mata na, kwarisma na!

Mata na, kwarisma na! 

Kao'g binignit 

Sa tiyan manggunit. 

Ang kabuhi 

Di makabuhi. 

Paresa'g kape 

Sa tiyan mangarate.

Balibalihon og laparo 

Ilong sa berdugo. 

Mata na, kwarisma na! 

I-ugbok ang kuros 

Dugo ihilam-os 

Dayon manguros. 

Ikorona ang virus. 

Tin tin de serapen

Human sa quaratine 

Bilbil hilisan 

Tin tin pakupsan. 

Mata na, kwarisma na! 

Kaubo ang mogawas

Tugka'g almuranas, 

Hilantan ka'g kalayo 

Init pas impyerno.

Tambal sa butbot 

Sigbin nga palautot,

Utok nga gipanuhot 

Tai sa kanding daot. 

Mata na, kwarisma na! 

Luha ipanghunaw 

Mga kagaw nagyagaw. 

Mga maskara nanglakaw, 

Nalisang sa mga taw. 

Mikurog og kalit,

Gisubawan ang kasakit

Sa mamahit nga kainit. 

Gipaningot ang langit.

 -- JOSUA S. CABRERA
Liloan, Cebu, Philippines

anatomiya ni napoleon: sa ‘animal farm’ ni orwell

Sugod ta sa bagulbagol: 

Haw-ang ug bungol, 

Usahay pabungolbungol, 

Kasagaran pabulhotbulhot. 

Dayon, dayon sa dunggan: 

Duha ka lungag gauban-uban, 

Gamugna-mugna’g ang-ang 

Hangtod madunggan ang— 

Unsa? Mata gapuwapuwa 

Kadlawng’ gamatamata, 

Hanap-hanap, puwaw-puwaw, 

Apan karon, pabutabuta. 

Kaniadtong batabata, 

Laroylaroy ang lapalapa. 

Karon gulanggulang na 

Mas babaan pa sa baba— 

Nga wa nakalimugmog og 

Luy-a. Lawas galuyaluya 

Apan angso sa gibugbog 

Nga lawas sa gawas 

Di daw ta mahibong: 

Kay mao man daw pung 

Sa mugna-mugnang ang-ang. 

Pabuta-buta, pabulhotbulhot— 

Unggoy man gyod ni ba.

 -- MIGUEL ANTONIO B. GARCIA 

 Zürich, Switzerland

kanus-a nato luwaan ang lunop?

“Binabawalan ako ng ng nagbabantay sa akin… Sabi ko naman gusto kong magpakita sa tao, ang sabi nila bantayan yung pagkatao ko. Kasi ako yung Presidente… Gusto kong lumabas, gusto kong lumangoy; matagal na akong hindi naligo eh. Kaya lang, ayaw nitong mga sundalo gusto kong pumunta doon makipaglangoy nga sa inyo. Ang problema pinipigilan nga ako kasi raw ‘pag namatay ako, isa lang ang Presidente.” 

 – Philippine Daily Inquirer, 11/12/2020 

Sugsogan, pwera buyag, ang sidlakan. Mabuta ang motutok sa tulilik niyang pag-apong sa labaw 1,700 ka mga lubnganan nga natanggong sa lawod. Bisan pa’g dili magpahipi ang iyang payaso nga dagway, dayag gihapon ang kampat sa danguyngoy. Gianinohan kanunay ang iyang tingsi ug agik-ik sa hinanali nga mga hadla sa kilat ug dugdog. Gapasiaw pod ang huyuhoy, gataghoy duyog sa nagkamuritsing nga awit sa wa’y buot nga hubakon: uwan-init, pista sa langit, uwan-landong pista sa silong… 

Makalipong kon puwawan nato’g sud-ong ang laay nga tiaw sa baybay. Motaob, mohunas, magbalik-balik. Diin lawom ang panghupaw, galumpayat kanunay ang lilo sa kakulba nga gatuyok-tuyok sa mga uha. Ay, Inahan sa Kanunayng Panabang! Kalit maamang ang mananagna kon surang-surangon kanus-a kutob ang mga takna sa pagduyan-duyan ug paglabyog sa mga laylay. Kanunay mabugto. Kanunay mosumpay sa dila sa mananabtan. Kanunay lumsan sa iyang laway ang mananabang, gawara-wara ang kamot nga salin sa katugnaw ra’y makab-ot. 

Kamabaw baya sa kagabhion samtang nagkalawom ang panghupaw inig haw-as sa urom. Wa’y kutas ang pagsirko-balintong sa kasubo. Bisan puol na ang atong pagkaunlod, bisan pa’g naanad na ta’g bansay-bansay og punga-punga ug pugong sa pulso, wala gihapo’y pagkatagbaw ang atong mga tyabaw. Pastilan, hagbay ra intawon tang gasubli-subli sa pagsuway kon kawayan ba ang atong kabukogan. Gibagnos sa mga unos. Gibugwakan og mga bulkan. Gidat-ogan sa mga linog. 

Bisan magmaskara og dag-om ang udtong-tutok, sa gihapon sayon rang molanog ang buhakhak sa mga wa’y buot. Sayon ra tang haylohon kon hagdon: Dali, magtago-tago ta! 

Piyong na, Haring Adlaw! Pangitaa mi nunot sa imong inihap nga pag-abiso aron maigmat mi. Kon hipalgan mi nimo nga gahangos, unta masakpan mi nimo nga wala maulahi pag-angkon sa panimalos: ang kataposang namong katawa. 

 -- MICHAEL U. OBENIETA 

 Topeka, Kansas, USA

duha ka tipik sa kaugalingon

1. 

Ang nagkawankawan 

nga bungot 

sa kahiamgo igo ra 

sa gunting nga bulawan 

nga sarang pod gamiton 

aron tabas-tabason 

ang ulan. 

 2. 

Dili mahabilin 

ang mga pulong 

kon mopungko ka sa suok 

ug luomon ang mga gutlo 

hangtod mobalintong diha 

sa papel ang masulob-ong 

mga berso. 

-- LEONEL QUILLO 

Malalag, Davao del Sur, Philippines

ang mga numero

Nagkamuritsing ang mga panganod, way porma, 

mipaka ang dalugdog, usa, duha, tulo...

Nagkalugiyang ang mga gansiyang, 

usa, duha, tulo, nga milabay 

sa gisirad-an, bildong bintana.

Mipiti ang kilat ug morag miduslak kini 

sa kinandohang pultahan, usa, duha, tulo ka 

mga bangkaw nga gilabay gikan 

sa sidlakan, usa, duha, tulo… 

asa kutob ang mga tulo sa ulan? 

Daghan kaayo sila, mas daghan pa sa mga tudlo 

                                   sa imong mga kamot, Ysabell,

apan giihap mo sila, 

sa makadaghan, gibalik-balik og tag-napulo, 

sa makadaghan gipilo ang pagtuyok 

sa duha sa kamot sa orasan. Usa, duha, ug 

mipakpak ka sa kahimuot, ang pag-ihap kanila, 

mao’y pag-ila, ang paglitok sa mga numero 

mao’y pag-angkon, sa maihap ug dili maihap, 

ang mga numero naglumbay, 

bisan og unsa kabaga ang kangitngit, 

bisan sa kakusog sa paglatos sa alimpulos, 

ang mga numero midagayday 

ngadto sa pagkawala’y kataposan, 

ngadto sa tumang pagka-dili matukib, 

maanaa man o wala, kita, ako o ikaw, Ysabell, 

nga mohilwas sa mga numero nga makanunayon, 

malungtaron kay sa adlaw ug mga bituon. 

Pagkanindot sa mga numero, Ysabell! 

Pagkahalangdon sa ilang kahusay, 

usa, duha, tulo... usa ka gatos, usa ka libo… 

wala’y kinutobang kabuhong, 

bisan og wala pa’y mohan-ay kanila,

molakbit sa ilang panagsunod, 

sa talikala sa ilang panagsumpay, 

molakbit kanato. 

 -- ESTER TAPIA 

Nordrhein-Westfalen, Germany

sa panahon sa mga gatil

Tugoti kong mahinumdom: 

Tungod lagi kadto kay santing na kaayog tinan-awan 

ang mga Guwardiya sa Katilingban, nagpangurog kong 

nagsal-ot sa letrang "a" sa akong balak. 

Didto pa ra ba gayod sa pangunahan sa pulong "rms." 

Pastilan. Wala na tingali koy igong kaisog molup-it pa 

og laing "a" sa tunga-tungang bahin. Labing siguro, 

magsingabot na ang binatalyong Gatil 

kuyog sa ilang mga tangke ug bomba; 

lagmit hiposasan na ko kay bisan 

sa ilang mga paningkamot, aduna pa'y matilok  

nga saag nga nakahipos sa mga letrang "a." 

Kabilin kadto sa akong apohan, 

si Ka Daghoy, nga gitipi didto sa lasang sa Carmen 

sa mga katsilaon og nawng. Atol sa pamakwit sa among lahi, 

naukayan kini ni Nay Apong sa kaban sa akong apohan— 

usa ka abugon nga letrang "a," giputos sa pulahong panyo 

tapad sa sakubang wala na'y sundang. 

“Diin kini nimo nakuha?” pangutanang 

akong nadunggan lapos sa naghunob nga nuog 

nga mibalikos sa akong pagkatawo. 

“Kinsa ang tibubdan?” sukit pa nila 

samtang mihapos sa martilyo 

ngadto sa akong mga kumagko. 

“Kinsa ang matuod nga tag-iya niini?” pamugos nila 

samtang mituasik akong lawaysingotdugo 

ngadto sa mangitngit nga ngilit sa nagtingkagol nga lawak. 

Apan niining higayona, nahinumduman ko 

ang gisulti sa akong apohan. “Ang tigmo 

wala'y sakuban,” ni Ka Daghoy pa, 

sa wa pa kini molitok sa balak nga daw 

morag uwang sa langgam nga nakabuhi. 

Ug sa dihang gilambos sa mga Gatil 

ang puthaw nilang mga armas, 

akong gihabwa ang tanan nakong gitipigan 

sulod sa akong galamhan: 

“Aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa! 

Aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa!”

-- JANUAR E. YAP 

Talisay City, Cebu, Philippines

soixante-neuf

ang gidaghanon sa balas dugay rang naihap sa balod 

ug ang kalawran sa atong mga lawas dugay rang 

gimapa sa atong mga tudlo 

sa nagdilaab nga mga balili nagsayaw ang pito 

ka espiritu sa kahilom. ang gilay-on sa gabii 

mahikap ko ra sa imong buhok nga gidulaan sa ayaay 

gisuwayan natog litok ang mga ngalan sa tanang 

katingalahan. pananglit, sa mga uhas nga tayaon 

nga mitadlas sa hangin niadtong adlaw nga may 

nasaag nga mangangayam. naigo kitang duha 

sa gapasan ug samaran kitang gianod sa kilumkilom 

ang atong gatilagak nga dugo ikog sa bakunawa 

nga giasoy sa katigulangan kanang 

mag-esklipse ang tambilagaw nga buwan

gitugkan og mga siyudad ang akong dughan 

diin ang balibongan sa turayog nga mga dakbalay 

nagsuot sa gabonong palis sa kagahapon 

diin sa nataran sa kahugmakon nga kapilya adunay 

nag-inusarang guryon nga nanuhak sa hinog nga kapayas 

nahimong danglog nga busay ang imong liog 

diin ang mapulang tabanog galupad uban sa 

abohon nga bangaw. wala, walay bata nga naggunting 

sa nahibat nga arko, maong mipadayon ka sa pagdagayday 

subay sa daghang pagkapusgay sa mga dalid, pagang, ug lag-it. 

nalantawan ta sa unahan ang gatabyog ang mga eskinitang kable 

diin sa tumoy may gabok nga mga tulay kansang tulmaan 

may tayaon nga estatuwang neyon nga buot molihok 

ug mohuyad sa espada punting sa gindailan 

aron tabason ang kahayag sa mga bituon. 

ang imong mata nahimong awaaw nga lasang 

katipik sa sangtuwaryo sa mga bulok nga walay ngalan 

padayon ka sa pagtan-aw sa di makita 

suginli ako niadtong banika nga gituboan og 

nagdilaab nga baha sa mga rosas. 

sedahon ang imong pagsangpit kanako diha sa 

akto sa matahom kong kamatayon. 

asul ang kainit sa imong gininhawa 

metaliko ang imong halok sa isla sa akong pusod 

ug niining mga gutloa, buot kong mahimong gapnod 

aron itugyan ang pinilo kong panit sa tributaryo sa kahilom. 

-- OMAR KHALID 

Metro Manila, Philippines

tipik sa igira

ikaw ang kinatas-ang sanga 

nga mituyhakaw sa kapanganoran 

ang bagtik mong panit taming sa naglagiting 

nga kidhat sa adlaw bisan pa man 

sa paraygong kablit sa buwan 

sa imong bukobuko nanurok ang mga gutling 

sa kalaay mga kahigwaos nga kanunayng 

mobatog sa nagkabawg nimong kasway 

mga gitik ug hapyod sa amihanang huyohoy 

nga makighagwa sa bidlisiw 

diha sa nataran sa imong dughan 

kanunay kang gahangad sa pagsawo sa alindahaw 

ug modayo'g duko sa pagbundak sa uwan 

layang piyuos ang imong mga mata 

nga misuway pagbukhad sa tungang gabii 

masulob-ong ritmo ang warawara 

sa imong mga dahon 

lig-on ang labyog sa imong mga tinguha 

sa makausa pa ikaw nasamaran 

nagarasan sa mga tiil ug tuka 

sa mga langgam nga mikabkab 

sa lunhaw mong mga udlot 

bus-ok imong mga bukton 

nga dangpanan sa mga nangapukan 

ang gaway sa kasub-anan mibalikos kanimo 

aron mahulma ang laing sanga 

matahom apan kahadlokan 

tam-is ang pagkaaslom sa imong mga bunga 

mangapunggak sa higayon nga matay-og 

ang kinadak-ang punoan 

apan hain na ba ang katul-id sa imong kalipay 

gibali-bali kaha sa mga unos sa higayon 

o sa kalit naputol sa paglabay sa panahon 

(alang kang J) 

-- MICHAEL FLORENTINO 

Ormoc City, Leyte, Philippines

sumpay tinai

Kon ugaling wa pa ka kakaon og dabong, 

Wap-a diay ka katilaw og sungay sa yuta. 

Nakasubad ra kag kumingking sa tangkong 

Ug laway sa saluyot. O kaha tahod sa okra, 

Ikog sa batong, pakô sa pako, tikod sa ubi, 

Nangahingong ngipon sa nilubo nga mais, 

Kinudkod nga utok sa bagulbagol sa lubi, 

Kasingkasing sa adlaw sa tam-is nga tambis.

 -- ADONIS G. DURADO 

Athens, Ohio, USA

petsa uno

walay luha nga motulo 

karong gabhiona

wala'y kasakit 

wala'y kamingaw 

o kahingawa

ang motulo karong gabhiona 

kon dili laway 

sa mananabtan nga giduka

lanay lamang sa kandila

agi sa paghinumdom

sa pagduaw ug pangumusta

o di ba kaha biga

pula nga pagsidlit

gikan sa mga tango 

nga nag-ukob 

sa imong liog

o dugo sa pulso nga 

sa kangitngit giilog

-- ELVIN E. RUIZ 

Liloan, Cebu, Philippines

si zeta oph, ang nikagiw nga bituon

Sama daw siya sa usa ka barko 

nga nilayag-layas sa dagat 

sa kawanangan. May pagkaasul-

pula ang iyang pag-inusara. 

Usa siya ka sikreto sa uniberso 

kanato. Apan sa teleskopyong mata 

sa NASA*, si Zeta Oph klaro 

sa iyang kadak-on: 20 ka-ihap 

sa Adlaw natong naandan. Kaniadto, 

kapares niya ang usa pa ka 

bituon-- mas dako, daw gamhanan 

apan diay sa kinabuhi dali 

nakabsan. Ug sa dihang nibuto 

kining supernova, nabulag- 

labay si Zeta Oph kaniya. Karon 

sa kalayuon nga 460 light-years, 

ang kahayag ni Zeta Oph, 

65,000 na kapilo-hagit 

sa Adlaw. Basin ikaw karon 

sama sab kang Zeta Oph. Basin pod

higayon na nga talikdan  

ang mga kasagaran. Paminawa 

ang tawag: bugsaya ang mga bag-ong 

balod sa kangitngit 

 paingon sa pinasahi nimong kahayag.  

---------------------------------------------------------------------

* NASA: National Aeronautics and Space Administration 

 -- DELORA SALES - SIMBAJON 

Butuan City, Agusan del Norte, Philippines

granada

"Gikuha nako ang akong kasingkasing ug kini giablihan. 

Wala. Wala kiniy sulod."

 -- C.D. Borden

Usa ka pungpong sa taas nga buhok sa babaye ang nakuha sa kapulisan didto sa may hawanan sa altar, napisa-pisa nga lawas ug usa ka boda nga nagupas-gupas. Sa adlaw sa kasal, nabantayan sa mga nanambong ang iyang boda nga dunay sulod dapit sa iyang pus-on. Buntis na daan, klaro na. 

Sa tempo nga tingdagkot na sa kandila, dunay nakakita nga dunay gikumkom ang babaye nga lingin og ingog kumo ang gidak-on. Dihadiha duna’y giingkib ang babaye ug buto nalang maoy kataposang nadunggan sa mga tawo. 

Segun sa sakristan, tibuok ug walay tatsa ang kasingkasing sa dihang ilang napalgan ang bungkag nga lawas sa pangasaw-onon. Kini, gawas nga walay dagway sa hilaw niyang biyudo, mingpitik pa og kapito. 

-- KENNETH MICHAEL  M. BABA 

Borbon, Cebu, Philippines

ang mga kalag sa ishinomaki

Duyog sa panaw 

sa imohang gibanlas-- 

pagbakhong bawod. 

Ayaw palayo. 

Nagpanawag ang gangis 

hulip sa bangis. 

Hilom, paminaw 

sa pako nga natagak 

sa agianan. 

Matag gabii: 

ang gapnod gapanugkad 

sa mamang yuta. 

Naugang tubig 

sa naabtang panimay-- 

abli sa buntag. 

-- JOHN C. BITON 

Hồ Chí Minh, Vietnam

soneto ni carolina para sadton mga nawara ngan nawaraan

Kon nahingaturog ka sa hadlat san tiyan ngan nahigimata sa lamiraw 

San rasa san mga tulod sa am bulawan nga kaunan; 

Kun nahingalaway ka ngan nakatadi san am pili nga lumay, 

Ngadi sa am palasyo ka na magmamanugbalay. 

Pananglitan mahikaplagan nira sa katre an imo lawas 

Nga mapinit, naninig-a, ginbayaan na san kalag, 

Huhunahunaon nira nga bangungot an hinungdan, 

Kondi an kamatuuran, nabugkot ka sa Biringan. 

Kaswerte mo, sangkay kay diri ka ngadi magugutom. 

Diri sugad sa im kalibutan nga pipira la an nabubusog, 

Ngan adton nawawara, mga desaparasido nga an buot 

Ginrutoy, gingutom san hustisya nga duhong. 

 

Nawara ka la, sangkay kundi wara ka kamatay, 

Binungyod ka sa am basi hingpit nga mabanhaw. 

 -- MARK P. BONABON 

Biri, Northern Samar, Philippines

dili sayon ang pagsugat sa bag-ong adlaw

(tubag sa balak “Unsaon Pagsugat sa Bag-ong Adlaw” ni Jondy Arpilleda) 

Dili makuso-kuso ang baho 

Sa iyang lawas; dili mapapas sa adlaw 

Ang alimyon nga among gisaw-an, gihabolan. 

Tuyoon ko sa pagpawng ang tanang suga sa lawak 

Ug hangupon matag gabii ang hinungdan 

Sa pagpangapkap. Unta, bisan sa naghukdong 

Nga anino sa kamingaw mabitad ko 

Pabalik ang paglabyog sa taknaan 

Ug kuptan ang matag hagtik hangtod 

Mobagting lahos sa kahapdos ning dughan. 

Dili mapugos ang paglimot. Duyogan na lang nako  

Ang gatikaw-tikaw nga mga tunob 

Pabalik… Sa laktod nga pag-unlod sa kangitngit uban
Sa panghinaot nga mohupas ang bulok ug alimyon  

Sa habol ug punda. Bisan pa’g ilisan kini, 

Gapabilin nga gayunyon ang kagabhion. 

 -- JIN D. GARCIANO-MUAÑA

Camotes, Cebu, Philippines

utlanan

Nganong tawgon ma’g damgo 

ang mga pangandoy? 

Pananglitan, buot kong moundang na 

sa pagpanarbaho aron tumanon 

ang pangandoy nga mananom 

sa uma ug mamupo 

og mga bungang balaknon. 

Dili ko mahimong damgohon na lamang 

kining maong handom. 

Kay kon sa damgo man gani 

usa ako ka anak sa hari, 

nganong maghago pa man ko’g 

salmot sa malungtarong gubat? 

Dili ba tungod kay 

nangandoy ako'g kalinaw? 

Ug kon sa damgo man gani 

kuyog ta'ng naglakawlakaw 

sa baybayon samtang gihagkan 

sa mga balod ang atong tunob, 

nganong mangandoy pa man kong 

maghimo kita’g balod sa bungtod? 

 -- PAUL RANDY GUMANAO 

Koronadal City, South Cotabato, Philippines

unsaon pagsugat sa bag-ong adlaw

Labhi ang imong habol ug ang mga punda. 

Kuso-kusoha kini’g tarong aron mawagtang 

Ang namilit nga baho sa iyang lawas; 

Unya ibulad pag-apil ang mga unlan ilalom 

Sa naglagiting nga adlaw. 

Inigkagabii, ayaw pasagdi nga hikapon ka 

Sa naghukdong nga anino sa kamingaw. 

Pasigaha ang tanang suga sa imong lawak 

Ug kat-oni ang pagtunob sa labyog sa orasan. 

Kon kintahay magtikaw-tikaw ang mga tiil 

Sa paghandom, samari sa iyang mga tam-is 

Nga pulong ang imong kasingkasing. Padug-a 

Kini, ug antosa ang tumang kahapdos kay 

Di madugay, maminhod ra imong kaunoran 

Duyog sa inanay nga pag-ubog sa gabii. 

 -- JONDY M. ARPILLEDA 

Tandag City, Surigao del Sur, Philippines

kinaadman: unom ka eksena

(alang sa amigo nga natawo sa ika-3 Enero 1986) 

Nianang adlaw, galutang imong panan-aw 

taliwala sa blackboard ug damgo. Lampurnas 

ang hinampak sa eraser ngadto sa lamisa. 

Gitawag imong ngalan ug mibarog ka atubangan 

sa imong maestro. Gipangutan-an ka kon unsa’y 

pasabot ni Shakespeare anang linyaha: 

“…flesh stays no farther reason, but rising 

 at thy name doth point out thee.” Tataw 

sa imong kaklase diha sa blangko mong 

nawong. “Talosi!” tuaw pa sa imong maestro. 

Katorse anyos na ka, apan mao ang unang 

higayon nga nakadungog nianang pulonga.  

Nag-alingugngog kini sa imong dunggan nga halos 

gisapawan ang mga agik-ik sa imong kaklase. 

+++ 

Basi sa imong nadunggan anang matang 

sa kinaadman, kanang salamangkaha 

mabuhat lang sa kamot—wala man o tuo— 

nga inig himas sa bitin nga gabitay 

sa kinasanghang lasang, gapadayag kini 

og laing laktod sa kahangtoran. 

+++ 

Sa recess, niadto ka sa imong suki nga tindera 

sa canteen. Samtang nagpaabot kas imong 

mango shake, nadunggan nimo ang iyang tsimis 

sa usa ka tindera bahin sa school janitor nga 

na-absent. Segon sa usa, wala kuno motrabaho 

kay gibiyaan sa iyang asawa. Dihang nadawat 

nimo imong order, miigking ka dihang nitubag 

imong suki: “Unsaon sad uy! Dili tingali 

suheto mogamit og kutsilyo.” 

+++ 

Ang sinulagma nga sanglitanan 

gikan sa usa nimo ka amigo: 

Sayo gituli, apan liki ang kalaki. 

 +++ 

Matod pa sa imong ig-agaw, matod pa 

sa mga amigo, matod pa sa mga lolo 

nga nag-matod-matod sa imong dunggan. 

Sa panahon nga motul-id sa higdaanan, 

 tinuod ra ba kuno nga ang Vaseline 

 makapaayo og dry skin. 

+++ 

Sa kinahitas-an, ikaw napadpad apan 

nahagbong sa daklit nga lupad. Pagtibugsok 

ngadto sa lim-aw sa pagkabaknot, 

naamgohan mo ang kaluslos sa kinaadman— 

wala'y anghel nga gaatang sa ganghaan 

sa kahangtoran. Walay mapalgang bulahan 

gawas lamang sa imong kaugalingon. 

Naanod sa giladmon sa pagbinugtong. 

 -- TON DAPOSALA 

Cagayan de Oro City, Philippines

tankandila

(tulo ka tanka alang kang Reina Mae Nasino, bilanggong aktibista,  ug sa iyang mitaliwan nga "baby River")

i 

Gipalungtad mo 

ang suba sa pagtawag 

ug matag litok 

sa iyang ngan. Wa’y laylay 

sa akong alindasay. 

ii 

Giposasan ka. 

Kanang puting buwak nga 

imong gihuptan 

mokay-ag ra sa dag-om, 

mopukaw sa giurom.

iii 

Dagkotan nako 

kanang imong kahilom, 

ipahiluna 

sa gahuot nga taob. 

Sa lawod ta magdaob.

-- MICHAEL U. OBENIETA
Topeka, Kansas, USA

gahom

“Chemists disprove Duterte claim gasoline may be used as disinfectant.” 

-- Inquirer.net 

 “Gasoline is alternative to alcohol as disinfectant, Duterte insists.” 

-- GMA News 

I. 

Ingon sila, usa ka gahom 

mao ang kaalam. Ang gikuptan 

nga nahibaw-an, ang gitipigan nga 

kalantip, ang gitun-an, aduna’y kusog, 

mahimo, ug katuohan. 

II. 

Adunay gahom nga sama og gasolina. 

Ang iyang dagway makita sa kainit, 

sa kayo ug aso. Ang iyang katakos 

nagbandera sa kahadlok. Ang babag kaniya, 

iyang sunogon, ugdawon, abuhon. 

 

III. 

Busa adunay usa ka pangutana. 

Mamahimo ba nga ugdawon 

ang tanan sa kayo, sa kainit? 

IV. 

Ang labing labaw nga espiritu 

ug dagway sa gahom, ihatag ngadto 

sa makatubag niini. Ug kahibawo na ta, 

dili ni mao ang gahom 

nga susama sa gasolina. 

 -- JESSREL E. GILBUENA

Santa Fe, Cebu, Philippines

pan de sal, pan de leche, pransis, ug bituon

Usa ka bulan nga matag alas otso sa buntag mopukaw nako 

ang misulbong nga tuno sa pik-ap sa tigdeliber og pan 

la la la la la la la, la la la la la la la! 

Mga pan de sal, ensaymada, bituon, ug pransis 

nga humot ug laming kitkiton, 

mga humok og kagumkom nga tumoy sa bituon, 

ug ang malaksi nga mga panit sa pransis; 

humot, pagkalaming tagamtamon, 

i-dribol sa atop sa baba ug sa dila, usapon, tunlon. 

Apan dili mi mogawas ug mosugat sa pik-ap. 

Ang tigdeliber nahisagmuyo, kay 

sa miaging buwan wala na’y taga-amo nga kaniadto 

wa’y sipyat iyang hangpon, sa pangutana, “Unsay inyo?” 

bisan kahibawo na god siya sa among gusto. 

Usa ka bulan nga ang geyt gikandadohan,
giposasan, ug wala gani’y 

bisan ik-ik sa puthaw nga maka-eskapo. 

Usa ka bulan nga gikadulog ko ang mga panganod, 

giwakli ang binulakang kortina aron mahiduol sa langit 

apan nitukol ang mga unlan– kadaghang mga porma, 

nialsa ang mga habol– pagkalugom sa asul! 

Kanus-a kaha nako matilawan og usab ang akong paborito, 

ug mataltag ang mga taya sa geyt, 

ang pulbos sa mga gihay sa tambis nga nasangit,  

ug masilhig ang nagtipun-og nga layang dahon 

sa bakanteng karsada nga karon sa mga timos gisanayan? 

Ug motingsi ang tig-deliber sa pan nga busngi ug moingon 

“Unsay imo ‘Te?” 

Ug hinganlan ko sila, silang tanan 

nga sa akong dila gikamingawan: 

Pan de sal, pan de leche, pransis ug bituon. 

 -- ESTER TAPIA 

Nordrhein-Westfalen, Germany