9.18.2013

ang mga kuko sa kawad-on


Didto sa barungbarong, usa ka bata nahigmata 
sulod sa iyang karton nga kalibotan.  
Ug ang mga kuko sa kawad-on nagpaabot 
nga mokawras kaniya og dugang pang usa ka adlaw.
Kinsa may makadungog sa iyang paghilak?
Sa sunod nga barungbarong tua pa'y laing bata 
nga naghilak.  Ug sa sunod ug sa sunod, hangtod 
nga kon imong iphon, dali ka rang makaabot 
og usa ka libo.  Usa ka libo ka mga bata nga nanaghilak.  
Usa ka libo ka mga tudlo nga motulisok
sa tanlag sa wa'y puangod nga dakbayan.

-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

pariseo


Kon ang patubo diha sa imong ulo
mobayaw, pastilan, dakong peligro!

Mahisama ka ra unya sa usa ka lamat
sangko sa panganod sa imong pagtuo 
nga gihangdan ka sa mga tawo.

Ambot lang dili ba kaha sila lamian
kon paasohan ka sa imong alisngaw,
sukaan sa ilang laway, matagbaw

paghigop sa gabukal nimong katawa
ug pagsumsom sa gidalit nimo nila.


-- JON R. SAGUBAN 
Iligan City, Philippines

9.16.2013

tinagoang lawak


tagsa-tagsa kanato
adunay tinagoang lawak
diin gihipos 
ang pultahan diin 
ang mga bungbong
mao ang gihayhayan
sa atong mga gihandom 
sa kasingkasing nga usahay 
gikaulaw sa uban 
bahin kanato

bisan ako dili ganahan
nga mosulod didto apan 
unsaon man 
nga gikinahanglan gayod
kay kon dili ko kini
sudlan panalagsa
aduna may mamatay 
sulod kanako


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

matag sayo sa buntag...


... sa may da'n Colon, maihap man siguro nimo ang mga jeep nga manglabay. Mamatikdan pa tingali nimo ang mga gagmay nga agi ug disenyo sa mga suwat sa mga placards. Maklaro pa siguro nimo kon asa padung ug gikan ang mga sakyanan. Matagad sab nimo ang gakos sa usa ka lalaki ngadto sa iyang uyab nga nagtupad ug lingkod sud sa jeep. Sa may unahan, mahimong tin-aw ang imong panan-aw sa usa ka dalaga nga nagsudlay sa iyang buhok pinaagi sa iyang mga tudlo. Tingali sa susamang mga orasa, luag ang tanan. Adunay higayon ang mga mata ug huna-huna sa pagdagan-dagan. Busa inig abot sa kahapunon, manggawas ang dasok sa tawo. Banha ang busina sa mga sakyanan. Ug basin malumos ang imong panan-aw samtang suwayan nimo'g sukod ang gintang sa gatosan ka mga lakang nga nagpaspas. Ug tingali nianang orasa wala na'y gamit ang kahawan kay hinay-hinay kining mopiot sa imong atubangan. Kay sa oras nga sama niini, mohuot ang da'n Colon ug ang siyudad samtang pugos niining gilangkob ang atong kalawasan lakip sa atong gihuna-huna, mga kahadlok, mga damgo, mga pangandoy...


-- JESSREL E. GILBUENA
Bantayan, Cebu, Philippines

9.14.2013

dayan-dayan


Nauna’g abot ang tigbugwak og kayo. Ug dayon
gikaw-it mo kini sa lansang ibabaw sa pultahan
diha sa habagatan. Iyang panan-aw hait pa sa ngipon,

gapasiplat ngadto sa amihanan diin gatulilik ang lingin
nga orasan samtang mapailobon sa paghuwat
unsa’y buhaton sa bakunawa nga gibitay-patalikod.
Bisan sa gilay-on nga lima ka dupa, milyahe ang kahilom.

Ang dagway sa iro mao’y naulahi. Gainusara kini 
didto sa ibabaw sa ganghaan sa kasadpan. Wa’y pamilok
iyang kaibog ngadto sa mga buwak didto sa sulod
niadtong kwadradong hardin diha sa sidlakan.

Gapaabot, samot na karon nga tingtungha, sa haw-ang
nga gibati sa namahaw samtang gakitkit sa ulo sa inun-onan
nga budboron. Nibudlat ang mata sa isda sa tumang kahilom.

Bisan ang mga dayan-dayan nga ginama sa tagbalay 
namati kon kanus-a mobalik ang kabanha sa kilum-kilom.


-- DENNIS S. SARMIENTO
Baltimore County, Maryland, USA 

kagutom


Aninipot sa adlaw
Mihulip sa akong panglantaw,
Ug ang balod sa hangin
Mibanlas kanako sa daplin.

Namuypoy ang akong kaunoran,
Nagpakurog sa akong kabukogan.
Sama sa yuta nga gibuak-buak sa huwaw
Akong laway di igong mohupay sa kauhaw.

Gaputi-puti man akong tataw sa dalan
Igong agak nako ang daguok sa akong tiyan.
Sa unahan sa akong pagtadlas
Basin didto ra ko maluwas.

Kung ang inyong tugkaran makapkap ko na  
Akong pangutana matagbaw unta:
Naa ba mo’y bisan bahaw diha?


-- VICTOR D. KINTANAR
Cebu City, Philippines

9.12.2013

ang sugilanon sa gugma sa pangpang sa gimbawian


Nagngito-ngito ang iyang gilawmon
Nga mora ba'g ilawom sa iyang daw-ngipon-sa-mangtas
Nga kabatoan, mao ang naghuwat nga
Impiyerno alang niadtong buot motapos
Sa ilang tanan.

Ang nakakita niini makadayeg sa iyang katahom
Kay ang naggilak-gilak niyang kahait sa iyang
Bersiyon sa mga tango, ingon sa giburdahan
Sa panahon sa gagmay niyang mga kahoy
Nga ingon sa naningkamot nga di mahulog—
Ug di suyopon sa daw way kinutoban niyang
Utlanan.

Sa tinuod lang, sa tanang nahiagi dinhi
Walay nangusisa sa gugma
Nilang Paring ug Tonyo, diin dinhi nila sauloga
Ang ilang bersiyon sa katam-is ug kapait
Sa nahulog nilang langit.


-- OMAR KHALID
Metro Manila, Philippines

nakawang


Kaayo unta kon wala ka palupig 
sa katapol ug sa imong garbo 
nga nangalisbo og bagulbol, 

ug unta giantos nimo 
ang laay nga paghuwat 
sa mga lakang sa orasan. 

Imoha untang maangkon karon 
ang higayon nga makahunghong 
og usa ka pangandoy 

samtang ang kahilom daw nadani
sa namukhad nga pahiyom 
sa dama de noche.


-- JONDY M. ARPILLEDA
Davao City, Philippines 

9.10.2013

hubad sa balak ni Linda Pastan

Insomnia

Ako nahinumdom kining lawas ko kanus-a
usa ka higala,

kanus-ang katulog pareho'g buotang iro
nianha dihang gitukoy gipatawag.

Ang ganghaan sa umaabot
wala pa magsugod pagtak-op,

ug gahigda sa akong bukobuko
taliwala sa tugnaw nga mga panapton

wala nibatyag
sama sa usa ka ensayo.

Karon unsang nahabiling kahayag
mosagka--- mansa sa silangan,

ug ang katulogon gaukon-ukon
daw sako kaayong mananambal,

naggahin kanakog pudyot
sa iyang panahon.


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA

mansueto


siya ang pinakamangtas ug ang bugtong manunulat sa among baryo, 
ang gikaintapan ug gikalisangan nga tigbanig sa among mga damgo.
tanan namong pangagho sa hangin ug tanang pasirit diha sa papel
pangakha lamang sa abog kon itandi sa pagpamintal niya sa paril.
ang gibuntog sa iyang mga sud-ong, halapad pa sa labawng manlulupig.
gusto niyang silaban ang kalayo nga maoy makapaukadyang sa kadasig,
nga magdala ug kabag-ohan sa katitikan ug kultura niining gamayng baryo. 
gusto niya nga ang mananagat makaila ni seurat, marat o picasso,
ang yanong mag-uuma mahanas ni neruda, picabia, freud ug sartre.
buot niya kini matuman karon dayon o kon dili, sa labing daling panahon. 
apan samtang kining tanan wa pa makab-ot, siya nagpaabot sa taas nga tore,
nagtikuko nga nanampiling ug nakigsangka batok sa iyang kaugalingong
hunahuna.


-- ERIK E. TUBAN 
Mandaue City, Cebu, Philippines

9.08.2013

sayo sa buntag sa adlawng igpapahulay


Plastik ang kutsara 
nga gigamit sa tigulang magtiayon nga gapuyo sa aseras 
pagtingal og sabaw sa instant noodle 
sa galuya nilang iro
sayo sa buntag sa adlawng igpapahulay
duol sa eskina sa mga dalan F. B. Harrison ug Libertad
sa dakbayan sa Pasay.
Tugob sa kahingawa ang ilang paghapuhap 
sa agtang sa pinangga nilang binuhi 
nga sama kanila 
bukog ug panit 
bulingoton
blangko og tinan-awan
nanimaho nang kamatayon.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Manila, Philippines

ang mga gagmay’ng kamot


Ang mga gagmay’ng kamot 
nga kanhi migunit sa atoa 
ug atong giagak, 
nanubo ug karon mas labaw na 
ang ilang pagkadaku.
Kita na sad ang buot mogunit,
dili aron kita ilang agakon
kondili aron kita 
dili nila buhian. 
      

-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

9.06.2013

kadtong babaye sa eskina nga gatungab og red horse


basin siya ra mao'y makatubag sa akong pangutana 
unsaon kaha pagdakop ug paglatigo sa pag-inusara

sukad milingkawas sa kwadra sulod ning dughan
nga naa'y lawom nga wanang tupong sa lubnganan

basin siya ra mao'y mosanong sa akong kamingaw
nga gahuwat sa huwas sa hinanaling pagkabanhaw


-- MICHAEL U. OBENIETA 
Topeka, Kansas, USA

white pony


Binhod ang kagabhion. 
Sulod sa iyang lawak, wala naapsan sa orasan 
ang gaaso nga hunahuna: Diha sa desyerto diin 
duna'y gakaratil nga kabayo, daw giabat, 
lurat ang buwan nga gasabwag 
og mga pilak sa palibot hangtod

nakit-an niya iyang kaugalingon
nga natabonan sa natingkagol nga gabon.
Gakipatkipat, iyang panan-aw daw
gatapun-og sa mga bituon. Nagkundat
ang iyang dughan, naduslitan. 

Wala niya hibaw-i--didto sa ngilit 
sa iyang pagukod diin napus-aw ang abat 
dihang nilapaw ang kadulom--
ang iyang pagkahagbong 

sa pangpang. Ug nabiyaan niya 
tanang tinuohan taliwala 
sa iyang pagkatagak hangtod naabli 
ang yuta, nibuswak kaniya balik 

sa lawak. Sulod sa kinse ka gutlo niyang layog 
sa unlan, galanog ang buhakhak sa kabayo 
nga padayong gadagan bisan natanggong 
sa pagawpaw niyang alimpatakan.


-- TON DAPOSALA
Cagayan de Oro City, Philippines 

9.04.2013

emperador sa vino kulafu


Ang Ginoo miingon kang Pedro, “Patya imong unico hijo.”
Si Pedro miingon, “Pre, tinunto man nang imo.”
Ang Ginoo miingon, “Dili.” Si Pedro misiyagit, “Unsa mi, amigo?!”
Ang Ginoo miingon, “Buhata imong gusto, pero ang matuman mao ako.”
Si Pedro miingon, “Asa man nako dad-on si dodong Jericho?”
Ang Ginoo miingon, “Adto sa bodega nga puno sa ilimnong makahubog
Kay ikaw gud ang Emperador sa Vino Kulafu.”

Nahuwasan si Pedro. Migawas siya sa balay
Ug miadto sa tindahan ni Nang Kakay.
Si Pedro miingon, “Kay, pautanga ko'g Vino Kulafu.”
Si Kakay miingon, “Taas na imong lista diri, ‘Dro.”
Si Pedro miingon, “Ayaw kabalaka, ang mobayad si Jericho.
Gatrabaho gud sa call center ang akong macho bonito.
Hatagi nako, bi, kay giuhaw na ang Emperador sa Vino Kulafu.” 

Ang usa ka botelya napun-an, nahimong duha
Ang duha napun-an, nahimong tulo
Ang tulo napun-an, nahimong upat 
Ang upat  napun-an, nahimong lima
Hangtod nahibat ang mga mata ni Pedro
Sa pagyarok sa ilimnon nga para niya balaan
Ug siya misinggit, “Ako ang Emperador sa Vino Kulafu!”

Ang Ginoo mipukaw kang Pedro.
Gialimungawan, si Pedro miingon, “Unsay tuyo mo?”
Ang Ginoo miingon, “Ako kini Pedro, imong Ginoo.
Ania ako kay maningil na sa imong utang nganhi nako.”
Si Pedro naigking, “Unsay utang? Wa koy utang nimo, tonto!”
Ang Ginoo miingon, “Kalimot ka? Imo man untang ihalad si Jericho?”
Si Pedro miingon, “Dili diay ko? Ganahan pa moinom ang Emperador sa Vino Kulafu.”

Nahuwasan si Pedro.  Milingi-lingi siya sa palibot.
Ug nangutana siya ni Kakay, “Kay, asa ang Ginoo?”
Si Kakay miingon, “Unsay Ginoo? Wa may nakig-estorya nimo, ‘Dro.”
Si Pedro miingon, “Nag-esturya mi ganiha. Iyang ipapatay ang anak nako.”
Si Kakay nakatawa, “Gidaman ra ka akong amigo.”
Si Pedro nangugat, “Dili. Dili, nakig-estorya gyud nako ang Ginoo.
Giuhaw na nuon ko da, paimna na ang Emperador sa Vino Kulafu.”

Ang lima ka botelya napun-an, nahimong unom
Ang unom napun-an, nahimong pito
Ang pito napun-an, nahimong walo
Ang walo  napun-an, nahimong siyam
Hangtod nahibat ang mga mata ni Pedro
Sa pagyarok sa ilimnon nga para niya balaan
Ug siya misinggit, “Ako ang Emperador sa Vino Kulafu!”

Ang Ginoo miingon kang Jericho, “Andam ka nang mohalad nako?”
Si Jericho miingon, “Oo, akong Ginoo. Andam na kaayo ko.”
Ang Ginoo miingon, “Sige, dunggaba na si Pedro!”
Si Pedro miingon, “Ayaw, anak! Tuo man ka anang tonto!”
Si Jericho miingon, “Ihalad tika. Piyong nalang, amahan ko!”
Sa dihang padung nang modunggab si Jericho, mipakgang ang Ginoo,
“Ayaw patya ang amahan mo, mahanaw na unya ang Emperador sa Vino Kulafu!”


-- KEVIN A. LAGUNDA
Mandaue City, Cebu, Philippines

wala damha


(alang sa mga biktima sa pagbomba sa kaluhang bantayog sa N. Y.)

Wala ninyo damha ang makalilisang ninyong kataposan 
samtang nalingaw kamo sa naandang dula sa kinabuhi; 
wala ninyo damha nga moabot ang kawatan 
ug motulis sa inyong ginhawa sa tumang kahinanali.

Dili kasaligan ang gahom sa kabantog,
sama sa gihuptan sa yuta diin kamo nagatunob; 
kay way sa kalibotan molungtad sa hangtod, 
may panahon sa kabantog, may gutlo sa pagkagun-ob.

Ug kamo, kamo ang alaot nga sinunog-halad, 
aron mahigmata  ang gamhanan gikan sa iyang paghinanok
nga dili niya mahan-ay ang tanan sa iyang mga palad--
may labaw kaniya nga nagtan-aw sa iyang mga lihok.


-- JON R. SAGUBAN 
Iligan City, Philippines

9.02.2013

tumong


wala baya’y timon
ang mga bituon
wala sa'y layag
ang bulan 
apan kabalo sila 
asa paingon ug paspas 
ilang lumba pagtagbo
sa kagabhion


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

duha ka balaan


Domingo karon. Simba na. 
Sul-ota ang labing puti 
nga barong ug itom 
nga sapatos ug pantalon. Luhod,
bahala'g imong duha ka tuhod
mokurog. Antosa lang!

Lunes na bitaw ugma. 
Inig sulod sa imong buhatan,
naa'y lain nga magpenitensya
og tilap sa imong tiilan.


-- JONDY M. ARPILLEDA
Davao City, Philippines

8.31.2013

sonanoy: mga hinayhay sa washing machine ug dryer


Puti nga hinayhay kaulay gyod ahay
Gugma nga hamili lunsay nga pagbati
Sulundong pagpili kaputli sinati
Kalag nga mahapsay mopanawng hayahay

Pula nga hinayhay dugo may gisablay
Lubasan nga kaisog di gyod matarog
Bayaning sapnay kinabuhi gitalay
Bantilis nga subok malig-on ang barog

Hinayhayng maitom tanlag may gigutom
Sa hilay nagbulad ulipon sa sulad
Mahugaw nga kalag sa budhi naghulad
Anino sa dag-om diwa may gitumtom

Sa Iyang hayhayan may mga hinayhay
Kita kitang tanan mga sinablay ay


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA

pagsunod sa badlis


1
Badlisan ni Tatay og lapis 
ang gipahigdang plywood
nga ubayan kanunay 
sa eskuwala kun di ba kaha 
ruler aron kuno wa'y sami, 
tul-id ug dili manobra 
kun mokuwang ba hinuon 
sa di pa niya hukman 
sa gabas ang mga gilatid 
nga kuhaon ug pormahon.
Ayohon niya'g siplit ang hiwid 
ug kurba sa kahoy, labtikan 
sa pitik ang balikog, adlipan 
sa sundang ang dagkong 
siwil, putlon ang gibukbok 
ug duna'y anay. Unya, 
sepilya na ang mosentensiya 
sa pagpahamis sa mga buko, 
pagtapan-pauoyon sa di 
malikayang ambihas, 
paghilot sa mga bungi-bungi,
pagpanipis sa baga 
aron mouyon kini sa tinabas. 
Iya dayong tandi-tandion 
ang gidak-on ug gitas-on
sa mga naputol ug nahinlo. 

Iyang sukod-sukoron kon 
unsa ang angayang pareson 
kay dili tanan mag-uyon, 
dili tanan mohaom ug 
kinahanglan pang alalayan 
niya sa tigib aron takdoon 
ang sukwahi, hipnoon 
ang misipyat ug tabingi.

2
Niadtong bata pa mi, 
ako lang ang gahi tudloan 
kon unsaon pagkat-on 
sa iyang pamanday, 
kon nganong kinahanglan 
nahong mahibaw-an 
ang patakaran sa sepilya, 
surutso, lansang ug kahoy 
nga hanas nang gibansay 
sa akong mga igsoon. 
Kanunay ko niyang sukdon 
sa pitik, metrosa ug tunton: 
maoy sagad nga hinungdan 
sa akong samad nga wa ko 
mahibawo kon unsang 
samara ang dugayng naayo 
ug kon unsa ang nagpabilin 
ngutngot kay motipas 
man ang ngipon sa surutso 
sa gipasubay niyang badlis 
sa gigabas nakong tabla. 

Madukdokan ang akong 
tudlo kon pugson ko niya'g 
palansang-- unsaon nga 
mopingis man ang akong 
karkulo sa tayming 
ug gibug-aton sa martilyo.
Kanunay ko niyang 
eskuwalahon aron mouyon 
sa gikutay niyang timaan. 
Kon way alibyo ang balaod 
sa linya, abyan ko niya'g 
metrosan aron iyang 
mabanabana ang tumoy 
ug utlanan sa akong 
pagka tawo ug gidamgo. 
Nganong di man ka kasunod? 
ang di nako malimtan niyang 
pangutana. Galisod ko'g pasabot 
niya kaniadto nga lahing 
matang sa pamanday 
ang gibadlis sa akong palad, 
lahing martilyo ug gabas 
ang uyon nga timbangon
ug latiron sa akong mga tudlo.

3
Paglabay sa pila ka bagyo
ug uwan, wa nako damhang 
hilom kong nakat-on 
sa gitudlo niyang pamaagi: 
hanas na ko sa pagbana-
bana sa gitas-on sa berso 
sa suwaton kong mga balak, 
kabesado na nako 
ang gibug-aton sa kahilom 
lakip na ang pagtugkad 
sa hagwas mga bituon
ug danguyngoy sa lasang 
sa daman ug kahigwaos,
lantip na ko sa paglimbas 
sa mga lingig sa bulok,
anad na ko sa pagsepilya 
sa mga hagashas 
nga hulagway sa di 
malikayang sugilanon.

4
Di kaha ni mohuot 
sa door jam? sugat niyang 
pangutana dihang miduol ko
samtang padayon niya
nga gipandayan og bag-o 
ang among karaan ug 
gabok nga pultahan 
nga mora ba'g ang iyang 
gibuhat mao ang pagsuta 
sa kalainan, pagsukod 
og balik sa nakalimtan, 
pag-usob sa naandan.
Tay, dili ka pakyason  
sa gisunod mong badlis. 


-- NOEL P. TUAZON
Dauis, Bohol, Philippines


Daghang salamat sa mga maniniyot nga gapaambit sa ilang mga hulagway sa Google ug Flickr.