mga sinalikway

Ginturutudlok 

Han mga gamhanan 

Kun hin-o an angay basulon, 

Kun kay ano 

Gintubuan hin mga pako 

An ira mga anak 

Ngan nagkalupad 

Tipagawas han tangkal 

Han ira mga ekspektasyon. 

“Ito man! Hira! 

Mga iya ni Satanas!” 

Sugad han mga kadaan 

Nga Saserdote, 

Ginhukman nira 

An mga magturutdo 

Nga ighulid ha kalayo 

Katima pamutli hin ulo. 

“Gintatagan niyo 

Hin mga bunga 

Nga makalilisang 

An amon mga anak, 

Asya nagpapakiana, 

Naato, nababay-og 

An amon mga balay, 

Nababalikad 

An amon mga utok, 

Natutunaw an mga bulawan 

Nga amon ginhahakop 

Ha amon mga inop!” 

Ngan ginpamutlan hin ulo 

An mga magturutdo. 

Ngan inabat han mga gamhanan 

An pagkabaraan. “Maupay, maupay, 

Malilipay an Ginoo, 

Nahibalik an han-ay 

Nga kabutang han nga tanan” 

Pagkita nira ha gawas 

Han palasyo, 

Nasusunog an syudad. 

Nag-arabot an mga demonyo 

Ngan waray na kami  

Makakiwa nga katawhan 

Nga nanhahangahang 

Ngan lupok an mga agtang. 

Nag-inampuon an mga gamhanan 

Nga panagan hira hin pako 

Samtang nagkakalayo 

An utod nga mga liog 

Han mga puno han kinaadman. 

 -- KENNETH ALVIN CINCO

Salcedo, Eastern Samar, Philippines

kon baliktad ang kalibotan

Nindot tingali kon baliktad 

ang kalibotan: 

Maglupad-lupad ta 

sama sa mga tamsi 

ibabaw sa gabalod 

nga mga panganod 

ug himoon tang panganod 

ang mga pungpong 

sa kalachuchi. Dinhi kita 

magligidligid samtang 

mamasol og mga bituon 

sa lawod sa kawanangan,

ug lukpon ta og kabituonan 

ang atong bag-ong dagat 

hangtod abton ta’g 

kahangak. Ug ugma, 

sa pagsubang sa bantogang 

isda hinay-hinayon nato'g

kapaykapay kining 

atong mga pakpak, ug 

gikan sa atong panganod 

motaligsik og tagok lakip 

ang mga gihay sa bulak. 

-- PAUL RANDY GUMANAO 

Koronadal City, South Cotabato, Philippines

duende

sukad ni Tracy K. Smith paghuman niya’g basa kang Lorca 

Gayamiid na lang siya: 

Nipungko tunga sa dan. 

Gilanlan ang sigarilyo 

Hangtod mao ra’g bihon 

Ang aso. Mao ra’g nihiyos 

Ang hupong sa iyang 

Aping. Mao ra’g nihupong 

Ang batiis: Batabata pa 

Iyang naw'ng, kum-os 

Nga papel: Batobalani, 

Wa kay duot, bungkag 

Tibuok bukog ug lawas. 

        Tibuok kinabuhi, bakak. 

        Lapok sa akong lapalapa, 

        Lusa sa akong bukobuko, 

        Lisora’g hubad sa lawas 

        Aron mahimong asin. 

        Kay imbis motalikod, 

        Atubangan man diay. 

        Imbis sagol sa inun-onan, 

        Putli ang kahalang, 

        Putli ning kamota 

        Kay ang paningkamot 

        Mas buslot pa’s bulsa— 

                Mas bungkag pa’s nawng, 

                Mas wagtang pang hilom. 

                Law'm ang lumlom sa 

                Panganod su'd niining 

                Dughan. Aslom sawmon 

                Ang dagat kon pun-an pa’g 

                Parat. Paita. Punita 

                Ning hilo, ug gamita 

                Aron itahi balik o isuka. 

                Ikaw na’y bahala’g habwa. 

                Abi nakog uhipon ko’s 

                Sagbot ug batobato. Apan 

 

Ulipon ko’s kamatayon. Lipay na ka, Lorca? 

 -- MIGUEL ANTONIO B. GARCIA 

Zürich, Switzerland

pag-sure ba kay magbiko ta!

Kon tim-os ug tiunay man gani gayod 

Kanang pagbati mo alang kanako, dong, 

Pakan-a ko og lami! 

Desidido man kaha ka. 

Pag-sure ba kay magbiko ta! 

Andama ang duha ka lubi, 

Tagsa ka kilo nga kamay ug pilit; 

Apila na lang pud pag-andam imong kaugalingon. 

Kining akong lubi, duha ra: 

Bunoti ug buk-a, dayon kudkora. 

Ania man ang akong kudkoran, 

Andam sakya taliwa sa imong bilahan. 

Sipiti sa imong mga batiis, 

Ug ang lubi iduom sa para-kagis. 

Kudkora, hutda tanang puti, 

Apan ang bagol ayaw apila. Timan-i. 

Ang kinudkod ibalhin sa planggana, 

Sabwi’g tubig, balig duha ka tasa. 

Ang akong lubi, kumot-kumota. 

Pug-a. Ugaya hangtod mosuyla 

Ang puti nga duga. 

Ibalhin sa kalaha ang tunu, 

Ug ang sapal ayaw isalibay 

Kay magamit pa na 

Nga panghiso o di ba kaha pangkunkon. 

Sugnori ang kalayo, 

Ang naglagiting nga kainit 

Hangtod mobukal ang tunu. 

Dayon, isagol ang kamay 

Ug pinaagi sa imong sugkay-- 

Dako, taas, ug gahi-- 

Ukaya ang latik: 

Inanay lang sa sugod, 

Likayi nga dili mapagod; 

Ug matag karon ug unya, 

Kusga, ukaya, lahugaya. 

Sa dakong kalderin, 

Diin naa ang pilit, 

Ibahog ang latik; 

Didto sagola ang katam-is ug kapilit. 

Samtang nagbuhat ka sa ingon: 

Timplahi’g usa ka kutsaritang pailob, 

Sagli’g tulo ka kutsarang kadasig, 

Ug ahugi’g usa ka basong pagmahal. 

Inig kahuman, 

Idulot. 

Tilawan nako, 

Dayon sultian tika 

Unsa’y akong hukom. 

Kon unsa man gani ang resulta, 

Ayaw na ko sukna-a kon sure na ba 

Kay basin unya’g magbiko na pod ta. 

 -- ELVIN E. RUIZ 

 Liloan, Cebu, Philippines

pulaw

Nakamata ko’g tungang gabii, 

nalisang tungod sa uwan nga 

gahaguros sa amoang atop. 

Mibakod ug milantaw sa taboanan,

nasinati ko ang panuyo sa kilat 

samtang ginlapdos niini ang mga panganod. 

Mihigda ko’g balik, naglaom nga 

hinaot mohunong ang danguyngoy 

sa langit, ug hinaot mahimutang na 

ang kilat. Apan wala. Mipadayon og 

bundak ang uwan, ug ang kilat nagpirmi 

gihapon og lasong. Ug ako,

ako naghinuktok samtang padayong 

galantaw sa gadagayday nga mga 

lusok: gahuwad sa imong nawong. 

 -- SUMMER DAFFODIL M. PAGUIA 

Cagayan de Oro City, Philippines

mamugna ra ang baruto kon kini molawig

Ang baruto 

nga wap-a 

kataak og tubig 

dip-a baruto. 

Di ra layo 

sa troso 

nga wap-a 

katilaw og tigib. 

Ang baruto 

maingon 

nga baruto 

sa higayon 

nga magkabunbon, 

kon hikamrasan 

sa pansilon 

nga baybayon 

dihang misagirit 

paingon sa kinis 

nga dagat, 

ug sa dihang 

natugkag kapay 

ang tigbugsay 

nga nanguros 

padulong sa tuya 

sa lugitom 

nga panganod.

-- ADONIS G. DURADO

Athens, Ohio, USA

balik-lantaw

"God has cast me into the mire,
and I have become like dust and ashes." 
-- Job 30:19

Usa ka mangamongay nga kilikos
Ang mitibugsok ngadto sa kawalaan
Kuyog sa akong kagahapon, karon ug ugma.

Malinawon kong midawat 

sa kamatuoran nga yanong pat-ak lang ako

Sa kinatibuk-an nga aliyabok
Apan makapuling gihapon.

-- R.L. BERTULFO

Talisay City, Cebu, Philippines

ang nahabiling kahayag sa lapyahan

Gikan gibagyo, napalid

layo sa langit ang kabituonan.

Ang mga nangahagbong

Nahimo tingaling mga aninipot

samtang ang mga nisalom

sa kabugnaw sa kadagatan,

napagngan ug natabonan

sa bunbon ug sa mga bulok 

sa kagasangan, giturokan og 

mga tunok ug puntok, gituboan 

og gagmay’ng mga tiil… 

Bisan nabanlas ug nakaging,

Gapabilin diha sa baybayon

Ang ilang pagkabituon.  

-- JOHN CARLO P. BERONIO

Cagayan de Oro City, Philippines

katundan

Makakaginhawa na gihapon an akon pinanlidungan 

nga numero sa kalendaryo.  Kay kun diri ka pa mabaya 

sa kalibutan, diri mapipiritan pag-uli an mga tiil

nga maiha na nga waray hahangkupi san tapo-tapo. 

Mao lugod an pagmamakauli, kun san-o nga diri na 

makakaghangkop an mga kamot, ngan sa huna-huna nala 

mahinanabo an mga harok san mga hinumduman. 

Naduroy lugod an kabaraka, yana nga maaram 

na san kamutangan san imo kahimo, san imo panapton, 

ngan bisan san imo mga uban nga tistigos san pagpinamulat. 

Sini nga takna, nga diri mo na mahibabatian, natigdamo 

la an akon karuyag ig-istorya sa imo. Labaw san ngatanan, 

an hinay-hinay nga pagpuni-as san adlaw kun ginkikinitaan 

mo ini sa butnga san kadagatan, ngan mahingangatawa ka 

san alibangbang nga sinin balud natatapsikan. 

Nahinumdom ak lugod san imo tugon sa akon 

nga tingali nakukutaw na an akon huna-huna, 

kay kun diri krudo, naghahalo nga asgad ngan baga 

san makina an pirmi ko nga naaamyon. 

Tingali gadla naglalamiraw o sa alibangbang 

ko la kaya igsalin-urog an kamingaw. 

Makapira na bilnga san im-im an pamaagi 

san pag-aro pasaylo, nga nahiagian la san diri pagbagaw. 

Sugad san diri permanenti nga mga bura,

kadali bumalik san piniluan kahuman hapyuda 

san palad an tinitipigan nga daster nga igreregalo ko sa imo.

Naruruyagan naton an kapula ngan an mga bukad nga iginburda

Mao an akon ginsupuhan. Magaan ini dad-on ngatanan

diri sugad san mga tiil nga nahingalimot na san dalan.

-- REYNEL M. IGNACIO 

Calbayog City, Samar, Philippines

panamilit

Kutob lang ko 

sa Google Search. Walay katakos 

mo-add friend nimo sa Facebook 

o Instagram. Naa gihapon

mangutana kon kaila ta, 

mo-agik-ik kintahay ko maghisgot 

adtong gabii nga giihap nato  

ang atong mga damgo 

nga gihayagan sa buwan 

nga takdol. Pero ang tinuod 

dugay na nagbulag ang atong 

mga katawa. Usahay bug-at,

usahay gaan ang akong 

mga duda. Basin tungod dili 

singkit akong mga mata. Basin 

ang gilay-on karon sa imong 

siyudad nga sayon hakpon 

sa niyebe mao ang sukdanan

sa kalimot. Basin naa’y panag-uban 

nga hangtod lang sa pipila ka

pakli sa panid sa kalendaryo. 

Kagabi-i, nagdamgo ko. Didto ta 

sa atong high school classroom,

nagkat-on og usa ka Chinese 

nga kanta bahin sa pagpanamilit. 

Sa atong pagbiya, gikandado 

na nako ang pultahan. 

Wala na’y balikan,

Wala na’y handumon. 

-- DELORA SALES-SIMBAJON

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

sungsong ilawom sa silaw

Sa matag hapyod sa mga balod 

diha sa lapyahan, nag-alingasa pod 

imong kamot sa akong lawas.

Sa matag bugwak sa sulog niini, nangabugto 

ang higot sa akong sapot. Mihunat ko’g kusog 

aron makiglambisog sa kabangis niini apan 

sa matag kapusgay niini sa baybay 

susama kini sa akong pagkabuak

ilawom sa nanglili nga adlaw. 

-- JEFF DEL ROSARIO


Danao City, Cebu, Philippines

puzzle

(alang kang Dan)

1.

May mga triangulo sa bituon;

may mga pikas nga nawong sa bulan.

Ang mga karton nga gidasok

sa batang lalaki ug babaye

sa mga lungag, 

sa kawalaan,

mga bulok ug porma nga mohaom 

motim-aw lang 

kon mahulma, motunga

sa kaulahian.

Ang duha ka batang nagduwa

nagyaka ubos sa nitso sa ilang inahan.

2.

Tingali moabot ang panahon nga basig 

dili ko na mahimo ang pagsabot,

nga maminaw ko apan

wala ko’y madunggan

way silaba o ritmo 

nga masango sa akong dunggan 

o akong mailhan. 

Ang tubig mohaplos sa akong mga tudlo--

dili maihap nga mga tulo 

nga mosagop sa mga bapor ug sakayan

sa lawod--

nga dili ko mamatikdan,

molawig subay sa walay kataposang 

sirkulo sa kalibotan.

3.

Kon mangita ta’g mga sumbanan

ug moingon

mao kini ang linya sa silik sa bituon

o ang tabas sa mga konstelasyon

sa awit nga dili madutlan;

kon ang atong panan-aw mohabol 

sa nanagsumpaki, nagsapaw-sapaw 

nga kapunawpunawan,

ug dili ta malumsan sa akto   

sa pagsubay sa panahon;

kon magpakagamhanan ta 

ug kon malagbas nato ang tanang mga utlanan,

o kon matultolan ang topograpiya 

sa kahayag ug kangitngit;

makadakop sa matag tuno, kasikas,

nga nasangit sa matag kilab sa panahon–

makahatag og mga ngalan

nga nindot paminawon: Venus, Jupiter, kaluha;

sigon sa luwag sa atong kahibawo,

ug mopaila kanato sa kagamay sa luwag

sa atong kahibawo,

ning kawa nga dili matidlom.

4.

Ang batang lalaki ug babaye

seryoso kaayong nangita sa mga bahin sa puzzle,

diha sa kawad-on sa mga pulong,

kining pagpihig-pihig, 

kining pagsibo, 

pagsukod sa mga bulok ug porma

diha sa dili matugaw’ng takna,

kining tiunay nilang kabilin.

-- ESTER TAPIA 

Kathmandu, Nepal

adunay nikabad didto sa Da Lat

Mao kadto ang ningduol. 

Usa ka dupa ngadto sa bungtod.

Usa ka dangaw nga laraw.

Didto ang yuta ninghiyak. 

Ang Tristesse ni Chopin namidpid 

sa nangamang nga biyuos libot sa

mga hardin. Giukab sa hangin

ang mga lamat nga gianod sa sapa

ngadto sa hangtod. 

Saka-kanaog sa mga hagdan, 

nagtingsi ang magtiayong Gwen 

ug Fitz. Nag-inagbayay ang ilang 

mga talidhay. Nag-akob ang ilang 

mga gusok. Dili halayo kanila, daplin

sa labong, nangahunlak ang matag unya. 

Nangliki ang mga bato sa nangudlot

nga sagbot. Ang huni ni Chopin nilakang

padulong kaniya nga nagdumili. Kaniya

nga nawili. Kaniya nga gidihugan sa

pag-inusara. Kaniya nga nagbawon 

og nipis nga lampin, kanhing gihapnig 

sa katre, samtang ang iyang anak gipaskan

og mga tubo sa ilong ug baba; samtang

gitusok sa mga dagom ang iyang gagmitoy 

nga mga bukton; samtang ang iyang lawas 

giayagan og mga saag. 

Walay makalihay sa Da Lat. Ang iyang

sapa mokamang nganha sa sidsid sa tanlag.

Hangtod karon ug sa gihapon, ang matag

dangaw nangalimyon sa mga hardin,

sa tanan nga sulondon,

sa tanan nga dili na angay’ng ugkaton.

-- CORAZON M. ALMERINO

Los Angeles, California, USA

saging, tadyaw, sandayong: mga pasumbingay sa pakigbisog

1          

Andam ang saha sa saging 

nga mohalad sa iyang udlot

aron sungagon ang dumuduong 

nga mangahas og pasipala 

sa gubaon nga payag.

2

Walay pinalabi: si kinsa man

sa mga tadyaw sa tugkaran 

ang mosupak sa mando 

nga tak-omon ang baba

pulpogon ug isabod sa uma.

3

Nangandoy og kaharuhay, 

ang sandayong mihana og lupad 

apan nagtuwad pa lang gani

wala na kaugpo kay natuk-an 

sa giugom nga kaligutgot. 

-- VICENTE VIVENCIO BANDILLO

Dhaka, Bangladesh

si Rene Ug Georgette Magritte uban sa ilang iro human sa gubat

(hinubad gikan sa liriko ni Paul Simon)

Si Rene ug Georgette Magritte

Uban sa ilang iro human sa gubat.

Namalik sa ilang lawak sa hotel

Sayon nilang gihubo ang ilang sapot-panggabii

Nanayaw sila uban sa kahayag sa Buwan

Sa musika sa The Penguins, The Moonglows,

The Orioles, The Five Satins

Ang halawom ug ginadiling musika

Nga ilang gipangita.

Si Rene ug Georgette Magritte

Uban sa ilang iro human sa gubat.

Naglatagaw sa Dalan Christopher

Ug nanghunong sila sa tindahan sa kalalakin-an

Uban nianang mga manekin

Nga gisininaan sa bag-ong urog

Nanglugmaw ang luha sa ilang emigranteng mga mata

Sama sa The Penguins, The Moonglows,

The Orioles, The Five Satins

Ang hamugaway nga dagayday sa mga bahakhak

Nga mitadlas sa hangin.

Si Rene ug Georgette Magritte

Uban sa ilang iro human sa gubat.

Nagtapad sila, ug nahinanok

Ang mga dekada midal-os sama sa mga Indian.

Barato ra ang panahon.

Sa ilang paghigmata nasayran nila

Nga nagkayamukat ang ilang mga butang.

Si Rene ug Georgette Magritte

Uban sa ilang iro human sa gubat.

Nakigsawo og lamesa uban sa mga gamhanan

Ug gilili nila ang hunos sa ilang lawak

Unsa kaha ang ilang gitagoan didto?

Sa kabinet mao ang bugnaw nilang mga kasingkasing

Ang musika sa The Penguins, The Moonglows

The Orioles, The Five Satins

Sukad karon ug hangtod sa hangtod

Sama sa kaniadto

Si Rene ug Georgette Magritte

Uban sa ilang iro human sa gubat.

-- OMAR KHALID

Metro Manila, Philippines