ARVIN E. BAYOCOT 

San Miguel, Zamboanga del Sur, Philippines