diin gikan kining kaanindot?

Wa ko kahibawo diin gikan
Kining kanindot nga akong gibati,
Gikan ba kaha kini
Sa akong ginhawaan nga gipukaw
Sa lain-laing mga lamas ug panakot,
O sa akong buko-buko kansang mga pako
Gituboan og bag-ong balhibo,
O sa akong pus-on sa mga gabiing
Walay kukatulog,
O sa akong utok nga gisugniban
Sa kasidlak sa mga puting bukid sa Himalaya?
Kining kaanindot nga dulot ug lawom.
Nga nakapaduda nako kon ako mao ba ako gihapon
Kining gisanapan sa sedang kalipay,
Kining gihagwaan sa mga anghel,
Angay ba ko niining pagbati
O kalibotan nga mainusabon?


-- ESTER TAPIA
Kathmandu, Nepal

paghunas

Ampay sa mga manginhasay
Ang panahon sa pagkahawan
Sa mga bawod.

Walay angay kabalak-an
ang mga mamasolay sa baybay.
Ang dagat mobalik ra’s na-andan.
bisan usahay malangay

Nan, dili angay mag-apura.
Ang dagat ayaw gukura.
Dili kinahanglan’g mahingawa
Ang pagsaka sa tubig hulata.

Tinunto kay mahimong pakyas
Ang pagsulay pag-apas,
Pagbaktas, paglatas,
Ngadto sa lawod nga ni-atras.

Mawad-an ka na’g umoy
Sa laing pag-asdang sa dagat
Dili ka na makalangoy
Sa patuyang nimo’g paugat.

Unta aduna’y kapaingnan
Ang akong pagpa-ilob
Ug dili makawang.


-- JOHN K. ZABALA
Baltimore, Maryland, USA

zahir

didto kuno ta sa usa ka siyudad
udtong tutok apan bugnaw ang hangin
nanglabang ta sa kalsada
diin nagkaguliyang ang nagpanon ang mga tawo
apan wala tay gibating kabalaka
nagbaguod ta sa mga libro
nga atong napalit sa daplindaplin
hawoy ang bukton giluthan sa taman ang lapalapa
singot nagtubod sa agtang ug ilong
apan tugob ta sa kahimuot
nagsigi tag pangatawa
hangtod naabot na ta sa atong gisak-an
nagpabugnaw ta sa lobby
akoa beer imoha apple juice
nagtupad ta atubang sa gawas
gisaka nimo ang imong tiil sa lamesa ug mipahiyom
kahibawo ko unsay imong gihunahuna
gisudlay ko ang imong buhok sa akong mga tudlo
misandig ka nako ug nagdungan tag hangad sa kisame
diin dihay kahayag nga misakdap
uban sa langgam nga mikidlap
nga sa walay kukaluoy
mitiklop sa telon sa akong handuraw


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Koror, Palau

maligno

hataas ang kutay sa kangitngit
samtang ang tuktugaok sa sunoy
nakigduweto sa yinagubyob sa tren

pahinayi ang alingawngaw sa imong hagok
hunonga ang dalindaman sa imong dam...
kabay-i ang inyong gininhawa


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA

nganong sagad ganahan ko'g lalake nga taas og buhok

Sa tunok sa ilang buhok sama kalantip sa ilang huna-huna.
Sa kalumoy sa ilang buhok sama sa bawod sa dagat

ang matag hagtik sa kuwerdas sa ilang gitara.
Sa galukot nilang buhok ang labyog sa akong sampot
duyog sa tambol sa ilang sonata.

Ang matag lugas sa ilang buhok ang inusnos

sa mga debuho nga nipilit sa kuwadro.
Sa mga salag sa ilang buhok masikop

ang kaidlas sa kabakaba sa matag

kidhat sa lente sa ilang mata.

Sa kataas sa buhok nga migamot sa ilang bagul-bagol
diha nako masudlay ang kagawasan nga wala
nabatonan sa akong buhok nga gipamub-an.


-- GENALYN G. OMAPAS
Cebu City, Philippines

pasol

Tugoti kong ipahagtos kining lambo,
Ug ugaling maswertehan, tukbon kining pasayan
Nga nagluko sa tumoy kay nahadlok sa balod--
Di ko magduha-duha’ng makigtrukis kanimo.

Kay sa tunga-tunga ning mga bun-og sa tubig,
Ikaw ug ako ray maghinunatay sa kainit ug kabugnaw
Sa panahon nga nagpalibot kanato ug sa panganod,
Nga wa pa, ni binsa kinsa ang nakasabot sa kina-iya.

Ang kahangkob ko kanimo, akong taming,
Batok sa pag-aslom sa akong tiyan ug sa kalibog.
Buot kong matagamtam imong panit sa akong ngabil,
Ang imong unod nga kaayong tuhogon, pang-iton,
Tunlon, dayon i-wiswisi sa katam-is sa imong sabaw.

Palihog tugoti nga ipahagtos kining pasol
Kay di ko na maantos ang kahidlaw kanimo,
Kay di ko na maantos ang katugnaw sa lawod
Ug taliwala sa kahilab niining akong tiyan.
Luwasa intawon ko sa hingpit nga pagkapasmo.


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

pahinumdum

i

1968
abog pa kaayo ang dalan
paingon sa maribujoc
batoon nga lugar nga maoy gilayasan
sa akong mga karaang kaliwat

ordinahan ang
pag-umangkon sa akong lolo

dakong hikay
giihaw ang duha ka baka
og lima ka baboy

nagbaha ang tanduay
morag bungtod ang kadaghan
sa mga torta

sa wala pa kami manguli sa
Mindanao
nagpakuha pa kami og hulagway
isip handumanan
samtang nagpaabot sa bus
nga mohatod namo
sa pantalan sa tagbilaran

nia kanako ang maong hulagway
niwang ang pari
itom og antipara
dako ang pahiyom

luag ang akong t-shirt
taas ang akong medyas nga hapit
nang miabot sa akong tuhod
og ang akong alot
kon sila pay pasurahon
alot mahay

ii

1972
nabalita ang pagpahawa sa maong pari
nawala og pila ka tuig
mikuyog sa kalihokan
nadakpan
napriso
naminyo sa iyang kaila nga madre usab
nanganak silag tulo ka buok
mibalik sa gobyerno
nahimong adviser sa dakong politiko sa
mindanao

nahimong gamhanan
nadato
nahimong dungganon sa katilingban
namantala ang iyang
kabantogan sa pagdumala
sa mga lungsod
namayor
mag gobernador

iii

karong 2010....

unsay kahay sunod nga mahitabo sa iyang mga pangandoy
nga mahuptan ang
saktong pagpangalagad sa
Haring Lungsod?

sa mga mipiyal kaniya sa ilang mga kinabuhi?
sa mga naghandom nga mahaw-as
sa kalisod? sa mga nawad-an na og pagsalig?

unsa na pod kaha ang hingpit nga pasalig
aron makuha ang gahom?

iv

milantaw ko og balik sa hulagway nga morag
nahilis na sa paglabay sa daghang katuigan
aduna na kini mga
gisi sa kilid nga morag gihinayhinayan og kaon sa anay
o dili ba kaha utitod
siguro kay natilawan niini ang katam-is sa mga kagahapon

dili ko motuo
pait ang kagahapon
aslom morag suka nga dugay nang gihipos sulod sa tadyaw nga karaan

gilantaw ko ug dugay
karaan nga larawan nga maoy sumpay sa among kinabuhi
nga maoy magsugid sa usa ka pag-antos
kaniadto aron sungkiton ang mga bitoon alang kanamo diha sa
itom kaayong langit

dili ko motoo
hagbay rang nagsimang ang among mga dalan
ako sa wa
siya sa tunga hangtod nga siya milapos paingon sa tuo
hangtod nga mikawas siya sa kwadro
hangtod nga mahulog siya
sa kinailawman ning
hulagway nga karaan
hangtod nga dili ko na siya igkita

hangtod nga ako
malata, madugta, mahilis, mahupas sama sa usa ka damgo
nga wala matuman
sud lang gihapon ning kwadro sa
hulagway nga karaan

kinsa ba god kaha ang dili ganahan anang kabag-ohan?
gawas diha sa
hulagway nga karaan

gilantaw ko pag-usab.
aduna gihapon ako'y nakita nga wala pa nako makita
kanunay, kanunay, kanunay...


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

paghubas

Ang paghubas
Moabot sa kinauyokan
Sa ting-init.

Sayon ra’ng himatikdan--
Ang linaw, ang sapa, ug ang tubig
Sa tabay mogamay-- ang pag-abot
Sa tinghuwaw.

Unsa pa man unya ang ato’ng mahimo
Kon ang yuta maughan na ug magliki-liki
Ang atong mga ngabil sa kauhaw?

Nan, yamyamon ta
Ang usa ka pangilaba,
'Yawat na lang kita hikaloy-an,
Sa mga langit hatagan bisa’g
hamubo man lang nga ulan.

Apan, kon ugaling bungol ang kahitas-an
Ug sa panganod kita yam-iran,
Hala, gamiton ta’ng nahibilin ta’ng kusog
Naugon ta ang tabay ug kawton ta’g
Lawom-lawom, pamasin aduna pa’y nahibilin
Ilalom ‘ning gabagtok nga salog nga lapok.

Unsa-on nalang og mahutdan ta’g kusog
Pagkaw’t ni’ng dalo nga lungag sa yuta?

Usahay naa ra ba’y mga tabay
Nga ma-ughan ug dili na
Mauli-an.


-- JOHN K. ZABALA
Baltimore, Maryland, USA

todo por nada: kataposan

Gipahimutang ta ang way pormang mga sako nga gisudlan sa daginotong tang kabtangan diha sa nagdagan nga riles nga morag mga bakos nga nagbathay sa nawong sa yuta, nga maoy nagsumpay sa tanang buhatan sa gubat sa kalibotan. Nakalingkawas sa hagashas nilang gipas-an ang atong mga abaga daw gituboan og mga pako nga lami ingkibon sama sa gihay sa rosas. Oo, madawat ta ang tanang takilid sa yuta ug alintabo sa dagat sa atong pagpauli pidpid sa ruta nga misuhid sa mga depensa sa handuraw. Sama sa pagsubay sa sapa paingon sa dagat sa kinabuhi sa libudsuroy. Oo hayan wa magkulang ang atong pagkalibudsuroy. Mahamtong man o mabata, sa probinsiya o siyudad, gisaboran natog liso ang pipila ka imnanan aron, lasang man o balilihan ang atong dulngan, dugay matangtang ang aghop nga katam-is sa atong gininhawa. Ug uban pa. Sa tanang mga bituon nga nahagkom sa pukot sa linaw, wa nay lain pang pahinumdom sa kutas tang kaagi gawas sa panahon nga misubad sa kaugalingong mga serpente ug gilayon mipahulay sa dayon . Apan mas maayo kon ingnon nga sinugdanan na usab. Katuhoan unta ang atong asoy kon dili pa tungod sa atong mga tunob nga mibutyag sa atong pagmahay sa yelong natunaw sa silaw sa bulan.


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Koror, Palau

lihay-lihay

Nahagtak ang mga dahon sa akong tungod,
gibahisbahisan sa akong sayal nga lapas
sa akong kiting... Kalit lang niabot
ang gwatsinanggong hangin, mibaiid
kutob sa akong ti-ilan, nitayhop og kusog
hangtod napalid ang akong saya
abot sa akong paa. Maayo na lang
mat-an ko, dili pod maulahi pagsagang.


-- HANSKI GARCIA
Mandaue City, Philippines

paghilak

Ang paghilak nga pat-ak-pat-ak
wala’y pulos. Kinahanglan kang modanguyngoy
hangtod mahumolan ang imong unlan!
Diha ra ka mobangon ug mokatawa.
Diha ra ka moambak sa kaligoanan
ug wisik-wisik-wisik!
Diha ra ka molamba-abli sa imong mga bintana
ug, “Ha ha! Ha ha!”
Ug kon ang mga tawo moingon, “Hoy,
unsa’y nahitabo diha sa ibabaw?”
“Ha ha!” bawsi pagkanta, “Ang kalipay
nitago sa katapusang luha!
Gihilak nako! Ha ha!”

(hubad sa Iningles ni Galway Kinnel)


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

pagpaabot

Sa kilom-kilom mosagol sa kapanganoran
ang binulhot nga aso sa akong sigarilyo.
Walay timik ang lantay nga akong gilingkoran
nga nabungol sa kanaas sa bunbon
nga gikubkob sa kumagko sa akong tiil.

Wala panumbalinga ang bahakhak sa mga bata
nga nag-iphanay sa mga kaka nga ilang nasikop,
ug bisan ang pagdapit nga ambitan
ang gituwa nga bihag sa tigbakay.

Wala'y dan-ag ang lamparilya sa among payag
bisan giaghat ko pagsulod og balik
gikan sa tibuok adlaw nakong paghuwat.


-- GENALYN G. OMAPAS
Cebu City, Philippines

si san francisco ug ang anay

Ang biyuos
maoy pasumbingay sa tanang butang,
bisan sa mga butang nga dili mamulak,
tungod kay ang tanan mamulak, gikan sa kahiladman, sa pagpanalangin sa kaugalingon;
bisan tuod usahay kinahanglan
nga tudloan pag-usab ang usa ka butang sa iyang katahom,
nga itapion ang palad diha sa agtang
sa bulak
ug suginlan kini pag-usab sa pulong ug sa hapuhap
nga siya matahom
hangtod nga siya mamulak pag-usab gikan sa kahiladman, sa pagpanalangin sa kaugalingon:
sama nga si San Francisco
mitapion sa iyang palad sa kunoton nga agtang
sa anay, ug misugilon sa anay sa mga pulong ug hapuhap
sa mga panalangin sa kalibotan diha sa anay, ug ang anay
sa ngadtongadto nahinumdom lagbas sa tibuok niyang lawas,
gikan sa lapokong simod subay sa pasaw ug kinaon ngadto sa espirituhanong baligtos sa ikog,
gikan sa tuskig nga balhibo nga nanuybo sa tangkugo
tidlom lapos sa nagbuntaog nga pusgayng kasingkasing
ngadto sa bughaw ug gatason nga pagkamadamgohon, nga nagsudlot ug nagkurog
gikan sa katorse ka atngal ngadto sa katorse ka simod nga nagsupsop ug naghingoshingos ilawom kanila:
ang hataas, hingpit nga katahom sa anay.

(hubad sa Iningles ni Galway Kinnell)


-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO
Koror, Palau

pagbiya

Nagkatugnaw na ang panghupaw sa huyuhoy
ug nagwara-wara ang mga kamot sa kahoy.

Nagtambo siya sa bintana, dili kaayo makita
Kay na tabunan sa mga orchids sa tanaman,
Apan nadungog ko ang dagayday sa iyang luha--
busay sa pangpang ang giambakan...


-- BERNARD PAGUSARA
New Orleans, Louisiana, USA

natalimad-an mo ba?

ug nahimong samin
ang imong mga pulong
naaninaw ikaw
sa mga silaba nga nisilab
sa akong galamhan sama
sa akong nakita nga hulagway
atubangan sa kahayag
sa mga sagbot ug kahoy
nga atong gidaoban
gikan gaduslitanay
ang duha ta ka pus-on
ug gaduladula
ang atong mga dila
niadtong gabhiona

ambot kon natalimad-an mo ba
nga wala ang bulan ug mga bitoon
morag nahisama sila
sa mga anino nga nagpahipi lang
sa baga kaayong mga dahon
sa punoan sa mga kahoy
didto daplin sa gadan-ag nga
mga balas sa baybayon


-- RIC S. BASTASA
Katipunan, Zamboanga del Norte, Philippines

tubag-apasumpay

ester
kadtong bukogong bata tag-iya na karon sa southwest airlines
kadtong babayeng may pula-asul nga sayal anaa sa nursing home
sa tarpon springs florida
sa gihapon nagpalupad og tabanog sa handurawan sa kapalaran
sa nangaging panahon
sum-ok sa nangunot ubanong mga panganod...


-- MELQUIADITO M. ALLEGO
Palm Harbor, Florida, USA

ang sugarol ug ang kawatan

Ang tinuod nga sugarol
Dili mahadlok
Nga mapildi.
Ang tinuod nga kawatan
Dili mahadlok
Nga hidakpan.
Kay didto niadtong gutlo
Sa pagsugal,
Niadtong gutlo
Sa pagpangawat,
Didto nila mabati
Ang ilang hingpit nga katumanan.
Dili na unya
Sa gutlo
Sa pag-ihap ug pagluklok
Sa nahibiling puhonan.
O sa gutlo
Pagtan-aw
Sa mga kamot nga giposasan.


-- URIAS A. ALMAGRO
New Berlin, Wisconsin, USA

apan hain man ang tigtabanog?

Kadtong bakilid nga bukid
pulos kabatoan
labi na sa ting-init
way mais ni lagutmon nga motubo didto
pipila lang ka mga mugbong kahoy
ug madre de cacao.

May babaye nga walay dala
nga mikatkat
sa kilid sa dalan-dalan
nga morag usa ka nipis ug hanap nga lambo
ang iyang pula ug asul nga sayal papel de hapon
nga gikayab matag karon ug unya
inig huros sa hangin.
Sa iyang luyo
nagsunod ang bukogong bata
kansang mga gusok nag-ugdo
morag tusok nga kawayan.

Ang inahan ug anak misubay
sa gamayng agianan
sungsong sa bugwak sa hangin,
usa ka paresang tabanog sa tumoy sa nylon
nga gipalupad diha sa ngilit sa bungtod.
Ang dalan-dalan milipot sa luyo
diin gilamoy kini sa gutom nga mga panganod.

Apan hain man ang tigtabanog?


-- ESTER TAPIA
Kathmandu, Nepal

pasakalye ibabaw sa kabanha alang sa tanang pasaherong langyaw nga akong gikahinagbo didto sa subway sa new york

Gitukob, giluwa kita sa bitin. Wala'y mga balili
nga molakra sa malapason natong mga lakang
paduol sa atong panginahanglan. Ayaw paulahi
pagsulod ug paghabwa sa kaugalingong lasang.


-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

eklipse: hulyo 22, 2009

Walay tayhop sa trompeta ug hinagubtob sa takna
nga madunggan gikan sa nag-ambong panganod
kon dili ang mga hadyong sa mga sakyanan
ug suliyaw sa mga tawo nga minggimaw
sa nag sanga-sangang dalan ubos sa ikapitong andana
niining edipisyo nga akong gibarogan.

Wala nila mabatyagi ang ilang talagsaong panaghibalag apan
ako nga sama sa usa ka batang namuso
nga mingyahat sa akong ulo dayon tisli kanila nga nanglili
sa panag-akob sa ilang mga ngabil uban sa daklit
nga kangitngit nga mihabol sa sayo'ng kabuntagon.


-- GENALYN G. OMAPAS
Cebu City, Philippines